Նոր գրականություն հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1991, Մարտ, թիվ 7)

Culture

Հրատարակությունը վերաբերում է հայոց ազգային մատենադարանի ընկերությանը և ներկայացնում է հայ գրավոր ժառանգության պահպանման, գրքերի հավաքման ու մատենագիտական գործունեության կազմակերպման հետ կապված նախաձեռնությունների պատմական համատեքստը։ Մատենադարանների և գրադարանային ընկերությունների ստեղծումը կարևոր նշանակություն է ունեցել հայ գրքի, ձեռագրերի, տպագիր հրատարակությունների և ազգային մշակութային արժեքների հավաքման ու պահպանման գործում։ Նման ընկերությունները կարող էին միավորել գրքի և գիտության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող անհատների՝ նպաստելով գրադարանային հավաքածուների համալրմանը, ընթերցանության տարածմանը և հայերեն գրավոր ժառանգության ուսումնասիրությանը։ Ազգային մատենադարանի գաղափարը կապված է եղել հայ մշակութային հիշողության պահպանման, գիտելիքի հասանելիության ընդլայնման և գրական ժառանգության համակարգված հավաքագրման ձգտումների հետ։ 19-րդ դարում հայ հասարակական ու կրթական կյանքում ձևավորվող մշակութային նախաձեռնությունները կարևոր դեր են ունեցել ազգային ինքնագիտակցության զարգացման և գիտական ու գրական գործունեության խթանման գործում։ Այս հրատարակությունը արժեքավոր է հայ գրադարանային գործի, մատենագիտական մտածողության և մշակութային կազմակերպությունների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, պատմաբաններին և հայ գրքի ու ձեռագրական ժառանգության պահպանման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում հանդիպող որոշ մանր կաթնասունների էկոլոգիական և ֆաունիստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև տարբեր բարձրությունների վրա դրանց տարածվածության օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է Հայաստանի բազմազան բնական պայմանների և լանդշաֆտային գոտիների ազդեցության ուսումնասիրությունը մանր կաթնասունների տեսակային կազմի, բնակության վայրերի, տարածքային բաշխման և էկոլոգիական հարմարվողականությունների վրա։ Աշխատության մեջ մանրամասն դիտարկվում են ուսումնասիրվող կենդանիների ֆաունիստական կազմը, դրանց տարածման աշխարհագրական առանձնահատկությունները և տարբեր բնակավայրերի նկատմամբ ունեցած նախասիրությունները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում բարձրադիր գոտիականությանը, քանի որ Հայաստանի լեռնային ռելիեֆը ստեղծում է բնական պայմանների մեծ բազմազանություն՝ սկսած ցածրադիր և չորային տարածքներից մինչև բարձր լեռնային, ենթալպյան և ալպյան գոտիներ։ Այդ պայմաններում տարբեր մանր կաթնասունների տարածվածությունը կարող է զգալիորեն փոփոխվել՝ կախված ջերմաստիճանից, խոնավությունից, բուսականության բնույթից, սննդային ռեսուրսների առկայությունից, հողի առանձնահատկություններից և այլ էկոլոգիական գործոններից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր բարձրությունների և բնակավայրերի միջև տեսակային կազմի համեմատությունը, որի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել առանձին տեսակների էկոլոգիական նախասիրությունների և բարձրադիր պայմաններին հարմարվելու հնարավորությունների մասին։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև կենդանիների տարածման, կենսամիջավայրերի օգտագործման և թվաքանակի փոփոխությունների վերաբերյալ դիտարկումներ, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն Հայաստանի կենդանական աշխարհի ուսումնասիրման և պահպանության տեսանկյունից։ Մանր կաթնասունները էկոհամակարգերի կարևոր բաղադրիչ են․ նրանք մասնակցում են սննդային շղթաներին, ազդում են բուսական համայնքների և հողի գործընթացների վրա և միաժամանակ հանդիսանում են բազմաթիվ գիշատիչ կենդանիների սննդի աղբյուր։ Հետևաբար դրանց տարածվածության և էկոլոգիական կապերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի բնական էկոհամակարգերի կառուցվածքի և գործունեության մասին։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև Հայաստանի տարբեր բնական գոտիներում կենդանական աշխարհի ուսումնասիրության անհրաժեշտությամբ, քանի որ լեռնային երկրներում բարձրության փոփոխությունը հաճախ ուղեկցվում է կլիմայական և կենսաբանական պայմանների էական փոփոխություններով։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի մանր կաթնասունների բազմազանության, էկոլոգիայի և բարձրադիր տարածման գիտական ուսումնասիրություն և կարող է օգտակար լինել կենսաբանների, կենդանաբանների, էկոլոգների, բնապահպանության մասնագետների, ուսանողների և Հայաստանի կենդանական աշխարհի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

History

Այս գիրքը ներկայացնում է Իրանի պատմական զարգացման ամբողջական պատկերը՝ սկսած հին պարսկական քաղաքակրթություններից մինչև ժամանակակից պետության ձևավորումն ու քաղաքական վերափոխումները։ Այն անդրադառնում է Աքեմենյան, Պարթևական և Սասանյան դինաստիաների պետական կառուցվածքներին, մշակութային նվաճումներին և տարածաշրջանային ազդեցությանը, ինչպես նաև իսլամական նվաճումներից հետո Իրանի հասարակական և քաղաքական փոփոխություններին։ Գրքում քննարկվում են Սեֆյանների շրջանը, պետության կենտրոնացման գործընթացները, արտաքին քաղաքական հարաբերությունները Օսմանյան կայսրության և եվրոպական պետությունների հետ, ինչպես նաև նորագույն պատմության կարևոր փուլերը՝ Քաջարների և Պահլավիների ժամանակաշրջանները։ Հեղինակը վերլուծում է նաև Իրանի հեղափոխության, ժամանակակից պետական համակարգի ձևավորման և տարածաշրջանային դերակատարման հիմնական առանձնահատկությունները։ Նյութը հիմնված է պատմական աղբյուրների և գիտական հետազոտությունների վրա՝ ներկայացնելով Իրանի պատմությունը որպես բազմաշերտ և շարունակական քաղաքակրթական գործընթաց։

Mathematics

Աշխատությունը նախատեսված է թվաբանության խորացված ուսումնասիրության համար և ներկայացնում է մաթեմատիկական գիտելիքների համակարգված դասընթաց՝ ուղղված թվային հարաբերությունների, հաշվարկային գործողությունների և դրանց կիրառման սկզբունքների առավել մանրամասն յուրացմանը։ Այն շարունակում է թվաբանական հիմնական գիտելիքների ուսուցումը՝ ընթերցողին ծանոթացնելով թվերի հատկություններին, թվաբանական գործողությունների օրինաչափություններին, հաշվարկների կատարման եղանակներին և մաթեմատիկական խնդիրների լուծման տրամաբանական հիմքերին։ Բարձրագույն մակարդակի դասընթացը ենթադրում է ոչ միայն հաշվարկային հմտությունների զարգացում, այլև մաթեմատիկական մտածողության, վերլուծության, համեմատության և տրամաբանական եզրահանգումներ կատարելու կարողությունների կատարելագործում։ Նմանատիպ ուսումնական աշխատությունները կարևոր նշանակություն են ունեցել մաթեմատիկական կրթության զարգացման գործում՝ ապահովելով գիտելիքների աստիճանական խորացում և տեսական դրույթների ու գործնական հաշվարկների համադրություն։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել թվաբանության խորացված դասընթաց ուսումնասիրող աշակերտների, ուսուցիչների և ինքնակրթությամբ զբաղվող ընթերցողների համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայերեն մաթեմատիկական գրականության, թվաբանական կրթության մեթոդների, ուսումնական ձեռնարկների կառուցվածքի և հայ կրթական միջավայրում ճշգրիտ գիտությունների դասավանդման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Գևորգ Ալիշանի գործունեության և նրա կապի ուսումնասիրությանը հայ հին գրականության հետ՝ ընդգծելով նրա ներդրումը միջնադարյան հայ գրական ժառանգության պահպանման, ուսումնասիրման և հանրահռչակման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է Ալիշանի գիտական, բանասիրական և մշակութային գործունեությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես է նա իր աշխատություններում անդրադարձել հայ հին մատենագրությանը, պատմագրությանը և հոգևոր գրականությանը։ Գրքում դիտարկվում են Ալիշանի ուսումնասիրությունները հայ միջնադարյան հեղինակների, ձեռագրական աղբյուրների և գրական հուշարձանների վերաբերյալ, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը հայագիտության զարգացման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա աղբյուրագիտական մոտեցումներին, պատմաբանասիրական մեթոդներին և ազգային մշակութային ինքնության պահպանման գործում ունեցած դերին։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև Ալիշանի գնահատականները հայ հին գրականության գաղափարական, գեղարվեստական և լեզվական առանձնահատկությունների վերաբերյալ՝ բացահայտելով նրա գիտական հայացքների յուրահատկությունը։

Economics

Գիրքը նվիրված է շահույթի բաշխման և վերաբաշխման մեխանիզմների կատարելագործման հարցերին Հայաստանի Հանրապետության ադամանդագործական կազմակերպությունների օրինակով՝ դիտարկելով ոլորտի ֆինանսատնտեսական առանձնահատկությունները և կառավարման արդի մոտեցումները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ադամանդագործական ձեռնարկությունների գործունեության տնտեսական կառուցվածքը, եկամուտների ձևավորման աղբյուրները, շահույթի հաշվարկման և բաշխման սկզբունքները, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է շահույթի վերաբաշխման տարբեր մոդելներ՝ ներառյալ աշխատավարձային քաղաքականությունը, ներդրումային ռեսուրսների ձևավորումը, կուտակային հիմնադրամների կիրառումը և պետական հարկային կարգավորումը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը կազմակերպությունների մրցունակության և կայուն զարգացման վրա։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական կառավարման օպտիմալացմանը, արտադրողականության բարձրացմանը և շահույթի արդարացի բաշխման սոցիալ-տնտեսական նշանակությանը։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և գործնական վերլուծությունները՝ առաջարկելով բարելավման ուղիներ ոլորտի արդյունավետ կառավարման համար։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, արտադրական կազմակերպությունների ղեկավարների, գիտահետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։