More in Literature

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Religion

    Դավթի սաղմոսները

    Գիրքը պարունակում է Հին Կտակարանի Սաղմոսների գիրքը՝ աստվածաշնչյան հոգևոր և աղոթական գրականության կարևորագույն ժողովածուներից մեկը, որը քրիստոնեական և հրեական ավանդույթներում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում։ Սաղմոսները ներառում են Աստծուն ուղղված օրհներգեր, աղոթքներ, փառաբանություններ, ապաշխարության խոսքեր, գոհության արտահայտություններ և օգնության ու փրկության հայցումներ։ Դրանց բովանդակությունն ընդգրկում է մարդկային հոգևոր ապրումների լայն շրջանակ՝ ուրախությունից, երախտագիտությունից և հույսից մինչև վիշտ, տագնապ, զղջում և Աստծո ողորմությանն ապավինելու ձգտում։ Սաղմոսներում արտահայտված են Աստծո մեծության, արդարության, ստեղծագործական զորության, նախախնամության և մարդու հանդեպ ունեցած ողորմածության գաղափարները։ Դրանք ընթերցողին ուղղորդում են դեպի հավատքի ամրապնդում, խոնարհություն, ապաշխարություն, բարեպաշտություն և հոգևոր ինքնաքննություն։ Գրական տեսանկյունից ժողովածուն առանձնանում է բանաստեղծական պատկերավորությամբ, խորհրդանշական լեզվով, կրկնություններով, զուգահեռ կառուցվածքներով և հուզական արտահայտչականությամբ, որոնց շնորհիվ սաղմոսները դարձել են համաշխարհային հոգևոր պոեզիայի նշանակալի ժառանգություն։ Դրանք կարևոր տեղ ունեն նաև եկեղեցական պաշտամունքի և անհատական աղոթական կյանքի մեջ՝ կիրառվելով տարբեր ծիսական արարողությունների, ժամերգությունների և հոգևոր ընթերցումների ընթացքում։ Գիրքը արժեքավոր է աստվածաշնչյան գրականության, հայ քրիստոնեական ավանդույթի, աղոթական մշակույթի, կրոնական լեզվի և հոգևոր բանաստեղծության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է ծառայել որպես աղբյուր աստվածաբանների, բանասերների, պատմաբանների և քրիստոնեական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-11-10
    Դավթի սաղմոսները
    Online

    Religion

    Ալլահի փառաբանության երգեր՝ ընդհանուր և մասնավոր ժողովներում երգելու համար

    Աշխատությունը կրոնական երգերի և հոգևոր փառաբանությունների ժողովածու է, որը նախատեսված է Ալլահի փառաբանությանն ու երկրպագությանը նվիրված երգերի կատարման համար՝ ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ մասնավոր կրոնական հավաքույթների և ժողովների ընթացքում։ Վերնագրի բովանդակությունը մատնանշում է հրատարակության կիրառական և ծիսական նշանակությունը՝ որպես հավատացյալների հավաքական ու անհատական հոգևոր կյանքի համար նախատեսված երգարան։ Այն ներկայացնում է կրոնական երգեցողության այն ավանդույթը, որի միջոցով հավատացյալները երգի, աղոթքի և գովաբանության միջոցով արտահայտում են իրենց հավատը, աստվածապաշտությունը, երախտագիտությունը և հոգևոր ապրումները։ Ժողովածուի հիմնական թեմատիկ առանցքը Ալլահի մեծության, ամենակարողության, բարության, ողորմածության և անսահման իմաստության փառաբանումն է։ Իսլամական կրոնական աշխարհայացքում Աստծու փառաբանությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հավատացյալի հոգևոր կյանքի մեջ՝ արտահայտելով Արարչի նկատմամբ ակնածանքը, նվիրվածությունը և հնազանդությունը։ Այսպիսի երգերի միջոցով կրոնական գաղափարները փոխանցվում են հուզական ու երաժշտական արտահայտչամիջոցներով՝ նպաստելով հավատքի ամրապնդմանը և աստվածայինի նկատմամբ հոգևոր կապվածության խորացմանը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ նախատեսված է տարբեր բնույթի հավաքույթներում կիրառվելու համար։ Ընդհանուր ժողովների համար նախատեսված երգեցողությունը հնարավորություն է տալիս հավատացյալներին միասին մասնակցելու կրոնական փառաբանությանը՝ ձևավորելով հավաքական հոգևոր ապրում և համայնքային միասնության զգացում։ Մասնավոր ժողովների համար նախատեսված երգերը, իրենց հերթին, կարող են ծառայել ավելի փոքր խմբերի կամ անհատական հոգևոր հավաքների ընթացքում՝ ապահովելով աղոթական ու խորհրդածական մթնոլորտ։ Այս տարբերակումը մատնանշում է ժողովածուի գործնական նշանակությունը և կրոնական երգեցողության կիրառության բազմազան միջավայրը։ Հոգևոր երգը նման պայմաններում հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գեղարվեստական ստեղծագործություն, այլև որպես կրոնական հաղորդակցության միջոց, որի միջոցով հավատացյալները համատեղ արտահայտում են իրենց համոզմունքները և մասնակցում համայնքի հոգևոր կյանքին։ Գաղափարական առումով ժողովածուն արտահայտում է աստվածային մեծության ճանաչման, հավատարմության, երախտագիտության և հոգևոր մաքրության ձգտման սկզբունքները։ Ալլահի փառաբանությունը դիտարկվում է որպես հավատացյալի ներքին կյանքի կարևոր բաղադրիչ, որը նպաստում է խոնարհության, բարեպաշտության և բարոյական ինքնակատարելագործման ձևավորմանը։ Կրոնական երգեցողությունը նաև կարևոր դեր ունի հոգևոր ավանդությունների պահպանման և սերունդներին փոխանցման գործում, քանի որ երգի միջոցով կրոնական պատկերացումներն ու արժեքները դառնում են հիշվող և համայնքային կյանքի մեջ շարունակաբար վերարտադրվող մշակութային ժառանգություն։ Երաժշտական արտահայտությունը հնարավորություն է տալիս աստվածաբանական գաղափարները ներկայացնելու զգացմունքային և գեղարվեստական ձևով՝ դրանք հասանելի դարձնելով տարբեր տարիքի ու կրթական մակարդակի հավատացյալների համար։ Գրական և երաժշտական տեսանկյունից աշխատությունը պատկանում է կրոնական երգարանների և փառաբանական գրականության շարքին։ Այս ժանրին բնորոշ են աստվածային հատկանիշների գովերգումը, աղոթական տրամադրությունը, կրկնվող փառաբանական ձևակերպումները, հոգևոր պատկերավորությունը և հավաքական կատարման համար հարմար կառուցվածքը։ Երգերի բովանդակության մեջ կարևոր են բառի և մեղեդու փոխկապակցվածությունը, քանի որ դրանց համադրությունը նպաստում է կրոնական գաղափարների հուզական ներգործությանը և հիշողության մեջ ամրապնդմանը։ Հավաքական երգեցողությունը նաև ձևավորում է համայնքի մասնակցային մշակույթը՝ յուրաքանչյուր հավատացյալի հնարավորություն տալով ներգրավվելու ընդհանուր հոգևոր արարողությանը։ Հրատարակության պատմամշակութային նշանակությունը պայմանավորված է նաև տասնիններորդ դարի Կոստանդնուպոլսի բազմամշակութային և բազմակրոն միջավայրով։ Քաղաքը տարբեր կրոնական համայնքների, լեզուների և մշակութային ավանդույթների հանդիպման կարևոր կենտրոն էր, որտեղ կրոնական գրականության հրատարակությունը նպաստում էր համայնքային ինքնության պահպանմանն ու հոգևոր կյանքի կազմակերպմանը։ Թուրքալեզու վերնագրով հրատարակությունը վկայում է օսմաներենով կրոնական տպագրության առկայության և այդ լեզվով ընթերցող կամ երգեցող համայնքների համար նախատեսված գրականության տարածման մասին։ Այն ներկայացնում է նաև այն պատմական իրողությունը, որ կրոնական գրականությունը տարբեր լեզուներով հրատարակվում էր՝ համապատասխան համայնքների լեզվական միջավայրին և գործնական պահանջներին։ Ն. դը Կաստրոյի տպարանի միջոցով նման գրքի հրատարակությունը հետաքրքիր նյութ է Կոստանդնուպոլսի տպագրական պատմության և օսմանյան շրջանի կրոնական հրատարակչության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարևոր է իսլամական հոգևոր մշակույթի, կրոնական երգեցողության ավանդույթների, օսմաներեն տպագիր գրականության և Կոստանդնուպոլսի բազմալեզու հրատարակչական կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել իսլամագետներին, կրոնագետներին, երաժշտագետներին, մշակութաբաններին, օսմանագիտության մասնագետներին և պատմական երգարաններով զբաղվող հետազոտողներին։ Միաժամանակ ժողովածուն արժեքավոր է կրոնական երաժշտության գործնական կիրառության և հավատացյալների համայնքային կյանքի փոխհարաբերությունները հասկանալու համար։ Նրա ընթերցողական ու հետազոտական նշանակությունը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ներկայացնում է հոգևոր երգեցողությունը որպես հավատքի արտահայտման, համայնքային համախմբման և կրոնական ավանդույթի պահպանման միջոց։ Այն վկայում է, որ կրոնական երգը պատմականորեն կարևոր դեր է կատարել ոչ միայն անհատական բարեպաշտության, այլև հավաքական հոգևոր ինքնության ձևավորման մեջ՝ միավորելով հավատացյալներին ընդհանուր փառաբանության և աստվածապաշտության շուրջ։

    Updated: 2026-11-13
    Ալլահի փառաբանության երգեր՝ ընդհանուր և մասնավոր ժողովներում երգելու համար
    Online

    Economics

    ՀՀ արտաքին առևտրի զարգացման հիմնախնդիրները հարկաբյուջետային քաղաքականության համատեքստում

    Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտաքին առևտրի զարգացման հիմնախնդիրների համակողմանի վերլուծությանը՝ հարկաբյուջետային քաղաքականության ազդեցության համատեքստում։ Հետազոտության ընթացքում դիտարկվում են արտաքին առևտրի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, արտահանման և ներմուծման փոխհարաբերությունները, դրանց դինամիկան և տնտեսական զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական ֆինանսական քաղաքականության գործիքների՝ հարկային համակարգի, մաքսային կարգավորումների, պետական բյուջեի եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքի դերին արտաքին առևտրային հոսքերի ձևավորման և կարգավորման գործընթացում։ Վերլուծվում են նաև արտաքին առևտրի զարգացման հիմնական խոչընդոտները՝ արտադրական մրցունակության սահմանափակումները, տեխնոլոգիական հետամնացությունը, շուկաների սահմանափակ դիվերսիֆիկացիան և արտաքին տնտեսական կախվածությունները։ Աշխատությունում քննարկվում են հարկաբյուջետային քաղաքականության հնարավոր բարելավման ուղղությունները՝ նպատակ ունենալով խթանել արտահանման աճը, բարելավել առևտրային հաշվեկշիռը և բարձրացնել ազգային տնտեսության դիմակայունությունը գլոբալ տնտեսական տատանումների նկատմամբ։ Ընդգծվում է, որ արդյունավետ հարկաբյուջետային քաղաքականությունը կարող է հանդես գալ որպես արտաքին առևտրի զարգացման կարևոր խթանող գործիք՝ ապահովելով կայուն տնտեսական աճ և միջազգային մրցունակության բարձրացում։

    Updated: 2026-09-14
    ՀՀ արտաքին առևտրի զարգացման հիմնախնդիրները հարկաբյուջետային քաղաքականության համատեքստում
    Online

    History

    Թուրք-իրանական հարաբերությունները (1900–1914 թթ.)

    Աշխատությունը նվիրված է 1900–1914 թվականներին Օսմանյան կայսրության և Իրանի (Պարսկաստանի) միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական և միջպետական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով երկու հարևան պետությունների փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները XX դարի սկզբի բարդ միջազգային իրադրության պայմաններում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում են թուրք-իրանական հարաբերությունների զարգացման հիմնական ուղղությունները, դրանց վրա ազդող տարածաշրջանային և միջազգային քաղաքական գործընթացները, ինչպես նաև երկու պետությունների արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունները, փոխադարձ շահերն ու հակասությունները։ Նշված ժամանակաշրջանը կարևոր նշանակություն ուներ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմության մեջ, քանի որ Օսմանյան կայսրությունն ու Պարսկաստանը կանգնած էին ներքին քաղաքական և հասարակական փոփոխությունների, պետական կառավարման համակարգերի վերափոխման ու արտաքին ազդեցությունների ուժեղացման պայմաններում։ Նրանց հարաբերությունների վրա էական ազդեցություն էին գործում տարածքային հարցերը, սահմանային խնդիրները, անվտանգության նկատառումները, տարածաշրջանային ազդեցության համար մրցակցությունը և մեծ տերությունների՝ հատկապես Ռուսաստանի ու Մեծ Բրիտանիայի քաղաքական շահերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու երկու երկրների միջև դիվանագիտական շփումների, քաղաքական բանակցությունների և միջպետական տարաձայնությունների նշանակությունը՝ բացահայտելով, թե ինչպես էին պատմականորեն ձևավորված հակասությունները և փոփոխվող աշխարհաքաղաքական իրադրությունը պայմանավորում նրանց հարաբերությունների ընթացքը։ Առանձնահատուկ պատմական նշանակություն ունի 1905–1911 թվականների Իրանի սահմանադրական հեղափոխության և Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած քաղաքական վերափոխումների ժամանակաշրջանը, երբ երկու պետությունների ներքին զարգացումները փոխկապակցվում էին արտաքին քաղաքականության և տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության հետ։ Ուսումնասիրվող ժամանակահատվածի ավարտը համընկնում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեի հետ, երբ միջազգային հարաբերությունների համակարգում խորացող հակասությունները նոր նշանակություն էին հաղորդում Օսմանյան կայսրության և Իրանի ռազմավարական դիրքին։ Աշխատությունը կարևոր է ոչ միայն թուրք-իրանական հարաբերությունների պատմության ուսումնասիրության, այլև ամբողջ Մերձավոր Արևելքի քաղաքական գործընթացների, տարածաշրջանային դիվանագիտության և մեծ տերությունների մրցակցության համատեքստում երկու պետությունների դերակատարությունը հասկանալու տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր նյութ է ներկայացնում Օսմանյան կայսրության և Իրանի նորագույն շրջանի պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, արևելագիտությամբ և Մերձավոր Արևելքի աշխարհաքաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար՝ նպաստելով XX դարի սկզբի տարածաշրջանային քաղաքական իրողությունների, միջպետական հարաբերությունների պատմական հիմքերի և հետագա զարգացումների նախադրյալների առավել ամբողջական ընկալմանը։

    Updated: 2026-11-20
    Թուրք-իրանական հարաբերությունները (1900–1914 թթ.)
    Online

    Biology

    Особенности действия дельта-сон индуцирующего пептида в норме и в условиях акустического стресса

    Աշխատությունը նվիրված է դելտա-քունը խթանող պեպտիդի ազդեցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը ինչպես բնականոն ֆիզիոլոգիական պայմաններում, այնպես էլ ակուստիկ սթրեսի ազդեցության ներքո։ Հետազոտության կենտրոնում քնի կարգավորման նեյրոֆիզիոլոգիական մեխանիզմներն են, քնի կառուցվածքի վրա ազդող գործոնները և սթրեսային միջավայրում նյարդային համակարգի արձագանքի փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է քնի և արթունության ցիկլի կարգավորման գործընթացների ըմբռնման համար, քանի որ քունը բարդ ֆիզիոլոգիական վիճակ է, որի ձևավորումն ու պահպանությունը պայմանավորված են կենտրոնական նյարդային համակարգի բազմաթիվ փոխկապակցված մեխանիզմներով։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել պեպտիդի ազդեցությունը քնի տևողության և փուլերի հարաբերակցության, քնի խորության, անցումային փուլերի և ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ակուստիկ սթրեսին, որը կարող է փոխել նյարդային համակարգի ակտիվությունը, առաջացնել վարքային և ֆիզիոլոգիական արձագանքներ և խաթարել բնականոն քնի ընթացքը։ Այդ պայմաններում պեպտիդի ազդեցության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու՝ արդյոք այն կարող է փոփոխել սթրեսի պայմաններում քնի կառուցվածքն ու կարգավորման մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև կենդանիների վարքային ցուցանիշները, նյարդաֆիզիոլոգիական արձագանքները, քնի տարբեր փուլերի էլեկտրոֆիզիոլոգիական բնութագրերը և սթրեսի ազդեցության հետ կապված ֆունկցիոնալ փոփոխությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի բնականոն և սթրեսային պայմաններում ստացված արդյունքների համեմատական վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու պեպտիդի ազդեցության ընդհանուր և պայմանական առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել քնի հումորալ կարգավորման, նեյրոպեպտիդային մեխանիզմների և արտաքին սթրեսային գործոնների նկատմամբ կենտրոնական նյարդային համակարգի արձագանքի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Ուսումնասիրության արդյունքները տեսական նշանակություն ունեն նեյրոֆիզիոլոգիայի, քնի ֆիզիոլոգիայի և սթրեսի կենսաբանության համար, իսկ հետագա հետազոտությունների դեպքում կարող են հիմք հանդիսանալ քնի խանգարումների և սթրեսի հետևանքների ուսումնասիրման նոր ուղղությունների զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է նեյրոֆիզիոլոգիական և փորձարարական մոտեցումները՝ բացահայտելու դելտա-քունը խթանող պեպտիդի ազդեցության առանձնահատկությունները տարբեր ֆիզիոլոգիական պայմաններում և պարզելու դրա հնարավոր դերը քնի կարգավորման ու սթրեսային ազդեցությունների պայմաններում նյարդային համակարգի գործունեության մեջ։

    Updated: 2026-09-13
    Особенности действия дельта-сон индуцирующего пептида в норме и в условиях акустического стресса
    Online

    Philosophy

    ֆրանսիական լուսավորականությունը և 19-րդ դարի կեսերի հայ փիլիսոփայական միտքը

    Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիական լուսավորականության գաղափարների և 19-րդ դարի կեսերի հայ փիլիսոփայական մտքի փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով եվրոպական փիլիսոփայական և հասարակական գաղափարների ազդեցությունը հայ մտավորականության աշխարհայացքի ձևավորման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում Լուսավորության դարաշրջանում ձևավորված բանականության, գիտելիքի, ազատության, առաջադիմության, մարդու իրավունքների, կրթության և հասարակական վերափոխման գաղափարներն են, ինչպես նաև դրանց ընկալումն ու վերաիմաստավորումը հայ իրականության մեջ։ Աշխատանքում ֆրանսիական լուսավորականությունը դիտարկվում է որպես ոչ միայն փիլիսոփայական ուղղություն, այլև հասարակական-քաղաքական մտածողության լայն համակարգ, որը քննադատում էր ավանդական իշխանության և հասարակական հարաբերությունների մի շարք ձևեր և կարևորում գիտելիքի, կրթության ու բանական քննադատության դերը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել ֆրանսիական լուսավորական մտածողների հիմնական գաղափարները, հատկապես մարդու բնական իրավունքների, հասարակական պայմանագրի, քաղաքական ազատության, աշխարհիկ կրթության և հասարակության առաջընթացի վերաբերյալ նրանց մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ գաղափարների՝ հայ մտավոր միջավայր ներթափանցման ուղիներին՝ կրթության, թարգմանական գրականության, մամուլի, դպրոցական և մշակութային հաստատությունների, ինչպես նաև եվրոպական կրթություն ստացած հայ մտավորականների գործունեության միջոցով։ Աշխատանքը ցույց է տալիս, որ 19-րդ դարի կեսերի հայ փիլիսոփայական միտքը զարգանում էր ավանդական կրոնական և բարոյական պատկերացումների, ազգային ինքնագիտակցության և նոր եվրոպական գաղափարների փոխազդեցության պայմաններում։ Քննության են առնվում բանականության և հավատքի, անհատի և հասարակության, ազատության և պատասխանատվության, կրթության և հասարակական առաջընթացի վերաբերյալ հայ մտածողների մոտեցումները։ Կարևորվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես էին լուսավորական գաղափարները վերափոխվում հայկական պատմական և սոցիալ-մշակութային պայմաններին համապատասխան և ինչպիսի նոր բովանդակություն էին ստանում ազգային կյանքի խնդիրների համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կրթության և լուսավորության գաղափարին, որը հայ հասարակական մտքում հաճախ ընկալվում էր որպես ազգային առաջընթացի, սոցիալական բարեփոխումների և մշակութային ինքնության պահպանման կարևոր միջոց։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև հայ հասարակական-փիլիսոփայական մտքի աշխարհիկացման գործընթացին, քննադատական մտածողության տարածմանը և ավանդական հասարակական հարաբերությունների վերաիմաստավորմանը։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է ֆրանսիական լուսավորականության և հայ փիլիսոփայական մտքի միջև գաղափարական կապերի բացահայտմամբ, իսկ պատմամշակութային արժեքը՝ 19-րդ դարի հայ մտավոր կյանքի զարգացման առանձնահատկությունների ներկայացմամբ։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել փիլիսոփայության պատմությամբ, հայ մտքի պատմությամբ, եվրոպական լուսավորականությամբ, մշակութաբանությամբ և 19-րդ դարի հասարակական-քաղաքական զարգացումներով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես եվրոպական լուսավորական մտածողության ազդեցությամբ վերափոխվեց հայ փիլիսոփայական աշխարհայացքը և ինչպես բանականության, կրթության, ազատության ու առաջընթացի գաղափարները դարձան 19-րդ դարի կեսերի հայ մտավոր կյանքի կարևոր բաղադրիչներ։

    Updated: 2026-09-22
    ֆրանսիական լուսավորականությունը և 19-րդ դարի կեսերի հայ փիլիսոփայական միտքը