Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionPolitical Science
Հանրային քաղաքականության նոր սուբյեկտները. «ուղեղային կենտրոնները» քաղաքական գործընթացներում
Գիտական աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հանրային քաղաքականության ձևավորման և իրականացման գործընթացներում հետազոտական-վերլուծական կազմակերպությունների դերակատարության, դրանց ինստիտուցիոնալ զարգացման, գործունեության առանձնահատկությունների և քաղաքական որոշումների ընդունման վրա ունեցած ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում հանրային քաղաքականության սուբյեկտների համակարգի փոփոխությունները, պետական և ոչ պետական դերակատարների փոխհարաբերությունները, փորձագիտական գիտելիքի նշանակությունը կառավարման գործընթացներում և քաղաքական որոշումների գիտական հիմնավորման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անկախ հետազոտական հաստատությունների, վերլուծական կենտրոնների և փորձագիտական կազմակերպությունների ձևավորման պատմական նախադրյալներին, դրանց կազմակերպական կառուցվածքներին, ֆինանսավորման աղբյուրներին, գործունեության հիմնական ուղղություններին և հանրային քաղաքականության մշակման գործընթացներում մասնակցության ձևերին։ Ուսումնասիրվում են նման կազմակերպությունների առաջացման և զարգացման միջազգային փորձը, դրանց դասակարգման սկզբունքները, գաղափարական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պետական կառավարման մարմինների, քաղաքական կուսակցությունների, քաղաքացիական հասարակության և ակադեմիական հաստատությունների հետ համագործակցության մեխանիզմները։ Քննարկվում են քաղաքական հետազոտությունների, ռազմավարական վերլուծությունների, փորձագիտական գնահատումների և հանրային քաղաքականության վերաբերյալ առաջարկությունների մշակման մեթոդաբանական հիմքերը։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական օրակարգի ձևավորման, հանրային հիմնախնդիրների բացահայտման, այլընտրանքային քաղաքական լուծումների ներկայացման և որոշումների ընդունման գործընթացում փորձագիտական տեղեկատվության օգտագործման առանձնահատկություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վերլուծական կենտրոնների ազդեցության ուսումնասիրությունը քաղաքական գործընթացների տարբեր փուլերում՝ սկսած հիմնախնդիրների սահմանումից և քաղաքականության նախագծումից մինչև իրականացվող ծրագրերի գնահատումն ու դրանց արդյունքների վերաբերյալ հանրային քննարկումների կազմակերպումը։ Դիտարկվում են հետազոտական հրապարակումների, քաղաքականության վերաբերյալ զեկույցների, փորձագիտական խորհրդատվությունների, հանրային քննարկումների և լրատվամիջոցների հետ համագործակցության հնարավորությունները՝ քաղաքական որոշումների մշակման և հասարակական կարծիքի ձևավորման համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում փորձագիտական կազմակերպությունների անկախության, մասնագիտական հեղինակության, գործունեության թափանցիկության, հաշվետվողականության և ֆինանսական կայունության հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում հետազոտական գործունեության օբյեկտիվության պահպանման, քաղաքական և տնտեսական շահերի հնարավոր ազդեցության, ֆինանսավորող կառույցների հետ փոխհարաբերությունների և փորձագիտական եզրակացությունների արժանահավատության գնահատման հարցերը։ Կարևորվում են նաև վերլուծական կենտրոնների մասնակցությունը ժողովրդավարական կառավարման գործընթացներին, հանրային երկխոսության զարգացմանը, քաղաքացիական մասնակցության խթանմանը և պետական կառավարման համակարգում գիտելիքահեն մոտեցումների տարածմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են միջազգային հարաբերությունների, անվտանգության քաղաքականության, սոցիալ-տնտեսական զարգացման, կրթության, առողջապահության և հանրային կառավարման ոլորտներում գործող հետազոտական կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են տարբեր քաղաքական համակարգերում փորձագիտական հաստատությունների գործունեության պայմանները, պետական ինստիտուտների հետ դրանց փոխգործակցության ձևերը և քաղաքական ազդեցության գնահատման հնարավոր չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղեկատվական հասարակության զարգացման, թվային հաղորդակցության միջոցների տարածման և գիտելիքի արտադրության նոր ձևերի ազդեցությանը վերլուծական կազմակերպությունների գործունեության վրա։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հանրային քաղաքականության ոչ պետական դերակատարների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, քաղաքական որոշումների մշակման գործընթացներում փորձագիտական կառույցների մասնակցության մեխանիզմների բացահայտմանը և պետական կառավարման ու քաղաքացիական հասարակության միջև համագործակցության արդյունավետ ձևերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, հանրային քաղաքականության հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների, միջազգային հարաբերությունների փորձագետների, սոցիոլոգների, քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և հասարակագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-10
History
Политика Китая в Центральной Азии и на Кавказе в конце XX - начале XXI вв.
Քաղաքագիտական և տարածաշրջանագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Չինաստանի քաղաքականության ուսումնասիրությանը Կենտրոնական Ասիայում և Կովկասում 20-րդ դարի վերջից մինչև 21-րդ դարի սկզբի ժամանակահատվածում։ Քննության են առնվում տվյալ տարածաշրջանների նկատմամբ Չինաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, միջպետական հարաբերությունների զարգացման առանձնահատկությունները և համագործակցության ձևավորման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական, տնտեսական, առևտրային, էներգետիկ և անվտանգության ոլորտներում փոխգործակցության հարցերին։ Վերլուծվում են Կենտրոնական Ասիայի և Կովկասի ռազմավարական նշանակության վերաբերյալ մոտեցումները, տարածաշրջանային համագործակցության ձևաչափերը և Չինաստանի հարաբերությունները համապատասխան պետությունների հետ։ Քննարկվում են նաև միջազգային ու տարածաշրջանային գործընթացների ազդեցությունը արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների ձևավորման և երկկողմ ու բազմակողմ հարաբերությունների զարգացման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու նշված ժամանակաշրջանում Չինաստանի տարածաշրջանային քաղաքականության նպատակների, գործիքների և զարգացման հիմնական միտումների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, տարածաշրջանագիտության, չինագիտության և արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-06
Other Subjects
Հայաստանի ԳԿՀ-երը 1978 թվականին։ Աշխատանքների վերլուծություն և մեթոդական հանձնարարականներ
Այս աշխատանքը ներկայացնում է Հայաստանի գիտահետազոտական հաստատությունների (ԳԿՀ-երի) 1978 թվականի գործունեության վերլուծությունը՝ նպատակ ունենալով համակարգել գիտական աշխատանքի արդյունքները և մշակել մեթոդական հանձնարարականներ դրանց արդյունավետության բարձրացման համար։ Գրքում ամփոփված են տարբեր գիտական ուղղություններով իրականացված հետազոտությունները, դրանց թեմատիկ բաշխվածությունը, հիմնական արդյունքներն ու կիրառական նշանակությունը։ Հեղինակը վերլուծում է գիտահետազոտական աշխատանքի կազմակերպման առանձնահատկությունները, պլանավորման և հաշվետվության համակարգերը, ինչպես նաև գիտական կադրերի ներգրավման և աշխատանքի արդյունավետության գնահատման մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են մեթոդական առաջարկություններ՝ ուղղված հետազոտական գործունեության համակարգման բարելավմանը, գիտական արդյունքների կիրառական արժեքի բարձրացմանը և գիտական ինֆորմացիայի ավելի արդյունավետ շրջանառությանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է գիտական հաստատությունների ղեկավարների, հետազոտողների, գիտական քաղաքականության մշակողների և տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետների համար՝ նպաստելով գիտահետազոտական համակարգի կատարելագործմանը և գիտական աշխատանքի արդյունավետության բարձրացմանը։
Updated: 2026-08-16
History
Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ, լեզվաբանություն, գրականագիտություն, պատմություն, պատմագրություն: (Ինֆորմացիոն բյուլետեն) (1971, №2)
Գիրքը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների, լեզվաբանության, գրականագիտության, պատմության և պատմագրության ոլորտներում հրատարակված նոր գրքերի վերաբերյալ տեղեկատվական բյուլետեն։ Այն նպատակ ունի համակարգված կերպով ներկայացնել գիտական և ուսումնագիտական նոր գրականությունը՝ ընթերցողներին, հետազոտողներին և մասնագետներին հնարավորություն տալով հետևելու համապատասխան բնագավառներում առկա հրատարակչական նորություններին։ Նյութը ներառում է տարբեր գիտակարգերի վերաբերյալ գրքերի մատենագիտական տվյալներ և համառոտ տեղեկություններ՝ նպաստելով գիտական տեղեկատվության արագ տարածմանը և գրական աղբյուրների արդյունավետ որոնմանը։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի գիտական գրադարանների, կրթական հաստատությունների և հետազոտական կենտրոնների աշխատանքի համար՝ ապահովելով նոր աշխատությունների վերաբերյալ միասնական տեղեկատվական հենք։ Այն արժեքավոր գործիք է պատմաբանների, լեզվաբանների, գրականագետների, հասարակագետների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հասարակական ու հումանիտար գիտությունների զարգացման ընթացքով։
Updated: 2026-08-21
History
Անդրկովկասյան դաշնության ստեղծումը և Հայաստանը (1921-1922թթ.)
Աշխատությունը նվիրված է 1921–1922 թվականներին Անդրկովկասյան դաշնության ստեղծման գործընթացին և այդ գործընթացում Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական ու վարչական դրության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո Անդրկովկասում ձևավորված նոր քաղաքական համակարգն է, ինչպես նաև Հայաստանի ընդգրկումը տարածաշրջանային պետական-վարչական միավորման մեջ։ Ժամանակաշրջանը Հայաստանի նորագույն պատմության կարևոր փուլերից է, քանի որ այն համընկնում է խորհրդային իշխանության ամրապնդման, պետական կառավարման վերակազմավորման, տնտեսական քաղաքականության փոփոխության և տարածաշրջանի հանրապետությունների միջև հարաբերությունների նոր համակարգի ձևավորման հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել Անդրկովկասի խորհրդային հանրապետությունների՝ Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի, միջև քաղաքական ու տնտեսական համագործակցության նախադրյալները, ինչպես նաև այդ գործընթացում կենտրոնական խորհրդային իշխանության դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն հարցին, թե ինչպիսի քաղաքական և տնտեսական նպատակներով էր հիմնավորվում հանրապետությունների միավորումը և ինչ ազդեցություն ուներ այդ գործընթացը Հայաստանի ինքնուրույն պետական կառավարման հնարավորությունների վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ 1921 թվականին տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական վերադասավորումներին, Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերի հետևանքներին, սահմանային ու տարածքային խնդիրներին և դրանց ազդեցությանը Հայաստանի հետագա վարչաքաղաքական կարգավիճակի վրա։ Դաշնության ստեղծման գործընթացի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին խորհրդային իշխանությունները կազմակերպում Անդրկովկասի հանրապետությունների հարաբերությունները և ինչպիսի լիազորություններ էին պահպանվում հանրապետությունների, իսկ որոնք՝ փոխանցվում տարածաշրջանային ու միութենական կառույցներին։ Կարևոր ուղղություն է նաև տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Հայաստանի տնտեսությունը 1920-ականների սկզբին գտնվում էր ծանր վիճակում, և հանրապետության տնտեսական վերականգնման խնդիրները սերտորեն կապված էին տարածաշրջանային տնտեսական համագործակցության, տրանսպորտային հաղորդակցության, ֆինանսական համակարգի և արտադրական ռեսուրսների վերաբաշխման հետ։ Այդ համատեքստում դաշնային կառույցների ձևավորումը կարող էր ունենալ ինչպես տնտեսական ինտեգրման, այնպես էլ կենտրոնացման հետևանքներ։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել Հայաստանի պետական և կուսակցական ղեկավարության դիրքորոշումների ուսումնասիրությունը։ Այդ նյութերի միջոցով հնարավոր է բացահայտել, թե ինչպես էին հայկական քաղաքական շրջանակները գնահատում տարածաշրջանային միավորման անհրաժեշտությունը, դրա առավելություններն ու հնարավոր վտանգները և ինչպիսի դիրքորոշումներ էին արտահայտվում Հայաստանի քաղաքական ու տնտեսական շահերի պաշտպանության վերաբերյալ։ 1922 թվականի ընթացքում գործընթացը հասավ նոր փուլին՝ Անդրկովկասի խորհրդային հանրապետությունների դաշնային միավորման հաստատմամբ, որը հետագայում դարձավ ԽՍՀՄ կազմավորման գործընթացի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Այս զարգացումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կապել տարածաշրջանային դաշնության ստեղծումը Խորհրդային Միության ձևավորման ավելի լայն քաղաքական գործընթացի հետ։ Աշխատության պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն թույլ է տալիս ուսումնասիրել Հայաստանի պետականության սահմանափակման և խորհրդային վարչական համակարգի աստիճանական ամրապնդման գործընթացը՝ տարածաշրջանային քաղաքականության համատեքստում։ Միաժամանակ թեման հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե ինչպես էին Անդրկովկասի հանրապետությունների միջև հարաբերությունները փոխվում խորհրդային կենտրոնացման պայմաններում և ինչ ազդեցություն ունեցավ այդ փոփոխությունը Հայաստանի հետագա քաղաքական ու տնտեսական զարգացման վրա։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, քաղաքագետներին, խորհրդային պատմության և Անդրկովկասի քաղաքական պատմության մասնագետներին, պետական կառավարման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և Հայաստանի 20-րդ դարի առաջին տասնամյակների պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։
Updated: 2026-09-02
Other Subjects
Влияние дефицита воды на эколого-физиологические показатели вигны лучистой (Vigna radiata L.) на различных стадиях роста и развития
Բուսաբանական և էկոֆիզիոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ջրի անբավարարության ազդեցության ուսումնասիրությանը մաշի (Vigna radiata L.) աճի և զարգացման տարբեր փուլերում։ Քննության են առնվում ջրային սթրեսի պայմաններում բույսերի ֆիզիոլոգիական վիճակի, աճի ինտենսիվության և շրջակա միջավայրի անբարենպաստ գործոններին հարմարվելու առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրային ռեժիմի փոփոխությունների ազդեցությանը բույսի զարգացման, կենսազանգվածի ձևավորման, ֆոտոսինթետիկ գործունեության և ջրի օգտագործման արդյունավետության վրա։ Վերլուծվում են տարբեր աճման փուլերում երաշտային պայմանների նկատմամբ զգայունության հնարավոր տարբերությունները և պաշտպանական ու հարմարվողական ֆիզիոլոգիական արձագանքները։ Քննարկվում են նաև բույսերի ջրային հավասարակշռության, նյութափոխանակային գործընթացների և էկոլոգիական պայմանների միջև փոխկապակցվածությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ջրի պակասի ազդեցության աստիճանը մշակաբույսի կենսագործունեության վրա և բացահայտելու զարգացման առավել զգայուն փուլերը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բույսերի ֆիզիոլոգիայի, էկոֆիզիոլոգիայի, ագրոնոմիայի և երաշտադիմացկուն մշակաբույսերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-06