Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Краткие сведения о волне беженцев из Турецкой Армении в июле 1915 г. и о мерах, принятых Кавказским комитетом союза городов для борьбы с эпидемией среди них
Աշխատությունը ներկայացնում է հակիրճ պատմական տեղեկություններ 1915 թվականի հուլիսին Օսմանյան կայսրության (Թուրքական Հայաստան) տարածքից դեպի Կովկաս տեղափոխված փախստականների մեծ ալիքի վերաբերյալ՝ ընդգծելով Առաջին համաշխարհային պատերազմի և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով առաջացած հումանիտար ճգնաժամի ծավալները։ Հեղինակը վերլուծում է փախստականների զանգվածային տեղաշարժի պատճառները, նրանց սոցիալական և առողջական ծանր վիճակը, ինչպես նաև ընդունող շրջաններում ստեղծված արտակարգ պայմանները։ Գրքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում Կովկասյան քաղաքների միության կոմիտեի (Кавказский комитет союза городов) կողմից իրականացված հակահամաճարակային միջոցառումներին՝ կարանտինային ճամբարների կազմակերպում, բժշկական օգնության ապահովում, սանիտարական վերահսկողություն և վարակիչ հիվանդությունների տարածման կանխարգելում։ Հեղինակը նկարագրում է նաև տեղական իշխանությունների, բարեգործական կազմակերպությունների և կամավորական խմբերի մասնակցությունը օգնության և փախստականների սոցիալական աջակցության գործընթացում։ Աշխատությունը ընդգծում է այդ պատմական ժամանակաշրջանում հումանիտար կառավարման դժվարությունները և համաճարակային վտանգների դեմ պայքարի փորձերը զանգվածային տեղաշարժերի պայմաններում։ Այն օգտակար է պատմաբանների, բժշկության պատմության հետազոտողների և հումանիտար օգնության կազմակերպման հարցերով զբաղվող մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-22
Technology
Ներքին այրման շարժիչի հիման վրա շենքերի ջերմացրտաէներգամատակարարման համակցված համակարգի հաշվարկի և օպտիմալացման մեթոդի մշակումը
Այս աշխատանքը նվիրված է ներքին այրման շարժիչի հիման վրա շենքերի ջերմացրտաէներգամատակարարման համակցված համակարգերի հաշվարկի, նախագծման և օպտիմալացման մեթոդների մշակմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում բազմաֆունկցիոնալ էներգետիկ համակարգի գաղափարն է, որի շրջանակում մեկ առաջնային էներգիայի աղբյուրի միջոցով հնարավոր է միաժամանակ ապահովել շենքի էլեկտրական, ջերմային և սառեցման պահանջները։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են ներքին այրման շարժիչի աշխատանքի արդյունքում ստացվող էլեկտրական էներգիայի և թափոնային ջերմության արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները՝ համակարգի ընդհանուր էներգետիկ արդյունավետությունը բարձրացնելու և վառելիքի ծախսը նվազեցնելու նպատակով։ Մշակվում են համակարգի հաշվարկային մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել սարքավորումների օպտիմալ հզորությունները, աշխատանքային ռեժիմները, ջերմային և էլեկտրական բեռների համապատասխանությունը, ինչպես նաև էներգիայի արտադրության և սպառման հարաբերակցությունը տարբեր շահագործման պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շենքի ջեռուցման, սառեցման և էլեկտրամատակարարման բեռների փոփոխականությանը, քանի որ դրանց ժամանակային անհամապատասխանությունը էական ազդեցություն ունի համակցված համակարգի արդյունավետության վրա։ Օպտիմալացման մեթոդը հնարավորություն է տալիս համակարգի տեխնիկական և էներգետիկ ցուցանիշները գնահատել ամբողջական մոտեցմամբ՝ հաշվի առնելով վառելիքի սպառումը, օգտակար էներգիայի արտադրությունը, սարքավորումների բեռնվածությունը և շահագործման արդյունավետությունը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև տարբեր աշխատանքային պայմանների մոդելավորումը, որը թույլ է տալիս բացահայտել համակարգի առավել արդյունավետ կառուցվածքն ու կառավարման ռեժիմները։ Նման մոտեցումը կարող է նպաստել շենքերի էներգամատակարարման ծախսերի նվազեցմանը, վառելիքի ավելի ռացիոնալ օգտագործմանը և առաջնային էներգիայի կորուստների կրճատմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել բնակելի, հասարակական և առևտրային շենքերի էներգետիկ համակարգերի նախագծման և արդիականացման, ինչպես նաև տեղային կամ ինքնավար ջերմացրտաէներգամատակարարման համակարգերի տեխնիկատնտեսական գնահատման ընթացքում։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ջերմաէներգետիկայի, էներգետիկ համակարգերի, շենքերի էներգաարդյունավետության, ներքին այրման շարժիչների և համակցված էներգարտադրության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-19
Law
Հայցի ապահովման արդի հիմնախնդիրները ՀՀ քաղաքացիական դատավարության իրավունքում
Աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիական դատավարությունում հայցի ապահովման ինստիտուտի տեսական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգի շրջանակում։ Հայցի ապահովումը դիտարկվում է որպես դատական պաշտպանության արդյունավետությունն ապահովող կարևոր դատավարական մեխանիզմ, որի հիմնական նշանակությունը ապագա դատական ակտի կատարման հնարավորության պահպանման, դատավարության ընթացքում կողմերի օրինական շահերի պաշտպանության և այնպիսի իրավիճակների կանխման մեջ է, որոնք կարող են դժվարացնել կամ անհնար դարձնել դատական պաշտպանության իրականացումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել հայցի ապահովման իրավական բնույթը, նպատակները, կիրառման հիմքերը, դատավարական կարգը և ապահովման միջոցների ընտրության սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել դատարանի կողմից ապահովման միջոց կիրառելու անհրաժեշտության հիմնավորմանը, ներկայացված պահանջի և ընտրված միջոցի միջև համաչափության պահպանմանը, ինչպես նաև հայցվորի և պատասխանողի շահերի հավասարակշռման խնդրին։ Կարևոր է ուսումնասիրել այն չափանիշները, որոնց հիման վրա դատարանը գնահատում է ապագա դատական ակտի կատարման հնարավոր վտանգը և որոշում ժամանակավոր սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև գույքի կամ դրամական միջոցների նկատմամբ կիրառվող սահմանափակումների, որոշակի գործողությունների արգելման և քաղաքացիական դատավարության օրենսդրությամբ նախատեսվող այլ ապահովման միջոցների առանձնահատկությունները՝ առանց դրանք դիտարկելու որպես վեճի վերջնական լուծում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայցի ապահովման վերաբերյալ դատական ակտերի պատճառաբանվածության և դատական հայեցողության սահմանների ուսումնասիրությունը, քանի որ չափազանց լայն կամ անհամաչափ միջոցները կարող են էականորեն ազդել դատավարության մասնակիցների իրավունքների և տնտեսական գործունեության վրա։ Միաժամանակ կարող են քննության առնվել ապահովման միջոցների փոփոխման, փոխարինման կամ վերացման հետ կապված դատավարական հարցերը, ինչպես նաև դրանց կիրառման հետևանքով հնարավոր վնասների և կողմերի իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների հարաբերակցությունը։ Համեմատական իրավական վերլուծությունը կարող է հնարավորություն տալ բացահայտելու այլ իրավական համակարգերում կիրառվող մոտեցումները և գնահատելու դրանց նշանակությունը Հայաստանի քաղաքացիական դատավարության զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քաղաքացիական դատավարության տեսության, դատական պրակտիկայի և իրավական պաշտպանության արդյունավետության վերաբերյալ մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հայցի ապահովման ինստիտուտի կիրառման խնդիրներն ու դրա հետագա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։
Updated: 2026-09-28
Other Subjects
Վենչուրային համակարգերի առանձնահատկությունները տարբեր երկրներում
Վենչուրային ֆինանսավորում համակարգերի առանձնահատկությունները տարբեր երկրներում պայմանավորված են տվյալ երկրի տնտեսական կառուցվածքով, տեխնոլոգիական զարգացման մակարդակով, պետական քաղաքականությամբ և ներդրումային մշակույթով, օրինակ՝ ԱՄՆ-ում վենչուրային համակարգը համարվում է ամենազարգացածներից մեկը, որտեղ ԱՄՆ-ում գերակշռում են բարձր ռիսկի և բարձր շահութաբերության ներդրումները, ուժեղ է ստարտափ էկոհամակարգը և սիլիկոնային հովտի կենտրոնացումը, իսկ ներդրումային ֆոնդերը ակտիվորեն համագործակցում են համալսարանների և տեխնոլոգիական ընկերությունների հետ, մինչդեռ Իսրայել-ում վենչուրային համակարգը առանձնանում է պետական աջակցության բարձր մակարդակով և ռազմական տեխնոլոգիաների հիման վրա ստեղծված նորարարություններով, ինչը հանգեցրել է ստարտափների մեծ խտության մեկ շնչի հաշվով, Եվրոպայում՝ օրինակ Գերմանիա և Ֆրանսիա երկրներում, համակարգը ավելի կարգավորվող է և պահպանողական, որտեղ պետական ծրագրերը կարևոր դեր են խաղում ռիսկերի նվազեցման և նորարարության խրախուսման մեջ, իսկ Ճապոնիա-ում վենչուրային ֆինանսավորումը երկար ժամանակ եղել է ավելի զգուշավոր և կորպորատիվ կենտրոնացված, սակայն վերջին տարիներին նկատվում է ակտիվացում ստարտափ ոլորտում, ընդհանուր առմամբ տարբեր երկրների վենչուրային համակարգերի տարբերությունները արտացոլում են կապիտալի հասանելիության մակարդակը, իրավական միջավայրը, ներդրողների ռիսկի հանդուրժողականությունը և նորարարական էկոհամակարգերի զարգացածության աստիճանը։
Updated: 2026-10-23
Pedagogy
Ընտանիքի մասնակցությունը զարգացման խանգարումներ ունեցող երեխաների շարժողական ակտիվության զարգացման գործում
Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է այն կարևոր դերակատարությունը, որ ընտանիքը խաղում է զարգացման խանգարումներ ունեցող (ԴԽ) երեխաների շարժողական ակտիվության զարգացման գործում։ Շարժողական ակտիվությունը (գործնականորեն՝ ֆիզիկական գործունեությունը) մեծ նշանակություն ունի երեխայի առողջության, սոցիալական ինտեգրման, ինքնուրույնության և ընդհանուր զարգացման համար։ Իսկ ընտանիքը, որպես երեխայի հիմնական միջավայր և աջակցող համակարգ, կարող է ունենալ որոշիչ ազդեցություն այս գործընթացի վրա՝ տրամադրելով հնարավորություններ, մոտեցումներ և մշտական աջակցություն։ Աշխատությունը հիմնվում է թե տեսական մոտեցումների, թե պրակտիկ փորձի վրա՝ գնահատելու ընտանիքի ներգրավվածության ձևերը, ազդեցության մեխանիզմները և արդյունքները։
Updated: 2026-10-23
Psychology
Անձի տնտեսական վարքի մոդելավորման հոգեբանական օրինաչափությունները
Աշխատությունը նվիրված է անձի տնտեսական վարքագծի ձևավորման, դրսևորման և մոդելավորման հոգեբանական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական հոգեբանության, անձի հոգեբանության և վարքագծային տնտեսագիտության տեսական մոտեցումների համատեքստում։ Քննարկվում են տնտեսական որոշումների ընդունման հոգեբանական մեխանիզմները, անհատական պահանջմունքների, հետաքրքրությունների, արժեքային կողմնորոշումների և մոտիվացիոն գործոնների ազդեցությունը մարդու տնտեսական գործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անձի վերաբերմունքին աշխատանքի, եկամուտների, սեփականության, սպառման, խնայողությունների և ներդրումների նկատմամբ, ինչպես նաև տնտեսական ընտրությունների հիմքում ընկած գիտակցական ու հուզական գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում են տնտեսական վարքագծի անհատական տարբերությունները, ռիսկի ընկալման առանձնահատկությունները, անորոշության պայմաններում որոշումների ընդունումը, ինքնագնահատականի, պատասխանատվության և ինքնակարգավորման դերը տնտեսական ակտիվության ձևավորման գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում սոցիալական միջավայրի, ընտանեկան դաստիարակության, մշակութային արժեքների, հասարակական կարծիքի և տնտեսական պայմանների ազդեցությանը անձի վարքագծային նախընտրությունների վրա։ Կարևորվում են տնտեսական վարքագծի մոդելավորման տեսական սկզբունքները, հոգեբանական ցուցանիշների ընտրությունը, վարքագծային օրինաչափությունների բացահայտումը և տարբեր տնտեսական իրավիճակներում անհատի հնարավոր արձագանքների գնահատումը։ Դիտարկվում են նաև ռացիոնալ և ոչ ռացիոնալ տնտեսական ընտրությունների փոխհարաբերությունները, ճանաչողական կողմնակալությունները, հուզական գործոնների ազդեցությունը և տնտեսական որոշումների կանխատեսման սահմանափակումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հոգեբանական թեստավորման, հարցումների, փորձարարական ուսումնասիրության, վիճակագրական վերլուծության և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդներ՝ անձի տնտեսական վարքագծի վրա ազդող գործոնների փոխկապակցվածությունը բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսական վարքագծի հոգեբանական հիմքերի ըմբռնման, անհատական տնտեսական որոշումների ուսումնասիրության և վարքագծային մոդելների կատարելագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հոգեբանների, տնտեսագետների, սոցիոլոգների, կառավարման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-15