Ներբողական ճառ՝ Սուրբ Հռիփսիմյանց կույսերի փառավոր հանդեսի առթիվ

Sociology

Աշխատությունը նվիրված է հայ հասարակության արդի կյանքում տոների դերին, դրանց պահպանմանն ու փոփոխություններին, ինչպես նաև տոնական ավանդույթների և ժամանակակից սոցիալական հարաբերությունների փոխազդեցությանը։ Ուսումնասիրության առանցքում տոնն է՝ որպես ոչ միայն ուրախության, հանգստի և ժամանցի առիթ, այլև հասարակական հիշողության, ազգային ինքնության, մշակութային ժառանգության և համայնքային համախմբվածության կարևոր արտահայտություն։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են հայերի տոնական կենցաղի ձևավորման առանձնահատկությունները, ավանդական տոնակատարությունների շարունակականությունն ու դրանց հարմարեցումը հասարակական նոր պայմաններին, ինչպես նաև այն փոփոխությունները, որոնք տեղի են ունենում տոների ընկալման, կազմակերպման և նշման ձևերում։ Էթնոսոցիոլոգիական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տոնական երևույթները դիտարկել ոչ միայն մշակութային սովորույթների տեսանկյունից, այլև հասարակության կառուցվածքի, մարդկանց վարքագծի, արժեքային պատկերացումների և միջանձնային կապերի համատեքստում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ավանդույթի և արդիականության փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը․ ինչպես են պահպանվում սերունդներից սերունդ փոխանցվող տոնական սովորույթները, ինչպիսի նոր տարրեր են ներմուծվում դրանց մեջ, և ինչպես են սոցիալական ու մշակութային փոփոխություններն ազդում տոնակատարությունների բովանդակության վրա։ Հայկական տոնական մշակույթը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ համակարգ, որում միահյուսվում են կրոնական, ազգային, պատմական, ընտանեկան և հասարակական բաղադրիչները։ Տոների միջոցով արտահայտվում են ժողովրդի պատմական հիշողությունը, հավատալիքները, աշխարհընկալումը, բարոյական արժեքները և համայնքային պատկանելության զգացումը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև տոնական արարողությունների հասարակական նշանակությունը՝ ընտանիքի անդամների, հարազատների, ընկերների և տարբեր համայնքների միջև կապերի ամրապնդման, համատեղ մասնակցության և փոխադարձ հաղորդակցության տեսանկյունից։ Տոնական սովորույթների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են հասարակության տարբեր սերունդներ յուրացնում մշակութային ժառանգությունը, ինչ նշանակություն են տալիս ավանդական տոներին և ինչպես են դրանք ներառում իրենց առօրյա կյանքում։ Միաժամանակ ուշադրության կենտրոնում է տոների՝ որպես մշակութային ինքնության պահպանման և վերարտադրության միջոցի նշանակությունը ժամանակակից հասարակության պայմաններում։ Աշխատանքը արժեքավոր է հայոց արդի կենցաղի, տոնական մշակույթի և հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրության համար, քանի որ ներկայացնում է տոները ոչ թե մեկուսացված ծիսական իրադարձությունների, այլ հասարակական կյանքի և մշակութային գործընթացների անբաժանելի մասի տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել ազգագրությամբ, էթնոսոցիոլոգիայով, մշակութաբանությամբ և հայ ժողովրդի ավանդական ու ժամանակակից մշակույթով հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար՝ նպաստելով հայկական տոնական սովորույթների շարունակականության, փոփոխությունների և ժամանակակից հասարակության մեջ դրանց ունեցած նշանակության ավելի ամբողջական ընկալմանը։

Literature

Ստեղծագործության վերնագիրը մատնանշում է գերության մեջ հայտնված Անուշավան անունով հերոսի պատմությունը՝ հիմք ստեղծելով ազատության, անձնական ճակատագրի, փորձությունների և մարդկային արժանապատվության թեմաների բացահայտման համար։ Գերության հանգամանքը գրականության մեջ հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես ֆիզիկական անազատության վիճակ, այլև որպես մարդու ներքին տոկունությունը, հավատարմությունն ու բարոյական համոզմունքները փորձության ենթարկող իրավիճակ։ Անուշավանի կերպարի շուրջ ձևավորվող պատմությունը կարելի է դիտարկել անհատի և արտաքին ուժերի հակադրության, ազատության ձգտման ու դժվարությունների պայմաններում սեփական ինքնությունը պահպանելու տեսանկյունից։ Վերնագրի պատմողական բնույթը ենթադրում է հերոսակենտրոն պատում, որտեղ կարևոր կարող են լինել կերպարի ապրումները, նրա անցած փորձությունները և շրջապատող միջավայրի հետ հարաբերությունները։ Ստեղծագործության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև գերության մարդկային ու հասարակական հետևանքներին, ճակատագրի անկանխատեսելիությանը և դժվարին պայմաններում հույսը պահպանելու գաղափարին։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ գեղարվեստական գրականության, հերոսական ու դրամատիկական պատումների և ազատության թեմայի գրական արտացոլման ուսումնասիրության համար։

History

Հայաստանի պատմական աշխարհագրությանն ու հայոց հայրենիքի տարածքային, բնական և պատմամշակութային առանձնահատկություններին նվիրված բազմահատորյա գիտական աշխատության առաջին հատորն է, որը հիմք է դնում հայկական աշխարհի աշխարհագրական և պատմական համակարգված ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է ներկայացնել Հայաստանը որպես աշխարհագրական, պատմական և մշակութային ամբողջություն՝ ուսումնասիրելով նրա տարածքը, բնական միջավայրը, աշխարհագրական դիրքը, տեղանունները և պատմականորեն ձևավորված բնակավայրային համակարգը։ Հատորը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի աշխարհագրական պատկերի ճանաչման համար, քանի որ պատմական աշխարհագրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն նկարագրելու երկրի բնական պայմանները, այլև բացահայտելու դրանց ազդեցությունը հայ ժողովրդի պատմական զարգացման, բնակչության տեղաբաշխման, տնտեսական կյանքի, քաղաքական հարաբերությունների և մշակութային ժառանգության ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում Հայկական լեռնաշխարհի ընդհանուր աշխարհագրական դիրքը, լեռնային համակարգերը, բարձրավանդակները, հովիտները, դաշտավայրերը, գետային ցանցը, լճերը և բնական սահմանները։ Այս աշխարհագրական միջավայրը դարեր շարունակ պայմանավորել է Հայաստանի բնակավայրերի առաջացումը, քաղաքների ու ամրոցների տեղադրությունը, հաղորդակցության ուղիների զարգացումը և հարևան ժողովուրդների հետ տնտեսական ու քաղաքական կապերի ձևավորումը։ Հայաստանի աշխարհագրական դիրքը կարևոր նշանակություն է ունեցել նաև նրա՝ Արևելքի և Արևմուտքի միջև պատմական կապերի և քաղաքակրթական փոխազդեցությունների կենտրոններից մեկը լինելու հանգամանքի համար։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է պատմական տեղանունների ուսումնասիրությունը։ Տեղանունները ոչ միայն աշխարհագրական կողմնորոշման միջոց են, այլև պատմական հիշողության, լեզվական ժառանգության և բնակչության մշակութային ինքնության պահպանման կարևոր վկայություններ։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ճանաչելու հայկական պատմական տարածքի տարբեր շրջանները, բնակավայրերը, գավառներն ու աշխարհագրական միավորները, ինչպես նաև բացահայտելու դրանց անվանումների պատմական և լեզվական առանձնահատկությունները։ Պատմական աշխարհագրության այս մոտեցումը կարևոր է նաև Հայաստանի հին վարչատարածքային բաժանումների, պատմական նահանգների և գավառների ճանաչման համար։ Երկրի աշխարհագրական նկարագրությունը սերտորեն առնչվում է հայ ժողովրդի պատմական անցյալին, քանի որ տարբեր ժամանակաշրջաններում տարածքային փոփոխությունները, բնակչության տեղաշարժերը, քաղաքական սահմանների վերափոխումները և պետական կազմավորումների զարգացումը անմիջականորեն կապված են եղել աշխարհագրական միջավայրի հետ։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է աշխարհագրական և պատմական տեղեկությունների համադրմամբ, որի շնորհիվ հնարավոր է ձևավորել Հայաստանի տարածքի ամբողջական պատկեր՝ բնական, պատմական և մշակութային տեսանկյուններից։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր հիմք է ստեղծում նաև հարակից գիտակարգերի՝ պատմագիտության, քարտեզագրության, տեղագրության, ազգագրության, հնագիտության և լեզվաբանության համար։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է պատմաաշխարհագրական ուսումնասիրությունների ավանդույթին, որտեղ տարածքի նկարագրությունը զուգակցվում է պատմական տեղեկությունների, տեղանունների քննության և աշխարհագրական առանձնահատկությունների բացահայտման հետ։ Այսպիսի գիտական շարադրանքը նպաստում է ոչ միայն աշխարհագրական գիտելիքների համակարգմանը, այլև պատմական իրադարձությունները տարածական միջավայրի հետ կապակցված ընկալելուն։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունն առանձնահատուկ տեղ ունի XIX դարի հայագիտության ձևավորման և զարգացման պատմության մեջ։ Վենետիկի Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը հայ իրականության մեջ կարևորագույն գիտական կենտրոններից էր, որի անդամները մեծ աշխատանք են կատարել հայ ժողովրդի պատմության, աշխարհագրության, լեզվի, գրականության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրման ու հանրահռչակման ուղղությամբ։ Հայաստանի պատմական աշխարհագրությանը նվիրված այսպիսի աշխատությունների ստեղծումն ու հրատարակումը պայմանավորված էր ազգային անցյալի գիտական ճանաչման, պատմական հիշողության պահպանման և հայ ընթերցողին հայրենի երկրի մասին համակարգված գիտելիքներով ապահովելու ձգտմամբ։ Այն նաև արտահայտում է XIX դարի հայ մտավորականության հետաքրքրությունը ազգային տարածքի, պատմական հայրենիքի և մշակութային ինքնության գիտական ուսումնասիրության նկատմամբ։ Գիրքը կարևոր սկզբնաղբյուր և հետազոտական նյութ է Հայաստանի պատմական աշխարհագրության, հայագիտության, տեղանվանագիտության, պատմական քարտեզագրության, ազգագրության և հայ գիտական մտքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է պատմաբանների, աշխարհագրագետների, քարտեզագետների, հնագետների, լեզվաբանների, ազգագրագետների, ինչպես նաև Հայաստանի պատմական տարածքով ու հայկական աշխարհագրական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես հայոց հայրենիքի աշխարհագրական և պատմամշակութային ճանաչողության կարևոր գիտական աշխատություն։

Economics

Այս գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ներքին պետական պարտքի մոդելավորման ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով պետական ֆինանսների կառավարման և տնտեսական կանխատեսումների կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում վերլուծվում են պետական պարտքի ձևավորման առանձնահատկությունները, դրա վրա ազդող մակրոտնտեսական գործոնները, պարտքային բեռի գնահատման մեթոդները և մոդելավորման ժամանակակից մոտեցումները։ Գրքում քննարկվում են ներքին պարտքի կառավարման արդյունավետության բարձրացման, ֆինանսական կայունության ապահովման, ռիսկերի գնահատման և տնտեսական քաղաքականության մշակման հետ կապված խնդիրները։ Ներկայացված վերլուծական մեթոդներն ու մոդելները հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ ուսումնասիրել պետական պարտքի դինամիկան և դրա ազդեցությունը երկրի տնտեսական զարգացման վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և մակրոտնտեսական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Other Subjects

Այս թեման վերաբերում է արևելյան պտղակերի տարածվածության, կենսաբանական առանձնահատկությունների և վնասակար գործունեության ուսումնասիրմանը Արարատյան հարթավայրի նախալեռնային գոտու պայմաններում, ինչպես նաև նրա դեմ արդյունավետ պայքարի միջոցառումների մշակմանը։ Արևելյան պտղակերը համարվում է պտղատու մշակաբույսերի վտանգավոր վնասատուներից մեկը, որը վնասում է հիմնականում դեղձի, ծիրանի, սալորի, տանձի և այլ պտղատու ծառերի պտուղներն ու երիտասարդ ընձյուղները՝ առաջացնելով բերքի քանակական և որակական զգալի կորուստներ։ Արարատյան հարթավայրի նախալեռնային գոտու կլիմայական պայմանները՝ տաք եղանակը և երկարատև վեգետացիոն շրջանը, նպաստում են վնասատուի զարգացմանը և տարվա ընթացքում մի քանի սերունդների ձևավորմանը։ Հետազոտությունները սովորաբար ընդգրկում են վնասատուի կենսաշրջանի, տարածման օրինաչափությունների, ձմեռման առանձնահատկությունների և պոպուլյացիայի դինամիկայի ուսումնասիրությունը՝ տեղական բնապահպանական պայմանների ազդեցության գնահատմամբ։ Պայքարի միջոցառումների մշակման շրջանակում դիտարկվում են ինտեգրված պաշտպանության մեթոդներ, որոնք կարող են ներառել ագրոտեխնիկական, կենսաբանական, ֆերոմոնային և քիմիական միջոցառումների համակցված կիրառում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վնասատուի զարգացման փուլերի մոնիթորինգին և պայքարի միջոցների կիրառման օպտիմալ ժամկետների որոշմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել տնտեսական վնասները և միաժամանակ սահմանափակել շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունը։ Այսպիսով, աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի պտղաբուծության արդյունավետության բարձրացման, բերքի պահպանման և վնասատուների դեմ գիտականորեն հիմնավորված պաշտպանության համակարգերի զարգացման համար։

Religion

Գիրքը նվիրված է Դավթին վերագրվող սաղմոսներին և մարգարեական օրհնություններին, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում աստվածաշնչյան և քրիստոնեական հոգևոր ավանդության մեջ։ Սաղմոսները ներկայացնում են աղոթքի, փառաբանության, գոհության, ապաշխարության և Աստծուն ուղղված հոգևոր դիմումների հարուստ աշխարհ՝ արտահայտելով մարդու հավատը, հույսը, վիշտը, երախտագիտությունն ու աստվածային օգնության ակնկալիքը։ Դավթի անվան հետ կապված սաղմոսերգությունը դարեր շարունակ եղել է ինչպես անհատական աղոթքի, այնպես էլ եկեղեցական պաշտամունքի կարևոր բաղադրիչ։ Գրքում ընդգրկված օրհնություններն ու մարգարեական բնույթի հոգևոր խոսքերը ևս արտացոլում են աստվածային փառքի, ողորմության, արդարության և փրկության գաղափարները։ Այս նյութերը կարևոր նշանակություն ունեն աստվածաշնչյան պոեզիայի, կրոնական խորհրդածության և քրիստոնեական դավանանքի ուսումնասիրության համար։ Սաղմոսների լեզուն և պատկերային համակարգը հարուստ են խորհրդանշական արտահայտություններով, որոնք փոխանցում են հավատացյալի հոգևոր ապրումները և Աստծո հետ հարաբերության տարբեր կողմերը։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես աղոթքի և հոգևոր ընթերցանության նյութ, ինչպես նաև հետաքրքրել աստվածաշնչագիտությամբ, սաղմոսերգության պատմությամբ և հայ եկեղեցական գրական ժառանգությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու ուսումնասիրողներին։