Աստվածաշունչ

Economics

Տնտեսագիտական, տեխնոլոգիական և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի զարգացման առանձնահատկությունների և արտահանման ծավալների աճի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի ձևավորման նախադրյալները, զարգացման հիմնական փուլերը, տնտեսության կառուցվածքում դրա զբաղեցրած տեղը և գիտելիքահեն տնտեսական աճի ապահովման գործում ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծրագրային ապահովման մշակման, տեղեկատվական ծառայությունների, տեխնոլոգիական նորարարությունների և թվային լուծումների արտահանման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են ոլորտի կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները, միջազգային շուկաներում հայկական տեխնոլոգիական արտադրանքի և ծառայությունների մրցունակությունը, ինչպես նաև արտահանման աշխարհագրական ու կառուցվածքային փոփոխությունները։ Քննարկվում են բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պատրաստման, մարդկային կապիտալի զարգացման, ներդրումների ներգրավման, նորաստեղծ տեխնոլոգիական ընկերությունների աջակցության և նորարարական ենթակառուցվածքների կատարելագործման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի տնտեսական ցուցանիշները, արտահանման դինամիկան, պետական աջակցության ծրագրերը, հարկային կարգավորումները և միջազգային համագործակցության զարգացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տեխնոլոգիական ձեռնարկատիրության խթանմանը, հետազոտությունների ու մշակումների ֆինանսավորմանը, կրթության և մասնավոր հատվածի համագործակցությանը, ինչպես նաև արտաքին շուկաներ մուտք գործելու ընթացքում առաջացող խոչընդոտներին։ Կարևորվում են ոլորտի կայուն զարգացման, արտահանման շուկաների բազմազանեցման, տեխնոլոգիական արտադրանքի ավելացված արժեքի բարձրացման և Հայաստանի տնտեսության միջազգային մրցունակության ամրապնդման հեռանկարները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, միջազգային առևտրի, նորարարական կառավարման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների տնտեսագիտության և Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տնտեսությունում մրցակցային հարաբերությունների ձևավորման և զարգացման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ նախադրյալների ուսումնասիրությանը՝ արդյունաբերության ոլորտի առանձնահատկությունների օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում մրցակցությունը դիտարկվում է որպես շուկայական տնտեսության արդյունավետ գործունեության կարևոր մեխանիզմ, որն առնչվում է արտադրողականության բարձրացմանը, նորարարությունների տարածմանը, արտադրանքի որակի բարելավմանը և տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության արդյունավետության ապահովմանը։ Քննության են առնվում շուկայական կառուցվածքների ձևավորման գործընթացները, արդյունաբերական ձեռնարկությունների միջև մրցակցային հարաբերությունների բնույթը, շուկայի կենտրոնացվածության, մուտքի խոչընդոտների, սեփականության կառուցվածքի և ձեռնարկությունների տնտեսական վարքագծի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անցումային տնտեսության պայմաններում ձևավորված կառուցվածքային խնդիրներին և այն գործոններին, որոնք կարող են սահմանափակել նոր տնտեսավարող սուբյեկտների մուտքը առանձին արդյունաբերական շուկաներ։ Վերլուծվում են մրցակցային միջավայրի գնահատման տեսական և մեթոդաբանական մոտեցումները, շուկայական կենտրոնացվածությունը բնութագրող ցուցանիշները, ձեռնարկությունների մրցունակության վրա ազդող արտադրական, ֆինանսական, տեխնոլոգիական և կազմակերպական գործոնները։ Կարևորվում է նաև փոքր և միջին ձեռնարկությունների մասնակցությունը մրցակցային հարաբերությունների զարգացման գործընթացում, քանի որ տնտեսավարող սուբյեկտների բազմազանությունը կարող է նպաստել շուկաների կառուցվածքային հավասարակշռության և տնտեսական նախաձեռնության ընդլայնմանը։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում են պետական տնտեսական քաղաքականության, մրցակցության իրավական կարգավորման, հակամրցակցային վարքագծի սահմանափակման և հավասար տնտեսական պայմանների ձևավորման ընդհանուր սկզբունքները։ Արդյունաբերության օրինակով հնարավոր է բացահայտել տարբեր ճյուղերի միջև մրցակցության ինտենսիվության տարբերությունները և գնահատել արտադրական ներուժի, տեխնոլոգիական արդիականացման, ներդրումային ակտիվության ու արտաքին շուկաների հետ փոխգործակցության նշանակությունը ձեռնարկությունների մրցունակության համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է մրցակցության տեսության, արդյունաբերական տնտեսագիտության և տնտեսական քաղաքականության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով համակարգել մրցակցային միջավայրի զարգացմանը նպաստող գործոնները և ներկայացնել արդյունաբերական շուկաների արդյունավետ գործունեության համար անհրաժեշտ տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմանները։

Other Subjects

Այս գիտական աշխատությունը ներկայացնում է հեղինակի մանրամասն պատասխանը Գ. Պատկանովի դիտողություններին և քննադատություններին, որոնք վերաբերում էին Էմինի՝ Վահագնի և վիշապամարտական առասպելների վերաբերյալ ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է հայկական դիցաբանության, բանահյուսության և պատմական աղբյուրների տվյալները՝ հիմնավորելով իր տեսակետները և անդրադառնալով առասպելաբանական կերպարների ծագման, խորհրդանշական իմաստների ու մշակութային նշանակության հարցերին։ Աշխատության մեջ քննարկվում են հին հայկական հավատալիքները, դիցաբանական ավանդույթների կապը հարևան ժողովուրդների մշակույթների հետ, ինչպես նաև գիտական մեթոդաբանության և աղբյուրագիտական մեկնաբանությունների խնդիրները։ Գիրքը կարևոր վկայություն է XIX դարի հայագիտության և արևելագիտության գիտական բանավեճերի մասին՝ արտացոլելով ժամանակի առաջատար հետազոտողների մոտեցումները, փաստարկները և գիտական քննարկումների մշակույթը։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ դիցաբանության, բանասիրության, պատմագիտության և մտավոր պատմության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է վակցինիա վիրուսի՝ բջիջ ներթափանցման ուղիների և այդ գործընթացը պայմանավորող բջջային ու վիրուսային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում վիրուսի և հյուրընկալ բջջի փոխազդեցությունն է վարակման սկզբնական փուլում, երբ վիրուսային մասնիկը պետք է ճանաչի համապատասխան բջջային կառուցվածքները, կապվի բջջի մակերեսին և ներթափանցի բջջային միջավայր։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են վակցինիա վիրուսի մուտքի տարբեր հնարավոր ուղիները, դրանց առանձնահատկությունները և այն բջջային գործընթացները, որոնք նպաստում են վիրուսային մասնիկի ներբջջային տեղափոխմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիրուսի և բջջային թաղանթի փոխազդեցությանը, ներթափանցման ընթացքում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխություններին և հյուրընկալ բջջի տարբեր գործոնների նշանակությանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև տարբեր բջջային համակարգերի և փորձարարական պայմանների համեմատություն՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի մեխանիզմներով է վիրուսը կարողանում հաղթահարել բջջային պաշտպանության բնական սահմանափակումները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է վիրուսային մուտքի գործընթացի և հետագա վարակային ցիկլի միջև կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ ներթափանցման սկզբնական փուլերի առանձնահատկությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ վիրուսի հետագա վերարտադրության և բջջի հետ փոխազդեցության վրա։ Նյութում քննարկվում են նաև վիրուսային սպիտակուցների և հյուրընկալ բջջի մակերեսային կամ ներբջջային գործոնների հնարավոր դերերը՝ փորձելով ավելի հստակ պատկերացնել վարակման վաղ փուլերի մոլեկուլային կազմակերպվածությունը։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն պոքսվիրուսների կենսաբանության ավելի խորքային ըմբռնման, վիրուս–հյուրընկալ փոխազդեցությունների բացահայտման և հակավիրուսային հետազոտությունների համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել վիրուսաբանության, մոլեկուլային կենսաբանության, բջջային կենսաբանության, մանրէաբանության և կենսաբժշկական գիտությունների ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին՝ հատկապես նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են վիրուսների բջիջ ներթափանցման մեխանիզմները և վիրուսային վարակների վաղ փուլերը։

Biology

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի տարածքում ընձառյուծի՝ Panthera pardus (L., 1758), պոպուլյացիայի տարածական կառուցվածքի և դրա պահպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է թեկնածուական ատենախոսության հեղինակային ամփոփագիրը, որը պատրաստվել է կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար և հրատարակվել է Երևանում 2011 թվականին։ Ուսումնասիրության առանցքում հազվագյուտ և խոցելի խոշոր գիշատչի տարածքային բաշխման, բնակության տարածքների, պոպուլյացիայի վիճակի և պահպանության համար անհրաժեշտ միջոցառումների գիտական գնահատումն է։ Հետազոտությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ խոշոր գիշատիչների պահպանությունը պահանջում է ոչ միայն առանձնյակների թվաքանակի գնահատում, այլև նրանց տարածական տեղաբաշխման, կենսամիջավայրերի օգտագործման և միմյանց միջև տարածքային հարաբերությունների ուսումնասիրություն։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում պոպուլյացիայի տարածական կառուցվածքի վրա ազդող բնական և մարդածին գործոններին, բնակության համար պիտանի տարածքների առանձնահատկություններին և այն պայմաններին, որոնք կարող են սահմանափակել տեսակի տարածումը։ Ուսումնասիրության նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել պոպուլյացիայի կենսունակությունը և բացահայտել պահպանության առաջնահերթ տարածքները։ Թեմայի կարևոր բաղադրիչ է նաև Հայաստանի լեռնային լանդշաֆտներում ընձառյուծի բնակության պայմանների ուսումնասիրությունը, քանի որ տեսակի պահպանությունը անմիջականորեն կապված է համապատասխան կենսամիջավայրերի պահպանման, որսատեսակների առկայության և մարդածին ճնշման նվազեցման հետ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տեսակի տարածական մեկուսացման և պոպուլյացիայի մասնատման խնդիրներին, որոնք փոքր թվաքանակ ունեցող կենդանիների դեպքում կարող են բացասաբար ազդել գենետիկական բազմազանության, վերարտադրության և երկարաժամկետ գոյատևման վրա։ Պահպանության տեսանկյունից կարևոր են որսագողության կանխարգելումը, կենսամիջավայրերի պաշտպանությունը, կերային բազայի պահպանումը, մշտադիտարկման համակարգերի զարգացումը և մարդու ու վայրի կենդանու հնարավոր հակասությունների նվազեցումը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն համադրում է պոպուլյացիոն էկոլոգիայի և բնության պահպանության խնդիրները՝ հնարավորություն տալով տարածական կառուցվածքի վերաբերյալ տվյալները կիրառել պահպանական ռազմավարությունների մշակման համար։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի կենսաբազմազանության պահպանության, հազվագյուտ կենդանատեսակների մոնիթորինգի, բնության հատուկ պահպանվող տարածքների կառավարման և ընձառյուծի երկարաժամկետ պահպանության ծրագրերի մշակման համար։ Աղբյուրագիտական տվյալների համաձայն՝ ամբողջական ատենախոսությունը կազմել է 173 էջ, իսկ դրա 24-էջանոց ամփոփագիրը գրանցված է որպես կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար նախատեսված աշխատանք։

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է պարբերական հիվանդության (FMF) պայմաններում սրտի ձախ և աջ փորոքների ֆունկցիոնալ վիճակի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են սրտամկանի կառուցվածքային և հեմոդինամիկ փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ քրոնիկ բորբոքային գործընթացների ազդեցությամբ։ Հեղինակը վերլուծում է էխոկարդիոգրաֆիայի, դոպլեր հետազոտությունների և այլ գործիքային մեթոդների տվյալները՝ գնահատելով փորոքների սիստոլիկ և դիաստոլիկ ֆունկցիաները, կծկողականությունը և լցման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև բորբոքային միջնորդանյութերի ազդեցությունը սրտանոթային համակարգի վրա, միկրոշրջանառության փոփոխությունները և հնարավոր վաղ սրտային բարդությունները պարբերական հիվանդության դեպքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդության կլինիկական ընթացքի և սրտային ցուցանիշների փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև վաղ ախտորոշման և կանխարգելման մեթոդների կարևորությանը։ Գիրքը նախատեսված է սրտաբանների, ռևմատոլոգների, ինտերնիստների, բժշկական հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես կլինիկական, այնպես էլ գործիքային գնահատման մոտեցումներ։