Նեկա գետի ջրհավաք ավազանի կարստային ջրերի ձևավորման առանձնահատկությունները և դրանց արդյունավետ օգտագործման ուղիները (Իրանի Իսլամական Հանրապետություն)

History

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի առաջին երկու տասնամյակներում Հայաստանում աշխատավորական կազմակերպությունների ձևավորման, զարգացման և գործունեության պատմությանը՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական, հասարակական և քաղաքական փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են արդյունաբերության, արհեստների, տրանսպորտի և աշխատանքի այլ ոլորտներում զբաղված մարդկանց մասնագիտական կազմակերպման նախադրյալները, աշխատանքային պայմանները, աշխատավարձի, աշխատաժամանակի, սոցիալական պաշտպանության և աշխատողների իրավունքների հետ կապված խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աշխատավորների համախմբման սկզբնական ձևերին, մասնագիտական ընկերությունների ու կազմակերպությունների ստեղծմանը և դրանց գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Քննվում է արդյունաբերական կենտրոնների և քաղաքային միջավայրի նշանակությունը կազմակերպված աշխատանքային շարժման զարգացման համար, ինչպես նաև տնտեսական փոփոխությունների ազդեցությունը աշխատավորական հարաբերությունների վրա։ Ուսումնասիրվում են գործադուլները, հավաքները, կոլեկտիվ պահանջների ներկայացման ձևերը և գործատուների հետ հարաբերությունների կարգավորման փորձերը՝ որպես աշխատավորների սոցիալական ու տնտեսական շահերի պաշտպանության միջոցներ։ Կարևորվում է նաև տարբեր մասնագիտությունների ներկայացուցիչների կազմակերպվածության աստիճանը և նրանց միջև համագործակցության ձևավորումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է արհեստակցական շարժման և ժամանակաշրջանի հասարակական ու քաղաքական գործընթացների փոխհարաբերության քննությունը։ Այդ համատեքստում դիտարկվում է տարբեր գաղափարական ուղղությունների և հասարակական կազմակերպությունների ազդեցությունը աշխատավորական միջավայրի վրա՝ առանց արհեստակցական գործունեությունը միայն քաղաքական պայքարի շրջանակում սահմանափակելու։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Ռուսական կայսրության վերջին շրջանի օրենսդրական և վարչական պայմաններին, 1905 թվականի հեղափոխությանը հաջորդած հասարակական ակտիվությանը, Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների տնտեսական դժվարություններին և հետագա քաղաքական վերափոխումների ազդեցությանը աշխատավորական կազմակերպությունների գործունեության վրա։ Քննվում են նաև պատերազմով, տնտեսական անկայունությամբ, բնակչության տեղաշարժերով և սոցիալական ճգնաժամերով պայմանավորված փոփոխությունները, որոնք էապես վերափոխել են աշխատանքի կազմակերպման և աշխատավորների սոցիալական պաշտպանության խնդիրները։ Ժամանակաշրջանի մամուլի, արխիվային փաստաթղթերի, կազմակերպությունների որոշումների, հայտարարությունների և այլ պատմական նյութերի ուսումնասիրությունը կարող է հնարավորություն տալ վերականգնելու առանձին միությունների գործունեությունը, անդամների պահանջներն ու հասարակական դերը։ Աշխատավորական կազմակերպությունների պատմությունը ներկայացվում է նաև որպես Հայաստանի սոցիալական պատմության կարևոր բաղադրիչ, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու աշխատանքի մշակույթի, կոլեկտիվ շահերի պաշտպանության և մասնագիտական ինքնակազմակերպման զարգացման ընթացքը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել Հայաստանի նորագույն պատմության, սոցիալական և տնտեսական պատմության, աշխատանքային հարաբերությունների և աշխատավորական շարժումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությանը Կենտրոնական Ասիայում XX դարի վերջին և XXI դարի սկզբին՝ տարածաշրջանային քաղաքական, տնտեսական և մշակութային գործընթացների համատեքստում։ Վերլուծվում են Թուրքիայի հետաքրքրությունները Կենտրոնական Ասիայի պետությունների նկատմամբ, արտաքին քաղաքական ռազմավարության ձևավորման գործոնները և տարածաշրջանում ազդեցության ընդլայնման հիմնական ուղղությունները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Թուրքիայի քաղաքական, տնտեսական, էներգետիկ և մշակութային կապերը Կենտրոնական Ասիայի երկրների հետ, այդ թվում՝ համագործակցության միջազգային և երկկողմ ձևաչափերը, լեզվամշակութային ընդհանրությունների օգտագործումը և «փափուկ ուժի» գործիքների կիրառումը։ Քննարկվում են տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական նշանակությունը, խոշոր տերությունների մրցակցությունը, անվտանգության խնդիրները և Թուրքիայի դերի փոփոխությունը հետխորհրդային տարածքում։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Թուրքիայի արտաքին քաղաքականության, Կենտրոնական Ասիայի միջազգային հարաբերությունների և հետխորհրդային տարածաշրջանային գործընթացների ուսումնասիրման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով քաղաքագետների, դիվանագետների, պատմաբանների, արևելագետների և միջազգային հարաբերությունների մասնագետների համար։

Religion

Օրացուցագիտության և պատմական ժամանակագրության բնագավառին վերաբերող ուսուցողական բնույթի աշխատություն է, որը նվիրված է հռոմեական հին տոմարի կառուցվածքի, ժամանակի հաշվարկման սկզբունքների և հայ հասարակական կյանքում դրա կիրառության ներկայացմանը։ Գիրքը նպատակ ունի համառոտ և հասկանալի ձևով բացատրելու հռոմեական օրացուցային համակարգի առանձնահատկությունները, դրա պատմական ձևավորումը, ամիսների ու օրերի հաշվարկման սկզբունքները և ժամանակի կազմակերպման այն եղանակները, որոնք ազդեցություն են ունեցել տարբեր ժողովուրդների, այդ թվում՝ հայերի օրացուցային սովորույթների վրա։ Աշխատության հիմնական թեմատիկ առանցքը ժամանակի չափման և օրացույցի գործնական կիրառության ուսումնասիրությունն է։ Օրացույցը մարդկային քաղաքակրթության կարևորագույն մշակութային և գիտական ձեռքբերումներից է, քանի որ դրա միջոցով կազմակերպվել են հասարակական, տնտեսական, կրոնական ու պետական կյանքի տարբեր ոլորտները։ Հռոմեական օրացույցը պատմական զարգացման ընթացքում ենթարկվել է մի շարք փոփոխությունների և դարձել եվրոպական ու միջերկրածովյան աշխարհում ժամանակի հաշվարկման կարևոր համակարգերից մեկը։ Հռոմեական տոմարի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու հին հասարակությունների ժամանակագրական պատկերացումները, տարվա կառուցվածքի ձևավորումը, ամիսների հերթականությունը, տոնական օրերի սահմանումը և օրացուցային հաշվարկների կապը աստղագիտական դիտարկումների հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հռոմեական օրացուցային ավանդույթի և հայ իրականության միջև առկա կապերի ներկայացումը։ Հայ ժողովրդի պատմության ընթացքում տարբեր ժամանակաշրջաններում կիրառվել են ժամանակի հաշվարկման տարբեր համակարգեր, որոնք կապված են եղել ինչպես տեղական ավանդույթների, այնպես էլ հարևան ժողովուրդների ու քաղաքական կենտրոնների մշակութային ազդեցությունների հետ։ Հայկական օրացուցային մշակույթը ձևավորվել է հին ժամանակներից և ներառել է տարվա, ամիսների, տոների ու ժամանակաշրջանների հաշվարկման սեփական ավանդույթներ։ Հռոմեական տոմարի կիրառության և տարածման ուսումնասիրությունը կարևոր է հասկանալու համար, թե ինչպես են տարբեր օրացուցային համակարգերը փոխազդել միմյանց հետ և ինչպես են ժամանակի հաշվարկման օտար համակարգերը ներթափանցել հայկական հասարակական կյանք։ Օրացուցային գիտելիքները կարևոր նշանակություն ունեն նաև եկեղեցական տոնացույցի, պատմական տարեթվերի, հիշատակությունների և ժամանակագրական փաստաթղթերի ճիշտ ընկալման համար։ Քրիստոնեական աշխարհի ձևավորման ընթացքում հռոմեական ժամանակագրական ավանդույթը մեծ ազդեցություն է ունեցել եկեղեցական օրացույցների մշակման և տոնական շրջափուլերի կազմակերպման վրա։ Այս հանգամանքը կարևոր է նաև հայ եկեղեցական կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ կրոնական տոների, պահքերի, հիշատակությունների և ծիսական արարողությունների ժամանակային կազմակերպումը պահանջել է օրացուցային գիտելիքների որոշակի համակարգ։ Աշխատության գիտաճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է նաև օրացույցի և հասարակական կյանքի փոխկապակցվածության բացահայտմամբ։ Տարվա հաշվարկը, ամիսների հերթականությունը, տոների ժամանակի որոշումը և պատմական թվականների համադրումը կարևոր են եղել ոչ միայն առօրյա կյանքի կազմակերպման, այլև պատմական հիշողության պահպանման համար։ Օրացուցային տարբեր համակարգերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատելու ժողովուրդների ժամանակագրական ավանդույթները, հասկանալու պատմական փաստաթղթերում կիրառված թվականների առանձնահատկությունները և ճշգրտելու անցյալի իրադարձությունների ժամանակային հաջորդականությունը։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է գիտահանրամատչելի և ուսուցողական գրականության այն ուղղությանը, որը բարդ գիտական նյութը ներկայացնում է համառոտ ու համակարգված շարադրանքով։ Նման աշխատությունները կարևոր դեր են կատարել ժամանակի հաշվարկման վերաբերյալ գիտելիքների տարածման, պատմական ու աստղագիտական հասկացությունների պարզաբանման և ընթերցողների գործնական կողմնորոշման գործում։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը նշանակալի է XIX դարի հայ գիտական և կրթական մտքի զարգացման պատմության համար։ Վենետիկի Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը մեծ ներդրում է ունեցել հայերեն գիտական գրականության, պատմագիտական աշխատությունների, բառարանների, լեզվաբանական և բնագիտական ձեռնարկների ստեղծման ու հրատարակման գործում։ Միաբանության գիտական գործունեության կարևոր ուղղություններից էր հայ ընթերցողին համաշխարհային գիտության և պատմական գիտելիքների հետ հաղորդակից դարձնելը։ Օրացուցագիտության վերաբերյալ այսպիսի աշխատությունները նպաստել են ժամանակի հաշվարկման համակարգերի ճանաչմանը, պատմական ժամանակագրության զարգացմանը և հայերեն գիտական տերմինաբանության հարստացմանը։ Գիրքը կարևոր արժեք ունի հայ տոմարագիտության, պատմական ժամանակագրության, օրացուցային համակարգերի փոխազդեցության և XIX դարի հայ գիտակրթական գրականության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, տոմարագետների, աստղագիտության պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, հայագետների, եկեղեցու պատմաբանների և հին օրացուցային համակարգերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես ժամանակի հաշվարկման պատմական ավանդույթների և հայ իրականության հետ դրանց կապերի ուսումնասիրման նշանակալի հրատարակություն։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է պիրիդիլ պորֆիրինների և ԴՆԹ-ի փոխազդեցության ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով մոլեկուլի կողային տեղակալների դերին կոմպլեքսագոյացման գործընթացում։ Հետազոտության կենտրոնում պորֆիրինային համակարգերի և նուկլեինաթթվի միջև ձևավորվող ոչ կովալենտային փոխազդեցություններն են, որոնց բնույթը կարող է էապես կախված լինել պիրիդիլ խմբերի դիրքից, թվից, լիցքից, չափից և այլ կառուցվածքային առանձնահատկություններից։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում է, թե կողային տեղակալների կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես են ազդում պիրիդիլ պորֆիրինների՝ ԴՆԹ-ի հետ կապվելու ունակության, կապի ամրության և ձևավորվող կոմպլեքսների կառուցվածքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրաստատիկ փոխազդեցություններին, ջրածնային կապերին, հիդրոֆոբ փոխազդեցություններին և պորֆիրինային օղակի հնարավոր ինտերկալացմանը ԴՆԹ-ի կառուցվածքում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր տեղակալներով պիրիդիլ պորֆիրինների համեմատությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կառուցվածք–փոխազդեցություն փոխկապակցվածության օրինաչափությունները։ ԴՆԹ-ի հետ կոմպլեքսագոյացման բնույթը կարող է կախված լինել ինչպես մոլեկուլի տարածական կառուցվածքից, այնպես էլ դրա լիցքային վիճակից և տեղակալների միջոցով առաջացող լրացուցիչ կապերից։ Աշխատանքում կարող են կիրառվել սպեկտրոսկոպիական և ֆիզիկաքիմիական մեթոդներ՝ պորֆիրինների և ԴՆԹ-ի փոխազդեցության բնույթը, կապման աստիճանը, կոմպլեքսների կայունությունը և կառուցվածքային փոփոխությունները գնահատելու համար։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև պորֆիրինների օպտիկական հատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ ԴՆԹ-ի հետ կապվելու դեպքում կարող են փոփոխվել դրանց կլանման և ֆլուորեսցենտային բնութագրերը։ Ստացված տվյալները հնարավորություն են տալիս ավելի լավ հասկանալու, թե մոլեկուլային կառուցվածքի որ տարրերն են որոշիչ ԴՆԹ-ի նկատմամբ կապման ընտրողականության և արդյունավետության համար։ Թեմայի կարևորությունը պայմանավորված է պորֆիրինների նկատմամբ կենսաբժշկական և կենսատեխնոլոգիական ոլորտների հետաքրքրությամբ․ նման միացությունները կարող են ուսումնասիրվել որպես ֆոտոզգայուն նյութեր, մոլեկուլային զոնդեր և կենսաբանական թիրախների հետ փոխազդող ֆունկցիոնալ միացություններ։ ԴՆԹ-ի հետ դրանց փոխազդեցության մեխանիզմների բացահայտումը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ նոր ախտորոշիչ և թերապևտիկ մոտեցումների մշակման համար։ Աշխատության գիտական արժեքը կայանում է պիրիդիլ պորֆիրինների կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ԴՆԹ-ի հետ դրանց կոմպլեքսագոյացման միջև կապերի բացահայտման մեջ, իսկ գործնական նշանակությունը՝ կանխատեսելի հատկություններով նոր մոլեկուլային համակարգերի նախագծման հնարավորության մեջ։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել կենսաֆիզիկոսներին, կենսաքիմիկոսներին, ֆիզիկական և օրգանական քիմիկոսներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, դեղաքիմիկոսներին և համապատասխան ոլորտների հետազոտողներին ու ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս խորությամբ ուսումնասիրելու պիրիդիլ պորֆիրինների և ԴՆԹ-ի մոլեկուլային փոխազդեցությունները՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով կողային տեղակալների կառուցվածքային դերին և դրանց ազդեցությանը կոմպլեքսների կայունության ու բնույթի վրա։

Law

Մերձավոր Արևելքում ընթացող ռազմական զարգացումների միջազգային իրավական հետևանքների վերաբերյալ։ Նյութը կենտրոնանում է ՄԱԿ-ի կանոնադրության 51-րդ հոդվածով նախատեսված ինքնապաշտպանության իրավունքի, զինված հարձակման առկայության, անհրաժեշտության և համաչափության չափանիշների, ինչպես նաև երրորդ պետությունների հնարավոր միջազգային պատասխանատվության հարցերի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պետությունների տարածքում գտնվող օտարերկրյա ռազմակայանների և ռազմական ենթակառուցվածքների իրավական կարգավիճակին, դրանց՝ որպես հնարավոր ռազմական նպատակների գնահատմանը և միջազգային մարդասիրական իրավունքի տարբերակման, համաչափության ու նախազգուշական միջոցների սկզբունքների կիրառմանը։ Նյութում քննարկվում են նաև Արդարադատության միջազգային դատարանի Nicaragua v. United States, Oil Platforms (Iran v. United States) և Armed Activities on the Territory of the Congo (DRC v. Uganda) գործերի նշանակությունը ինքնապաշտպանության և ուժի կիրառման իրավական սահմանների համար։ Այս նախադեպերի հիմնական ուղղությունները համապատասխանում են ՄԴԴ-ի պաշտոնական նյութերին։ Նյութը անդրադառնում է նաև պետությունների միջազգային պատասխանատվության վերաբերյալ հոդվածների նախագծի (ARSIWA) 16-րդ հոդվածին՝ մեկ պետության կողմից մեկ այլ պետության միջազգային իրավախախտմանը օգնություն կամ աջակցություն տրամադրելու հնարավոր իրավական հետևանքների համատեքստում։

Other Subjects

Տեղեկատու և մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է 1951 թվականի ընթացքում նշվող պատմական, հասարակական, մշակութային, գիտական և գրական նշանակություն ունեցող տարեթվերի վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Նյութերը կազմակերպված են օրացուցային սկզբունքով՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել տարբեր ամսաթվերի հետ կապված իրադարձությունների, հոբելյանների և նշանավոր անձանց հիշատակի օրերի շրջանակում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հասարակական ու մշակութային կյանքի համար կարևոր տարեդարձերին, պատմական իրադարձություններին, գիտության, գրականության և արվեստի ներկայացուցիչներին վերաբերող հիշարժան ամսաթվերին։ Տեղեկությունները կարող են ուղեկցվել համապատասխան գրականության մատենագիտական տվյալներով՝ նպաստելով թեմաների հետագա ուսումնասիրմանը և անհրաժեշտ աղբյուրների ընտրությանը։ Հրատարակության կառուցվածքը հարմար է գրադարանային տեղեկատվական, ցուցահանդեսային և մշակութային-լուսավորչական աշխատանքների կազմակերպման համար։ Այն կարող է ծառայել որպես օժանդակ աղբյուր թեմատիկ միջոցառումների, գրքային ցուցադրությունների, զեկուցումների և տեղեկատվական նյութերի պատրաստման ընթացքում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, մանկավարժների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների և պատմամշակութային տարեթվերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։