Եօթն մահացու մեղքեր, հ. Ա

Law

Աշխատությունը նվիրված է սահմանափակ մեղսունակության իրավական և դատահոգեբուժական հիմնախնդիրների բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ վերլուծելով դրա էությունը, իրավական նշանակությունը և կիրառման առանձնահատկությունները քրեական դատավարության շրջանակներում։ Քննարկվում են անձի հոգեկան վիճակի գնահատման չափանիշները, մեղսունակության տարբեր աստիճանների սահմանազատման հարցերը, փորձագիտական եզրակացությունների դերը և դրանց ազդեցությունը քրեական պատասխանատվության ու պատժի նշանակման գործընթացում։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև տարբեր երկրների օրենսդրական մոտեցումների համեմատական վերլուծությանը, իրավակիրառական պրակտիկայում առաջացող խնդիրներին և դրանց հնարավոր լուծումներին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, դատախազների, փաստաբանների, դատահոգեբույժների, իրավագիտության ուսանողների և քրեական արդարադատության ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Վասպուրականի տարածքի խոսվածքներում քմային ձայնավորների ուսումնասիրությանը՝ համադրելով համաժամանակյա և տարաժամանակյա վերլուծության մեթոդները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տվյալ տարածքի բարբառային համակարգում քմային ձայնավորների հնչյունական և հնչույթաբանական առանձնահատկությունները, դրանց տարածվածությունը, գործառույթները և պատմական զարգացման օրինաչափությունները։ Համաժամանակյա քննության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել քմային ձայնավորների արտասանական առանձնահատկությունները, դրանց հնչյունական դիրքը, տարբերակները, բաշխումը և փոխհարաբերությունները տվյալ խոսվածքների մյուս ձայնավորների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դիրքերին, որտեղ քմայնությունը կարող է պայմանավորված լինել հարակից բաղաձայնների ազդեցությամբ, վանկի կառուցվածքով, շեշտով կամ այլ հնչյունական գործոններով։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև քմային ձայնավորների հակադրությունների և դրանց գործառական նշանակության վերլուծություն՝ պարզելու համար, թե տվյալ առանձնահատկությունը երբ է հանդես գալիս որպես հնչյունաբանական տարբերակիչ հատկանիշ, իսկ երբ՝ որպես դիրքային կամ պայմանավորված հնչյունական երևույթ։ Տարաժամանակյա քննությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել քմային ձայնավորների ձևավորումն ու փոփոխությունները պատմական զարգացման ընթացքում և դրանք կապել հայերենի բարբառային համակարգի ընդհանուր փոփոխությունների հետ։ Այս համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել հին և նոր լեզվական վիճակների միջև առկա հարաբերությունները, հնչյունական տեղաշարժերը, ձայնավորների փոխակերպումները և հարակից բարբառների հետ ունեցած ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև Վասպուրականի տարածքի տարբեր բնակավայրերի խոսվածքների համեմատությունը, քանի որ աշխարհագրական և պատմական պայմանները կարող են հանգեցնել նույն հնչյունական երևույթի տարբեր դրսևորումների։ Աշխատությունը կարող է հիմնվել բարբառային նյութի, բանավոր խոսքի նմուշների, գրավոր աղբյուրների և նախորդ լեզվաբանական ուսումնասիրությունների վրա՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել ուսումնասիրվող հնչյունական համակարգի մասին։ Քմային ձայնավորների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն տվյալ տարածքի բարբառների նկարագրության, այլև հայերենի պատմական հնչյունաբանության և բարբառների փոխհարաբերությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել նաև այն հարցի պարզաբանմանը, թե ինչպիսի տեղ է զբաղեցնում Վասպուրականի տարածքի լեզվական նյութը հայերենի բարբառային բազմազանության ընդհանուր համակարգում և ինչ պատմալեզվաբանական տեղեկություններ կարելի է ստանալ դրա հնչյունական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայ բարբառագիտությամբ, պատմական լեզվաբանությամբ, հնչյունաբանությամբ և հայերենի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է Վասպուրականի տարածքի քմային ձայնավորների ներկա լեզվական վիճակի նկարագրությունը և դրանց պատմական զարգացման քննությունը՝ բացահայտելով դրանց հնչյունական կառուցվածքը, տարածքային տարբերակները, գործառական առանձնահատկությունները և հայերենի բարբառային համակարգում ունեցած նշանակությունը։

Technology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է մրգերի չորացման տեխնոլոգիայի և այդ գործընթացում կիրառվող տեխնիկական միջոցների հիմնական պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Հետազոտության կենտրոնում մրգերի պահպանման նպատակով խոնավության հեռացման գործընթացն է, դրա արդյունավետության վրա ազդող տեխնոլոգիական գործոնները և չորացման համար նախատեսված սարքավորումների ու աշխատանքային ռեժիմների ընտրության հիմնավորումը։ Մրգերի չորացումը դիտարկվում է որպես գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման կարևոր եղանակ, որը հնարավորություն է տալիս երկարացնել արտադրանքի պահպանման ժամկետը, նվազեցնել փչացման վտանգը և տարվա տարբեր ժամանակահատվածներում ապահովել մրգային հումքի օգտագործման հնարավորությունը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են տարբեր տեսակի մրգերի ֆիզիկական, մեխանիկական և կենսաքիմիական առանձնահատկությունները, որոնք անմիջական ազդեցություն ունեն չորացման ընթացքի և վերջնական արտադրանքի որակի վրա։ Հումքի տեսակը, հասունության աստիճանը, պտղի չափերը, հյուսվածքի կառուցվածքը, սկզբնական խոնավությունը և շաքարների ու այլ լուծվող նյութերի պարունակությունը կարող են պայմանավորել ջրի հեռացման արագությունը և անհրաժեշտ տեխնոլոգիական ռեժիմները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է չորացման գործընթացի տեսական և տեխնոլոգիական հիմքերի ուսումնասիրությունը։ Քննարկվում է մրգային հյուսվածքից խոնավության հեռացման մեխանիզմը, ջերմության և զանգվածի փոխանցման փոխազդեցությունը, ինչպես նաև արտաքին միջավայրի ջերմաստիճանի, հարաբերական խոնավության և օդի շարժման արագության ազդեցությունը գործընթացի ինտենսիվության վրա։ Այս գործոնների օպտիմալ համադրումը կարևոր է չորացման ժամանակը նվազեցնելու և միաժամանակ արտադրանքի որակական հատկությունները պահպանելու համար։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հումքի նախնական պատրաստմանը։ Մրգերի լվացումը, տեսակավորումը, մաքրումը, կտրատումը, կորիզների հեռացումը և անհրաժեշտության դեպքում նախնական մշակման այլ գործողություններ կարող են էապես ազդել չորացման հավասարաչափության և արագության վրա։ Կտորների չափերի և ձևի ճիշտ ընտրությունը նպաստում է խոնավության ավելի միատեսակ հեռացմանը և թույլ է տալիս արդյունավետ օգտագործել չորացման սարքավորման աշխատանքային ծավալը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է չորացման տարբեր տեխնոլոգիական եղանակների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Կարող են դիտարկվել բնական, կոնվեկտիվ, ջերմային, արևային և այլ մեթոդներ՝ գնահատելով դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն տեխնոլոգիաներին, որոնք հնարավորություն են տալիս վերահսկել ջերմաստիճանը, օդի շարժը և խոնավության հեռացման արագությունը՝ ստանալով ավելի կայուն և կանխատեսելի արդյունք։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են նաև չորացման սարքավորումների կառուցվածքային և տեխնիկական առանձնահատկությունները։ Դրանց արդյունավետությունը պայմանավորված է աշխատանքային խցիկի չափերով, օդի շրջանառության համակարգով, ջերմության փոխանցման եղանակով, ջերմաստիճանի կարգավորման հնարավորություններով, բեռնման հզորությամբ և էներգիայի ծախսով։ Տեխնիկական միջոցների պարամետրերի հիմնավորումը պետք է իրականացվի՝ հաշվի առնելով ինչպես մշակվող հումքի քանակը, այնպես էլ պահանջվող չորացման ռեժիմը և արտադրողականությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի էներգաարդյունավետության գնահատումը։ Չորացման գործընթացը կարող է պահանջել զգալի քանակությամբ ջերմային էներգիա, ուստի սարքավորման նախագծման և շահագործման ժամանակ անհրաժեշտ է նվազեցնել ջերմային կորուստները և հնարավորինս արդյունավետ օգտագործել մատակարարվող էներգիան։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել ջերմամեկուսացման, օդի վերաշրջանառության, ջերմափոխանակության և ջերմաստիճանի ավտոմատ կառավարման տարբեր լուծումներ։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում վերջնական արտադրանքի որակի գնահատումը։ Չորացման պայմանները պետք է ընտրվեն այնպես, որ ստացված մրգերը պահպանեն հնարավորինս լավ գույնը, համը, բույրը, կառուցվածքը և սննդային արժեքը։ Չափազանց բարձր ջերմաստիճանը կամ ոչ ճիշտ ընտրված չորացման տևողությունը կարող են հանգեցնել արտադրանքի անցանկալի մգացման, կառուցվածքային փոփոխությունների և որոշ արժեքավոր բաղադրիչների կորստի։ Հետևաբար տեխնոլոգիական ռեժիմի ընտրությունը դիտարկվում է որպես արտադրողականության և որակի միջև օպտիմալ հավասարակշռության խնդիր։ Հետազոտության ընթացքում կարող են իրականացվել փորձարարական ուսումնասիրություններ՝ տարբեր ջերմաստիճանների, օդի արագությունների, բեռնվածությունների և չորացման տևողությունների պայմաններում։ Ստացված տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս կառուցել չորացման կինետիկան բնութագրող կախվածություններ, որոշել գործընթացի առավել արդյունավետ ռեժիմները և գնահատել տեխնիկական միջոցների արտադրողականությունը։ Փորձարարական արդյունքների հիման վրա հնարավոր է հիմնավորել սարքավորումների կառուցվածքային և աշխատանքային հիմնական պարամետրերը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև մրգերի չորացման գործընթացի ավտոմատացմանն ու կառավարմանը։ Ջերմաստիճանի, խոնավության և օդի հոսքի վերահսկման համակարգերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ պահպանել սահմանված ռեժիմները, նվազեցնել մարդկային գործոնի ազդեցությունը և բարձրացնել արտադրանքի խմբաքանակների միջև որակի կայունությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է սննդի տեխնոլոգիայի, ջերմա- և զանգվածափոխանակության, գյուղատնտեսական ճարտարագիտության և սարքաշինության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել մրգերի չորացման առավել արդյունավետ տեխնոլոգիական ռեժիմներն ու դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ տեխնիկական միջոցների պարամետրերը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակման ձեռնարկություններում, ֆերմերային տնտեսություններում և մրգերի պահպանման ու վերամշակման փոքր ու միջին արտադրություններում՝ նպաստելով էներգախնայող, արդյունավետ և որակյալ չորացման գործընթացների կազմակերպմանը։

Biology

Միջատաբանական և գյուղատնտեսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում պտղատու մշակաբույսերին վնասող Tenuipalpidae ընտանիքի տափակ մարմնով տիզերի և դրանց բնական թշնամիների՝ ակարիֆագների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում վնասատու տիզերի տեսակային կազմը, տարածվածությունը, կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր պտղատու բույսերի հետ դրանց փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վնասատուների զարգացման փուլերին, սեզոնային ակտիվությանը, բազմացման առանձնահատկություններին և բույսերի վրա դրանց պատճառած վնասի բնույթին։ Վերլուծվում են բնակլիմայական պայմանների, մշակաբույսերի առանձնահատկությունների և ագրոտեխնիկական գործոնների ազդեցությունները վնասատու պոպուլյացիաների ձևավորման ու տարածման վրա։ Քննարկվում են նաև այդ տիզերով սնվող բնական թշնամիների տեսակային կազմը, կենսաբանական առանձնահատկությունները և վնասատուների թվաքանակի բնական կարգավորման գործում դրանց հնարավոր նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է պտղատու մշակաբույսերի վնասատուների դեմ պայքարի կենսաբանական և համալիր մոտեցումների գիտական հիմքերի զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բույսերի պաշտպանության, գյուղատնտեսական կենդանաբանության, ակարոլոգիայի և պտղաբուծության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Technology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կապիչ չպարունակող (բեսցեմենտային) բետոնների տեխնոլոգիական մշակման և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հիմնված բնական և արհեստական լցանյութերի վրա, մասնավորապես՝ հրաբխային ալյումոսիլիկատային հումքից ստացված հատիկավոր փրփրապակու կիրառմամբ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են նման կոմպոզիտային նյութերի կառուցվածքագոյացման առանձնահատկությունները, ամրության ձևավորման մեխանիզմները, ջերմա- և ձայնամեկուսիչ հատկությունները, ինչպես նաև դրանց կախվածությունը լցանյութի ֆրակցիոն կազմից և տեխնոլոգիական մշակման պայմաններից։ Աշխատությունում դիտարկվում են հրաբխային ծագման հումքի վերամշակման հնարավորությունները, դրա էկոլոգիական և տնտեսական արդյունավետությունը շինարարական նյութերի արտադրության մեջ, ինչպես նաև էներգախնայող և կայուն շինարարության սկզբունքների համատեքստում կիրառման հեռանկարները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր սերնդի թեթև բետոնների կառուցվածքային կայունությանը, ծակոտկենության կարգավորմանը և երկարաժամկետ շահագործման ընթացքում դրանց վարքագծին։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է մանկավարժության մեջ դիագնոստիկայի տեսական և մեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով կրթական գործընթացում գնահատման, վերլուծության և կանխատեսման նշանակությունը։ Վերլուծվում են մանկավարժական ախտորոշման հիմնական հասկացությունները, սկզբունքները, մեթոդները և գործիքները, ինչպես նաև դրանց կիրառման առանձնահատկությունները սովորողների գիտելիքների, կարողությունների, անհատական առանձնահատկությունների և զարգացման մակարդակի գնահատման գործընթացում։ Ուսումնասիրությունում քննարկվում է դիագնոստիկայի դերը ուսուցման արդյունավետության բարձրացման, անհատականացված կրթական մոտեցումների ձևավորման և մանկավարժական որոշումների հիմնավորման գործում։ Ներկայացվում են ժամանակակից մեթոդաբանական մոտեցումներ, հետազոտական մեթոդներ և գնահատման համակարգեր, որոնք նպաստում են կրթական գործընթացի կատարելագործմանը և սովորողների զարգացման առավել ամբողջական ուսումնասիրմանը։