Модельные исследования акустоплазменных явлений в атмосфере

Экономика

Աշխատանքը նվիրված է ապահովագրական շուկայի կառավարման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Ուսումնասիրության առանցքում ապահովագրական շուկայի ձևավորման և զարգացման գործընթացներն են, դրա մասնակիցների փոխհարաբերությունները, պետական կարգավորման մեխանիզմները և շուկայի արդյունավետ կառավարման հնարավորությունները։ Աշխատանքը ներկայացնում է ապահովագրության դերը ժամանակակից տնտեսության մեջ՝ որպես ֆինանսական ռիսկերի կառավարման, անորոշության նվազեցման և քաղաքացիների ու կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության ապահովման կարևոր գործիք։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի ապահովագրական համակարգի կառուցվածքին, դրա ինստիտուցիոնալ զարգացման առանձնահատկություններին և այն գործոններին, որոնք ազդում են ապահովագրական ծառայությունների պահանջարկի ու առաջարկի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ապահովագրական ընկերությունների գործունեությունը, ապահովագրական ծառայությունների տեսակները, շուկայական մրցակցության մակարդակը, ապահովագրավճարների և հատուցումների ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ապահովագրական կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության ապահովման խնդիրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պետական վերահսկողությանը և կարգավորմանը, քանի որ ապահովագրական շուկայի բնականոն գործունեությունը պահանջում է ինչպես շուկայի մասնակիցների շահերի պաշտպանություն, այնպես էլ ապահովադիրների իրավունքների և ֆինանսական կայունության համապատասխան երաշխիքներ։ Աշխատանքը կարող է ներառել Հայաստանի ապահովագրական շուկայի զարգացման դինամիկայի, հիմնական տնտեսական ցուցանիշների, ապահովագրության ներթափանցման մակարդակի և շուկայի առանձին հատվածների համեմատական վերլուծություն։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են շուկայի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրները, այդ թվում՝ ապահովագրական ծառայությունների նկատմամբ հասարակության վստահության և ֆինանսական գրագիտության մակարդակը, ապահովագրական արտադրանքների հասանելիությունը, մրցակցային միջավայրը, տեխնոլոգիական զարգացումների ազդեցությունը և շուկայի կառավարման արդյունավետությունը։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և դրա կիրառելիության գնահատումը Հայաստանի պայմաններում։ Թվայնացումը, առցանց ապահովագրական ծառայությունների զարգացումը, ռիսկերի գնահատման ժամանակակից մեթոդները և տվյալների վերլուծության գործիքները նոր հնարավորություններ են ստեղծում ինչպես ապահովագրական ընկերությունների արդյունավետության բարձրացման, այնպես էլ սպառողների համար ծառայությունների մատչելիության բարելավման տեսանկյունից։ Միևնույն ժամանակ շուկայի կառավարման համակարգը պետք է կարողանա արձագանքել նոր ռիսկերին և ապահովել ֆինանսական կայունության, թափանցիկության ու սպառողների պաշտպանության համապատասխան մակարդակ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու ՀՀ ապահովագրական շուկայի կառավարման առկա համակարգի առավելություններն ու խնդիրները, գնահատելու դրա զարգացման միտումները և ներկայացնելու շուկայի արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, ապահովագրական ընկերությունների աշխատակիցների, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների և ապահովագրական շուկայի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Технология

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի բնական ցեոլիտների ադսորբցիոն և իոնափոխական հատկությունների հետազոտմանը և դրանց կիրառությանը ջրերի մաքրման ու հեմոսորբցիայի ոլորտներում՝ ընդգծելով բնական նյութերի արդյունավետությունն ու բազմաֆունկցիոնալ նշանակությունը։ Աշխատությունը վերլուծում է ցեոլիտների ֆիզիկաքիմիական կառուցվածքը, մակերեսային հատկությունները, իոնային փոխանակման ունակությունը և ադսորբցիայի մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը աղտոտվածության նվազեցման և հումանիտար կիրառությունների ժամանակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրերի մաքրման գործընթացներում ցեոլիտների արդյունավետությանը՝ ծանր մետաղների, աղտոտիչների և օրգանական նյութերի հեռացման համատեքստում, ինչպես նաև հեմոսորբցիայի կիրառություններին՝ տոքսինների և վնասակար նյութերի կլանման նպատակով կենսաբանական միջավայրում։ Ուսումնասիրությունը ներառում է փորձարարական փորձեր, նյութերի վերլուծական գնահատումներ և կիրառական առաջարկություններ՝ նպաստելով բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և բնապահպանական, բժշկական և արդյունաբերական խնդիրների լուծմանը։

История

Պատմական և ռազմական բնույթի հրատարակություն է, որը վերաբերում է Կովկասյան սահմանների պաշտպանության և այդ տարածքներում տեղակայված կամ հատուկ ծառայության համար առանձնացված զորամասի գործունեությանը։ Վերնագրի բովանդակությունից ելնելով՝ աշխատության հիմնական թեման Կովկասյան սահմանային գոտում տիրող ռազմական ու քաղաքական իրավիճակի, զորքերի կազմակերպման և տարածաշրջանի անվտանգության ապահովման հետ կապված իրադարձությունների ներկայացումն է։ Կովկասը XIX դարի առաջին տասնամյակներում ուներ ռազմավարական կարևոր նշանակություն, քանի որ այստեղ բախվում էին Ռուսական կայսրության, Պարսկաստանի և Օսմանյան կայսրության քաղաքական ու ռազմական շահերը։ Տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքը, լեռնային բարդ տեղանքը, սահմանային անցուղիները և տարբեր ժողովուրդների բնակության տարածքները Կովկասը դարձրել էին ռազմական գործողությունների, դիվանագիտական հարաբերությունների և պետական սահմանների վերաձևավորման կարևոր կենտրոն։ Այս պայմաններում սահմանների պահպանության համար առանձնացված զորամասերի գործունեությունը կարևոր նշանակություն ուներ կայսերական իշխանության ռազմական ներկայության ամրապնդման, սահմանային անվտանգության ապահովման և տարածաշրջանում քաղաքական վերահսկողության իրականացման համար։ Հրատարակության թեմատիկ նշանակությունը կապված է նաև ռազմական տեղեկությունների տարածման և հասարակությանը պետական ու ռազմաքաղաքական իրադարձությունների մասին հաղորդակից դարձնելու հետ։ Նմանատիպ նյութերը կարող էին ներկայացնել սահմանային իրավիճակի վերաբերյալ լուրեր, զորքերի տեղաշարժերի մասին տեղեկություններ, ռազմական ծառայության կազմակերպման առանձնահատկություններ և Կովկասյան տարածաշրջանի անվտանգության հետ կապված հարցեր։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն ժամանակաշրջանի պաշտոնական տեղեկատվական միջավայրի, ռազմական իրադարձությունների լուսաբանման ձևերի և սահմանային քաղաքականության նկատմամբ հասարակական հետաքրքրության մասին։ Պատմական առումով առանձնահատուկ կարևորություն ունի Կովկասյան սահմանների հարցը XIX դարի առաջին քառորդի քաղաքական իրադարձությունների համատեքստում։ Ռուս-պարսկական և ռուս-օսմանյան հարաբերությունների սրումը, տարածաշրջանում ռազմական գործողությունները և տարածքային փոփոխությունները մեծ ազդեցություն էին թողնում Անդրկովկասի բնակչության կյանքի վրա։ Հայկական բնակավայրերն ու համայնքները գտնվում էին այդ գործընթացների անմիջական ազդեցության ներքո, իսկ սահմանային փոփոխություններն անդրադառնում էին բնակչության տեղաշարժերի, առևտրական հարաբերությունների, անվտանգության և վարչական կառավարման վրա։ Հետևաբար Կովկասյան սահմանների վերաբերյալ ռազմական տեղեկությունները կարևոր են նաև հայ ժողովրդի նոր շրջանի պատմության ուսումնասիրության համար։ Գրական և փաստագրական տեսանկյունից հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում որպես ժամանակաշրջանի իրադարձություններին մոտ կանգնած տեղեկատվական նյութ։ Դրա լեզուն, ձևակերպումները և պատմական հաղորդումների կառուցվածքը կարող են ծառայել XIX դարի հայերեն պաշտոնական ու տեղեկատվական գրավոր խոսքի, ռազմական բառապաշարի և հասարակական հաղորդակցության ձևերի ուսումնասիրությանը։ Նման հրատարակությունները նաև հնարավորություն են տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին պետական և ռազմական իրադարձությունները ներկայացվում հայերեն տպագիր միջավայրում և ինչ դեր ուներ հայալեզու տպագրությունը տարածաշրջանային քաղաքական տեղեկությունների տարածման գործում։ Պատմամշակութային առումով գիրքն առանձնահատուկ արժեք ունի Թիֆլիսի հայ տպագրության և Ներսիսյան դպրոցի գործունեության պատմության համար։ Ներսիսյան դպրոցը XIX դարում հայ կրթական, մշակութային և հասարակական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր։ Նրա տպագրական գործունեությունը նպաստել է հայերեն գրավոր խոսքի զարգացմանը, կրթական ու հասարակական տեղեկությունների տարածմանը և հայ համայնքի մտավոր կյանքի աշխուժացմանը։ Այս հրատարակությունը վկայում է, որ դպրոցի տպարանը ծառայել է ոչ միայն կրթական ու կրոնական, այլև պատմական և հասարակական նշանակություն ունեցող նյութերի տարածմանը։ Այն արժեքավոր է Կովկասի ռազմական պատմության, XIX դարի ռուսական կայսերական քաղաքականության, հայ-ռուսական պատմական հարաբերությունների, Թիֆլիսի հայ համայնքի հասարակական կյանքի և հայ տպագրության պատմության ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ռազմական պատմության մասնագետներին, կովկասագետներին, հայագետներին, քաղաքագետներին և XIX դարի պաշտոնական ու տեղեկատվական տպագիր նյութերով զբաղվող հետազոտողներին՝ որպես Կովկասյան տարածաշրջանի պատմական իրավիճակի և հայերեն տպագրական մշակույթի կարևոր վկայություն։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է առևտրաարդյունաբերական ազատ գոտիների՝ որպես տնտեսական զարգացման խթանման գործիքի ուսումնասիրությանը՝ Իրանի «Քիշ» ազատ գոտու օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ազատ տնտեսական գոտիների ստեղծման նպատակները, դրանց գործունեության կազմակերպման սկզբունքները և այն տնտեսական մեխանիզմները, որոնց միջոցով դրանք կարող են նպաստել ներդրումների ներգրավմանը, արտադրության ընդլայնմանը, արտաքին առևտրի ակտիվացմանը և նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում «Քիշ» ազատ գոտու ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկություններին, դրա աշխարհագրական դիրքի, ենթակառուցվածքների, հարկային և մաքսային արտոնությունների, ներդրումային միջավայրի և միջազգային տնտեսական կապերի դերին։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են ազատ գոտիների ազդեցությունը տեղական տնտեսության կառուցվածքի փոփոխության, ձեռնարկատիրական ակտիվության, կապիտալի ներհոսքի, արտահանման և ներմուծման ծավալների, ինչպես նաև ծառայությունների և զբոսաշրջության զարգացման վրա։ Քննարկվում են նաև նման գոտիների արդյունավետության գնահատման չափանիշները և այն պայմանները, որոնց առկայության դեպքում ազատ տնտեսական գոտին կարող է վերածվել երկարաժամկետ տնտեսական աճի և տարածաշրջանային զարգացման կենտրոնի։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է «Քիշ» ազատ գոտու փորձի վերլուծությունը՝ որպես այլ երկրների, այդ թվում՝ զարգացող տնտեսությունների համար կիրառելի փորձի հնարավոր աղբյուր։ Միաժամանակ դիտարկվում են ազատ գոտիների գործունեության հետ կապված հնարավոր սահմանափակումներն ու ռիսկերը՝ ենթակառուցվածքային ծախսերը, արտաքին շուկաների նկատմամբ կախվածությունը, տնտեսական գործունեության տարածքային անհավասարակշռությունը և արտոնությունների արդյունավետության ապահովման խնդիրները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու ազատ առևտրատնտեսական գոտիների նշանակության մասին և գնահատելու դրանց դերը ներդրումային ու արտադրական ներուժի ակտիվացման, միջազգային տնտեսական ինտեգրման և տարածաշրջանային մրցունակության բարձրացման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, միջազգային տնտեսական հարաբերությունների մասնագետներին, ներդրումային քաղաքականության և պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, գործարարներին, հետազոտողներին, վերլուծաբաններին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

История

Կիլիկյան Հայաստանը միջնադարյան հայկական պետականություն էր, որը գոյություն է ունեցել XI–XIV դարերում Կիլիկիայի տարածքում՝ Միջերկրական ծովի արևելյան ափին։ Այն ձևավորվեց այն ժամանակ, երբ սելջուկյան արշավանքների և Հայաստանի արևելյան տարածքների անկման հետևանքով բազմաթիվ հայեր տեղափոխվեցին Կիլիկիա և այնտեղ ստեղծեցին նոր քաղաքական ու մշակութային կենտրոն։ Կիլիկյան Հայաստանի հիմնադրման գործընթացում կարևոր դեր են ունեցել Ռուբինյանները, որոնց հիմնադիրն էր Ռուբեն I-ը։ Հետագայում պետությունը զարգացավ և դարձավ ուժեղ թագավորություն, հատկապես Լևոն II Մեծագործի օրոք, երբ Կիլիկյան Հայաստանը 1198 թվականին պաշտոնապես հռչակվեց թագավորություն։ Կիլիկյան Հայաստանը ունեցել է զարգացած պետական կառավարման համակարգ, բանակ և դիվանագիտություն՝ ակտիվ հարաբերություններ ունենալով Եվրոպայի խաչակրաց պետությունների և հարևան երկրների հետ։ Այն կարևոր դեր է խաղացել նաև առևտրի մեջ՝ լինելով կապող օղակ Արևելքի և Արևմուտքի միջև։ Մայրաքաղաքը սկզբում եղել է Տարսոնը և հետո՝ Սիսը, որը դարձել է քաղաքական և մշակութային կենտրոն։ Կիլիկյան Հայաստանում զարգացել են կրթությունը, գրականությունը, իրավունքը և ճարտարապետությունը։ Այդ շրջանում ստեղծվել են նաև կարևոր պատմագրական և իրավական աշխատություններ, որոնցից հայտնի է Մխիթար Գոշի իրավական ազդեցությունը և ժամանակի մշակութային զարգացումները։ Չնայած իր ուժեղությանը, Կիլիկյան Հայաստանը XIV դարում թուլացավ մոնղոլական արշավանքների, ներքին խնդիրների և մամլուքների հարձակումների հետևանքով, և վերջնականապես ընկավ 1375 թվականին։ Այսպիսով, Կիլիկյան Հայաստանը կարևոր դեր ունի հայոց պատմության մեջ՝ որպես պետականության շարունակություն, մշակութային զարգացման կենտրոն և միջազգային հարաբերությունների ակտիվ մասնակից միջնադարում։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է ջրային միջավայրերում ցածր մոլեկուլային զանգված ունեցող լիգանդների ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ հետերոգեն բիոպոլիմերներում պարուրաձև (helix) և կծիկային (coil) կոնֆորմացիաների փոխակերպման գործընթացների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է սպիրալ–կծիկ անցման թերմոդինամիկական և կինետիկ հիմքերը՝ ընդգծելով միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների, ջրային լուծույթների կառուցվածքի և լիգանդ–պոլիմեր կապերի դերը կոնֆորմացիոն հավասարակշռության ձևավորման մեջ։ Գրքում դիտարկվում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով փոքր մոլեկուլները՝ իոններ, օրգանական մոլեկուլներ և կենսաակտիվ լիգանդներ, կարող են կայունացնել կամ ապակայունացնել պոլիմերային շղթաների պարուրաձև կառուցվածքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրատացիոն շերտի կազմակերպվածությանը, էլեկտրաստատիկ և հիդրոֆոբ փոխազդեցություններին, ինչպես նաև լուծույթի իոնային ուժի ազդեցությանը կոնֆորմացիոն անցումների վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև փորձարարական և մոդելավորման մոտեցումները՝ սպեկտրոսկոպիկ, ջերմադինամիկական և համակարգչային սիմուլյացիոն մեթոդների կիրառմամբ։ Աշխատությունը ընդգծում է բիոպոլիմերների կոնֆորմացիոն վարքագծի հասկացման կարևորությունը կենսաֆիզիկայի, դեղագործական քիմիայի և նյութագիտության ոլորտներում։ Այն օգտակար է կենսաֆիզիկների, քիմիկոսների և մոլեկուլային կենսաբանության հետազոտողների համար։