Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLiterature
1950-70-ական թվականների ամերիկյան գիտաֆանտաստիկական գրականությունը
Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է 1950-70-ական թվականների ամերիկյան գիտաֆանտաստիկական գրականության զարգացման, թեմատիկ առանձնահատկությունների և գեղարվեստական նշանակության քննությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն ժամանակաշրջանը, երբ գիտատեխնիկական արագ առաջընթացը, տիեզերքի ուսումնասիրության ընդլայնումը, միջուկային զենքի տարածումը, Սառը պատերազմի մթնոլորտը և հասարակական արժեքների փոփոխությունները էական ազդեցություն ունեցան գրական երևակայության վրա։ Գիտաֆանտաստիկական ստեղծագործություններում գիտության և տեխնոլոգիայի ձեռքբերումները հաճախ ներկայացվում են ոչ միայն որպես ապագայի հնարավորությունների խորհրդանիշ, այլև որպես մարդկության առջև կանգնած բարոյական, սոցիալական և փիլիսոփայական խնդիրների ուսումնասիրման միջոց։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ այնպիսի թեմաների, ինչպիսիք են տիեզերական ճանապարհորդությունները, այլմոլորակային քաղաքակրթությունները, ռոբոտներն ու արհեստական բանականությունը, տեխնոլոգիական հասարակությունը, ժամանակի և տարածության փոփոխությունները, ապագա քաղաքակրթությունները, ուտոպիաներն ու դիստոպիաները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու և տեխնոլոգիայի փոխհարաբերությանը, քանի որ այդ շրջանի գրականությունը հաճախ հարց է բարձրացնում այն մասին, թե ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ գիտական առաջընթացը մարդու ազատության, ինքնության և բարոյական պատասխանատվության համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև սոցիալական խնդիրների արտացոլումը․ գիտաֆանտաստիկական աշխարհները հնարավորություն են տալիս անուղղակիորեն անդրադառնալ ռասայական և սոցիալական անհավասարությանը, քաղաքական վերահսկողությանը, պատերազմին, զանգվածային մշակույթին, անհատի օտարմանը և հասարակական փոփոխություններին։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննվել ժամանակաշրջանի նշանավոր հեղինակների և նրանց ստեղծագործությունների թեմատիկ ու ոճական առանձնահատկությունները՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես է փոխվել ժանրի բնույթը տասնամյակների ընթացքում։ 1950-ականների ավելի ընդգծված տեխնոլոգիական և տիեզերական հետաքրքրություններին հետագայում ավելանում են հոգեբանական, սոցիալական և փիլիսոփայական խնդիրները, իսկ 1960-70-ականներին ժանրն ավելի բազմազան է դառնում՝ ընդլայնելով իր թեմատիկ և գեղարվեստական սահմանները։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև գիտաֆանտաստիկայի և այլ գրական ուղղությունների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև ժանրի լեզվական, կառուցվածքային և կերպարային առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է 1950-70-ական թվականների ամերիկյան գիտաֆանտաստիկական գրականությունը որպես արագ փոփոխվող հասարակության գեղարվեստական արձագանք՝ ընդգծելով այն, թե ինչպես են գիտական երևակայությունը, ապագայի տեսլականը և հասարակական քննադատությունը միավորվում՝ մարդու և քաղաքակրթության հնարավոր ապագաները պատկերելու համար։
Updated: 2026-09-21History
Ղարաբաղյան հիմնահարցը և միջազգային դիվանագիտությունը 1991-1994 թթ.
Աշխատանքը նվիրված է 1991-1994 թվականներին Ղարաբաղյան հակամարտության շուրջ ձևավորված միջազգային դիվանագիտական գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Խորհրդային Միության փլուզումից հետո տարածաշրջանում ստեղծված նոր քաղաքական իրադրությանը, հակամարտության ռազմականացմանը և դրա կարգավորման ուղղությամբ միջազգային դերակատարների ձեռնարկած քայլերին։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է այն ժամանակաշրջանը, երբ հակամարտությունը վերածվեց լայնածավալ ռազմական բախման, իսկ դրա կարգավորումը աստիճանաբար դարձավ ոչ միայն Հայաստանի և Ադրբեջանի, այլև տարածաշրջանային ու միջազգային քաղաքականության կարևորագույն խնդիրներից մեկը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ԽՍՀՄ փլուզման հետևանքով ստեղծված աշխարհաքաղաքական փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը Հարավային Կովկասի անվտանգության միջավայրի վրա։ Խորհրդային կենտրոնական իշխանության թուլացումը և հետագայում վերացումը փոխեցին հակամարտության կողմերի քաղաքական ու ռազմական հնարավորությունները, իսկ նորանկախ պետությունների ձևավորումը խնդիրը տեղափոխեց միջազգային հարաբերությունների ավելի լայն հարթություն։ Այդ պայմաններում տարբեր պետություններ և միջազգային կազմակերպություններ սկսեցին ներգրավվել հակամարտության կարգավորման գործընթացում՝ փորձելով հասնել ռազմական գործողությունների դադարեցման և քաղաքական բանակցությունների մեկնարկի։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջազգային կազմակերպությունների, հատկապես ՄԱԿ-ի և ԵԱՀԽ-ի, գործունեության ուսումնասիրությունը։ 1992 թվականին ԵԱՀԽ-ի շրջանակներում ձևավորվեց հակամարտության խաղաղ կարգավորմանն ուղղված գործընթաց, որի առանցքային բաղադրիչներից էր բանակցությունների կազմակերպման և խաղաղ կարգավորման հնարավոր մեխանիզմների ձևավորումը։ Հետագա տարիներին այս գործընթացը դարձավ հակամարտության միջազգային միջնորդության հիմնական հարթակներից մեկը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև Ռուսաստանի, Միացյալ Նահանգների և եվրոպական պետությունների դիրքորոշումներին։ Այդ ժամանակաշրջանում Ռուսաստանը տարածաշրջանում ուներ առանձնահատուկ քաղաքական, ռազմական և պատմական ազդեցություն, իսկ արևմտյան պետությունները աստիճանաբար ավելի մեծ հետաքրքրություն էին ցուցաբերում Հարավային Կովկասի անվտանգության և հակամարտության կարգավորման նկատմամբ։ Տարբեր դերակատարների շահերի համադրումն ու երբեմն հակասությունը էական ազդեցություն էին ունենում բանակցային գործընթացի ընթացքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ռազմական գործողությունների և դիվանագիտական նախաձեռնությունների փոխկապակցվածությանը։ Ռազմաճակատում իրավիճակի փոփոխությունները անմիջականորեն ազդում էին բանակցային դիրքորոշումների վրա, իսկ միջազգային միջնորդների առաջարկները, հայտարարություններն ու հնարավոր համաձայնությունների նախագծերը փոխկապակցվում էին ռազմական իրադրության հետ։ Այս առումով աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հակամարտությունը ոչ միայն որպես ռազմական դիմակայություն, այլև որպես քաղաքական և դիվանագիտական գործընթաց, որի զարգացումը պայմանավորված էր բազմաթիվ ներքին և արտաքին գործոններով։ Հետազոտության առանձին խնդիր է միջազգային իրավունքի և տարածքային ամբողջականության ու ժողովուրդների ինքնորոշման սկզբունքների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Հակամարտության շուրջ ձևավորված դիվանագիտական դիրքորոշումներում այս սկզբունքները հաճախ հանդես էին գալիս որպես կարևոր իրավաքաղաքական փաստարկներ, իսկ դրանց մեկնաբանության տարբերությունները բարդացնում էին միասնական կարգավորման ձևաչափի ձևավորումը։ Այդ համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել նաև տարածքային կարգավիճակի, անվտանգության երաշխիքների, բնակչության իրավունքների և ռազմական գործողությունների դադարեցման հետ կապված հարցերը։ Աշխատանքը կարող է վերլուծել 1992-1994 թվականների ընթացքում իրականացված բանակցային և միջնորդական տարբեր նախաձեռնությունները, դրանց նպատակները, արդյունքները և սահմանափակումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի 1994 թվականի մայիսին ձեռք բերված հրադադարի համաձայնությունը, որը դադարեցրեց լայնածավալ ռազմական գործողությունները և ստեղծեց հակամարտության հետագա քաղաքական կարգավորման համար անհրաժեշտ հարաբերական կայունության պայմաններ։ Միաժամանակ հրադադարը ինքնին չլուծեց հակամարտության հիմնարար քաղաքական խնդիրները, ինչի հետևանքով կարգավորման գործընթացը շարունակվեց նաև հետագա տարիներին։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությունը։ Երկու պետությունների դիվանագիտական դիրքորոշումները ձևավորվում էին ինչպես ռազմական իրավիճակի, այնպես էլ ներքաղաքական զարգացումների, միջազգային աջակցության որոնման և տարածաշրջանային ուժերի հետ հարաբերությունների ազդեցությամբ։ Այդ քաղաքականությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչու տարբեր ժամանակահատվածներում բանակցային դիրքորոշումները փոխվում էին և ինչու չէր հաջողվում արագ հասնել համապարփակ քաղաքական համաձայնության։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը կայանում է 1991-1994 թվականների իրադարձությունների համակողմանի դիտարկման մեջ՝ ռազմական, դիվանագիտական, միջազգային-իրավական և աշխարհաքաղաքական գործոնների փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հակամարտության միջազգայինացման հիմնական փուլերը, միջնորդական գործընթացների առանձնահատկությունները և տարածաշրջանային ու գլոբալ դերակատարների շահերի ազդեցությունը կարգավորման հնարավորությունների վրա։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է 1991-1994 թվականների Ղարաբաղյան հակամարտությունը որպես բարդ միջազգային-քաղաքական գործընթաց, որի ընթացքում ռազմական զարգացումներին զուգահեռ ձևավորվեց բազմակողմ դիվանագիտական միջնորդության համակարգ, իսկ 1994 թվականի հրադադարով ստեղծվեց հակամարտության հետագա բանակցային կարգավորման հիմքը։
Updated: 2026-09-18Culture
Նոր գրականություն հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
Այս հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի մասնագիտացված աշխատանք է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել հայ մշակույթին և արվեստին վերաբերող նոր գրականությունը և ընթերցողին հնարավորություն տալ արագ կողմնորոշվելու տվյալ ոլորտում առկա հրատարակությունների շրջանակում։ Այն կազմված է որպես ընթացիկ տեղեկատու և ոչ թե առանձին թեմայի շուրջ գիտական վերլուծություն, ուստի դրա հիմնական արժեքը տեղեկատվության հավաքագրման, դասակարգման և մատենագիտական ներկայացման մեջ է։ Հրատարակության մեջ ընդգրկվող նյութերը վերաբերում են մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին՝ ներառելով գրականություն, կերպարվեստ, երաժշտություն, թատրոն, կինո, ճարտարապետություն, ժողովրդական արվեստ, մշակութային ժառանգություն, թանգարանագիտություն, հուշարձանների պահպանություն և հարակից ուղղություններ։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս տեղեկանալ համապատասխան գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և այլ նյութերի մասին՝ դրանք հետագայում ինքնուրույն ուսումնասիրելու կամ գիտահետազոտական աշխատանքի մեջ օգտագործելու նպատակով։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն արտացոլում է որոշակի ժամանակահատվածում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ ստեղծված կամ շրջանառության մեջ մտած գրականության հոսքը՝ այդպիսով պահպանելով տվյալ շրջանի գիտական, մշակութային և տեղեկատվական կյանքի մի հատվածը։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր են կատարում հատկապես այն ժամանակաշրջանների ուսումնասիրության համար, երբ գրականության որոնման հիմնական միջոցներից մեկը համակարգված մատենագիտական տեղեկությունն էր։ Նյութերի թեմատիկ և մատենագիտական համակարգումը հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների հայտնաբերումը և թույլ է տալիս հետազոտողին ոչ միայն գտնել առանձին հրատարակություններ, այլև ընդհանուր պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունների մասին։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, գրականագետների, պատմաբանների, գրադարանավարների, մատենագետների, դասախոսների, ուսանողների և գիտաշխատողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են հայ մշակույթի պատմությունը և դրա վերաբերյալ ստեղծված գրական ժառանգությունը։ Այն ունի նաև պատմամատենագիտական նշանակություն, քանի որ ներկայացված մատենագիտական տվյալները հետագայում կարող են ծառայել որպես աղբյուր՝ հրատարակչական գործընթացների, մշակութային գիտության զարգացման և հայ արվեստի ու մշակույթի ուսումնասիրման պատմությունը վերականգնելու համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը պետք է դիտարկել որպես հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական գրականության որոնումն ու օգտագործումը հեշտացնող տեղեկատու գործիք, որը մեկտեղում և համակարգում է տարբեր բնույթի աղբյուրների մասին տվյալները՝ նպաստելով գիտական ուսումնասիրության, գրադարանային աշխատանքի և մշակութային ժառանգության հետազոտության արդյունավետ կազմակերպմանը։
Updated: 2026-09-14Linguistics
Անվանաբայական բաղադրյալ ստորոգյալը ժամանակակից հայերենում
Լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից հայերենի շարահյուսական համակարգում անվանաբայական բաղադրյալ ստորոգյալի կառուցվածքային, քերականական և իմաստային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ստորոգյալի այս տեսակի կազմության սկզբունքները, դրա բաղադրիչների փոխհարաբերությունները և նախադասության կառուցվածքում ունեցած գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանգույցի և անվանական բաղադրիչի քերականական դերին, դրանց արտահայտման միջոցներին, ձևաբանական առանձնահատկություններին և համաձայնության դրսևորումներին։ Վերլուծվում են գոյականով, ածականով, դերանունով, թվականով և անվանական արժեք ունեցող այլ միավորներով արտահայտված ստորոգելիական բաղադրիչների կիրառությունները։ Քննարկվում են նաև անվանաբայական բաղադրյալ ստորոգյալի ժամանակային, եղանակային և դիմային հարաբերությունների արտահայտման միջոցները, ինչպես նաև դրա տարբերակման հարցերը ստորոգյալի այլ կառուցվածքային տեսակներից։ Լեզվական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այս շարահյուսական միավորի կառուցվածքային բազմազանությունը և նրա դերը ժամանակակից հայերենի նախադասության կազմակերպման մեջ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի շարահյուսությամբ, քերականությամբ և լեզվական կառուցվածքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-04Literature
Պարույր Սևակ: Կենսամատենագիտություն
Աշխատանքը նվիրված է հայ մեծանուն բանաստեղծ, գրականագետ և հասարակական գործիչ Պարույր Սևակի կյանքի ու ստեղծագործական ժառանգության ամբողջական մատենագիտական ներկայացմանը։ Այն կազմված է կենսագրական և մատենագիտական նյութերի համադրությամբ և ընթերցողին հնարավորություն է տալիս հետևելու գրողի կյանքի հիմնական փուլերին, գրական գործունեության զարգացմանը, ստեղծագործությունների հրապարակումներին և նրա մասին տարբեր տարիներին ստեղծված գրականագիտական ու քննադատական ուսումնասիրություններին։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այստեղ մեկտեղված են ոչ միայն Սևակի առանձին գրքերը, բանաստեղծություններն ու ժողովածուները, այլև պարբերական մամուլում, ժողովածուներում և այլ հրատարակություններում լույս տեսած նրա ստեղծագործությունները։ Մատենագիտական բաժինը կարող է ներառել նաև թարգմանությունների, տարբեր հրատարակությունների, գրականագիտական հոդվածների, գրախոսությունների և այլ նյութերի վերաբերյալ տեղեկություններ՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու բանաստեղծի ստեղծագործությունների տարածման ու ընկալման մասին։ Առանձին կարևորություն ունի Սևակի մասին գրականության մատենագիտությունը, որը ներկայացնում է նրա ստեղծագործությանը նվիրված հոդվածները, մենագրությունները, ուսումնասիրությունները, հիշողությունները և այլ հրապարակումները։ Այսպիսով, գիրքը ոչ միայն տեղեկատու բնույթի հրատարակություն է, այլև արժեքավոր գործիք Սևակի գրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Կենսագրական նյութերի ընդգրկումը մատենագիտական ցանկերի հետ մեկտեղ թույլ է տալիս ստեղծագործական ժառանգությունը դիտարկել պատմական և կենսագրական համատեքստում՝ կապելով գրողի կյանքի կարևոր իրադարձությունները նրա գրական գործունեության տարբեր փուլերի հետ։ Հատուկ հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել Սևակի ստեղծագործությունների հրատարակչական պատմությունը, քանի որ տարբեր տարիների հրատարակությունները, ժողովածուները և վերահրատարակությունները հնարավորություն են տալիս հետևելու նրա ստեղծագործությունների տարածմանն ու հետագա ուսումնասիրությանը։ Հրատարակությունը կարևոր աղբյուր է նաև այն հետազոտողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են 20-րդ դարի հայ գրականությունը, խորհրդահայ գրական գործընթացը, Պարույր Սևակի պոեզիայի զարգացման առանձնահատկությունները և նրա ազդեցությունը հետագա հայ գրականության վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, մատենագետներին, բանասիրության ֆակուլտետների ուսանողներին, գրադարանավարներին, ուսուցիչներին և Սևակի ստեղծագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համակարգված ձևով ներկայացնում է Պարույր Սևակի կենսագրական ու գրական ժառանգության վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկատվությունը և կարող է ծառայել որպես հուսալի մեկնակետ նրա ստեղծագործության հետագա ուսումնասիրությունների, աղբյուրների որոնման և գիտական աշխատանքների պատրաստման համար։
Updated: 2026-09-21Literature
Պերճ Զեյթունցյանի գեղարվեստական ժառանգությունը
Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Պերճ Զեյթունցյանի գրական ժառանգության համակողմանի քննությանը՝ անդրադառնալով նրա արձակին, դրամատուրգիային, պատմական թեմատիկային, գեղարվեստական մտածողությանը, կերպարակերտման սկզբունքներին և ստեղծագործություններում արտահայտված գաղափարական խնդիրներին։ Ուսումնասիրության հիմքում այն մոտեցումն է, որ Զեյթունցյանի գրականությունը պետք է դիտարկել ոչ միայն առանձին ստեղծագործությունների մակարդակում, այլև որպես ամբողջական գեղարվեստական համակարգ, որի տարբեր ժանրերում կրկնվող առանցքային հարցերն են մարդը պատմության մեջ, անհատի և հասարակության հարաբերությունը, բարոյական պատասխանատվությունը, ազգային հիշողությունը, իշխանությունը, ազատությունը և ժամանակի ու պատմության ազդեցությունը մարդու ճակատագրի վրա։ Հեղինակի ստեղծագործական ուղին առանձնահատուկ տեղ ունի 20-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ գրականության մեջ․ նա այն սերնդի ներկայացուցիչներից էր, որը 1960-ական թվականներին բերեց գեղարվեստական նոր մտածողություն և ավելի սուր ուշադրություն դարձրեց մարդու ներաշխարհին, բարոյական ընտրությանը և հասարակական հակասություններին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը գրողի պատմական արձակի ուսումնասիրությունն է։ Զեյթունցյանը պատմական նյութը օգտագործում է ոչ միայն անցյալի դեպքերը վերարտադրելու, այլև արդիական հարցադրումներ առաջադրելու համար․ պատմական անձանց և իրադարձությունների միջոցով նա անդրադառնում է իշխանության և պատասխանատվության, հայրենիքի ու անհատի, քաղաքական որոշումների և մարդկային ճակատագրերի փոխհարաբերություններին։ Այս առումով առանձնահատուկ նշանակություն ունի «Արշակ Երկրորդ» վեպը, որի շուրջ գրական քննադատության մեջ քննարկվել են պատմության գեղարվեստականացման, պատմական առասպելի վերաիմաստավորման և ժամանակակից խնդիրների հետ դրա կապի հարցերը։ Պատմական թեմայի հանդեպ այս մոտեցումը թույլ է տալիս անցյալի իրադարձությունները վերածել ժամանակակից մարդու բարոյական ու քաղաքական խնդիրների քննարկման միջոցի։ Զեյթունցյանի ստեղծագործական ժառանգության մյուս առանցքային հատվածը դրամատուրգիան է։ Նրա անցումը դրամատիկական ժանրին գրականագիտական գնահատականներում դիտարկվում է որպես օրինաչափ զարգացում, քանի որ նրա արձակին բնորոշ ներքին դրամատիզմը, լարված երկխոսությունները, մենախոսությունները և սուր խնդրադրումները բնականորեն համապատասխանում էին բեմական խոսքի հնարավորություններին։ Դրամատուրգիական ստեղծագործություններում գրողը հաճախ կենտրոնանում է պատմական կամ հասարակական բախումների մեջ հայտնված մարդու վրա՝ բացահայտելով նրա ներքին հակասությունները, ընտրության դժվարությունը և պատասխանատվության զգացումը։ Այդ պատճառով նրա պիեսները կարող են դիտարկվել ոչ միայն որպես թատերական տեքստեր, այլև որպես բարոյափիլիսոփայական խնդիրների գեղարվեստական ուսումնասիրություններ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև Զեյթունցյանի գեղարվեստական հրապարակախոսության խնդիրը։ Նրա ստեղծագործական մտածողության մեջ գրականությունն ու հրապարակախոսությունը հաճախ փոխկապակցված են․ պատմական և ազգային հիշողության, հասարակական պատասխանատվության, մշակութային ինքնության և ժամանակակից կյանքի խնդիրները դառնում են ինչպես գեղարվեստական, այնպես էլ հրապարակախոսական անդրադարձի առարկա։ Գրականագիտական աղբյուրներից մեկում ընդգծվում է, որ նրա գեղարվեստական հրապարակախոսությունը սնվում է ազգային մտածողության տարբեր ակունքներից և միաժամանակ կապված է նրա դրամատիկական մտածողության հետ։ Ուսումնասիրության համար կարևոր է նաև գրողի լեզվական և ոճական համակարգը։ Զեյթունցյանի ստեղծագործություններում խոսքը հաճախ կառուցվում է սուր երկխոսությունների, ներքին մենախոսությունների, հակադրությունների և ինտենսիվ հոգեբանական լարվածության միջոցով։ Կերպարների խոսքը ոչ միայն առաջ է մղում գործողությունը, այլև բացահայտում է նրանց աշխարհայացքը, բարոյական դիրքորոշումը և ներքին պայքարը։ Այդպիսի կառուցվածքը հատկապես արդյունավետ է պատմական և դրամատիկական նյութի դեպքում, որտեղ հերոսների անձնական որոշումները միահյուսվում են հասարակական ու քաղաքական իրադարձություններին։ Ուսումնասիրության մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այն Տ. Ս. Սարգսյանի՝ «Նորագույն շրջանի հայ գրականություն» մասնագիտությամբ բանասիրական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման ատենախոսական ուսումնասիրության սեղմագիրն է, որը պատրաստվել է ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտում և հրատարակվել Երևանում 2014 թվականին։ Սեղմագիրն ունի 33 էջ, իսկ մատենագիտական ցանկը ներառում է 23 անուն աղբյուր։ Աշխատանքի կարևորությունն այն է, որ այն հնարավորություն է տալիս Պերճ Զեյթունցյանի գրական ժառանգությունը դիտարկել ամբողջականության մեջ՝ բացահայտելով նրա տարբեր ժանրերի ստեղծագործությունների միջև եղած գաղափարական և գեղարվեստական կապերը։ Հեղինակի համար պատմությունը պարզապես անցյալի նկարագրություն չէ, իսկ արդիականությունը՝ միայն ներկա իրադարձությունների արտացոլում․ երկուսն անընդհատ փոխազդում են՝ ստեղծելով պատմության միջոցով ներկան հասկանալու և ներկայի միջոցով անցյալը վերաիմաստավորելու մեթոդ։ Այս առանձնահատկությունն է նաև պատճառը, որ նրա ստեղծագործությունները շարունակում են հետաքրքրել գրականագետներին, թատերագետներին և ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը արժեքավոր է Պերճ Զեյթունցյանի ստեղծագործական անհատականությունը, նրա արձակի և դրամատուրգիայի հիմնական առանձնահատկությունները, պատմական մտածողությունը, կերպարակերտման սկզբունքներն ու գեղարվեստական աշխարհայացքը հասկանալու համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, նորագույն շրջանի հայ արձակով, դրամատուրգիայով, պատմավեպով և 20-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ գրականության գաղափարագեղագիտական զարգացումներով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-16