Հայերեն-լատիներեն դպրոցական բառարան

Geography

Այս աշխատությունը նվիրված է գրունտա-ճնշումային ջրերի հիդրոդինամիկական ռեժիմների ուսումնասիրմանը և ջրառի պայմաններում դրանց վարքագծի կանխատեսման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը։ Գրքում ներկայացվում են ստորերկրյա ջրերի տեղաշարժի օրինաչափությունները, ջրատար հորիզոնների հիդրոդինամիկական առանձնահատկությունները, ջրառի ազդեցությամբ առաջացող փոփոխությունների գնահատման տեսական և կիրառական մոտեցումները, ինչպես նաև մաթեմատիկական մոդելավորման և կանխատեսման ժամանակակից մեթոդները։ Հեղինակը վերլուծում է բնական և մարդածին գործոնների ազդեցությունը ստորերկրյա ջրային համակարգերի վրա, գնահատում ջրային պաշարների օգտագործման արդյունավետությունն ու կայունությունը և առաջարկում է գիտականորեն հիմնավորված լուծումներ՝ ջրային ռեսուրսների ռացիոնալ շահագործման համար։ Աշխատությունը ներառում է հիդրոերկրաբանական դիտարկումների, դաշտային հետազոտությունների և հաշվարկային մոդելների արդյունքների համադրություն, ինչը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել կանխատեսումների ճշգրտությունը և նվազեցնել ջրառի հնարավոր բացասական հետևանքները։ Գիրքը նախատեսված է հիդրոերկրաբանների, երկրաբանների, բնապահպանության և ջրային տնտեսության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր զբաղվում են ստորերկրյա ջրերի ուսումնասիրմամբ, կառավարմամբ և պահպանությամբ։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Աշնակ գյուղի բարբառային իրավիճակին՝ դիտարկելով տեղական խոսվածքի լեզվական առանձնահատկությունները, նրա ձևավորման պատմական պայմանները և փոխհարաբերությունները գրական հայերենի ու հարակից բարբառների հետ։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հնչյունական, բառապաշարային և քերականական առանձնահատկությունները, որոնք բնորոշ են տվյալ բնակավայրի խոսակցական լեզվին, ինչպես նաև այն գործընթացները, որոնց միջոցով ձևավորվել են տեղական լեզվական նորմերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարբառի պահպանման և փոփոխման միտումներին՝ կապված սոցիալական շարժունակության, կրթության տարածման, զանգվածային լրատվության միջոցների ազդեցության և երիտասարդ սերնդի լեզվական վարքագծի հետ։ Դիտարկվում է նաև գրական հայերենի ազդեցությունը բարբառի վրա և հակադարձ գործընթացը՝ տեղական խոսվածքային տարրերի ներթափանցումը առօրյա խոսքի տարբեր շերտերում։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ Աշնակ գյուղի բարբառային իրավիճակը ներկայացնում է լեզվական փոփոխության և պահպանման միաժամանակյա գործընթաց, որը արժեքավոր նյութ է հայ բարբառագիտության և սոցիոլինգվիստիկայի համար։

Economics

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում աշխատանքային միգրացիայի կառավարման կատարելագործման ուղիների ուսումնասիրությանը՝ սոցիալ-տնտեսական, իրավական և ժողովրդագրական գործոնների համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել աշխատանքային միգրացիայի ներկայիս միտումները, դրա ազդեցությունը երկրի աշխատաշուկայի, տնտեսական զարգացման և ժողովրդագրական կառուցվածքի վրա, ինչպես նաև առաջարկել արդյունավետ կառավարման մեխանիզմներ՝ գործընթացը կարգավորելու և դրանից բխող բացասական հետևանքները նվազեցնելու համար։ Ուսումնասիրվում են Հայաստանից արտագնա աշխատանքի հիմնական ուղղությունները, միգրանտ աշխատուժի կառուցվածքը, նրանց ներգրավվածության պատճառները՝ ներառյալ աշխատավարձերի տարբերությունները, զբաղվածության սահմանափակ հնարավորությունները և սոցիալ-տնտեսական պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև աշխատանքային միգրացիայի վերադարձային ազդեցությանը՝ դրամական փոխանցումների դերի, մարդկային կապիտալի կորստի կամ վերադարձի և ներքին աշխատաշուկայի վրա դրանց ազդեցության տեսանկյունից։ Միաժամանակ վերլուծվում են պետական քաղաքականության գործիքները՝ ներառյալ զբաղվածության ծրագրերը, միգրացիոն կարգավորման իրավական դաշտը, միջազգային համագործակցությունը և միգրանտների սոցիալական պաշտպանությունը։ Առաջարկվող կատարելագործման ուղղություններում ընդգծվում են աշխատատեղերի ստեղծման խթանումը, տարածաշրջանային զարգացման քաղաքականության ակտիվացումը, մասնագիտական վերապատրաստման ծրագրերի ընդլայնումը և միգրացիոն հոսքերի ավելի արդյունավետ մոնիթորինգի համակարգի ներդրումը։ Այսպիսով, աշխատանքային միգրացիայի կառավարման արդյունավետ համակարգի ձևավորումը դիտարկվում է որպես Հայաստանի տնտեսական կայունության, աշխատաշուկայի հավասարակշռության և սոցիալական զարգացման կարևոր նախապայման։

Biology

Կենսաբժշկական և մոլեկուլային կենսաբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կրծքագեղձի քաղցկեղի և գլիոմայի մոլեկուլային բազմազանության ուսումնասիրությանը՝ տրանսկրիպտոմային, գենոմային և էպիգենետիկական տվյալների համակցված վերլուծության միջոցով։ Քննության են առնվում ուռուցքային բջիջներում գեների արտահայտման առանձնահատկությունները, գենետիկական փոփոխությունները և գեների ակտիվության կարգավորման էպիգենետիկական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր մոլեկուլային ենթատիպերի բացահայտմանը, դրանց միջև կենսաբանական տարբերությունների բնութագրմանը և ուռուցքների զարգացման հետ կապված մոլեկուլային օրինաչափությունների ուսումնասիրմանը։ Վերլուծվում են մեծածավալ կենսաբանական տվյալների մշակման և համադրման կենսաինֆորմատիկական ու վիճակագրական մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս հայտնաբերելու հիվանդության հետ կապված գեներ, կարգավորիչ մեխանիզմներ և մոլեկուլային ցուցանիշներ։ Քննարկվում է նաև տարբեր մակարդակների տվյալների ինտեգրման նշանակությունը ուռուցքների բարդ կառուցվածքն ու անհատական տարբերությունները ավելի ամբողջական պատկերացնելու համար։ Նման ուսումնասիրությունները կարող են նպաստել հիվանդությունների մոլեկուլային դասակարգման կատարելագործմանը, հնարավոր կենսամարկերների հայտնաբերմանը և անհատականացված բժշկության համար գիտական հիմքերի ընդլայնմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մոլեկուլային կենսաբանության, ուռուցքաբանության, գենոմիկայի, կենսաինֆորմատիկայի և բժշկական գենետիկայի ոլորտների մասնագետների ու ուսանողների համար։

Economics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում անշարժ գույքի գնահատման համակարգի կատարելագործման ուղիների ուսումնասիրությանը՝ գնահատման գործընթացի ճշգրտության, օբյեկտիվության, թափանցիկության և արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են անշարժ գույքի գնահատման տեսական և գործնական հիմքերը, գնահատման մեթոդները, դրանց կիրառման առանձնահատկությունները և Հայաստանի անշարժ գույքի շուկայի պայմաններում առաջացող խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շուկայական, ծախսային և եկամտային մոտեցումների կիրառմանը, դրանց ընտրության չափանիշներին և տարբեր տեսակի անշարժ գույքի նկատմամբ համապատասխան մեթոդաբանության կիրառման արդյունավետությանը։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են անշարժ գույքի արժեքի վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ գտնվելու վայրը, հողամասի և շինության բնութագրերը, շուկայական պահանջարկն ու առաջարկը, ենթակառուցվածքների առկայությունը, տնտեսական միջավայրը և այլ պայմաններ։ Քննության են առնվում նաև գնահատման արդյունքների վրա տեղեկատվական բազայի որակի, շուկայական տվյալների հասանելիության և գնահատողների մասնագիտական կարողությունների ազդեցությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է գնահատման համակարգի իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերի ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև գնահատման գործընթացի ստանդարտացման, վերահսկողության և մասնագիտական պատասխանատվության կատարելագործման անհրաժեշտության դիտարկումը։ Կարևորվում է ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և թվային տվյալների կիրառումը՝ անշարժ գույքի շուկայի տվյալների հավաքագրման, մշակման, համադրման և վերլուծության գործընթացներն առավել արդյունավետ դարձնելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև գնահատման արդյունքների կիրառմանը հարկման, վարկավորման, ապահովագրության, ներդրումների, գույքային գործարքների և պետական կառավարման ոլորտներում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ՀՀ-ում անշարժ գույքի գնահատման համակարգի հիմնական մեթոդական, տեղեկատվական և կազմակերպական խնդիրները և առաջարկելու դրանց լուծման ու համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ։ Դրանց թվում կարող են դիտարկվել գնահատման մեթոդաբանության արդիականացումը, շուկայական տեղեկատվության բազայի ընդլայնումը, թվայնացման զարգացումը, մասնագիտական որակավորման բարձրացումը և գնահատման գործընթացի թափանցիկության ամրապնդումը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անշարժ գույքի գնահատողների, տնտեսագետների, ֆինանսական և բանկային ոլորտի մասնագետների, գույքի կառավարման և ներդրումային ոլորտի ներկայացուցիչների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է մ.թ.ա. III-II հազարամյակներում Հայաստանի տարածքում պատրաստված կերամիկական նյութի տեխնիկական և տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հնագիտական պեղումներից հայտնաբերված խեցեղենի պատրաստման եղանակներն են, օգտագործված հումքի բնույթը, կավի մշակման գործընթացը, խառնուրդների կիրառումը, ձևավորման տեխնիկան, մակերեսի մշակումը, զարդարման եղանակները և թրծման պայմանները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի վաղ բրոնզի և միջին բրոնզի դարաշրջանների նյութական մշակույթի վերակազմության համար, քանի որ կերամիկական առարկաները ոչ միայն կենցաղային նշանակություն ունեցող իրեր են, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի տեխնոլոգիական գիտելիքների, արտադրական ավանդույթների և մշակութային կապերի կարևոր վկայություններ։ Աշխատանքում տեխնոլոգիական հատկանիշների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել, թե ինչպիսի հմտություններ էին անհրաժեշտ տարբեր տեսակի անոթների պատրաստման համար, ինչպիսի արտադրական փուլերով էր իրականացվում դրանց ստեղծումը և ինչպես էին վարպետները հարմարեցնում տեխնոլոգիաները տարբեր գործառույթներ ունեցող առարկաների համար։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կավի բաղադրությանը և դրա նախապատրաստմանը, քանի որ հումքի ընտրությունն ու մշակումը մեծապես ազդում էին պատրաստի արտադրանքի ամրության, կառուցվածքի, գույնի և արտաքին տեսքի վրա։ Կարևոր է նաև թրծման տեխնոլոգիայի ուսումնասիրությունը, որը կարող է տեղեկություններ տալ օգտագործված վառարանների, ջերմային պայմանների և արտադրական գործընթացի վերահսկման մակարդակի մասին։ Կերամիկական նյութի տեխնիկատեխնոլոգիական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել տեղական արտադրական ավանդույթները, բացահայտել հնարավոր տեխնոլոգիական ընդհանրություններն ու տարբերությունները և ուսումնասիրել տարբեր հնագիտական մշակույթների միջև փոխազդեցությունները։ Նման մոտեցումը կարող է նաև նպաստել արտադրության մասնագիտացման, արհեստագործական հմտությունների փոխանցման և տնտեսական կյանքի որոշ առանձնահատկությունների վերականգնմանը։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հնագիտական կերամիկան դիտարկում է ոչ միայն ձևաբանական կամ գեղարվեստական տեսանկյունից, այլև որպես տեխնոլոգիական գործընթացների արդյունք՝ ուսումնասիրելով առարկաների ստեղծման ամբողջ շղթան։ Այսպիսի հետազոտությունը կարող է կարևոր նյութ տրամադրել Հայաստանի տարածքի հնագույն բնակչության կենցաղի, արհեստագործության, նյութերի մշակման գիտելիքների և տարածաշրջանային մշակութային կապերի վերաբերյալ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու մ.թ.ա. III-II հազարամյակների Հայաստանի կերամիկական արտադրության տեխնիկական մակարդակը, արտադրական ավանդույթները և տեխնոլոգիական զարգացումը՝ միաժամանակ լրացնելով Հայաստանի հնագույն պատմության և նյութական մշակույթի վերաբերյալ գիտական պատկերացումները։