Նոր Կտակարան՝ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի

Pedagogy

Education Preparedness Index in COVID-19 (EPIC)-ը կրթագիտական և քաղաքական վերլուծական բնույթի հետազոտական աշխատություն է, որը ուսումնասիրում է կրթական համակարգերի պատրաստվածության մակարդակը COVID-19 համավարակի պայմաններում՝ կենտրոնանալով հեռավար ուսուցման կազմակերպման, թվային ենթակառուցվածքների և կրթության շարունակականության ապահովման վրա, աշխատությունում ներկայացվում է «կրթական պատրաստվածության ինդեքս» (EPIC) գաղափարը՝ որպես համեմատական գործիք տարբեր երկրների կամ կրթական համակարգերի արձագանքման արդյունավետությունը գնահատելու համար, միաժամանակ վերլուծվում են դպրոցների և համալսարանների արագ անցումը առցանց ուսուցման ձևերին, ուսուցիչների թվային հմտությունների մակարդակը, ուսանողների հասանելիությունը տեխնոլոգիաներին և կրթական անհավասարությունների խորացումը համավարակի ընթացքում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթական քաղաքականության ճկունությանը, ճգնաժամային կառավարմանը և երկարաժամկետ թվայնացման միտումներին, աշխատությունը նպատակ ունի գնահատել կրթական համակարգերի դիմակայունությունը և առաջարկել բարելավման ռազմավարություններ ապագա ճգնաժամերի համար։

Biology

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ծառաբնակ սնկերի խմբի կենսաբանական առանձնահատկություններին և դրանց կենսատեխնոլոգիական հնարավորությունների գնահատմանը՝ ընդգրկելով տեսակների էկոլոգիական դերը անտառային էկոհամակարգերում և կենսաքիմիական ակտիվության հիմնական ուղղությունները։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են այս սնկերը մասնակցում փայտանյութի քայքայման գործընթացներին՝ արտադրելով լիգնինոլիտիկ և ցելյուլոլիտիկ ֆերմենտներ, որոնք ապահովում են բարդ օրգանական նյութերի տարրալուծումը և նյութերի շրջանառությունը բնական միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սնկերի ֆիզիոլոգիական հարմարվողականությանը տարբեր կլիմայական պայմաններում, ինչպես նաև նրանց կենսաքիմիական պոտենցիալին՝ կիրառման համար կենսատեխնոլոգիայում, ներառյալ կենսավառելիքների արտադրությունը, կենսամաքրման գործընթացները և արդյունաբերական ֆերմենտների ստացումը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է տեսակային բազմազանության պահպանման կարևորությունը և դրանց ուսումնասիրության նշանակությունը ինչպես էկոլոգիական, այնպես էլ կիրառական գիտությունների զարգացման տեսանկյունից։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բյուջետային վերահսկողության համակարգի ուսումնասիրությանը, դրա գործող մեխանիզմների արդյունավետության գնահատմանը և կատարելագործման հիմնական ուղղությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պետական և համայնքային բյուջեների ձևավորման, հաստատման, կատարման և հաշվետվողականության փուլերում իրականացվող վերահսկողական գործընթացները՝ կարևորելով հանրային ֆինանսական միջոցների օրինական, նպատակային և արդյունավետ օգտագործումը։ Վերլուծվում են բյուջետային վերահսկողություն իրականացնող պետական մարմինների գործառույթները, նրանց իրավասությունների բաշխումը, փոխգործակցության մեխանիզմները և վերահսկողական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներքին և արտաքին ֆինանսական վերահսկողության ձևերին, պետական ֆինանսական աուդիտին, բյուջետային ծրագրերի կատարման գնահատմանը, ֆինանսական խախտումների բացահայտմանը և դրանց կանխարգելման մեխանիզմներին։ Քննության են առնվում բյուջետային միջոցների ծախսման արդյունավետության գնահատման չափանիշները, պետական ծրագրերի ֆինանսավորման արդյունքների վերահսկումը և հատկացված միջոցների ու ձեռք բերված արդյունքների միջև կապի ապահովման խնդիրները։ Կարևորվում է վերահսկողության անցումը միայն խախտումների հետագա արձանագրումից դեպի կանխարգելիչ և ռիսկերի վրա հիմնված մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ֆինանսական կառավարման հնարավոր խնդիրները բացահայտել ավելի վաղ փուլերում։ Ուսումնասիրվում են նաև բյուջետային գործընթացների թվայնացման, միասնական տեղեկատվական համակարգերի ներդրման, տվյալների փոխանակման և վերահսկողական ընթացակարգերի ավտոմատացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հանրային ֆինանսների կառավարման թափանցիկության, պետական մարմինների հաշվետվողականության և բյուջետային տեղեկատվության հասանելիության բարձրացման նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գործող օրենսդրական և կազմակերպական մեխանիզմների վերլուծությունը՝ դրանցում առկա բացերի, գործառույթների հնարավոր կրկնությունների և վերահսկողության արդյունավետությունը սահմանափակող գործոնների բացահայտման նպատակով։ Քննարկվում են վերահսկողական մարմինների մասնագիտական կարողությունների զարգացման, ժամանակակից աուդիտորական մեթոդների կիրառման, ռիսկերի գնահատման համակարգերի կատարելագործման և վերահսկողության արդյունքների հիման վրա կառավարչական որոշումների ընդունման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ՀՀ բյուջետային վերահսկողության համակարգի արդյունավետության բարձրացմանը, ֆինանսական կարգապահության ամրապնդմանը, հանրային միջոցների ոչ արդյունավետ օգտագործման ռիսկերի նվազեցմանը և պետական ֆինանսների կառավարման առավել թափանցիկ ու հաշվետու համակարգի ձևավորմանը։

Law

Իրավագիտական և պատմաիրավական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում դատախազության մարմինների ձևավորման, ինստիտուցիոնալ զարգացման, կազմակերպական կառուցվածքի և գործունեության իրավական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով 1922–1998 թվականների պատմական ժամանակահատվածը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է դատախազության՝ որպես պետական իրավապահ և վերահսկողական համակարգի կարևոր ինստիտուտի զարգացման օրինաչափությունների, իրավասությունների փոփոխությունների, պետական կառավարման համակարգում ունեցած դիրքի և գործունեության կազմակերպման սկզբունքների բացահայտման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատմանը հաջորդած պետական և իրավական վերափոխումները, դատախազական համակարգի ստեղծման պատմական նախադրյալները, խորհրդային իրավակարգի պայմաններում դրա գործունեության առանձնահատկությունները և Հայաստանի Հանրապետության անկախության վերականգնումից հետո իրականացված իրավական ու կազմակերպական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի 1920-ական թվականների սկզբի իրավական բարեփոխումները, երբ ձևավորվում էին խորհրդային պետական կառավարման, արդարադատության և իրավապահ մարմինների կազմակերպման նոր սկզբունքները։ Դատախազության համակարգի զարգացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջաններում սահմանվել դատախազական մարմինների իրավասությունները, վերահսկողական գործառույթները, ենթակայության հարաբերությունները և փոխգործակցությունը պետական այլ հաստատությունների հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է խորհրդային Հայաստանի դատախազության կազմակերպական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով Խորհրդային Միության միասնական իրավական համակարգի ազդեցությունը հանրապետական իրավապահ մարմինների գործունեության վրա։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն կենտրոնացված կառավարման, դատախազական հսկողության, ծառայողական ենթակայության և օրինականության ապահովման վերաբերյալ խորհրդային իրավական պատկերացումները։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել դատախազության գործունեությունը կարգավորող սահմանադրական դրույթները, օրենսդրական ակտերը, ենթաօրենսդրական կարգավորումները և կազմակերպական որոշումները, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում սահմանել են համապատասխան մարմինների լիազորություններն ու պարտականությունները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում դատախազական հսկողության պատմական ձևերը, քրեական հետապնդման կազմակերպումը, նախաքննության նկատմամբ վերահսկողությունը, դատարաններում մեղադրանքի պաշտպանությունը և պետական մարմինների գործունեության օրինականության ապահովման հետ կապված գործառույթները։ Նման իրավասությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է դատախազության դերի և իրավական կարգավիճակի պատմական փոփոխությունները հասկանալու համար։ Հետազոտության թեմատիկան ընդգրկում է նաև դատախազության և դատարանների, քննչական մարմինների, ներքին գործերի համակարգի ու պետական կառավարման այլ հաստատությունների փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի իրավապահ մարմինների միջև լիազորությունների սահմանազատման, գործառնական համագործակցության և իրավական պատասխանատվության մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է խորհրդային իրավական համակարգի զարգացման տարբեր փուլերում դատախազության գործունեության փոփոխությունների վերլուծությունը։ Այդ գործընթացները պայմանավորված էին պետական կառավարման համակարգի վերակազմակերպումներով, օրենսդրության փոփոխություններով, իրավապահ քաղաքականության առաջնահերթություններով և դատախազական հսկողության վերաբերյալ իրավական մոտեցումների զարգացմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև դատախազական կադրերի պատրաստման, նշանակման, ծառայողական կարգապահության, մասնագիտական պատասխանատվության և կազմակերպական կառավարման առանձնահատկությունները։ Պատմաիրավական տեսանկյունից կարևոր է ուսումնասիրել, թե ինչպես են դատախազության կազմակերպական սկզբունքները և իրավական գործառույթները փոխվել պետական համակարգի զարգացման տարբեր փուլերում։ Առանձին նշանակություն ունի Հայաստանի անկախության վերականգնմանը հաջորդած ժամանակաշրջանը, երբ անհրաժեշտություն առաջացավ վերանայելու պետական մարմինների գործունեության իրավական հիմքերը և դրանք համապատասխանեցնելու ինքնիշխան պետության սահմանադրական ու օրենսդրական համակարգին։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի 1990-ական թվականների իրավական բարեփոխումները, պետական իշխանության մարմինների վերակազմակերպումը և դատախազության տեղը նոր ձևավորվող սահմանադրական կարգում։ Հայաստանի Հանրապետության 1995 թվականի Սահմանադրության ընդունումը կարևոր հանգրվան էր պետական իշխանության կազմակերպման և դատախազության սահմանադրական կարգավիճակի զարգացման տեսանկյունից։ Հետազոտության թեմատիկան կարող է ընդգրկել սահմանադրական դրույթների և դատախազության գործունեությունը կարգավորող օրենսդրության փոխհարաբերությունը, իրավասությունների իրավական ամրագրումը և կազմակերպական ինքնուրույնության ու հաշվետվողականության հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում 1998 թվականի դրությամբ դատախազական համակարգի կազմակերպաիրավական վիճակի գնահատումը՝ նախորդ պատմական փուլերի հետ համեմատության միջոցով։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է դատախազության գործունեության իրավական սկզբունքների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ օրինականության, կենտրոնացվածության, իրավասությունների հստակ սահմանման, ծառայողական պատասխանատվության և պետական իշխանության մարմինների հետ փոխհարաբերությունների հարցերը։ Միաժամանակ դատախազության պատմական գործունեության գնահատման համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել տարբեր ժամանակաշրջանների քաղաքական և իրավական միջավայրերի առանձնահատկությունները, քանի որ խորհրդային և անկախ պետականության պայմաններում դատախազական մարմինների կարգավիճակն ու գործառույթները ձևավորվել են տարբեր ինստիտուցիոնալ համակարգերում։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել պատմաիրավական, համեմատաիրավական, համակարգային, իրավանորմատիվ և ինստիտուցիոնալ վերլուծության մեթոդներ։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու օրենսդրական փոփոխությունների հաջորդականությունը, համեմատելու դատախազության կազմակերպական կառուցվածքի տարբեր մոդելները և բացահայտելու իրավական կարգավորման զարգացման հիմնական միտումները։ Կարևոր նշանակություն ունեն պատմական իրավական ակտերի, սահմանադրական փաստաթղթերի, դատախազական համակարգի գործունեությանը վերաբերող պաշտոնական նյութերի և իրավագիտական գրականության ուսումնասիրությունները։ Դրանց համադրումը կարող է նպաստել դատախազության զարգացման պատմության առավել ամբողջական ներկայացմանը և իրավական ինստիտուտների շարունակականության ու փոփոխությունների բացահայտմանը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է Հայաստանի պետական և իրավական համակարգի զարգացման կարևորագույն ուղղություններից մեկի պատմական ուսումնասիրությամբ, ինչպես նաև դատախազության կազմակերպաիրավական հիմքերի ձևավորման և փոփոխության օրինաչափությունների բացահայտմամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է դատախազական համակարգի պատմական փորձի գնահատման, իրավապահ մարմինների գործունեության իրավական կարգավորման ուսումնասիրության և պետական ինստիտուտների զարգացման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնման հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբաններին, իրավունքի պատմաբաններին, դատախազության և այլ իրավապահ մարմինների մասնագետներին, պետական կառավարման հետազոտողներին, սահմանադրական և քրեական դատավարության իրավունքի մասնագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի իրավագիտական, պատմական, ինստիտուցիոնալ և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանում դատախազության մարմինների ձևավորման, կազմակերպական զարգացման, իրավական կարգավիճակի, վերահսկողական և դատավարական գործառույթների, ինչպես նաև խորհրդային և անկախ պետականության պայմաններում դրանց գործունեության առանձնահատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Geography

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է աղետի գոտու բնակչության միգրացիոն շարժերի աշխարհագրական վերլուծությանը՝ դիտարկելով բնակչության տեղաշարժերի տարածական և ժամանակային առանձնահատկությունները, դրանց պատճառահետևանքային կապերը և սոցիալ-տնտեսական ազդեցությունները։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ բնական և տեխնածին աղետների հետևանքով ձևավորված բնակչության տեղաշարժերը պայմանավորված են ինչպես բնակելի միջավայրի կորստով և անվտանգության ռիսկերով, այնպես էլ զբաղվածության, ենթակառուցվածքների և կենսապայմանների խաթարմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միգրացիոն հոսքերի ուղղություններին՝ ներքին տեղաշարժ դեպի քաղաքային կենտրոններ, հարակից շրջաններ կամ արտագաղթ, ինչպես նաև դրանց տարածքային անհավասար բաշխմանը։ Աշխատությունում կիրառվում են աշխարհագրական վերլուծության մեթոդներ՝ քարտեզագրում, տարածական մոդելավորում և դինամիկայի համեմատական ուսումնասիրություն, որոնք թույլ են տալիս բացահայտել միգրացիոն գործընթացների օրինաչափությունները։ Միաժամանակ քննարկվում են սոցիալական ադապտացիայի խնդիրները, բնակչության վերաբնակեցման պետական քաղաքականության արդյունավետությունը և երկարաժամկետ ժողովրդագրական հետևանքները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ աղետի գոտու միգրացիոն շարժերը բարդ բազմագործոն գործընթաց են, որոնք պահանջում են համակողմանի աշխարհագրական և սոցիալ-տնտեսական վերլուծություն՝ արդյունավետ տարածքային կառավարման և վերականգնման քաղաքականությունների մշակման համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է թարգմանության գործընթացում նույնականության պահպանման, վերակառուցման և փոխակերպման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ֆրանսիական արձակ և չափածո գրականության հայերեն թարգմանությունների նյութի հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում նույնականությունը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ երևույթ, որը կարող է արտահայտվել ազգային, մշակութային, լեզվական, հեղինակային, սոցիալական և անհատական մակարդակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե բնագրում արտահայտված մշակութային ու լեզվական ինքնատիպությունը ինչպիսի փոփոխությունների է ենթարկվում այլ լեզվական և մշակութային միջավայր տեղափոխվելիս։ Քննվում են թարգմանչի ընտրած լեզվական միջոցները, բառապաշարը, ոճական լուծումները, դարձվածքները, մշակութային իրողությունների փոխանցման եղանակները և դրանց ազդեցությունը ստեղծագործության ընդհանուր ընկալման վրա։ Արձակ ստեղծագործությունների ուսումնասիրության ընթացքում կարևորվում են պատմողական ձայնի, կերպարների խոսքի, սոցիալական ու մշակութային միջավայրի, հեղինակային ոճի և ենթատեքստային իմաստների վերարտադրության խնդիրները։ Չափածո ստեղծագործությունների դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն են ստանում բանաստեղծական լեզվի, պատկերային համակարգի, ռիթմի, հնչերանգի, տաղաչափական կառուցվածքի և գեղարվեստական արտահայտչականության փոխանցման հարցերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնագրի և թարգմանության համեմատական քննությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու իմաստային տեղաշարժերը, բացթողումները, հավելումները, փոխարինումները և մշակութային հարմարեցումները։ Դիտարկվում է նաև թարգմանչի՝ որպես երկու լեզվամշակութային համակարգերի միջնորդի դերը, քանի որ նրա մեկնաբանական որոշումները կարող են ազդել ինչպես հեղինակի անհատական ոճի, այնպես էլ ստեղծագործության մեջ ներկայացված մշակութային ինքնության ընկալման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն բառերին, արտահայտություններին, խորհրդանիշներին և իրողություններին, որոնք սերտորեն կապված են ֆրանսիական մշակութային միջավայրի հետ և հայերենում միշտ չէ, որ ունեն ամբողջական համարժեքներ։ Այդ դեպքերում քննվում են համարժեքության, օտարացման, տեղայնացման, բացատրական փոխանցման և այլ թարգմանական ռազմավարությունների հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև հայերեն թարգմանության լեզվական բնականության և բնագրի մշակութային առանձնահատկությունների պահպանման միջև հավասարակշռության խնդիրը։ Տարբեր ժանրերի համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե նույնականության փոխանցման խնդիրներն ինչպես են փոփոխվում արձակի և պոեզիայի դեպքում և ինչպիսի թարգմանական միջոցներ են առավել բնորոշ յուրաքանչյուրին։ Աշխատությունը կարող է նպաստել գրական թարգմանության տեսության, ֆրանսերեն-հայերեն մշակութային փոխհաղորդակցության և թարգմանական մեկնաբանության մեխանիզմների առավել խոր ուսումնասիրությանը՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով թարգմանագիտության, համեմատական գրականագիտության, ֆրանսիական գրականության և լեզվամշակութաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։