Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Երեմիա Քյոմուրճյանի պատմագրական ժառանգությունը
Աշխատությունը նվիրված է XVII դարի հայ մտավոր և մշակութային կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչ Երեմիա Քյոմուրճյանի պատմագրական գործունեության ու նրա թողած գրավոր ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հեղինակի պատմագիտական հայացքների, պատմական նյութի ընտրության և շարադրման սկզբունքների, աղբյուրների օգտագործման առանձնահատկությունների ու իր ժամանակաշրջանի իրադարձությունների մեկնաբանման եղանակների բացահայտումն է։ Նրա երկերը դիտարկվում են XVII դարի Օսմանյան կայսրության, Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի և ընդհանրապես հայ հասարակական ու մշակութային կյանքի պատմության ուսումնասիրման կարևոր սկզբնաղբյուրների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հանգամանքին, թե պատմագիրը ինչպես է համադրում իրադարձությունների ժամանակագրական ներկայացումը անձնական դիտարկումների, ժամանակակիցների մասին տեղեկությունների, հասարակական կյանքի նկարագրությունների և ավանդված պատմական նյութի հետ։ Այս տեսանկյունից նրա ժառանգությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունները, այլև քաղաքային առօրյան, համայնքային հարաբերությունները, եկեղեցական կյանքը, կրթամշակութային միջավայրը և հայ բնակչության կապերը տարածաշրջանի այլ հասարակական խմբերի հետ։ Կարևորվում է նաև հեղինակի՝ որպես իր ժամանակի ականատեսի և տեղեկություններ հավաքող մտավորականի դերը, քանի որ պատմական հաղորդումների աղբյուրագիտական արժեքը գնահատելիս անհրաժեշտ է տարբերակել անմիջական դիտարկումները, փոխանցված տեղեկությունները և ավելի վաղ աղբյուրներից վերցված նյութերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նրա պատմագրական լեզվին, պատմական կերպարների ներկայացման եղանակներին, ժամանակի և պատճառահետևանքային կապերի ընկալմանը, ինչպես նաև կրոնական ու բարոյական պատկերացումների ազդեցությանը պատմական իրադարձությունների մեկնաբանության վրա։ Ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը ևս կարևոր ուղղություն է՝ հնարավորություն տալով պարզելու երկերի պահպանման, ընդօրինակման, խմբագրման և հետագա շրջանառության առանձնահատկությունները։ Նրա ստեղծագործությունների համադրումը ժամանակակից և նախորդ հայ պատմագիրների աշխատությունների հետ նպաստում է XVII դարի հայ պատմագրության զարգացման միտումների և հեղինակային առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը միավորում է պատմագրության պատմության, աղբյուրագիտության, ձեռագրագիտության և հայ մշակույթի պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հեղինակի ժառանգության նշանակությունը վաղ նոր շրջանի հայ հասարակության, Կոստանդնուպոլսի հայկական միջավայրի և հայ պատմական մտքի զարգացման ուսումնասիրման համար։
Updated: 2026-09-27Geography
Գեոմորֆոմետրիական ցուցանիշների հիման վրա ռելիեֆի շրջանացում և շրջանաձև կառուցվածքների տարանջատում Հայաստանի Հանրապետությունում՝ ԱՏհ մեթոդների կիրառմամբ
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքի ռելիեֆի տարածական կառուցվածքի ուսումնասիրությանը, գեոմորֆոմետրիական ցուցանիշների հիման վրա դրա շրջանացմանը և շրջանաձև կառուցվածքների բացահայտման ու տարանջատման մեթոդների մշակմանը՝ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի և տարածական վերլուծության ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։ Հետազոտության շրջանակում ռելիեֆը դիտարկվում է որպես քանակական բնութագրիչներով նկարագրվող բարդ երկրաձևաբանական համակարգ, որի առանձնահատկությունների գնահատման համար օգտագործվում են բարձրության, լանջերի թեքության և կողմնադրության, մակերևույթի կորության, մասնատվածության, հարաբերական բարձրությունների և տեղանքի ձևը բնութագրող այլ ցուցանիշներ։ Թվային բարձրության մոդելների մշակման միջոցով իրականացվում է տվյալների միասնական տարածական վերլուծություն, ինչը հնարավորություն է տալիս տարբեր չափորոշիչների համադրմամբ առանձնացնել երկրաձևաբանական հատկանիշներով միմյանցից տարբերվող տարածքներ։ Կարևորվում է ռելիեֆի ավտոմատացված և կիսաավտոմատ շրջանացման հնարավորությունը, որի դեպքում տարածքային միավորների սահմանազատումը կատարվում է ոչ միայն նկարագրական դիտարկումների, այլև չափելի և համադրելի քանակական տվյալների հիման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շրջանաձև և օղակաձև կառուցվածքների հայտնաբերմանը, դրանց երկրաչափական պարամետրերի որոշմանը, տարածական բաշխվածության ուսումնասիրմանը և հնարավոր երկրաբանական ու երկրաձևաբանական ծագման գնահատմանը։ Նման կառուցվածքները կարող են կապված լինել հրաբխային գործունեության, տեկտոնական գործընթացների, էրոզիոն ձևափոխությունների կամ երկրակեղևի կառուցվածքային առանձնահատկությունների հետ, ուստի դրանց ճշգրիտ քարտեզագրումը կարևոր է տարածքի երկրաբանական զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման համար։ Աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս համադրել ռելիեֆային, երկրաբանական, տեկտոնական և այլ տարածական տվյալներ, իրականացնել բազմաչափ վերլուծություն և ստացված արդյունքները ներկայացնել թեմատիկ քարտեզների ու թվային մոդելների տեսքով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել գեոմորֆոլոգիական և երկրաբանական քարտեզագրման, բնական ռեսուրսների ուսումնասիրության, տարածքային պլանավորման, բնական վտանգների գնահատման և շրջակա միջավայրի հետազոտությունների ժամանակ։ Աշխատանքը նպաստում է Հայաստանի բարդ լեռնային ռելիեֆի կառուցվածքի առավել ճշգրիտ քանակական գնահատմանը և ժամանակակից թվային մեթոդների ներդրմանը երկրաձևաբանական շրջանացման ու տարածական կառուցվածքների բացահայտման գործընթացներում։
Updated: 2026-09-29History
Introduction to Byzantium, 602-1453
Աշխատությունը ներկայացնում է Բյուզանդական կայսրության պատմության համապարփակ ներածություն 602–1453 թվականների ժամանակաշրջանի շրջանակներում՝ ընդգծելով նրա քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և մշակութային զարգացման հիմնական փուլերը։ Վերլուծվում են կայսրության ձևափոխման գործընթացները վաղ միջնադարից մինչև Կոստանդնուպոլսի անկումը, ներքին վարչական համակարգի էվոլյուցիան, ինչպես նաև արտաքին քաղաքական մարտահրավերները՝ արաբական, սելջուկյան և օսմանյան ընդլայնումների համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բյուզանդական պետական գաղափարախոսությանը, ուղղափառ քրիստոնեության դերին հասարակական կյանքում, ինչպես նաև իրավական և մշակութային ժառանգության պահպանման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է բյուզանդական արվեստի, ճարտարապետության և կրթական համակարգի զարգացումը՝ ընդգծելով դրա ազդեցությունը միջնադարյան Եվրոպայի և արևելյան քաղաքակրթությունների վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է պատմական վերլուծություն, որը հնարավորություն է տալիս հասկանալու Բյուզանդիայի երկարատև գոյատևման և անկման հիմնական պատճառները։
Updated: 2026-09-06Literature
Բարոյաիրավական պատասխանատվության և կամքի ազատության խնդիրը 20-րդ դարի ամերիկյան վեպում (Թեոդոր Դրայզեր, Մարիո Պյուզո, Հարրի Գրեյ)
Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է XX դարի ամերիկյան վեպում բարոյաիրավական պատասխանատվության և կամքի ազատության խնդիրների քննությանը՝ տարբեր հեղինակների ստեղծագործությունների համադրական վերլուծության միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում մարդու անհատական ընտրության, բարոյական պատասխանատվության, օրենքի և հասարակական նորմերի փոխհարաբերությունն է, ինչպես նաև այն հարցը, թե որքանով է մարդը ազատ իր որոշումների մեջ, երբ նրա վարքագծի վրա ազդում են սոցիալական միջավայրը, ընտանիքը, տնտեսական պայմանները, իշխանությունը և հանցավոր աշխարհի օրենքները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբեր գեղարվեստական աշխարհներում դիտարկել անհատի և հասարակության բախումը՝ բացահայտելով այն իրավիճակները, երբ անձնական շահը հակադրվում է բարոյական սկզբունքներին կամ իրավական պահանջներին։ Թեոդոր Դրայզերի ստեղծագործական համակարգում այս խնդիրը սերտորեն կապված է սոցիալական միջավայրի և մարդու ճակատագրի փոխհարաբերության հետ․ նրա հերոսների ընտրությունները հաճախ պայմանավորվում են նյութական կարիքներով, հասարակական դիրքի ձգտումով և միջավայրի ազդեցությամբ, ինչը հարցականի տակ է դնում անհատի լիակատար ազատության գաղափարը։ Մարիո Պյուզոյի ստեղծագործություններում բարոյաիրավական հակասությունները հիմնականում դրսևորվում են ընտանիքի, հավատարմության, պատվի, իշխանության և հանցավոր աշխարհի չգրված օրենքների բախման մեջ, որտեղ իրավական և բարոյական պատասխանատվության սահմանները հաճախ դառնում են հարաբերական։ Հարրի Գրեյի ստեղծագործական աշխարհում ևս կարևոր տեղ է զբաղեցնում հանցավոր միջավայրը և այն սոցիալական պայմանների ուսումնասիրությունը, որոնցում ձևավորվում է անհատի վարքագիծը։ Աշխատանքում այս հեղինակների համադրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր գեղարվեստական մոտեցումներ նույն հիմնախնդրի նկատմամբ և ցույց տալու, թե ինչպես է ամերիկյան վեպը պատկերել մարդու պատասխանատվության ու ազատ ընտրության սահմանները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև իրավական և բարոյական պատասխանատվության տարբերակման հարցը, քանի որ գրական կերպարը կարող է օրենքի տեսանկյունից մեղավոր լինել, սակայն իր գործողությունները ընկալել որպես բարոյապես արդարացված կամ պարտադրված։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ մեղքի, պատժի, խղճի, ընտրության և ճակատագրի գաղափարներին՝ դիտարկելով դրանց հոգեբանական ու հասարակական դրսևորումները։ Հեղինակների ստեղծագործություններում անհատը հաճախ հայտնվում է այնպիսի իրավիճակներում, որտեղ ցանկացած որոշում ունի բարոյական կամ իրավական հետևանքներ, իսկ ազատ կամքը սահմանափակվում է արտաքին հանգամանքներով և ներքին հակասություններով։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը միավորում է գրականագիտության, բարոյագիտության և սոցիալական փիլիսոփայության խնդիրները՝ ուսումնասիրելով, թե ինչպես է գեղարվեստական գրականությունը ներկայացնում մարդու պատասխանատվության և ազատության բարդ հարաբերությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ XX դարի ամերիկյան վեպում բարոյաիրավական պատասխանատվության և կամքի ազատության խնդիրը հանդես է գալիս որպես մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների կարևորագույն հարցերից մեկը, իսկ տարբեր հեղինակների ստեղծագործությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու դրա սոցիալական, հոգեբանական և փիլիսոփայական բազմաթիվ կողմերը։
Updated: 2026-09-08Other Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1987, Փետրվար, թիվ 2)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Updated: 2026-09-18Other Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Օգոստոս, թիվ 8)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Updated: 2026-08-21