Մեր Փրկիչ Քրիստոսի չարչարանքների նկարագրությունը

Philosophy

Գիրքը խրատական և դաստիարակչական բնույթի երկ է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին փոխանցել բարոյական արժեքներ, ձևավորել առաքինի վարքագիծ և ուղղորդել նրան դեպի գիտակցված, պատասխանատու ու արժանապատիվ կյանք։ Այն կենտրոնանում է մարդու բարոյական կատարելագործման, հոգևոր դաստիարակության, ճիշտ և սխալ վարքի տարբերակման, ինչպես նաև հասարակության մեջ ընդունված բարոյական սկզբունքների պահպանման գաղափարների շուրջ։ Խրատների միջոցով ընդգծվում է իմաստության, համեստության, ազնվության, աշխատասիրության, բարության, ինքնազսպման և ուրիշների նկատմամբ հարգանքի կարևորությունը։ Նմանատիպ երկերը կարևոր տեղ են զբաղեցրել հայ կրթական և հոգևոր մշակույթում՝ ծառայելով ոչ միայն որպես ընթերցանության նյութ, այլև որպես բարոյական դաստիարակության միջոց։ Դրանցում ներկայացվող խորհուրդներն ու խրատները նպատակ ունեն ընթերցողին մղելու ինքնաքննության, սեփական վարքի գնահատման և դրական հատկանիշների զարգացման։ Գիրքը արժեքավոր է հայ բարոյախրատական գրականության, ավանդական դաստիարակչական մտածողության և 19-րդ դարի հայկական կրթամշակութային միջավայրի ուսումնասիրության համար՝ արտացոլելով այն ձգտումը, որով գիրքն ու գրավոր խոսքը դիտարկվել են որպես մարդու հոգևոր և բարոյական ձևավորման կարևոր միջոց։

Literature

Ստեղծագործությունը մանկապատանեկան արկածային վեպ է, որի կենտրոնում ազնվությամբ, բարությամբ և հետաքրքրասիրությամբ առանձնացող տղայի ու թռչունի փոխհարաբերություններն են։ Վերնագրից իսկ կարելի է նկատել, որ պատմության առանցքում ոչ միայն արկածներն ու անսովոր իրադարձություններն են, այլև մարդու և բնության միջև ձևավորվող կապը։ Տղայի կերպարը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ազնվության, հոգատարության, պատասխանատվության և դժվարությունների առաջ չընկրկելու արժեքներին, իսկ թռչունի ներկայությունը պատմությանը հաղորդում է բնության, ազատության և կենդանի աշխարհի նկատմամբ ուշադրության երանգ։ Արկածային պատումը նպաստում է ընթերցողի հետաքրքրության պահպանմանը՝ ստեղծելով սպասում, անակնկալի զգացում և հերոսների փորձառություններին հետևելու ցանկություն։ Միաժամանակ նմանատիպ գրականությունը կարևոր դեր ունի պատանի ընթերցողների բարոյական պատկերացումների ձևավորման գործում՝ խրախուսելով կարեկցանքը, ընկերասիրությունը, կենդանիների հանդեպ խնամքը և շրջապատող աշխարհի ճանաչումը։ Գիրքը կարելի է դիտարկել նաև որպես իր ժամանակի մանկապատանեկան ընթերցանության մշակույթի օրինակ, որտեղ գեղարվեստական հետաքրքրությունը զուգակցվում է դաստիարակչական նպատակների հետ։ Այն կարող է հետաքրքրել ինչպես երիտասարդ ընթերցողներին, այնպես էլ հայ մանկապատանեկան գրականության պատմությամբ զբաղվողներին։

Technology

Այս աշխատությունը նվիրված է կառուցվածքային տարրերի լարվածա-դեֆորմացիոն վիճակի ուսումնասիրությանը այն դեպքերում, երբ դրանք թուլացված են ճաքերով, անցքերով կամ այլ կառուցվածքային անընդհատության խախտումներով, որոնք զգալիորեն փոխում են նյութի մեխանիկական վարքագիծը արտաքին բեռների ազդեցության տակ։ Քննարկվում են առաձգականության և պլաստիկության տեսությունների հիման վրա ձևավորված մոդելներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել լարվածությունների բաշխումը և դեֆորմացիաների կենտրոնացումը թերությունների եզրային գոտիներում, որտեղ առավել հաճախ առաջանում են քայքայման և աճող ճաքերի զարգացման գործընթացներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լարվածության կենտրոնացման գործոններին, բեկման մեխանիկայի սկզբունքներին և այն մաթեմատիկական մոտեցումներին, որոնք կիրառվում են բարդ երկրաչափական ձև ունեցող տարրերի համար՝ ներառյալ վերլուծական, թվային և վերջավոր տարրերի մեթոդները։ Ուսումնասիրվում են նաև ճաքերի տարածման պայմանները, կրիտիկական բեռնվածության գնահատումը և կառուցվածքային հուսալիության ապահովման ինժեներական լուծումները՝ հաշվի առնելով նյութերի ոչ իդեալական վարքագիծը իրական շահագործման պայմաններում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և կիրառական հաշվարկային մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ինժեներական կառույցների անվտանգությունն ու դիմացկունությունը վնասվածքների և թերությունների առկայության պայմաններում։

History

Աշխատությունը համաշխարհային պատմությանը նվիրված բազմահատոր պատմագիտական երկի յոթերորդ հատորի երկրորդ մասն է, որն ընդգրկված է մարդկության պատմության, ժողովուրդների և պետությունների անցյալի, քաղաքակրթությունների զարգացման ու պատմական իրադարձությունների համակարգված ներկայացմանն ուղղված ընդարձակ մտավոր ձեռնարկի կազմում։ Ստեղծագործության ընդհանուր նպատակն է ընթերցողին ներկայացնել աշխարհի պատմական ընթացքը՝ բացահայտելով տարբեր ժողովուրդների, հասարակությունների և քաղաքական կազմավորումների ձևավորման, զարգացման, փոխազդեցության ու վերափոխման հիմնական գործընթացները։ Համընդհանուր պատմության գաղափարը հիմնված է այն համոզմունքի վրա, որ մարդկության անցյալը պետք է ուսումնասիրել ոչ թե առանձին ժողովուրդների պատմությունների մեկուսացված շարադրանքով, այլ դրանց փոխադարձ կապերի, աշխարհագրական միջավայրի, քաղաքական հարաբերությունների, մշակութային փոխազդեցությունների և քաղաքակրթական զարգացումների համադրությամբ։ Աշխատության վերնագրում գործածված «Դարապատում» հասկացությունը շեշտադրում է պատմական ժամանակի հաջորդականությունը և դարերի ընթացքում տեղի ունեցած իրադարձությունների ամբողջական ներկայացման ձգտումը, իսկ համաշխարհային պատմության բնորոշումը մատնանշում է պատմագիտական ընդգրկման լայնությունը։ Հատորի բովանդակությունը պետք է դիտարկել ընդհանուր պատմական շարադրանքի շարունակականության մեջ, որտեղ տարբեր ժամանակաշրջանների ու ժողովուրդների պատմական փորձը միավորվում է մարդկության ընդհանուր անցյալի մասին ամբողջական պատկերացում ձևավորելու նպատակով։ Այսպիսի պատմագիտական աշխատությունների կարևոր խնդիրներից է քաղաքական պատմության ներկայացումը՝ պետությունների կազմավորումը, կառավարման համակարգերի փոփոխությունները, իշխանական տոհմերի գործունեությունը, պատերազմներն ու դաշինքները, տարածքային վերափոխումները և միջազգային հարաբերությունների զարգացումը։ Միաժամանակ համաշխարհային պատմության ուսումնասիրությունը ներառում է հասարակական կյանքի, կրոնական պատկերացումների, մշակութային նվաճումների, կրթության, գիտության և տնտեսական հարաբերությունների զարգացումը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են այդ գործոններն ազդել ժողովուրդների պատմական ճակատագրերի վրա։ Ստեղծագործության ճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է պատմական իրադարձությունները ժամանակագրական հաջորդականությամբ ընկալելու և դրանց միջև պատճառահետևանքային կապերը բացահայտելու հնարավորությամբ։ Պատմությունը ներկայացվում է որպես շարունակական գործընթաց, որտեղ անցյալի իրադարձությունները ոչ միայն արտացոլում են իրենց ժամանակաշրջանի առանձնահատկությունները, այլև պայմանավորում հետագա քաղաքական, հասարակական և մշակութային զարգացումները։ Այդ մոտեցումը ընթերցողին հնարավորություն է տալիս հասկանալու պետությունների հզորացման ու անկման, հասարակությունների վերափոխման, մշակույթների տարածման և քաղաքակրթությունների փոխազդեցության օրինաչափությունները։ Աշխատության կարևոր գաղափարական արժեքներից է պատմական հիշողության պահպանման և անցյալի փորձի ճանաչման անհրաժեշտությունը։ Համաշխարհային պատմության ուսումնասիրությունը նպաստում է ժողովուրդների միջև գոյություն ունեցող ընդհանրությունների և տարբերությունների գիտակցմանը, պատմական ժառանգության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը և մարդկության մշակութային բազմազանության արժևորմանը։ Պատմական նյութի համադրական ներկայացումը հնարավորություն է տալիս համաշխարհային զարգացումները դիտարկել ավելի լայն աշխարհագրական ու ժամանակային շրջանակներում՝ բացահայտելով առանձին պատմական իրադարձությունների նշանակությունը համընդհանուր գործընթացների համատեքստում։ Գրական և պատմագիտական առումով աշխատությունը պատկանում է պատմական տարեգրության և համընդհանուր պատմության շարադրանքի ավանդույթին։ Այս ժանրին բնորոշ են ժամանակագրական կազմակերպումը, իրադարձությունների հաջորդական ներկայացումը, պատմական անձանց ու պետությունների գործունեության նկարագրությունը և տարբեր ժամանակաշրջանների համադրական գնահատումը։ Բազմահատոր կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս պատմական նյութը բաժանելու առանձին ժամանակային կամ թեմատիկ հատվածների՝ պահպանելով ամբողջ երկի ներքին շարունակականությունն ու համակարգվածությունը։ Յոթերորդ հատորի երկրորդ մասը հանդես է գալիս որպես այդ ընդարձակ պատմագիտական կառույցի ինքնուրույն բաղադրիչ՝ միաժամանակ պահպանելով կապը նախորդ և հաջորդ մասերի հետ։ Համաշխարհային պատմության նմանատիպ շարադրանքները կարևոր նշանակություն են ունեցել պատմագիտական գիտելիքի տարածման, պատմական ժամանակագրության յուրացման և ընթերցողների պատմական մտածողության ձևավորման գործում։ Պատմամշակութային առումով աշխատությունը ներկայացնում է տասնիններորդ դարի հայ մտավոր կյանքի և պատմագիտական գրականության զարգացման կարևոր ուղղություններից մեկը։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար միաբանությունը հայ պատմագրության, բանասիրության, աշխարհագրության, լեզվաբանության և կրթական մշակույթի զարգացման նշանավոր կենտրոններից էր։ Մխիթարյան միաբանության գործունեության շնորհիվ հայերեն ընթերցողը հնարավորություն էր ստանում ծանոթանալու ոչ միայն ազգային պատմությանը, այլև համաշխարհային պատմական գիտելիքին, տարբեր ժողովուրդների քաղաքակրթություններին և եվրոպական պատմագիտական մտքի ձեռքբերումներին։ Համընդհանուր պատմության ուսումնասիրությունը կարևոր էր նաև հայ հասարակության կրթական և լուսավորական առաջընթացի տեսանկյունից, քանի որ նպաստում էր ազգային պատմությունը համաշխարհային պատմական գործընթացների համատեքստում ընկալելուն։ Նման հրատարակությունները ընդլայնում էին հայերեն գիտական և ուսումնական գրականության շրջանակները, զարգացնում պատմական աշխարհայացքը և ընթերցողին հաղորդակից դարձնում համամարդկային պատմական ժառանգությանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ պատմագիտական մատենագրության, համաշխարհային պատմության հայերեն շարադրանքների, Մխիթարյան միաբանության գիտակրթական գործունեության և տասնիններորդ դարի հայ տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հայագետների, մատենագետների, պատմական աշխարհագրությամբ զբաղվող մասնագետների, մանկավարժների և համաշխարհային քաղաքակրթությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Նրա ընթերցողական նշանակությունը պայմանավորված է պատմական գիտելիքի համակարգման, անցյալի իրադարձությունների փոխկապակցված ընկալման և պատմական մտածողության զարգացման հնարավորությամբ։ Որպես բազմահատոր համաշխարհային պատմության մաս՝ այն արտացոլում է հայ լուսավորական մտքի ձգտումը՝ հայերեն լեզվով ներկայացնելու մարդկության պատմական փորձը և ազգային ընթերցողին հաղորդակից դարձնելու համաշխարհային պատմամշակութային ժառանգությանը։

Environmental Science

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան հարթավայրի հողերի դեգրադացման հիմնական պատճառների, դրսևորումների և դրանց կանխարգելման ու վերականգնման միջոցառումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարածաշրջանի հողային ռեսուրսների բնական և մարդածին առանձնահատկությունները, հողերի ֆիզիկական, քիմիական և կենսաբանական հատկությունների փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց բերրիության նվազմանն ու արտադրողականության անկմանը նպաստող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոռոգման ինտենսիվությանը, ջրային ռեժիմի փոփոխություններին, երկրորդային աղակալմանը, հողերի էրոզիոն գործընթացներին, անբավարար դրենաժին, գյուղատնտեսական հողերի ոչ արդյունավետ օգտագործմանը և մարդու տնտեսական գործունեության ազդեցությանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել հողերի աղակալման և ալկալիացման, օրգանական նյութի նվազման, կառուցվածքի վատթարացման և այլ դեգրադացիոն գործընթացների տարածվածությունն ու զարգացման առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հողերի վիճակի գնահատման մեթոդներին, հողային ցուցանիշների ուսումնասիրությանը և դեգրադացման մակարդակի որոշմանը՝ տարբեր տարածքների ու հողատեսակների համեմատությամբ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև կլիմայական փոփոխությունների, ջրային ռեսուրսների կառավարման և գյուղատնտեսական արտադրության տեխնոլոգիաների ազդեցությանը հողերի կայունության վրա։ Դեգրադացման դեմ պայքարի շրջանակում դիտարկվում են ոռոգման և դրենաժային համակարգերի բարելավումը, ջրի արդյունավետ օգտագործումը, աղակալված հողերի վերականգնումը, հողի օրգանական նյութի համալրումը, ցանքաշրջանառությունը, հողապաշտպան գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների կիրառումը և հողերի մոնիթորինգի կատարելագործումը։ Կարևորվում է կանխարգելիչ միջոցառումների համադրումը վերականգնողական գործողությունների հետ՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի հողակլիմայական պայմանները և գյուղատնտեսական արտադրության առանձնահատկությունները։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Արարատյան հարթավայրի հողային ռեսուրսների կայուն կառավարմանը, հողերի բերրիության պահպանմանը և դեգրադացման գործընթացների սահմանափակմանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել հողագետներին, ագրոնոմներին, բնապահպաններին, գյուղատնտեսության և ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, էկոլոգներին, հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

History

Աշխատությունը ընդհանուր պատմության ուսումնական ձեռնարկ է, որի նպատակն է ներկայացնել մարդկության պատմական զարգացման ընթացքը, տարբեր ժողովուրդների և հասարակությունների անցյալը, ինչպես նաև պատմական կարևոր իրադարձություններն ու հասարակական փոփոխությունները։ Որպես բազմահատոր դասագրքի երկրորդ հատոր՝ այն կազմում է պատմական գիտելիքների հաջորդական ներկայացման մի մասը և նախատեսված է պատմական նյութի ուսումնասիրությունն ու սովորողների ընդհանուր պատկերացումների ընդլայնումը խթանելու համար։ Ընդհանուր պատմության դասավանդումը կարևոր նշանակություն ունի տարբեր դարաշրջանների, քաղաքակրթությունների և ժողովուրդների միջև կապերը հասկանալու, պետությունների ձևավորման ու զարգացման ընթացքը ճանաչելու և հասարակական կյանքի փոփոխությունները պատմական համատեքստում դիտարկելու համար։ Այս բնույթի դասագրքերը սովորաբար պատմական նյութը կազմակերպում են ըստ ժամանակաշրջանների, իրադարձությունների կամ թեմաների՝ հնարավորություն տալով հետևելու քաղաքական, սոցիալական և մշակութային զարգացումների հաջորդականությանը։ Պատմական գիտելիքների յուրացումը նպաստում է ժամանակագրական մտածողության, պատճառահետևանքային կապերը բացահայտելու և տարբեր պատմական երևույթները համեմատելու կարողությունների ձևավորմանը։ Ուսումնական ձեռնարկի նշանակությունը պայմանավորված է նաև պատմության՝ որպես հասարակական հիշողության և անցյալի փորձի ուսումնասիրման միջոցի դերով։ Այն կարող է ծառայել դասավանդման, ինքնուրույն ընթերցանության և պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ գիտելիքների համակարգման համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայալեզու պատմագիտական ու կրթական գրականության, պատմության դասավանդման ավանդույթների և հայ կրթական միջավայրում համաշխարհային պատմության ուսումնասիրման զարգացման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմության ուսուցիչներին, պատմագիտության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայերեն դասագրքերի զարգացման ընթացքով հետաքրքրվող ընթերցողներին։