Կոլյա Տեր Հովհաննիսյան-ՍՏԵՂԾԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Medicine

Աշխատանքը նվիրված է կարդիոռենալ համախտանիշի պայմաններում սրտամկանի ռեմոդելավորման կլինիկական և պաթոգենետիկ առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը, ինչպես նաև այդ գործընթացի դեղաբուժական շտկման հնարավորությունների գնահատմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է սրտի և երիկամների փոխկապակցված գործունեության այն բարդ համակարգը, որի խանգարումը կարող է հանգեցնել երկու օրգանների ֆունկցիայի աստիճանական վատթարացման և փոխադարձաբար խորացնել հիվանդության ընթացքը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է սրտամկանի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները, որոնք զարգանում են կարդիոռենալ համախտանիշի ժամանակ, ներառյալ սրտի խոռոչների և պատերի կառուցվածքային վերափոխումները, սրտամկանի հիպերտրոֆիկ և ֆիբրոտիկ գործընթացները, կծկողական ֆունկցիայի փոփոխությունները և սրտային անբավարարության առաջընթացը։ Աշխատանքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռեմոդելավորման ձևավորման պաթոգենետիկ մեխանիզմներին՝ հեղուկի և նատրիումի պահման, հեմոդինամիկ ծանրաբեռնվածության, նեյրոհումորալ համակարգերի ակտիվացման, բորբոքային գործընթացների, օքսիդատիվ սթրեսի և երիկամների ֆունկցիայի նվազման հետևանքով առաջացող նյութափոխանակային ու հորմոնալ փոփոխությունների փոխազդեցությանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել հիվանդների կլինիկական վիճակի, սրտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների, երիկամների ֆունկցիայի և լաբորատոր կենսաքիմիական մարկերների գնահատում՝ նպատակ ունենալով պարզել դրանց փոխկապակցվածությունը և հիվանդության ծանրության հետ ունեցած կապը։ Կարևոր ուղղություն է նաև սրտամկանի ռեմոդելավորման դինամիկայի ուսումնասիրությունը բուժման ընթացքում, քանի որ կառուցվածքային փոփոխությունների նվազեցումը կամ դրանց առաջընթացի դանդաղեցումը կարող է դիտարկվել որպես թերապիայի արդյունավետության կարևոր ցուցանիշ։ Դեղաբուժական բաժնում ուշադրությունը կենտրոնացվում է այն դեղամիջոցների և բուժական ռազմավարությունների վրա, որոնք կիրառվում են սրտային և երիկամային խանգարումների փոխկապակցված պայմաններում՝ հաշվի առնելով դրանց ազդեցությունը հեմոդինամիկայի, նեյրոհումորալ ակտիվացման, հեղուկային հավասարակշռության և սրտամկանի կառուցվածքային փոփոխությունների վրա։ Միաժամանակ ընդգծվում է այն բարդությունը, որ կարդիոռենալ համախտանիշի դեպքում բուժումը պահանջում է անհատական մոտեցում, քանի որ սրտային վիճակի բարելավմանն ուղղված միջամտությունները կարող են անհրաժեշտ լինել համադրել երիկամների ֆունկցիայի, էլեկտրոլիտների և հեղուկային վիճակի շարունակական վերահսկման հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև բուժման տարբեր սխեմաների համեմատական արդյունավետությանը, դրանց ազդեցությանը կլինիկական ախտանիշների, ֆունկցիոնալ վիճակի, սրտամկանի կառուցվածքային ցուցանիշների և երիկամների ֆունկցիայի վրա։ Կարևոր նշանակություն ունի դեղերի անվտանգության գնահատումը, քանի որ այս հիվանդների մոտ երիկամային ֆունկցիայի խանգարումը կարող է փոխել դեղերի ազդեցությունն ու հանդուրժողականությունը և մեծացնել որոշ անբարենպաստ ազդեցությունների ռիսկը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է կորպորատիվ արժեթղթերի շուկայական գների ձևավորման և դրանց վերլուծության մեթոդաբանական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի արժեթղթերի կազմակերպված շուկայի տվյալների ու առանձնահատկությունների դիտարկմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում արժեթղթերի գնագոյացման վրա ազդող տնտեսական, ֆինանսական և շուկայական գործոնների բացահայտումն է, ինչպես նաև դրանց գնահատման համար կիրառվող քանակական ու վերլուծական մեթոդների համակարգումը։ Կորպորատիվ արժեթղթերի գինը դիտարկվում է որպես բազմաթիվ փոխկապակցված գործոնների ազդեցությամբ ձևավորվող ցուցանիշ, որի փոփոխությունների ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել թողարկող կազմակերպության ֆինանսական վիճակը, եկամտաբերության սպասումները, ռիսկայնությունը, շուկայական պահանջարկն ու առաջարկը, տոկոսադրույքային միջավայրը, գործարքների ակտիվությունը և ընդհանուր տնտեսական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիմնարար և քանակական վերլուծության հնարավորությունների համադրմանը, արժեթղթերի արժեքի գնահատման մոտեցումներին և շուկայական գների շարժընթացի վիճակագրական ուսումնասիրությանը։ Քննվում են ֆինանսական հաշվետվությունների ցուցանիշների, շահութաբերության, պարտքային բեռնվածության, դրամական հոսքերի և այլ կորպորատիվ բնութագրերի հնարավոր կապերը արժեթղթերի շուկայական գնահատականի հետ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել ժամանակային շարքերի, հարաբերակցային և ռեգրեսիոն վերլուծության, եկամտաբերության ու ռիսկի գնահատման մեթոդների կիրառելիության ուսումնասիրություն՝ հաշվի առնելով տեղական շուկայի տեղեկատվական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում շուկայի իրացվելիության խնդիրը, քանի որ գործարքների սահմանափակ ակտիվությունը և առանձին արժեթղթերի շրջանառության առանձնահատկությունները կարող են ազդել գնային տվյալների տեղեկատվական արժեքի և վերլուծական արդյունքների մեկնաբանման վրա։ Դիտարկվում են նաև շուկայական տեղեկատվության հասանելիության, տվյալների համադրելիության և վերլուծության համար բավարար ժամանակային շարքերի ձևավորման խնդիրները։ Տարբեր գնահատման մեթոդների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները և պարզելու, թե ինչ պայմաններում կարող են դրանք կիրառվել տեղական կապիտալի շուկայի ուսումնասիրության ժամանակ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆինանսական վերլուծության, արժեթղթերի գնահատման, տնտեսաչափության և կապիտալի շուկայի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ուղղված կորպորատիվ արժեթղթերի գնային գործընթացների վերլուծության մեթոդաբանական հիմքերի համակարգմանը և կատարելագործմանը։

Law

Քաղաքացիական իրավական պայմանագրերը համաձայնություններ են երկու կամ ավելի կողմերի միջև, որոնք ուղղված են քաղաքացիական իրավունքների և պարտականությունների սահմանմանը, փոփոխմանը կամ դադարեցմանը։ Դրանք հանդիսանում են քաղաքացիական իրավունքի կարևոր ինստիտուտ և լայնորեն կիրառվում են տնտեսական, գույքային և անձնական հարաբերություններում։ Քաղաքացիական պայմանագրերը կարող են լինել տարբեր տեսակների՝ առքուվաճառքի, վարձակալության, նվիրատվության, փոխառության, ծառայությունների մատուցման և այլ ձևերով։ Յուրաքանչյուր պայմանագիր ունի իր էական պայմանները, որոնք պարտադիր պետք է համաձայնեցվեն կողմերի միջև, ինչպես օրինակ՝ առարկան, գինը, ժամկետները և կողմերի իրավունքներն ու պարտականությունները։ Պայմանագրերի կնքման հիմնական սկզբունքներն են կամքի ազատությունը, կողմերի իրավահավասարությունը և պայմանագրային պարտավորությունների պարտադիր կատարումը։ Քաղաքացիական իրավական պայմանագրերը ապահովում են տնտեսական շրջանառության կայունությունը և իրավական պաշտպանվածությունը՝ նպաստելով հասարակական հարաբերությունների կարգավորմանը։

Religion

Ժողովածուն ներառում է Դավիթ մարգարեին վերագրվող սաղմոսները՝ աստվածաշնչյան հոգևոր պոեզիայի և քրիստոնեական աղոթական ավանդության հիմնարար երկերից մեկը։ Սաղմոսներում արտահայտված են մարդու և Աստծո հարաբերությունների տարբեր կողմերը՝ հավատարմությունը, վստահությունը, երախտագիտությունը, ապաշխարությունը, օգնության հայցումը և աստվածային ողորմության ակնկալիքը։ Դրանց բովանդակությունը ներառում է փառաբանական ու գոհաբանական երգեր, անձնական և համայնքային աղոթքներ, զղջման ու հոգևոր մաքրման խոսքեր, ինչպես նաև դժվարությունների ու փորձությունների ընթացքում հավատքը պահպանելու կոչեր։ Սաղմոսների միջոցով բացահայտվում են աստվածային զորության, արդարության, նախախնամության և մարդու բարոյական պատասխանատվության գաղափարները։ Դրանց գեղարվեստական առանձնահատկություններն են բանաստեղծական պատկերավորությունը, կրկնությունների կիրառությունը, հուզական արտահայտչականությունը և խորհրդանշական լեզուն, որոնք աղոթական խոսքին հաղորդում են խորություն ու ազդեցիկություն։ Ժողովածուն ունի կարևոր ծիսական նշանակություն․ սաղմոսները կիրառվում են եկեղեցական ժամերգությունների, պաշտամունքի և հոգևոր արարողությունների ընթացքում, ինչպես նաև ծառայում են անհատական աղոթքի ու խորհրդածության համար։ Դրանք օգնում են ընթերցողին ճանաչելու աստվածաշնչյան աշխարհայացքը, խորացնելու հավատքի ըմբռնումը և հոգևոր մխիթարություն գտնելու կյանքի տարբեր իրավիճակներում։ Հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայերեն կրոնական մատենագրության պատմության մեջ՝ պահպանելով սաղմոսերգության ավանդույթը և նպաստելով դրա փոխանցմանը հաջորդ սերունդներին։

Literature

Սույն հրատարակությունը թատերական գրականության ժողովածուի առաջին հատորն է, որն ընդգրկում է դրամատիկական ստեղծագործություններ և ներկայացնում թատրերգության՝ որպես գրական ու բեմական արվեստի կարևորագույն ժանրերից մեկի առանձնահատկությունները։ Ժողովածուն պատկանում է հայ գրականության այն հրատարակությունների շարքին, որոնց միջոցով XIX դարում զարգանում և տարածվում էին դրամատուրգիական մտածողությունը, թատերական մշակույթը և գեղարվեստական ստեղծագործությունը։ Թատերգությունը գրականության առանձնահատուկ տեսակ է, որտեղ մարդկային հարաբերությունները, հասարակական հակասությունները, բարոյական ընտրությունները և գաղափարական բախումները բացահայտվում են գործողությունների, երկխոսությունների և կերպարների փոխհարաբերությունների միջոցով։ Այս ժանրի հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ գրական խոսքը միաժամանակ նախատեսված է ընթերցանության և բեմական մարմնավորման համար՝ ստեղծելով անմիջական կապ հեղինակի գաղափարական մտադրության, դերասանական արտահայտչամիջոցների և հանդիսատեսի ընկալման միջև։ Հրատարակության բովանդակային նշանակությունը պայմանավորված է թատերգական գրականության տարբեր հնարավորությունների ներկայացմամբ՝ մարդկային բնավորությունների բացահայտումից և հասարակական հարաբերությունների քննությունից մինչև բարոյական արժեքների, անհատի ու հասարակության փոխադարձ պարտավորությունների և մարդկային վարքագծի հիմնահարցերի գեղարվեստական մեկնաբանումը։ Դրամատիկական ստեղծագործության հիմքում սովորաբար ընկած է որոշակի հակասություն կամ բախում, որի զարգացումն առաջ է մղում գործողությունը և բացահայտում կերպարների ներաշխարհը։ Երկխոսությունների միջոցով ներկայացվում են նրանց մտածողությունը, զգացմունքները, ձգտումները, համոզմունքներն ու հակասությունները, իսկ գործողությունների հաջորդականությունը ձևավորում է ստեղծագործության գեղարվեստական ամբողջականությունը։ Թատերգական երկերում կարևոր դեր ունեն նաև խոսքի արտահայտչականությունը, տեսարանների կառուցվածքը, գործող անձանց փոխհարաբերությունները և դրամատիկական լարվածության աստիճանական զարգացումը։ Այս առանձնահատկությունները հնարավորություն են տալիս գրական ստեղծագործությունը դիտարկել նաև որպես բեմական արվեստի նյութ, որտեղ խոսքը, շարժումը, գործողությունը և դերասանական մեկնաբանությունը միավորվում են միասնական գեղարվեստական համակարգում։ Ժողովածուի ժանրային բնույթը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու դրամատուրգիայի հիմնական ձևերին՝ ողբերգական, կատակերգական և դրամատիկական արտահայտչամիջոցներին։ Ողբերգական պատումներում առաջնային են մարդկային ճակատագրի, բարոյական պարտքի, հակասական ընտրությունների և անհատի ու շրջապատող աշխարհի բախման խնդիրները։ Կատակերգական ստեղծագործություններում հասարակական ու մարդկային թերությունները բացահայտվում են հեգնանքի, ծաղրի, զավեշտական իրավիճակների և բնավորությունների հակադրության միջոցով։ Դրամատիկական ստեղծագործություններն էլ հնարավորություն են տալիս ներկայացնելու առօրյա կյանքի բարդությունները, մարդկային հարաբերությունների փոփոխությունները և անհատական ու հասարակական շահերի բախումները։ Այս ժանրային հնարավորությունները թատրերգությունը դարձնում են հասարակական կյանքի գեղարվեստական արտացոլման և մարդկային բնավորության ուսումնասիրության արդյունավետ միջոց։ Գրականագիտական տեսանկյունից դրամատուրգիայի կարևոր առանձնահատկություններից է գործողության և երկխոսության գերակայությունը։ Ի տարբերություն վիպական գրականության, որտեղ իրադարձությունները հաճախ ներկայացվում են պատմողի միջնորդությամբ, թատերգության մեջ գործող անձինք հիմնականում բացահայտվում են սեփական խոսքի և գործողությունների միջոցով։ Այդ հանգամանքը պահանջում է խոսքի հստակություն, կերպարների անհատականացում, իրավիճակների տրամաբանական զարգացում և բեմական գործողության նպատակային կառուցում։ Թատերգական երկի հաջողությունը պայմանավորված է նաև գրական լեզվի կենդանությամբ, երկխոսությունների բնականությամբ, կերպարների հոգեբանական համոզչությամբ և գաղափարական հակասությունների գեղարվեստական արտահայտությամբ։ Այս առումով ժողովածուն կարևոր է ոչ միայն որպես գրական ընթերցանության նյութ, այլև որպես դրամատիկական ժանրի կառուցվածքային ու արտահայտչական հնարավորությունները ճանաչելու միջոց։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի XIX դարի հայ թատերական և գրական կյանքի ուսումնասիրության մեջ։ Այդ ժամանակաշրջանում հայ հասարակական ու մշակութային կյանքում տեղի էին ունենում նշանակալի փոփոխություններ, զարգանում էին կրթական հաստատությունները, ընդլայնվում էր տպագրական գործունեությունը, ձևավորվում էին նոր գրական նախասիրություններ և աճում էր ազգային թատրոնի նկատմամբ հետաքրքրությունը։ Հայկական թատերական մշակույթը աստիճանաբար վերածվում էր հասարակական ինքնարտահայտման կարևոր հարթակի՝ նպաստելով ազգային լեզվի, գրականության և մշակութային ինքնագիտակցության զարգացմանը։ Թատրոնը ոչ միայն գեղարվեստական ժամանցի միջոց էր, այլև հասարակական մտքի տարածման, կրթական ու բարոյական գաղափարների ներկայացման և ազգային մշակույթի պահպանման կարևոր հաստատություն։ Բեմական ստեղծագործությունների միջոցով հնարավոր էր հանդիսատեսին ներկայացնել մարդկային հարաբերությունների, հասարակական կյանքի, պատմական հիշողության և բարոյական ընտրության վերաբերյալ հարցեր՝ դրանք դարձնելով հանրային քննարկման առարկա։ Վենետիկի Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական գործունեությունը նշանակալի դեր է ունեցել հայ գրականության տարբեր ժանրերի զարգացման և տարածման գործում։ Միաբանությունը մեծ ուշադրություն էր դարձնում հայերեն գրքի հրատարակությանը, լեզվի մշակմանը, գրական ժառանգության պահպանմանը և ժամանակակից ընթերցանության պահանջներին համապատասխան գրական նյութերի տարածմանը։ Թատերգական ժողովածուի հրատարակումը վկայում է այն մասին, որ միաբանության մշակութային գործունեության շրջանակներում տեղ էր հատկացվում նաև աշխարհիկ գրականությանը և թատերական արվեստին։ Սա կարևոր հանգամանք է հայ գրականության զարգացման պատմության տեսանկյունից, քանի որ դրամատուրգիայի տարածումը նպաստում էր գրական ժանրերի բազմազանությանը և թատերական մշակույթի ընդլայնմանը։ Հրատարակությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես XIX դարի հայ տպագրական և գրական կյանքի զարգացման վկայություն, երբ հայկական գրքի միջոցով ձևավորվում էին նոր ընթերցողական շրջանակներ և տարածվում եվրոպական ու հայկական գրական-գեղարվեստական մտածողության տարբեր ուղղություններ։ Հատորի գիտաճանաչողական նշանակությունը կապված է հայ դրամատուրգիայի պատմության, թատերական գրականության զարգացման, գրական լեզվի և բեմական խոսքի ուսումնասիրության հետ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում գրականագետների, թատերագետների, հայագետների, մշակույթի պատմաբանների, բեմադրիչների և դերասանական արվեստով զբաղվող մասնագետների համար։ Ժողովածուն կարող է օգտակար լինել նաև XIX դարի հայ ընթերցողական մշակույթի, թատերական կրթության և ազգային մշակութային ինքնագիտակցության ձևավորման գործընթացներն ուսումնասիրելու նպատակով։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է թատերգության առանձնահատուկ գեղարվեստական ազդեցությամբ, քանի որ դրամատիկական ստեղծագործությունները հնարավորություն են տալիս մարդկային հարաբերությունները և հասարակական հակասությունները դիտարկելու կենդանի գործողությունների ու երկխոսությունների միջոցով։ Դրանք ընթերցողին ներգրավում են կերպարների ապրումների, որոշումների և բախումների աշխարհում՝ խթանելով մարդկային բնավորության, բարոյական արժեքների և հասարակական երևույթների վերաբերյալ ինքնուրույն դատողությունը։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև թատերական արվեստի նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորման և գրական ստեղծագործության բեմական հնարավորությունների ճանաչման տեսանկյունից։ Այն հայ գրական-մշակութային ժառանգության արժեքավոր նմուշ է, որն արտացոլում է XIX դարում դրամատուրգիայի և թատերական մշակույթի զարգացմանը նպաստող հրատարակչական ու մտավոր գործընթացները՝ կարևոր նյութ տրամադրելով հայ թատերգության պատմության և ազգային գրականության ժանրային բազմազանության ուսումնասիրությանը։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում առկա հանքային հումքի ուսումնասիրմանը՝ փոքր արտադրական հզորությամբ ցեմենտի արտադրություն կազմակերպելու համար դրա պիտանիությունը գնահատելու նպատակով։ Հետազոտության կենտրոնում ցեմենտի արտադրության համար անհրաժեշտ բնական հումքային բաղադրիչների ֆիզիկական, քիմիական և հանքաբանական հատկությունների ուսումնասիրությունն է, ինչպես նաև դրանց համապատասխանության գնահատումը կապակցող շինանյութերի արտադրության տեխնոլոգիական պահանջներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կրաքարային և կավային հումքի բնութագրերին, դրանց բաղադրության առանձնահատկություններին և համատեղ օգտագործման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել տարբեր հանքավայրերից կամ տեղամասերից վերցված հումքի համեմատական գնահատում՝ նպատակ ունենալով որոշել առավել հեռանկարային հումքային աղբյուրները և բացահայտել դրանց օգտագործման հնարավոր սահմանափակումները։ Կարևորվում է հումքի բաղադրության կայունության ուսումնասիրությունը, քանի որ դրա փոփոխությունները կարող են ազդեցություն ունենալ ստացվող կապակցող նյութի հատկությունների և արտադրանքի որակի վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև հումքային խառնուրդների ձևավորման ընդհանուր սկզբունքները, հանքային բաղադրիչների փոխազդեցությունը ջերմային մշակման ընթացքում և ստացվող նյութի հիմնական ֆիզիկամեխանիկական հատկանիշները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում փոքրածավալ արտադրության առանձնահատկություններին, որտեղ կարևոր նշանակություն ունեն տեղական հումքի առավել արդյունավետ օգտագործումը, նյութական և էներգետիկ ռեսուրսների խնայողությունը, արտադրական գործընթացի կազմակերպման ճկունությունը և պատրաստի արտադրանքի կայուն որակի ապահովումը։ Տեղական հումքային բազայի օգտագործումը դիտարկվում է նաև հումքի տեղափոխման անհրաժեշտության նվազեցման և շինանյութերի արտադրության տարածքային կազմակերպման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել տարբեր հումքային նյութերի տեխնոլոգիական արժեքի համեմատական գնահատման, դրանց կիրառելիության սահմանների որոշման և փոքր արտադրական համալիրների համար համապատասխան տեխնոլոգիական լուծումների գիտական հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շինանյութերի տեխնոլոգիայի, հանքային հումքի ուսումնասիրության, նյութագիտության և արտադրական գործընթացների կազմակերպման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գնահատել տեղական հումքային ռեսուրսների ներուժը ցեմենտային նյութերի արտադրության համար։