Գեոդեզիական աշխատանքները հողաշինարարությունում

Economics

Բնակչության եկամուտների ձևավորման աղբյուրները այն միջոցներն են, որոնցից մարդիկ ստանում են դրամական կամ նյութական եկամուտներ՝ իրենց կենսապահովման և ծախսերի համար։ Եկամուտների հիմնական աղբյուրներից մեկը աշխատանքային վարձատրությունն է, այսինքն՝ աշխատավարձը, որը մարդը ստանում է իր կատարած աշխատանքի դիմաց պետական կամ մասնավոր հատվածում։ Երկրորդ կարևոր աղբյուրը ձեռնարկատիրական եկամուտներն են, որոնք ձևավորվում են բիզնես գործունեությունից ստացված շահույթից՝ ապրանքների արտադրության կամ ծառայությունների մատուցման արդյունքում։ Բնակչության եկամուտների մեջ կարևոր տեղ ունեն նաև սեփականությունից ստացվող եկամուտները, օրինակ՝ վարձակալությունից ստացված գումարը, շահաբաժինները բաժնետոմսերից և տոկոսները բանկային ավանդներից։ Բացի այդ, գոյություն ունեն նաև սոցիալական փոխանցումները, որոնք պետությունը տրամադրում է բնակչությանը՝ նպաստների, կենսաթոշակների, օգնությունների և այլ սոցիալական վճարների տեսքով։ Եկամուտների աղբյուր կարող են լինել նաև արտերկրից ստացվող փոխանցումները, հատկապես այն դեպքերում, երբ քաղաքացիները աշխատում են արտասահմանում և գումար են ուղարկում իրենց ընտանիքներին։ Բնակչության եկամուտների ձևավորման կառուցվածքը կարևոր է երկրի տնտեսական վիճակը գնահատելու համար, քանի որ այն ցույց է տալիս ոչ միայն մարդկանց կենսամակարդակը, այլև եկամուտների բաշխման արդարությունը։ Տարբեր երկրներում եկամուտների աղբյուրների հարաբերակցությունը տարբեր է՝ կախված տնտեսական զարգացման մակարդակից, զբաղվածության կառուցվածքից և սոցիալական քաղաքականությունից։ Եկամուտների բազմազան աղբյուրները նպաստում են տնտեսական կայունությանը և նվազեցնում են բնակչության սոցիալական ռիսկերը։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է թիրոզինի և գլուտամինաթթվի ածանցյալների ստերեոսելեկտիվ սինթեզի մեթոդների մշակմանն ու հետազոտմանը՝ դրանք դիտարկելով որպես պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիայում կիրառվող ռադիոթրեյսերների ստացման հեռանկարային նախանյութեր։ Հետազոտության հիմքում ընկած է օպտիկապես ակտիվ ամինաթթուների նպատակային կառուցման խնդիրը, քանի որ կենսաբանական համակարգերում մոլեկուլների տարածական կառուցվածքը կարող է էական նշանակություն ունենալ դրանց ճանաչման, փոխադրման և նյութափոխանակային գործընթացներին մասնակցության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քիրալ կենտրոնների վերահսկվող ձևավորմանը, համապատասխան էնանտիոմերների ստացման ընտրողականությանը և այն սինթետիկ մոտեցումների ընտրությանը, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել նպատակային միացությունների ստերեոքիմիական մաքրությունը։ Քննվում են սկզբնական նյութերի և միջանկյալ միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, պաշտպանիչ խմբերի կիրառման հնարավորությունները, ռեակցիաների հաջորդականությունը և վերջնական ածանցյալների ստացման պայմանները։ Կարևորվում է սինթեզված նյութերի կառուցվածքի և ստերեոքիմիական կազմի հաստատումը ֆիզիկաքիմիական ու սպեկտրային հետազոտության համապատասխան մեթոդներով։ Թիրոզինի և գլուտամինաթթվի ածանցյալների ընտրությունը պայմանավորված է այդ ամինաթթուների կենսաբանական նշանակությամբ և դրանց հիմքով այնպիսի մոլեկուլային համակարգեր ստեղծելու հնարավորությամբ, որոնք կարող են հետագայում համապատասխան ռադիոնուկլիդային նշում ստանալ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նախանյութերի քիմիական կառուցվածքի հարմարեցումը հետագա ռադիոքիմիական փոխակերպումների պահանջներին՝ միաժամանակ պահպանելով մոլեկուլի անհրաժեշտ ստերեոքիմիական առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են նաև սինթեզի արդյունավետության, ընտրողականության, նյութերի կայունության և մաքրման խնդիրները, որոնք կարևոր են ռադիոդեղագործական նշանակության միացությունների մշակման տեսանկյունից։ Ստացված նախանյութերը կարող են հիմք ծառայել ռադիոակտիվ իզոտոպներով նշված կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների ստեղծման համար, որոնք պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիայի ընթացքում օգտագործվում են օրգանիզմում որոշակի կենսաքիմիական և նյութափոխանակային գործընթացների ոչ ինվազիվ պատկերավորման ու գնահատման նպատակով։ Քիմիական սինթեզի և բժշկական պատկերավորման տեխնոլոգիաների միջև նման կապը հետազոտությանը տալիս է միջառարկայական բնույթ՝ միավորելով օրգանական քիմիայի, ստերեոքիմիայի, ռադիոքիմիայի և մոլեկուլային ախտորոշման խնդիրները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ նոր ռադիոթրեյսերների ստեղծման համար անհրաժեշտ քիրալ նախանյութերի մշակման, դրանց սինթեզի արդյունավետ ուղիների ընտրության և պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիայի համար կիրառելի մոլեկուլային գործիքների հետագա հետազոտության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել օրգանական և դեղագործական քիմիայի, ռադիոքիմիայի, միջուկային բժշկության ու բժշկական պատկերավորման ոլորտներում աշխատող մասնագետների և հետազոտողների համար։

Chemistry

Գիրքը նվիրված է β-տեղակալված (R)- և (S)-α-ամինաթթուների ասիմետրիկ բիոմիմետիկ սինթեզի ժամանակակից մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ նիկելի (Ni²⁺) իոնի դեհիդրոամինաթթվային քիրալային կոմպլեքսների կիրառմամբ։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ասիմետրիկ սինթեզի տեսական հիմքերը, քիրալային համալիրների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց դերը բարձր ընտրողականությամբ ամինաթթուների ստացման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը վերլուծում է ռեակցիաների մեխանիզմները, ստերեոքիմիական վերահսկման սկզբունքները, կատալիտիկ համակարգերի արդյունավետությունը և տարբեր գործոնների ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի կառուցվածքի ու ելքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բիոմիմետիկ մոտեցումների կիրառմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս վերարտադրել կենսաբանական համակարգերին բնորոշ գործընթացները լաբորատոր պայմաններում։ Գիրքը կարևոր գիտական նշանակություն ունի օրգանական և կենսաօրգանական քիմիայի, դեղագործական նյութերի մշակման և ժամանակակից սինթետիկ տեխնոլոգիաների զարգացման տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր աղբյուր է քիմիկոսների, կենսաքիմիկոսների, դեղագործական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ասիմետրիկ սինթեզի և քիրալային միացությունների ստացման նորարարական մեթոդներով։

Other Subjects

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

Technology

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է եռաչափ մագնիսական դաշտերի հաշվարկման և վերլուծության խնդիրների լուծման համար ավտոմատացված համակարգի մշակմանը։ Քննության են առնվում տարածական մագնիսական դաշտերի մաթեմատիկական նկարագրման սկզբունքները, համապատասխան հաշվարկային մոդելների կառուցումը և թվային մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարդ երկրաչափական կառուցվածքներով համակարգերում մագնիսական դաշտի պարամետրերի որոշմանը, հաշվարկների ճշգրտության ապահովմանը և մեծածավալ տվյալների արդյունավետ մշակմանը։ Վերլուծվում են հաշվարկային ալգորիթմների ընտրության, ծրագրային իրականացման և տարբեր սկզբնական ու սահմանային պայմաններում խնդիրների լուծման մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև հաշվարկային գործընթացների ավտոմատացման, արդյունքների մշակման և տարածական ներկայացման հնարավորությունները, ինչպես նաև համակարգի արագագործության ու հուսալիության բարձրացման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համատեղելու էլեկտրամագնիսական դաշտերի մոդելավորման և ժամանակակից հաշվողական տեխնոլոգիաների մեթոդները՝ ինժեներական խնդիրների արդյունավետ լուծման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էլեկտրադինամիկայի, հաշվողական ֆիզիկայի, էլեկտրատեխնիկայի և ավտոմատացված նախագծման համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Linguistics

Աշխատանքը նվիրված է ռուսերենում կոմպարատիվության՝ համեմատության և համեմատական հարաբերությունների արտահայտման եղանակների համակարգային ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական միջոցներն են, որոնց օգնությամբ խոսքում ներկայացվում է երկու կամ ավելի առարկաների, հատկանիշների, գործողությունների կամ վիճակների համեմատությունը՝ ընդգծելով դրանց միջև նմանությունը, տարբերությունը, գերազանցությունը կամ աստիճանական հարաբերությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են կոմպարատիվության արտահայտման ինչպես քերականական, այնպես էլ բառային և շարահյուսական միջոցները՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են դրանք փոխկապակցվում և ինչպիսի իմաստային ու գործառական տարբերություններ ունեն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ածականների և մակբայների համեմատական աստիճանի ձևերին, քանի որ դրանք ռուսերենում համեմատության առավել բնորոշ քերականական միջոցներից են։ Միաժամանակ կարող են ուսումնասիրվել аналитիկական կառուցվածքները, որոնք կազմվում են հատուկ բառերի և մասնիկների օգնությամբ, ինչպես նաև այնպիսի շարահյուսական կառույցներ, որոնցում համեմատական հարաբերությունն արտահայտվում է համապատասխան կապերով և նախդիրներով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում «чем», «как», «словно», «будто», «точно» և այլ միջոցների գործածության ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք կարող են ձևավորել տարբեր տեսակի համեմատական հարաբերություններ՝ կախված խոսքային միջավայրից և հեղինակի հաղորդակցական նպատակից։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև համեմատական դարձվածքներին, համեմատական ստորադաս նախադասություններին և այն դեպքերին, երբ համեմատության իմաստը չի արտահայտվում հատուկ քերականական ձևով, այլ փոխանցվում է բառապաշարային կամ համատեքստային միջոցներով։ Այսպիսի բազմակողմանի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, որ կոմպարատիվությունը ռուսերենում մեկ առանձին քերականական կատեգորիայի սահմաններում չմնացող բարդ իմաստային-քերականական երևույթ է, որը կարող է արտահայտվել լեզվի տարբեր մակարդակների միջոցներով։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է տարբեր կառուցվածքների իմաստային նրբությունների վերլուծությունը, քանի որ նույն ընդհանուր համեմատական իմաստը կարող է տարբեր ձևերով արտահայտվել՝ հաղորդելով օբյեկտիվ համեմատություն, փոխաբերական պատկեր, չափի կամ աստիճանի հարաբերություն, ենթադրություն կամ հուզական գնահատական։ Ուսումնասիրությունը կարող է կարևոր լինել նաև ռուսերենի շարահյուսական և իմաստաբանական համակարգի ավելի խորքային ընկալման համար, քանի որ կոմպարատիվ կառույցների ընտրությունը հաճախ կախված է ոչ միայն քերականական կանոններից, այլև խոսքի ժանրից, ոճից և հաղորդակցական նպատակներից։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու համեմատության հիմնական կառուցվածքային մոդելները, դասակարգելու դրանց գործածության դեպքերը և բացահայտելու դրանց փոխհարաբերությունները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ռուսերենի դասավանդման, թարգմանության, տեքստաբանական ուսումնասիրությունների և լեզվական խմբագրման ոլորտներում, քանի որ կոմպարատիվ կառուցվածքների ճիշտ ընկալումն ու գործածությունը կարևոր է իմաստային ճշգրտության և ոճական համապատասխանության ապահովման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ռուսերենում համեմատականության արտահայտումը ներկայացնում է որպես բազմամակարդակ լեզվական երևույթ՝ միավորելով ձևաբանական, շարահյուսական, բառապաշարային և իմաստաբանական մոտեցումները և բացահայտելով այն միջոցների բազմազանությունը, որոնց միջոցով լեզուն կառուցում ու փոխանցում է համեմատական հարաբերություններ։