Հովսեփ Թութունջյանի հոգեբանական հայացքները

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է տարրական դպրոցի սովորողների խոսքային կարողությունների ձևավորման և զարգացման մանկավարժական ու մեթոդական հիմքերի ուսումնասիրությանը ռուսաց լեզվի դասավանդման գործընթացում։ Հետազոտության շրջանակում խոսքային կոմպետենտությունը դիտարկվում է որպես լեզվական գիտելիքների, հաղորդակցական հմտությունների և տարբեր իրավիճակներում սեփական մտքերը հասկանալի, տրամաբանական ու նպատակահարմար արտահայտելու կարողության ամբողջություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կրտսեր դպրոցական տարիքի սովորողների լեզվական զարգացման առանձնահատկություններին և այն մեթոդներին, որոնց միջոցով հնարավոր է աստիճանաբար զարգացնել բանավոր ու գրավոր խոսքը։ Քննվում են բառապաշարի հարստացման, քերականական կառուցվածքների յուրացման, ճիշտ արտասանության, կապակցված խոսքի ձևավորման, տեքստի ընկալման և ինքնուրույն խոսքային արտահայտությունների կառուցման խնդիրները։ Կարևորվում է ոչ միայն լեզվական կանոնների յուրացումը, այլև դրանց գործնական կիրառումը իրական կամ ուսումնական հաղորդակցական իրավիճակներում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դասավանդման այնպիսի մեթոդների ընտրությունը, որոնք խթանում են սովորողների ակտիվ մասնակցությունը, հարցեր ձևակերպելու, պատասխաններ կառուցելու, պատմելու, վերապատմելու, նկարագրելու և սեփական կարծիքը պարզ ու հաջորդական ներկայացնելու կարողությունները։ Դիտարկվում է ընթերցանության և տեքստային աշխատանքի նշանակությունը խոսքային զարգացման գործընթացում, քանի որ տարբեր բնույթի տեքստերի ընկալումը նպաստում է բառապաշարի ընդլայնմանը, լեզվական կառուցվածքների յուրացմանը և կապակցված խոսքի զարգացմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում երկխոսական և մենախոսական խոսքի ձևավորմանը, հաղորդակցական առաջադրանքների, դերային իրավիճակների, լեզվական խաղերի և ստեղծագործական վարժությունների կիրառմանը։ Քննվում է նաև գրավոր խոսքի աստիճանական զարգացումը՝ նախադասությունների և փոքրածավալ կապակցված տեքստերի կառուցումից մինչև սեփական մտքերի ավելի ինքնուրույն շարադրում։ Կարևորվում է սովորողների անհատական տարբերությունների, լեզվական պատրաստվածության մակարդակի և ուսուցման տեմպի հաշվառումը։ Ուսուցչի դերը դիտարկվում է որպես հաղորդակցական միջավայրի կազմակերպողի և սովորողների խոսքային գործունեությունն ուղղորդող մասնագետի դեր, որը ոչ միայն փոխանցում է լեզվական գիտելիքներ, այլև ստեղծում է դրանք կիրառելու հնարավորություններ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև սովորողների խոսքային առաջընթացի գնահատման չափանիշներին՝ հաշվի առնելով խոսքի ճշտությունը, բառապաշարի բազմազանությունը, տրամաբանական հաջորդականությունը, կապակցվածությունը և հաղորդակցական նպատակին համապատասխանությունը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ռուսաց լեզվի դասերը կազմակերպել որպես լեզվական և հաղորդակցական զարգացման միասնական գործընթաց։ Աշխատությունը կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ տարրական դպրոցում ռուսաց լեզվի դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործման, ուսումնական առաջադրանքների մշակման և սովորողների հաղորդակցական կարողությունների հետևողական զարգացման համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է հայոց հարսանեկան ծեսի կառուցվածքային և խորհրդանշական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով ծիսակարգում պահպանվող ինվարիանտների և ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցող փոխակերպումների վրա։ Հետազոտության շրջանակում հարսանիքը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ մշակութային համակարգ, որտեղ միավորվում են ծիսական գործողությունները, բանավոր խոսքը, երաժշտությունը, պարերը, խորհրդանիշները, արգելքներն ու սովորույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն տարրերին, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում և տարածաշրջաններում պահպանել են իրենց հիմնական գործառույթը կամ իմաստային հիմքը՝ միաժամանակ ենթարկվելով ձևական փոփոխությունների։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է հարսանեկան ծեսի փուլերի վերլուծությունը՝ նախահարսանեկան արարողություններից մինչև հարսանիքի հիմնական գործողություններն ու հետհարսանեկան սովորույթները։ Ծիսական տարբեր տարրերի համեմատության միջոցով բացահայտվում են դրանց խորհրդանշական նշանակությունները, սոցիալական գործառույթները և կապը ընտանիքի, ազգակցական հարաբերությունների ու համայնքային կյանքի հետ։ Փոխակերպումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են հասարակական փոփոխությունները, քաղաքային մշակույթը, ժամանակակից կենսակերպը և նոր արժեքային համակարգերը ազդել ավանդական հարսանեկան ծեսի վրա։ Միևնույն ժամանակ, պահպանվող ինվարիանտների ուսումնասիրությունը բացահայտում է այն մշակութային հիմքը, որի շնորհիվ հարսանիքը շարունակում է պահպանել իր ինքնատիպ ազգային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ազգագրագետներին, բանագետներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին և հայ ավանդական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայոց հարսանեկան ծեսի կայուն և փոփոխվող բաղադրիչների մասին։

Economics

Տնտեսագիտական, սոցիոլոգիական և սոցիալական քաղաքականության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է աղքատության և սոցիալ-տնտեսական անհավասարության հաղթահարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում աղքատության առաջացման տնտեսական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ պատճառները, բնակչության եկամուտների տարբերակման առանձնահատկությունները և հասարակության տարբեր խմբերի կենսամակարդակի վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղքատության չափման մեթոդներին, եկամուտների և սպառման անհավասարության գնահատման ցուցանիշներին, ինչպես նաև սոցիալական խոցելիության բացահայտման մոտեցումներին։ Վերլուծվում են զբաղվածության մակարդակի, աշխատավարձերի, կրթության հասանելիության, առողջապահական ծառայությունների և սոցիալական պաշտպանության համակարգի ազդեցությունները բնակչության բարեկեցության վրա։ Քննարկվում են տնտեսական աճի և սոցիալական արդարության փոխկապակցվածությունը, եկամուտների վերաբաշխման մեխանիզմները, հարկաբյուջետային քաղաքականության հնարավորությունները և սոցիալական աջակցության ծրագրերի արդյունավետության գնահատման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել աղքատության տարածքային, ժողովրդագրական և սոցիալական առանձնահատկությունները, միջազգային փորձը, վիճակագրական տվյալների վերլուծության մեթոդները և անհավասարության նվազեցմանն ուղղված տնտեսական քաղաքականության մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում աշխատաշուկայի զարգացման, մասնագիտական կրթության, ձեռնարկատիրության խթանման և սոցիալական ներառման նշանակությանը աղքատության երկարաժամկետ հաղթահարման գործընթացում։ Կարևորվում են պետական կառավարման մարմինների, հասարակական կազմակերպությունների և միջազգային կառույցների համագործակցության հնարավորությունները՝ սոցիալական պաշտպանության համակարգի կատարելագործման և բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, սոցիոլոգիայի, սոցիալական աշխատանքի, հանրային կառավարման և աղքատության ու անհավասարության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Agriculture

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, մասնագետների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից գյուղատնտեսական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոտեխնիկային, հողագիտությանը, ոռոգման համակարգերին, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական մեքենայացմանը և գյուղատնտեսության տնտեսագիտությանը վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով ոլորտի գիտատեխնիկական զարգացման արդի միտումները և կիրառական նոր մոտեցումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված և հուսալի ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և արտադրական պրակտիկայի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական և գործնական արժեքը և կիրառել այն ոլորտի զարգացման նպատակներով։

Technology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ոռոգման համակարգերի կառավարման կատարելագործման ուղիների ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետության բարձրացման խնդիրներին։ Գրքում վերլուծվում են ոռոգման ոլորտի կառավարման ներկայիս մեխանիզմները, ջրային ռեսուրսների օգտագործման առանձնահատկությունները, համակարգերի տեխնիկական վիճակը և դրանց շահագործման ընթացքում առաջացող կազմակերպատնտեսական խնդիրները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է կառավարման կառուցվածքների արդյունավետությունը, ջրի բաշխման գործընթացները, օգտագործողների և կառավարման մարմինների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ոռոգման համակարգերի արդիականացման հնարավորությունները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են կառավարման նոր մոտեցումներ, տնտեսական գնահատման մեթոդներ, տեխնիկական բարելավումների ուղղություններ և առաջարկություններ՝ ուղղված ջրային ռեսուրսների խնայող օգտագործմանը, կորուստների նվազեցմանը և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի կլիմայական և սոցիալ-տնտեսական պայմաններին համապատասխան կառավարման մոդելների մշակմանը։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի ջրային տնտեսության կայուն զարգացման, գյուղատնտեսության արդյունավետության բարձրացման և ոռոգման համակարգերի երկարաժամկետ կառավարման ապահովման համար։ Գիրքը նախատեսված է ջրային տնտեսության մասնագետների, գյուղատնտեսների, տնտեսագետների, ինժեներների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Pedagogy

Աշխատանքը նվիրված է ֆիզիկական կուլտուրայի կրթության համակարգում շարունակականության և հաջորդականության տեսական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում կրթության տարբեր աստիճանների միջև կապի ապահովման հիմնախնդիրն է, որի նպատակն է ձևավորել միասնական և փոխկապակցված կրթական գործընթաց՝ սկսած նախնական փուլերից մինչև մասնագիտական և բարձրագույն կրթություն։ Աշխատանքը դիտարկում է ֆիզիկական դաստիարակությունը ոչ միայն որպես շարժողական կարողությունների և ֆիզիկական որակների զարգացման միջոց, այլև որպես անձի համակողմանի զարգացման, առողջ ապրելակերպի ձևավորման, սոցիալականացման և կրթական արժեքների յուրացման կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում կրթական տարբեր փուլերում ֆիզիկական կուլտուրայի բովանդակության, նպատակների, մեթոդների և կազմակերպման ձևերի փոխկապակցվածությանը։ Շարունակականության սկզբունքը ներկայացվում է որպես կրթական համակարգի այնպիսի կազմակերպման պայման, որի դեպքում յուրաքանչյուր հաջորդ փուլ հիմնվում է նախորդում ձեռք բերված գիտելիքների, հմտությունների, կարողությունների և փորձի վրա՝ միաժամանակ ապահովելով դրանց հետագա զարգացումն ու խորացումը։ Հաջորդականության ապահովումը կարևոր նշանակություն ունի հատկապես ֆիզիկական կուլտուրայի ոլորտում, քանի որ ֆիզիկական պատրաստվածության, շարժողական հմտությունների և առողջապահական վարքագծի ձևավորումը երկարատև գործընթաց է և պահանջում է տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան հետևողական մոտեցում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ֆիզիկական կուլտուրայի կրթության տարբեր մակարդակների միջև բովանդակային և մեթոդական կապերի պահպանմանը, ուսումնական պահանջների աստիճանական բարդացմանը, սովորողների անհատական առանձնահատկությունների հաշվառմանը և կրթական գործընթացի միասնական նպատակների ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մանկավարժական պայմանների բացահայտումը, որոնք կարող են նպաստել տարբեր կրթական օղակների արդյունավետ փոխկապակցմանը և կանխել ուսումնական բովանդակության կրկնությունը կամ անհամապատասխանությունը։ Հետազոտության տեսական ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս համակարգել ֆիզիկական կուլտուրայի կրթության շարունակականության վերաբերյալ մոտեցումները և հիմնավորել դրա կազմակերպման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով սովորողների տարիքային զարգացումը, ֆիզիկական պատրաստվածությունը և կրթական կարիքները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետների, մանկավարժների, մարզական կրթության կազմակերպիչների, բուհերի դասախոսների և կրթության շարունակականության հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողների համար՝ որպես ֆիզիկական կուլտուրայի կրթության տարբեր փուլերի փոխկապակցվածության տեսական և մեթոդաբանական հարցերին նվիրված ուսումնասիրություն։