Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Տեխնիկական գրականության պրոպագանդան գրադարաններում: (Մեթոդական նյութեր)
Մեթոդական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է գրադարաններում տեխնիկական և գիտատեխնիկական գրականության տարածման, հանրայնացման և ընթերցողների շրջանում դրա նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորման կազմակերպական ու գործնական հարցերին։ Նյութի հիմնական նպատակը գրադարանային աշխատողներին համապատասխան մեթոդական ցուցումներ տրամադրելն է՝ տեխնիկայի, արտադրության, արդյունաբերության, գիտության և կիրառական գիտելիքների վերաբերյալ գրականությունը տարբեր խմբերի ընթերցողներին առավել արդյունավետ ներկայացնելու համար։ Անդրադարձ է կատարվում ընթերցողների մասնագիտական հետաքրքրությունների և տեղեկատվական պահանջների ուսումնասիրությանը, գրականության նպատակային ընտրությանը, թեմատիկ հավաքածուների ձևավորմանը և համապատասխան մատենագիտական տեղեկատվության տրամադրմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ դիտումների, գրականության տեսությունների, զրույցների, քննարկումների, ընթերցողական հանդիպումների և այլ գրադարանային միջոցառումների կազմակերպմանը։ Ներկայացվում են այնպիսի մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է տեխնիկական գրականությունը կապել արտադրական գործունեության, մասնագիտական կրթության, նոր տեխնոլոգիաների յուրացման և աշխատողների որակավորման բարձրացման հետ։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի կազմակերպմանը՝ կատալոգների, քարտարանների, թեմատիկ ցանկերի և հանձնարարական մատենագիտության միջոցով անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնումն ու ընտրությունը հեշտացնելու նպատակով։ Գրադարանավարի դերը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրականության տրամադրող, այլև որպես ընթերցողին տեղեկատվական հոսքում կողմնորոշող և համապատասխան աղբյուրների ընտրության հարցում աջակցող մասնագետ։ Մեթոդական առաջարկությունները կարող են ընդգրկել տարբեր մասնագիտությունների ներկայացուցիչների, ուսանողների, արտադրության աշխատողների և տեխնիկական գիտելիքներով հետաքրքրվող ընթերցողների հետ աշխատանքի առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը միաժամանակ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային աշխատանքի սկզբունքները և գիտատեխնիկական գիտելիքի տարածման գործում գրադարաններին վերապահված հասարակական ու կրթական նշանակությունը։ Այն արժեքավոր նյութ կարող է հանդիսանալ գրադարանագիտության պատմության, ընթերցանության կազմակերպման, մասնագիտական տեղեկատվական սպասարկման և գրադարաններում գիտատեխնիկական գրականության հանրայնացման մեթոդների ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-09-29
Other Subjects
Ցարիցինի պաշտպանությունը ընկեր Ստալինի ղեկավարությամբ 1918 թվին: Գրականության ցանկ հայերեն ռուսերեն լեզուներով: Պրակ 1
Մատենագիտական հրատարակությունը նվիրված է Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի սկզբնական շրջանում՝ 1918 թվականին, Ցարիցին քաղաքի պաշտպանության պատմությանը վերաբերող հայերեն և ռուսերեն գրականության հավաքագրմանը, համակարգմանը և ներկայացմանը։ Ցանկի թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է խորհրդային իշխանության հաստատման և ամրապնդման ժամանակաշրջանի ռազմաքաղաքական իրադարձությունները, Կարմիր բանակի կազմավորման գործընթացները, Ռուսաստանի հարավային շրջաններում ծավալված ռազմական գործողությունները և Վոլգայի ավազանի ռազմավարական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ցարիցինի պաշտպանությանը վերաբերող պատմական աղբյուրներին, Իոսիֆ Ստալինի գործունեության խորհրդային շրջանի գնահատականներին, ռազմական և քաղաքական ղեկավարության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև քաղաքի պաշտպանության կազմակերպման վերաբերյալ հրապարակումներին։ Մատենագիտական նյութերի թեմատիկ ընդգրկման տեսանկյունից կարևոր տեղ են զբաղեցնում քաղաքացիական պատերազմի պատմությանը, բոլշևիկյան կուսակցության գործունեությանը, խորհրդային պետական կառավարման ձևավորմանը և ռազմաքաղաքական իրադարձությունների լուսաբանմանը նվիրված աշխատությունները։ Ցարիցինը, գտնվելով Վոլգայի ափին և հանդիսանալով կարևոր արդյունաբերական ու տրանսպորտային կենտրոն, առանձնահատուկ նշանակություն ուներ տվյալ ժամանակաշրջանի ռազմական և տնտեսական գործընթացներում։ Քաղաքի շուրջ ծավալված իրադարձությունները խորհրդային պատմագրության մեջ լայնորեն ներկայացվել են որպես քաղաքացիական պատերազմի նշանակալի դրվագներից մեկը։ Հրատարակության վերնագրում ընդգծված է Ստալինի ղեկավար դերը, ինչը բնորոշ է հատկապես խորհրդային ժամանակաշրջանի այն պատմագրական մոտեցումներին, որոնցում քաղաքի պաշտպանության կազմակերպումը մեկնաբանվում էր նրա քաղաքական և ռազմական գործունեության կարևոր ձեռքբերումներից մեկը։ Միաժամանակ ժամանակակից պատմագիտական ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս այդ իրադարձությունները դիտարկելու ավելի լայն համատեքստում՝ հաշվի առնելով տարբեր ռազմական հրամանատարների, քաղաքական գործիչների և տեղական կառավարման մարմինների մասնակցությունը, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների հետագա գաղափարական մեկնաբանությունները։ Մատենագիտական ցանկի ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված պատմագիտական պատկերացումների, խորհրդային գաղափարախոսության ազդեցության և պատմական հիշողության կառուցման առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հայերեն և ռուսերեն հրապարակումների ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պատմական թեմայի ներկայացումը տարբեր լեզվական միջավայրերում, խորհրդային պատմագիտական գրականության տարածման ուղիները և համապատասխան նյութերի մատչելիությունը հայ ընթերցողների համար։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում պատմական մենագրությունները, փաստաթղթերի ժողովածուները, հուշագրությունները, քաղաքական հրապարակումները, պարբերական մամուլի նյութերը և տեղեկատու բնույթի աշխատությունները, որոնք կարող են ծառայել որպես քաղաքացիական պատերազմի իրադարձությունների ուսումնասիրման աղբյուրներ։ Մատենագիտական հրատարակության առաջին պրակի նշանակությունը պայմանավորված է տվյալ թեմայով գրականության որոնման և հետազոտական աշխատանքների համար սկզբնական տեղեկատվական հիմք ապահովելու հնարավորությամբ։ Նմանատիպ ցանկերը կարևոր դեր ունեն գրադարանային և մատենագիտական գործունեության մեջ՝ նպաստելով պատմական գրականության հաշվառմանը, դասակարգմանը, պահպանմանը և գիտական շրջանառության մեջ օգտագործմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, պատմագրության մասնագետների, մատենագետների, գրադարանագետների, խորհրդային ժամանակաշրջանի քաղաքական և ռազմական պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի և խորհրդային պատմական գրականության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-10
History
Միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելու ծննդյան 125-ամյակին․ Երևան–Ծաղկաձոր, 2012 թ. հոկտեմբերի 13–16
Ժողովածուն նվիրված է հայ նշանավոր գիտնական, ակադեմիկոս Հովսեփ Օրբելու ծննդյան 125-ամյակին և ներկայացնում է նրա գիտական ժառանգության, հետազոտական գործունեության ու գիտության տարբեր բնագավառներում ունեցած ավանդի քննարկմանն առնչվող նյութեր։ Հովսեփ Օրբելին կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայագիտության, արևելագիտության, հնագիտության և արվեստաբանության պատմության մեջ։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները և ուսումնասիրությունները նպաստել են Հայաստանի ու հարակից տարածաշրջանների պատմության, մշակույթի, հնագիտական հուշարձանների և միջնադարյան արվեստի գիտական ճանաչմանը։ Գիտաժողովի նյութերը հնարավորություն են տալիս անդրադառնալու գիտնականի հետազոտական ժառանգությանը, նրա գիտական մոտեցումների նշանակությանը և տարբեր գիտակարգերի զարգացման վրա ունեցած ազդեցությանը։ Միջազգային գիտաժողովի ձևաչափը կարևոր է տարբեր երկրների և գիտական ավանդույթների ներկայացուցիչների հետազոտական դիտարկումների համադրման, գիտական համագործակցության ընդլայնման և գիտնականի ժառանգության արդիականության գնահատման տեսանկյունից։ Ժողովածուն կարող է ընդգրկել Հովսեփ Օրբելու գիտական գործունեության տարբեր կողմերին, նրա ուսումնասիրած պատմամշակութային խնդիրներին և գիտության զարգացման մեջ նրա ունեցած դերին առնչվող զեկուցումներ։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գիտության պատմության, արևելագիտության, հնագիտության և արվեստաբանության ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով գիտական ժառանգության պահպանմանն ու հետագա հետազոտություններին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, հայագետներին, արևելագետներին, հնագետներին, արվեստաբաններին, գիտության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին և Հովսեփ Օրբելու գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-10-28
Agriculture
Գյուղատնտեսական տեխնիկայի շահագործման անվտանգությունը ֆերմերային տնտեսություններում
Հովհաննիսյան Կ.Հ., հանդիսանում է մասնագիտական և ուսումնական ձեռնարկ, որը նվիրված է ֆերմերային տնտեսություններում կիրառվող գյուղատնտեսական տեխնիկայի անվտանգ շահագործման կազմակերպման և տեխնիկական անվտանգության ապահովման հիմնահարցերին։ Այն ներկայացնում է գյուղատնտեսական մեքենաների և սարքավորումների օգտագործման ընթացքում առաջացող հիմնական վտանգները, դրանց կանխարգելման միջոցները և անվտանգ աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են տրակտորների, կոմբայնների, մշակման և ցանքսի մեքենաների շահագործման տեխնիկական պահանջները, սպասարկման և նորոգման անվտանգության կանոնները, ինչպես նաև վթարների կանխարգելման միջոցառումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված աշխատանքի պաշտպանության նորմերին, անհատական պաշտպանական միջոցների կիրառմանը, վառելիքաքսուքային նյութերի անվտանգ օգտագործմանը և էլեկտրական ու մեխանիկական համակարգերի հետ աշխատանքի ռիսկերի նվազեցմանը։ Ներառված են նաև ֆերմերային տնտեսություններում աշխատանքների կազմակերպման հիգիենիկ և անվտանգության ընդհանուր պահանջները, ինչպես նաև աշխատողների ուսուցման և իրազեկման կարևորությունը։ Այս աշխատությունը նախատեսված է գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների, ֆերմերների, տեխնիկների և ուսանողների համար՝ նպաստելով գյուղատնտեսական տեխնիկայի անվտանգ և արդյունավետ շահագործման մշակույթի ձևավորմանը։
Updated: 2026-09-23
Technology
Հոսանքի բարձր խտությամբ պղնձի էլեկտրոլիտիկ ռաֆինացման տեխնոլոգիայի մշակումը
Աշխատությունը նվիրված է պղնձի էլեկտրոլիտիկ մաքրման գործընթացի կատարելագործմանը՝ հոսանքի բարձր խտությունների պայմաններում տեխնոլոգիական արդյունավետության, ստացվող մետաղի որակի և արտադրական ցուցանիշների փոխկապակցվածության ուսումնասիրության միջոցով։ Հետազոտության առանցքում էլեկտրաքիմիական գործընթացների ինտենսիվացման հնարավորություններն են, քանի որ հոսանքի խտության մեծացումը կարող է նպաստել արտադրողականության բարձրացմանը, սակայն միաժամանակ առաջացնում է էլեկտրոդային գործընթացների կայունության, էներգածախսի, էլեկտրոլիտի հատկությունների և կաթոդային նստվածքի որակի վերահսկման անհրաժեշտություն։ Քննվում են անոդային լուծման և կաթոդային նստեցման հիմնական օրինաչափությունները, էլեկտրոլիտի բաղադրության ու ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ազդեցությունը մետաղի տեղափոխման գործընթացների վրա, ինչպես նաև տարբեր տեխնոլոգիական գործոնների փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն երևույթներին, որոնք բարձր հոսանքային բեռնվածության պայմաններում կարող են ազդել կաթոդային պղնձի կառուցվածքի, մակերևույթի համասեռության և մաքրության վրա։ Ուսումնասիրվում է զանգվածափոխանակության նշանակությունը, քանի որ էլեկտրոդի մերձակայքում իոնների տեղափոխման արագությունը և կոնցենտրացիոն փոփոխությունները կարող են սահմանափակող դեր ունենալ գործընթացի ինտենսիվացման ժամանակ։ Կարևորվում են նաև էլեկտրոլիտի շրջանառության, ջերմաստիճանային պայմանների և էլեկտրաքիմիական համակարգի ընդհանուր կայունության հարցերը։ Աշխատության շրջանակում կարող է դիտարկվել անոդային նյութում առկա ուղեկից տարրերի վարքը և դրանց ազդեցությունը մաքրման գործընթացի ու վերջնական արտադրանքի որակի վրա։ Տեխնոլոգիայի մշակման տեսանկյունից կարևոր խնդիր է այնպիսի աշխատանքային պայմանների ընտրությունը, որոնց դեպքում արտադրողականության աճը չի ուղեկցվում կաթոդային արտադրանքի որակի անընդունելի վատացմամբ կամ էներգետիկ արդյունավետության զգալի նվազումով։ Հետազոտության մեջ համադրվում են էլեկտրաքիմիայի, գունավոր մետալուրգիայի և տեխնոլոգիական գործընթացների կառավարման սկզբունքները՝ գնահատելու համար գործընթացի տարբեր պարամետրերի ազդեցությունը ընդհանուր արդյունքի վրա։ Առանձին նշանակություն ունի էներգիայի տեսակարար ծախսի, հոսանքի օգտագործման արդյունավետության և սարքավորումների արտադրողականության փոխկապակցվածության գնահատումը։ Ստացված գիտական և տեխնոլոգիական մոտեցումները կարող են նպաստել պղնձի էլեկտրամետալուրգիական արտադրության ինտենսիվացմանը, արտադրական հզորությունների առավել արդյունավետ օգտագործմանը և բարձր մաքրության արտադրանքի ստացման գործընթացների կատարելագործմանը։ Հետազոտությունն ընդհանուր առմամբ ուղղված է էլեկտրոլիտիկ ռաֆինացման ֆիզիկաքիմիական հիմքերի խորացված ուսումնասիրմանն ու արդյունաբերական տեխնոլոգիայի արդյունավետության բարձրացման գիտական սկզբունքների ձևավորմանը։
Updated: 2026-09-21
Literature
Եղիշե Չարենց: (1897-1957): Բիբլիոգրաֆիա
Գիրքը մատենագիտական բնույթի աշխատություն է՝ նվիրված հայ մեծանուն բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի կյանքի, ստեղծագործության և գրական ժառանգության վերաբերյալ նյութերի համակարգված ներկայացմանը։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Չարենցի ստեղծագործական գործունեության, նրա երկերի հրատարակությունների, տարբեր տարիներին լույս տեսած գրքերի, առանձին ստեղծագործությունների, ինչպես նաև բանաստեղծի մասին գրված գրականագիտական, քննադատական, կենսագրական և հետազոտական աշխատությունների մասին։ Մատենագիտության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն ոչ միայն տեղեկատու նշանակություն ունի, այլև կարող է ծառայել որպես հետազոտական գործիք՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և համակարգելով բանաստեղծի բազմաշերտ գրական ժառանգության ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ գրականությունը։ Ներկայացված նյութերը կարող են ներառել Չարենցի ստեղծագործությունների տարբեր հրատարակություններ, ժողովածուներ, թարգմանություններ, մամուլում հրապարակված նյութեր և նրա կյանքի ու գործունեությանն առնչվող այլ աղբյուրներ։ Առանձին արժեք են ներկայացնում այն մատենագիտական տվյալները, որոնք հնարավորություն են տալիս հետևելու Չարենցի երկերի հրատարակման պատմությանը և նրա ստեղծագործության շուրջ ձևավորված գրականագիտական մտքի զարգացմանը։ Աշխատությունը հատկապես օգտակար է հայ գրականության ուսումնասիրողների, գրականագետների, ուսանողների, դասախոսների, գրադարանավարների և հետազոտողների համար, ովքեր զբաղվում են Չարենցի ստեղծագործության կամ 20-րդ դարի հայ գրականության պատմության ուսումնասիրությամբ։ Այն նաև արժեքավոր տեղեկատու աղբյուր է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ ուսումնասիրել բանաստեղծի գրական ժառանգությունը և դրա վերաբերյալ ձևավորված գիտական ու քննադատական գրականությունը։
Updated: 2026-09-20