Ազգակցական հարաբերություններ արտահայտող բառերը հայերենի բարբառներում

Economics

Աշխատությունը նվիրված է մայրաքաղաքի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմնական օրինաչափությունների, առկա խնդիրների և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բնակչության թվաքանակի և կառուցվածքի փոփոխությունները, զբաղվածության ու գործազրկության առանձնահատկությունները, բնակչության եկամուտները, կենսամակարդակը և սոցիալական ենթակառուցվածքների զարգացման վիճակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքային տնտեսության կառուցվածքին, արդյունաբերության, առևտրի, ծառայությունների, շինարարության և ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման միտումներին ու դրանց ազդեցությանը քաղաքի տնտեսական ներուժի վրա։ Վերլուծվում են բնակարանային ապահովվածության, տրանսպորտային համակարգի, կոմունալ ծառայությունների, կրթության, առողջապահության և քաղաքային այլ ծառայությունների կազմակերպման հետ կապված խնդիրները։ Քննարկվում են քաղաքի տարբեր վարչական տարածքների զարգացման անհամաչափությունները, բնակչության և տնտեսական գործունեության տարածքային կենտրոնացումը, ինչպես նաև քաղաքային ենթակառուցվածքների նկատմամբ աճող պահանջարկը։ Անդրադարձ է կատարվում ներդրումային միջավայրի, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման և համայնքային ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման նշանակությանը։ Կարևորվում են նաև շրջակա միջավայրի պահպանության, քաղաքաշինական զարգացման, կանաչ տարածքների, տրանսպորտային ծանրաբեռնվածության և բնակչության համար բարենպաստ կենսապայմանների ապահովման հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու քաղաքային կառավարման և տնտեսական քաղաքականության դերը սոցիալական ու տնտեսական խնդիրների լուծման գործում և բացահայտելու զարգացման առաջնահերթ ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, քաղաքային և տարածքային զարգացման մասնագետների, քաղաքաշինարարների, հանրային կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Culture

Հրատարակությունը մատենագիտական-տեղեկատվական բնույթի ընթացիկ տեղեկատու է, որը ներկայացնում է ՀԽՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակված նոր գրականությունը և նպատակ ունի ընթերցողներին, գրադարաններին ու մշակութային ոլորտի մասնագետներին օպերատիվ կերպով տեղեկացնել թեմատիկ նոր աղբյուրների մասին։ Այն համակարգում և մատնանշում է մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող գրքերը, ժողովածուները, հոդվածները և այլ հրատարակություններ՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել առկա գրականության մեջ և գտնել անհրաժեշտ տեղեկատվական աղբյուրը։ Տեղեկատուի բովանդակությունը կարող է ընդգրկել հայ մշակույթի պատմությանը, գրականությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, ճարտարապետությանը, կինոյին, ժողովրդական արվեստին, մշակութային ժառանգությանը և հարակից ոլորտներին վերաբերող նյութեր։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգված ներկայացումը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես մասնագիտական, այնպես էլ գիտակրթական աշխատանքի համար, քանի որ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս հետևել տվյալ ոլորտում նոր հրատարակությունների ընթացքին՝ առանց առանձին աղբյուրների երկարատև որոնման։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել նաև որպես գրադարանային-տեղեկատվական աշխատանքի գործիք՝ համալրման, թեմատիկ տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման, գրականության ընտրության և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարման գործընթացներում։ Ընթացիկ տեղեկատուի արժեքը հատկապես մեծ է այն առումով, որ այն արտացոլում է որոշակի ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ ստեղծված ու շրջանառության մեջ դրված գրական արտադրանքը՝ դրանով իսկ պահպանելով տվյալ շրջանի մշակութային և հրատարակչական կյանքի տեղեկատվական պատկերը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, մշակույթի և արվեստի մասնագետների, ուսուցիչների, ուսանողների, հետազոտողների և թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես նոր գրականության որոնման, ընտրության և հետագա ուսումնասիրման հուսալի ուղեցույց։

History

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է գրական-հուշագրական բնույթի ստեղծագործության առանձին հատված՝ իր վերնագրում ամփոփելով հիշողության, պատմական անցյալի, մարդկային ճակատագրերի և ժամանակի ընթացքում պահպանված հոգևոր ու նյութական արժեքների գաղափարական շրջանակը։ Անապատի պատկերը գրական և խորհրդանշական ընկալմամբ բազմաշերտ նշանակություն ունի․ այն կարող է մարմնավորել ամայությունը, մոռացությունը, մարդկային տառապանքը, պատմական կորստի զգացումը, ինչպես նաև ժամանակի ու տարածության մեջ պահպանված հիշողության անսահմանությունը։ Հուշարձանի գաղափարը, իր հերթին, կապված է անցյալի հիշատակության, պատմական իրադարձությունների հավերժացման և անհատական կամ հավաքական հիշողության պահպանման հետ։ Այս երկու պատկերների համադրությունը ստեղծում է խորհրդանշական միջավայր, որտեղ անցյալի հետքը ներկայանում է որպես մարդկային գոյության, պատմական փորձառության և մշակութային ժառանգության պահպանման կարևոր վկայություն։ Ստեղծագործության գաղափարական առանցքը կարելի է դիտարկել հիշողության և մոռացության, անցյալի և ներկայի, կորստի և պահպանման փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Հուշարձանը գրական ընկալմամբ պարզապես նյութական կառույց չէ, այլ պատմության լուռ վկան, որը սերունդներին փոխանցում է որոշակի ժամանակաշրջանի, մարդկանց և իրադարձությունների մասին պատկերացումներ։ Անապատային միջավայրը կարող է խորհրդանշել նաև պատմական մենությունը, քաղաքակրթությունների անցողիկությունը և ժամանակի կործանարար ազդեցությունը, որի պայմաններում նույնիսկ երբեմնի հզոր մշակույթների հետքերը վերածվում են հիշողության պահպանման առարկաների։ Այսպիսի խորհրդանշական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս խորհելու մարդկային կյանքի փխրունության, պատմական ժառանգության արժեքի և անցյալի նկատմամբ պատասխանատվության մասին։ Գրական առումով վերնագիրը ենթադրում է պատկերավոր ու խորհրդածական արտահայտչամիջոցների կիրառման հնարավորություն, որտեղ բնապատկերային պատկերները կարող են ծառայել ոչ միայն միջավայրի նկարագրությանը, այլև գաղափարական բովանդակության բացահայտմանը։ Անապատը և հուշարձանը կարող են ընկալվել որպես հակադիր, բայց փոխլրացնող խորհրդանիշներ․ առաջինը ներկայացնում է լռությունն ու ժամանակի անխուսափելի ընթացքը, իսկ երկրորդը՝ հիշողության պահպանման և անցյալին հաղորդակից մնալու մարդկային ձգտումը։ Հրատարակության տետրային կառուցվածքը վկայում է այն մասին, որ այն ավելի ընդարձակ գրական կամ թեմատիկ ամբողջության առանձին մասն է, ինչի շնորհիվ այն պետք է դիտարկել ընդհանուր ստեղծագործական շարքի համատեքստում։ Պատմամշակութային տեսանկյունից հրատարակությունը հետաքրքիր է 20-րդ դարասկզբի հայ գրական և տպագրական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Կահիրեն այդ ժամանակաշրջանում հայ համայնքային, կրթական և մշակութային գործունեության կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ հայերեն գրքերի ու պարբերական հրատարակությունների տարածումը նպաստում էր ազգային լեզվի և գրական ավանդույթների պահպանմանը։ Հայ գրականության զարգացումը գաղթօջախներում կարևոր նշանակություն ուներ նաև ազգային հիշողության պահպանման, պատմական փորձառության փոխանցման և տարբեր աշխարհագրական միջավայրերում հայ մշակութային ինքնության շարունակականության ապահովման համար։ Այս համատեքստում հրատարակությունը ներկայացնում է հետաքրքրություն ոչ միայն իր գրական բնույթով, այլև որպես հայ տպագրական ժառանգության և եգիպտահայ մշակութային կյանքի ուսումնասիրության նյութ։ Այն արժեքավոր է հայ գրականության պատմությամբ, հիշողության և պատմական ժառանգության թեմաներով, խորհրդանշական պատկերների կիրառությամբ ու սփյուռքահայ գրական-տպագրական գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և հետազոտողների համար։ Ստեղծագործության վերնագրային գաղափարը հատկապես կարևոր է այն տեսանկյունից, որ հուշարձանը խորհրդանշում է մարդկության ձգտումը պահպանելու անցյալի հետքը, իսկ հիշողությունը դառնում է մշակութային շարունակականության և պատմական ինքնագիտակցության պահպանման միջոց։

Technology

Այս գիտատեխնիկական ուսումնասիրությունը նվիրված է բարձր ճշգրտության հիդրոնիվելավորման մեթոդների և սարքավորումների մշակմանը՝ ինժեներաերկրաչափական չափումների ճշգրտության բարձրացման նպատակով։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հիդրոնիվելավորման տեսական հիմքերը, հեղուկների հավասարակշռության սկզբունքի կիրառումը բարձրությունների տարբերությունների որոշման գործընթացում և չափումների վրա ազդող գործոնների վերլուծությունը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է չափման սխալների աղբյուրները, դրանց նվազեցման ուղիները, ինչպես նաև նոր տեխնիկական լուծումներ՝ ուղղված սարքավորումների զգայունության, կայունության և հուսալիության բարելավմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավտոմատացման տարրերի, վերահսկման համակարգերի և բարձր ճշգրտություն պահանջող ինժեներական կառույցներում հիդրոնիվելավորման կիրառման հնարավորություններին։ Աշխատությունը համադրում է երկրաչափության, չափագիտության և ինժեներական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ առաջարկելով արդյունավետ միջոցներ բարդ տեխնիկական օբյեկտների մոնիթորինգի և դեֆորմացիաների վերահսկման համար։ Այն օգտակար է գեոդեզիստների, չափագետների, շինարարական ինժեներների և տեխնիկական մոնիթորինգի ոլորտի մասնագետների համար։

Linguistics

Այս գիրքը նվիրված է Ավետիք Իսահակյանի բանաստեղծական լեզվի ձևավորման, զարգացման և ինքնատիպ առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ քննության են առնվում Իսահակյանի ստեղծագործական տարբեր շրջանները՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես է ժամանակի ընթացքում փոփոխվել և հարստացել նրա լեզվական համակարգը՝ պահպանելով միաժամանակ բանաստեղծի անհատական ոճի հիմնական հատկանիշները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի, դարձվածքների, ժողովրդական խոսքի տարրերի, բարբառային ձևերի, հնաբանությունների և գրական լեզվի միջոցների կիրառությանը, ինչպես նաև դրանց գեղարվեստական նշանակությանը։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Իսահակյանի լեզուն սերտորեն կապված է ժողովրդական բանահյուսության, ազգային մտածողության և հայերենի կենդանի խոսքի հետ, ինչի շնորհիվ նրա բանաստեղծությունները ձեռք են բերում բնականություն, հուզական անմիջականություն և ազգային ինքնատիպություն։ Քննարկվում են նաև լեզվի հնչերանգային և շարահյուսական առանձնահատկությունները, նախադասությունների կառուցվածքը, կրկնությունների, զուգահեռ կառույցների, հարցական և բացականչական ձևերի կիրառությունը, որոնք կարևոր դեր են կատարում բանաստեղծական խոսքի երաժշտականության և զգացմունքային ազդեցության ստեղծման գործում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ բանաստեղծի լեզուն կարողանում է միավորել պարզ և հասկանալի արտահայտությունը խորքային փիլիսոփայական ու հոգեբանական բովանդակության հետ։ Աշխատության միջոցով կարելի է հետևել նաև այն փոփոխություններին, որոնք պայմանավորված են հեղինակի ստեղծագործական հասունացմամբ, թեմատիկ հետաքրքրությունների ընդլայնմամբ և հայ գրական լեզվի ընդհանուր զարգացման ընթացքով։ Իսահակյանի բառարվեստը ներկայացվում է որպես ավանդականի և նորի յուրահատուկ համադրություն, որտեղ ժողովրդական լեզվամտածողությունը վերածվում է բարձրարվեստ գրական խոսքի։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է հայ բանաստեղծական լեզվի, Իսահակյանի ստեղծագործության, հայ գրական լեզվի պատմական զարգացման և ոճաբանության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, լեզվաբաններին, ուսանողներին, ուսուցիչներին և հայ գրականության ու լեզվի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Religion

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հովհաննես Գ Օձնեցու՝ հայոց եկեղեցական և մտավոր պատմության նշանավոր գործիչներից մեկի մատենագրական ժառանգությունը։ Հովհաննես Օձնեցին, որը հայտնի է նաև Իմաստասեր պատվանունով, կարևոր դեր է ունեցել հայ եկեղեցու վարդապետական մտքի, կանոնական իրավունքի և հոգևոր կյանքի զարգացման գործում։ Նրա գործունեությունն ու գրական ժառանգությունը կապված են քրիստոնեական ուսմունքի մեկնաբանության, եկեղեցական կարգերի պահպանման, դավանաբանական հարցերի պարզաբանման և հայ եկեղեցու ինքնուրույն ավանդույթների ամրապնդման հետ։ Նման մատենագրական ժողովածուները հնարավորություն են տալիս մեկտեղված ուսումնասիրելու հեղինակի երկերը, ծանոթանալու նրա մտածողության հիմնական ուղղություններին և բացահայտելու միջնադարյան հայ աստվածաբանական ու կանոնական գրականության առանձնահատկությունները։ Դրանցում արտահայտված գաղափարները կարևոր են եկեղեցու ներքին կազմակերպման, հոգևոր կարգապահության, հավատքի մեկնաբանության և քրիստոնեական բարոյականության պատմական ընկալման ուսումնասիրության համար։ Հեղինակի երկերը նաև վկայում են հայ գրավոր մշակույթի՝ հունական և արևելաքրիստոնեական մտավոր ավանդույթների հետ ունեցած առնչությունների մասին։ Հրատարակությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է հայ միջնադարյան մատենագրության, աստվածաբանության, եկեղեցական իրավունքի և Հայ առաքելական եկեղեցու պատմության ուսումնասիրողների համար։