Իմացական գործընթացների պրակտիկում

Technology

Աշխատությունը նվիրված է բուսական հումքի վերամշակման ընթացքում արևային էներգիայի կիրառմամբ չորացման տեխնոլոգիայի կատարելագործմանը՝ համակցված չորացման մոտեցումների օգտագործման հիման վրա։ Հետազոտության առանցքում գյուղատնտեսական և բուսական ծագման հումքից խոնավության հեռացման գործընթացի արդյունավետության բարձրացումն է՝ միաժամանակ կարևորելով վերջնական արտադրանքի որակական հատկանիշների պահպանումը և էներգետիկ ռեսուրսների առավել նպատակային օգտագործումը։ Արևային չորացումը դիտարկվում է որպես վերականգնվող էներգիայի օգտագործման վրա հիմնված տեխնոլոգիական ուղղություն, որի արդյունավետությունը զգալիորեն կախված է շրջակա միջավայրի պայմաններից, արևային ճառագայթման ինտենսիվությունից, օդի ջերմաստիճանից ու խոնավությունից, ինչպես նաև մշակվող հումքի ֆիզիկական և կառուցվածքային առանձնահատկություններից։ Համակցված եղանակի կիրառումը հնարավորություն է տալիս արևային էներգիան զուգակցել չորացման գործընթացն ավելի կայուն և կառավարելի դարձնող լրացուցիչ տեխնոլոգիական միջոցների հետ՝ նվազեցնելով միայն բնական պայմաններից կախվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ջերմության և զանգվածափոխանակության օրինաչափությունները, հումքի խոնավության փոփոխության դինամիկան, չորացման տևողությունը և էներգիայի օգտագործման արդյունավետությունը։ Կարևոր ուղղություն է նաև տարբեր բուսական նյութերի առանձնահատկությունների հաշվառումը, քանի որ դրանց սկզբնական խոնավությունը, կառուցվածքը և ջերմության նկատմամբ զգայունությունը կարող են պայմանավորել գործընթացի տարբեր ընթացք։ Տեխնոլոգիայի գնահատման ժամանակ առանձնահատուկ նշանակություն ունի չորացված արտադրանքի որակը՝ արտաքին տեսքի, կառուցվածքի, պահպանելիության և արժեքավոր բաղադրիչների հնարավոր պահպանման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև չորացման սարքավորումների կառուցվածքային և էներգետիկ արդյունավետության հարցերին՝ նպատակ ունենալով բարելավել արևային էներգիայի կլանումն ու օգտագործումը և ապահովել չորացման պայմանների ավելի հավասարաչափ կառավարում։ Բնապահպանական տեսանկյունից նման տեխնոլոգիաների զարգացումը կապված է ավանդական էներգակիրների սպառման և վերամշակման էներգատարության նվազեցման հնարավորության հետ։ Տնտեսական առումով այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հատկապես գյուղատնտեսական արտադրանքի պահպանման և առաջնային վերամշակման ոլորտների համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է սննդային և գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման տեխնոլոգիայի, ջերմատեխնիկայի, արևային էներգետիկայի և էներգախնայողության մոտեցումները՝ ուղղված բուսական հումքի չորացման գործընթացի տեխնոլոգիական ու էներգետիկ արդյունավետության բարձրացմանը։

History

Աշխատությունը նվիրված է Սամցխե-Ջավախք-Թռեղք տարածաշրջանի պատմաքաղաքական և հասարակական զարգացումների ուսումնասիրությանը Հայաստանի և Վրաստանի հարաբերությունների համատեքստում՝ 1980-ական թվականների վերջից մինչև 2003 թվականը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարածաշրջանի քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և ազգային-մշակութային առանձնահատկությունները, Խորհրդային Միության փլուզման հետևանքով առաջացած փոփոխությունները և անկախ Հայաստանի ու Վրաստանի միջև հարաբերությունների ձևավորման գործընթացը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանում բնակվող հայության սոցիալական և մշակութային խնդիրներին, ազգային ինքնության պահպանմանը, կրթական ու լեզվական հարցերին, տեղական ինքնակառավարման առանձնահատկություններին և այդ խնդիրների ազդեցությանը միջպետական հարաբերությունների վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև Հայաստանի և Վրաստանի արտաքին ու ներքին քաղաքականության փոխազդեցությունները, սահմանային և տնտեսական համագործակցության հարցերը, տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրները և երկու երկրների միջև հարաբերությունների զարգացման հիմնական փուլերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու տարածաշրջանի դերը հայ-վրացական հարաբերությունների ձևավորման և զարգացման գործընթացում, ինչպես նաև բացահայտելու այն գործոնները, որոնք ազդել են երկու պետությունների քաղաքական ու հասարակական կապերի վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, տարածաշրջանագետների, դիվանագիտության և միջազգային հարաբերությունների ոլորտի մասնագետների, ինչպես նաև Հարավային Կովկասի նորագույն պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Law

Այս աշխատությունը նվիրված է Իսրայելի իրավական համակարգի ձևավորման և զարգացման հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով կրոնական ավանդույթների և սահմանադրական սկզբունքների փոխազդեցությանը։ Հեղինակը վերլուծում է երկրի իրավական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, իրավական նորմերի ձևավորման պատմական նախադրյալները, կրոնական իրավունքի ազդեցությունը պետական կառավարման և հասարակական հարաբերությունների կարգավորման վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են Իսրայելի սահմանադրական կարգի առանձնահատկությունները, հիմնական օրենքների դերը, պետական իշխանության մարմինների իրավասությունները, մարդու իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմները և աշխարհիկ ու կրոնական իրավակարգերի փոխհարաբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հրեական իրավական ավանդույթի ազդեցությանը, կրոնական դատարանների գործունեությանը, ընտանեկան իրավունքի կարգավորմանը և ժամանակակից իրավական համակարգում ավանդույթի ու ժողովրդավարական արժեքների համադրման խնդիրներին։ Գիրքը ներկայացնում է համապարփակ իրավաքաղաքական վերլուծություն, որը հնարավորություն է տալիս հասկանալ Իսրայելի իրավական համակարգի յուրահատկությունները և դրա զարգացման հիմնական ուղղությունները։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, սահմանադրական իրավունքի մասնագետների, քաղաքական գիտնականների, պատմաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և իրավագիտություն ուսումնասիրող ուսանողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Սասունի պատմական իրադարձություններին և հատկապես այն ծանր ու ողբերգական դեպքերին, որոնց հետևանքով տարածաշրջանը ենթարկվել է ավերածությունների, բնակչության կորստի և սոցիալ-տնտեսական ծանր ցնցումների։ Վերնագրի ձևակերպումը մատնանշում է պատմողական և հուշագրական բնույթ՝ փորձելով ներկայացնել տեղի ունեցած իրադարձությունները ոչ միայն որպես քաղաքական կամ ռազմական գործընթաց, այլև դրանց ազդեցությունը Սասունի բնակչության, գյուղերի, ընտանիքների և համայնքային կյանքի վրա։ Նյութում կարող են ներկայացվել Սասունի բնակչության դիմադրությունը, զինված բախումները, բնակավայրերի ավերումը, խաղաղ բնակչության կրած կորուստները և այդ իրադարձությունների հետևանքով առաջացած տեղահանության ու սոցիալական խաթարման գործընթացները։ Աշխատությունը կարող է կարևոր լինել նաև Սասունի ինքնապաշտպանական պայքարի և տեղի բնակչության պատմական հիշողության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով դիտարկել իրադարձությունները ժամանակակիցների վկայությունների, պատմական փաստերի և ժողովրդական հիշողության համադրությամբ։ Հուշագրական բնույթը կարող է ընթերցողին մոտեցնել պատմական իրադարձությունների մարդկային կողմին՝ ներկայացնելով ոչ միայն ռազմական գործողությունների ընթացքը, այլև դրանց հետևանքով մարդկանց առօրյայի, համայնքային հարաբերությունների և մշակութային միջավայրի փոփոխությունները։ Նյութը կարող է արժեքավոր սկզբնաղբյուր լինել Սասունի և Արևմտյան Հայաստանի պատմության, հայ բնակչության սոցիալական ու ժողովրդագրական վիճակի, ազգային-ազատագրական շարժումների և Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի հասարակական-քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Այն հատկապես կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ազգագրագետներին, հուշագրական գրականության ուսումնասիրողներին և Սասունի պատմական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր ոլորտներում իրականացվող տնտեսական գործունեության և ջրային ռեսուրսների վիճակի միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ջրի որակի պահպանման և ջրամատակարարման արդյունավետ կառավարման խնդիրներին։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, հանքարդյունաբերության, էներգետիկայի, շինարարության, բնակավայրերի զարգացման և այլ տնտեսական գործունեության տեսակների ազդեցությունները մակերևութային ու ստորերկրյա ջրային ռեսուրսների վրա։ Վերլուծվում են արտադրական և կենցաղային կեղտաջրերի արտահոսքի, գյուղատնտեսական պարարտանյութերի ու բույսերի պաշտպանության միջոցների օգտագործման, հողերի էրոզիայի և տարբեր աղտոտիչների տարածման հետևանքով ջրային միջավայրում առաջացող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական ցուցանիշների գնահատմանը, դրանց փոփոխության պատճառների բացահայտմանը և ջրի օգտագործման տարբեր նպատակների համար սահմանված որակական պահանջների ապահովմանը։ Քննության են առնվում նաև ջրառի ծավալների աճը, ջրային պաշարների ոչ հավասարաչափ օգտագործումը, ջրամատակարարման ցանցերում կորուստները և ենթակառուցվածքների տեխնիկական վիճակը՝ որպես ջրամատակարարման համակարգերի արդյունավետության վրա ազդող գործոններ։ Կարևորվում է ջրային ռեսուրսների համալիր կառավարումը, որի դեպքում տնտեսական զարգացման պահանջները համադրվում են բնապահպանական սահմանափակումների և բնակչությանը անվտանգ ու բավարար քանակությամբ ջուր ապահովելու անհրաժեշտության հետ։ Ուսումնասիրվում են ջրի մաքրման, վերօգտագործման, աղտոտման կանխարգելման, ջրախնայող տեխնոլոգիաների ներդրման և ջրամատակարարման համակարգերի արդիականացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ջրային ռեսուրսների մշտադիտարկման, տվյալների հավաքագրման և կառավարչական որոշումների ընդունման համար անհրաժեշտ տեղեկատվական համակարգերի նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող բնապահպանական ռիսկերի գնահատումը և դրանց նվազեցման համար իրավական, տնտեսական ու կազմակերպական մեխանիզմների կատարելագործումը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել ջրային քաղաքականության մշակման, ջրամատակարարման համակարգերի կառավարման բարելավման, աղտոտման կանխարգելման ծրագրերի իրականացման և ջրային ռեսուրսների երկարաժամկետ պահպանության ապահովման նպատակով՝ նպաստելով տնտեսական գործունեության ու շրջակա միջավայրի պահպանության միջև առավել հավասարակշռված հարաբերությունների ձևավորմանը։

Physics

Նախատեսված է մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի լաբորատոր փորձերի իրականացման համար։ Գիրքը տրամադրում է համապարփակ և պարզեցված ուղեցույցներ՝ փորձերի տեխնիկական մանրամասներով, սարքավորումներով, ռեագենտներով, անվտանգության կանոններով և արդյունքների վերլուծությամբ։ Այն օգնում է ուսանողներին ձեռք բերել անհրաժեշտ պրակտիկ հմտություններ և գիտական մոտեցում՝ կենսաֆիզիկայի լաբորատոր աշխատանքների հաջող և անվտանգ կատարման համար։ Այս ձեռնարկը օգտակար է կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի, կենսաբժշկության, կենսաբանական գիտությունների և հարակից ոլորտների ուսանողների համար, ինչպես նաև լաբորատոր աշխատակիցների և գիտական հետազոտողների համար՝ որպես պրակտիկ ուղեցույց և ռեֆերանս: