Հայ գրական լեզվի գործնական ուսուցում՝ նոր քերականության կանոններով

Literature

Այս մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ ընթերցողներին և մասնագետներին ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվություն տրամադրելու նպատակով։ Այն հանդես է գալիս որպես տեղեկատվական-մատենագիտական գործիք, որի միջոցով հնարավոր է հետևել մշակույթի և արվեստի ոլորտներին վերաբերող նոր հրատարակությունների, հոդվածների, ժողովածուների, մենագրությունների և այլ նյութերի ընթացիկ համալրմանը։ Հրատարակության հիմնական նշանակությունը տեղեկատվության արագ որոնման, ընտրության և համակարգման հնարավորությունն է։ Մատենագիտական տեղեկությունները կարող են ընդգրկել մշակույթի տարբեր բնագավառներին՝ գրականությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատություններին և արվեստի պատմությանը վերաբերող նյութեր։ Այդպիսի համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ավելի հեշտ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած գրականության հոսքում և ընտրել իրեն անհրաժեշտ աղբյուրները։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունը ընթացիկ տեղեկատվական բնույթն է։ Ի տարբերություն միայն պատմական կամ թեմատիկ մատենագիտական ցանկերի՝ ընթացիկ տեղեկատուն նպատակ ունի պարբերաբար արձանագրել նոր հրապարակումները՝ ապահովելով գիտական, մշակութային և մասնագիտական տեղեկատվության շարունակական շրջանառություն։ Այդ առումով այն կարևոր օղակ է գրադարանային և տեղեկատվական սպասարկման համակարգում։ Հրատարակության մեջ մատենագիտական գրառումների դասակարգումը և համակարգումը կարող են իրականացվել թեմատիկ, հեղինակային, ժամանակագրական կամ այլ սկզբունքներով։ Յուրաքանչյուր գրառում կարող է պարունակել հրատարակության նույնականացման և որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները՝ հեղինակի անունը, աշխատության վերնագիրը, հրատարակության վայրը, հրատարակչական տվյալները, տարեթիվը, էջաքանակը կամ հոդվածի դեպքում՝ համապատասխան պարբերականի մասին տեղեկությունները։ Այսպիսի միասնական ձևաչափը հեշտացնում է ինչպես գրադարանավարների, այնպես էլ հետազոտողների և ընթերցողների աշխատանքը։ Մատենագիտական տեղեկատվության կարևոր գործառույթներից է մշակույթի և արվեստի ոլորտներում գիտական հետազոտությունների տեղեկատվական ապահովումը։ Հետազոտողը կարող է օգտագործել տեղեկատուն՝ որոշակի թեմայով հրատարակված նյութերը հայտնաբերելու, գրականության շրջանակը նախնականորեն ձևավորելու և անհրաժեշտ աղբյուրների որոնման ուղղությունը ճշտելու համար։ Այն հատկապես օգտակար է այնպիսի թեմաների դեպքում, որոնց վերաբերյալ գրականության ծավալը մեծ է և անհրաժեշտ է արագ կողմնորոշվել նոր հրապարակումների մեջ։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև գրադարանների համալրման և ֆոնդերի կազմակերպման տեսանկյունից։ Նոր գրականության մասին համակարգված տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս գրադարանային մասնագետներին հետևել համապատասխան հրատարակություններին, կատարել ֆոնդի համալրման նպատակային ընտրություն և ընթերցողների պահանջներին համապատասխանեցնել տեղեկատվական սպասարկումը։ Այս առումով մատենագիտական տեղեկատուն միաժամանակ կատարում է տեղեկատվական, կողմնորոշիչ և գրադարանագիտական գործառույթներ։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում գործող ընկերությունների ռազմավարական զարգացման կառավարման գործընթացում մարքեթինգային հետազոտությունների դերի, նշանակության և կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է շուկայի վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքագրման, մշակման և վերլուծության մեթոդների վրա, որոնք հնարավորություն են տալիս ընկերություններին գնահատել մրցակցային միջավայրը, բացահայտել սպառողների պահանջմունքները, կանխատեսել շուկայի զարգացման միտումները և ընդունել հիմնավորված ռազմավարական որոշումներ։ Ուսումնասիրվում են տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի առանձնահատկությունները՝ շուկայի արագ փոփոխությունները, տեխնոլոգիական նորարարությունների բարձր տեմպերը, արտադրանքի և ծառայությունների կյանքի համեմատաբար կարճ ցիկլերը, մրցակցության ինտենսիվությունը և հաճախորդների պահանջների շարունակական փոփոխությունը։ Կարևորվում է մարքեթինգային հետազոտությունների միջոցով ընկերության արտաքին և ներքին միջավայրի գնահատումը, շուկայի հնարավորությունների ու սպառնալիքների բացահայտումը, նպատակային հատվածների ընտրությունը և մրցակցային առավելությունների ձևավորման հնարավորությունների որոշումը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում առաջնային և երկրորդային տեղեկատվության օգտագործմանը, հաճախորդների վարքագծի ուսումնասիրությանը, մրցակիցների գործունեության վերլուծությանը, շուկայի հատվածավորմանը և տեխնոլոգիական միտումների գնահատմանը։ Մարքեթինգային հետազոտությունները դիտարկվում են որպես ռազմավարական կառավարման տեղեկատվական հիմք, որի միջոցով հնարավոր է նվազեցնել անորոշությունը և բարձրացնել երկարաժամկետ որոշումների արդյունավետությունը։ Քննարկվում է հետազոտությունների արդյունքների կիրառումը նոր արտադրանքի և ծառայությունների մշակման, շուկա մուտք գործելու ռազմավարությունների ընտրության, գնային քաղաքականության ձևավորման, առաջխաղացման միջոցների որոշման և հաճախորդների հետ հարաբերությունների զարգացման գործընթացներում։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տվյալների վերլուծության ժամանակակից մեթոդների և թվային գործիքների կիրառման հնարավորություններին, որոնք տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ընկերություններին թույլ են տալիս ավելի արագ արձագանքել շուկայական փոփոխություններին և բացահայտել զարգացման նոր ուղղություններ։ Ռազմավարական զարգացման տեսանկյունից կարևորվում է մարքեթինգային տեղեկատվության շարունակական թարմացումը և դրա ինտեգրումը կառավարման համակարգում, որպեսզի ընկերությունը կարողանա ժամանակին վերանայել իր նպատակները, ռեսուրսների բաշխումը և մրցակցային ռազմավարությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մարքեթինգի, ռազմավարական կառավարման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բիզնեսի, ձեռնարկությունների կառավարման և շուկայի հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տոքսոպլազմոզի էպիզոոտոլոգիական և համաճարակաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով ինչպես հիվանդության շրջանառությանը կենդանիների պոպուլյացիաներում, այնպես էլ մարդու վարակման հնարավորություններին ու տարածման օրինաչափություններին։ Հետազոտությունը կարևոր է տոքսոպլազմոզը որպես կենդանիների և մարդու համար ընդհանուր՝ զոոնոզային մակաբուծային վարակ դիտարկելու տեսանկյունից, քանի որ հիվանդության համաճարակաբանական պատկերը ձևավորվում է հարուցիչի, կենդանական վերջնական և միջանկյալ տերերի, շրջակա միջավայրի և մարդու կենսակերպի փոխազդեցության արդյունքում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել հիվանդության տարածվածությունը Հայաստանի տարբեր բնակավայրերում և աշխարհագրական գոտիներում, կենդանիների վարակվածության մակարդակը, վարակի սեզոնային դինամիկան, տարիքային կամ տեսակային առանձնահատկությունները և այն բնական ու սոցիալական գործոնները, որոնք նպաստում են հարուցչի պահպանմանն ու փոխանցմանը։ Հայաստանի վերաբերյալ նախկին հետազոտություններում տոքսոպլազմոզի համաճարակաբանության և էպիզոոտոլոգիայի հարցերը ուսումնասիրվել են նաև տարբեր կենդանիների և մարդկանց խմբերի շրջանում, այդ թվում՝ մսի կոմբինատի աշխատողների շրջանում, իսկ 1990 թվականին հրապարակվել են Հայաստանի պայմաններում կատարված համատեղ էպիդեմիոլոգիական և էպիզոոտոլոգիական ուսումնասիրությունների արդյունքներ։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել վարակի հիմնական աղբյուրներին և փոխանցման ուղիներին, այդ թվում՝ կատուների և կատվիազգիների դերին, կենդանական ծագման սննդամթերքի օգտագործմանը, հում կամ ոչ բավարար ջերմային մշակված մսի միջոցով վարակման հնարավորությանը, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի աղտոտվածությանը։ Էպիզոոտոլոգիական տվյալների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե կենդանիների որ տեսակներն են առավել կարևոր վարակի պահպանման և տարածման գործընթացում և ինչ պայմաններում է ձևավորվում վարակի առավել բարձր մակարդակ։ Միաժամանակ համաճարակաբանական բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մարդու վարակման ռիսկը և տարբեր բնակչական խմբերի նկատմամբ կանխարգելիչ միջոցառումների անհրաժեշտությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից կարող է լինել նաև ախտորոշման մեթոդների գնահատումը։ Հայաստանի գիտական գրականության մեջ տոքսոպլազմոզի վերաբերյալ ուսումնասիրվել է իմունաբանական ախտորոշման կիրառական նշանակությունը, ինչպես նաև մշակվել են հիվանդության ախտորոշման և կանխարգելման արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված մեթոդական մոտեցումներ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև վարակվածության ցուցանիշների համեմատական վերլուծություն՝ ըստ տարածաշրջանների, կենդանիների տեսակների, սեզոնների և այլ գործոնների, ինչը թույլ է տալիս բացահայտել հիվանդության տարածման օրինաչափությունները և առավել ռիսկային օջախները։ Ստացված տվյալների հիման վրա հնարավոր է մշակել համաճարակաբանական հսկողության, կենդանիների շրջանում վարակի վերահսկման, սննդային անվտանգության և բնակչության իրազեկման ավելի նպատակային միջոցառումներ։ Թեման ունի ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական նշանակություն, քանի որ տոքսոպլազմոզի տարածման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարևոր է մարդու և կենդանիների առողջության պահպանման, անասնաբուժական վերահսկողության և զոոնոզային հիվանդությունների կանխարգելման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել համաճարակաբաններին, մակաբուծաբաններին, վարակաբաններին, անասնաբույժներին, կենսաբաններին, բժշկական և անասնաբուժական բուհերի դասախոսներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ազատությունից զրկելու ձևով քրեական պատժի իրավական բնույթի, նշանակության և դրա կատարման ընթացքում առաջացող տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պատժի նպատակների և քրեակատարողական համակարգի գործունեության փոխհարաբերությունն է՝ հաշվի առնելով դատապարտված անձանց իրավունքների պաշտպանությունը, օրինականության պահպանումը և հասարակություն վերադառնալու համար անհրաժեշտ պայմանների ձևավորումը։ Քննվում են ազատությունից զրկելու պատժի կատարման իրավական հիմքերը, քրեակատարողական հիմնարկների գործունեության կազմակերպումը, դատապարտյալների իրավական կարգավիճակը, նրանց իրավունքները, պարտականությունները և օրինական շահերի պաշտպանության երաշխիքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պահման պայմանների, բժշկական և սոցիալական ծառայությունների հասանելիության, կրթության, աշխատանքի և վերասոցիալականացման ծրագրերի նշանակությանը։ Դիտարկվում են նաև դատապարտյալների նկատմամբ կիրառվող կարգապահական մեխանիզմների իրավաչափության, անվտանգության ապահովման և քրեակատարողական հիմնարկների վարչակազմի լիազորությունների սահմանների հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պատժի կատարման նկատմամբ դատական, դատախազական, վարչական և հասարակական վերահսկողության դերը՝ հնարավոր խախտումների կանխարգելման և իրավական պաշտպանության արդյունավետ միջոցների ապահովման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել քրեակատարողական օրենսդրության և իրավակիրառ պրակտիկայի միջև առկա խնդիրները, ինչպես նաև միջազգային իրավական չափանիշների ազդեցությունը ազգային համակարգի զարգացման վրա։ Առանձին նշանակություն ունի վերասոցիալականացման գաղափարը, որի շրջանակում պատժի կատարումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անձի ազատության սահմանափակում, այլև որպես սոցիալական կապերի պահպանման, պատասխանատու վարքագծի ձևավորման և հետագա վերաինտեգրման պայմանների ստեղծման գործընթաց։ Ուսումնասիրվում են նաև ազատությունից զրկման այլընտրանքների զարգացման և կրկնահանցագործության նվազեցման հետ կապված ընդհանուր մոտեցումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քրեական իրավունքի, քրեակատարողական իրավունքի և մարդու իրավունքների պաշտպանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել պատժի կատարման արդյունավետության, օրինականության և մարդասիրական սկզբունքների ապահովման հիմնական խնդիրներն ու կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։

History

Աշխատությունը նվիրված է Սամցխե-Ջավախք-Թռեղք տարածաշրջանի պատմաքաղաքական և հասարակական զարգացումների ուսումնասիրությանը Հայաստանի և Վրաստանի հարաբերությունների համատեքստում՝ 1980-ական թվականների վերջից մինչև 2003 թվականը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարածաշրջանի քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և ազգային-մշակութային առանձնահատկությունները, Խորհրդային Միության փլուզման հետևանքով առաջացած փոփոխությունները և անկախ Հայաստանի ու Վրաստանի միջև հարաբերությունների ձևավորման գործընթացը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանում բնակվող հայության սոցիալական և մշակութային խնդիրներին, ազգային ինքնության պահպանմանը, կրթական ու լեզվական հարցերին, տեղական ինքնակառավարման առանձնահատկություններին և այդ խնդիրների ազդեցությանը միջպետական հարաբերությունների վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև Հայաստանի և Վրաստանի արտաքին ու ներքին քաղաքականության փոխազդեցությունները, սահմանային և տնտեսական համագործակցության հարցերը, տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրները և երկու երկրների միջև հարաբերությունների զարգացման հիմնական փուլերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու տարածաշրջանի դերը հայ-վրացական հարաբերությունների ձևավորման և զարգացման գործընթացում, ինչպես նաև բացահայտելու այն գործոնները, որոնք ազդել են երկու պետությունների քաղաքական ու հասարակական կապերի վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, տարածաշրջանագետների, դիվանագիտության և միջազգային հարաբերությունների ոլորտի մասնագետների, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի նորագույն պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

History

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ռուսաստանի կայսրության քաղաքականության վերլուծությանը Իրանում XIX դարի վերջից մինչև XX դարի սկիզբ՝ ընդգծելով տարածաշրջանային մրցակցության, տնտեսական ներթափանցման և դիվանագիտական ազդեցության հիմնական ուղղությունները։ Աշխատությունում դիտարկվում է Ռուսաստանի և Բրիտանական կայսրության միջև ծավալվող «Մեծ խաղի» համատեքստը, որի շրջանակում Իրանը վերածվել էր ռազմավարական մրցակցության կարևոր հարթակի։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսաստանի տնտեսական և քաղաքական ներկայության ընդլայնմանը՝ ներառյալ վարկային համակարգերի, առևտրային արտոնությունների, երկաթուղային նախագծերի և հյուսիսային Իրանում ազդեցության գոտիների ձևավորման գործընթացները։ Քննարկվում են նաև Իրանի ներքաղաքական զարգացումները, սահմանադրական շարժման ազդեցությունը և արտաքին ուժերի միջամտությունը երկրի ներքին գործերին։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ Ռուսաստանի քաղաքականությունը Իրանում միաժամանակ ունեցել է ինչպես կայսերական շահերի ընդլայնման, այնպես էլ տարածաշրջանային ուժային հավասարակշռության պահպանման նպատակներ՝ ձևավորելով երկարաժամկետ ազդեցություն Իրանի քաղաքական և տնտեսական զարգացման վրա։