On mean-value multivariate lagrange interpolation

Literature

Աշխատանքը ներկայացնում է 2016 թվականին հրատարակված նոր գրքերի համակարգված տեղեկատվական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, հետազոտողներին, ուսանողներին, դասախոսներին և գրադարանների մասնագետներին տեղեկացնել տվյալ տարվա նոր գրքային արտադրանքի մասին։ Հայաստանի ազգային գրադարանի համահավաք գրացուցակի տվյալների համաձայն՝ այս մատենագիտական շարքի 2016 թվականի թողարկումը կազմել է 552 էջ և շարքի նախորդ թողարկումների հետ մեկտեղ ներառված է «Նոր գրքեր» շարունակվող հրատարակության կազմում։ A armunicat.nla.am Ցանկը կարող է ընդգրկել տարբեր բնագավառների՝ գիտության, կրթության, պատմության, մշակույթի, արվեստի, տնտեսագիտության, իրավագիտության, տեխնիկայի, հասարակական և հումանիտար գիտությունների, ինչպես նաև գեղարվեստական գրականության վերաբերյալ հրատարակություններ։ Յուրաքանչյուր գրքի մատենագիտական տվյալների համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս նույնականացնել հրատարակությունը, պարզել դրա հեղինակային և հրատարակչական տվյալները և անհրաժեշտության դեպքում օգտագործել այն հետագա գիտական, ուսումնագիտական կամ մասնագիտական աշխատանքներում։ Նման տեղեկատվական ցանկը կարևոր նշանակություն ունի նոր գրականության վերաբերյալ տեղեկության արագ տարածման, գրադարանային ֆոնդերի համալրման, ընթերցողների սպասարկման և անհրաժեշտ աղբյուրների որոնման գործընթացների արդյունավետ կազմակերպման համար։ Այն միաժամանակ կարող է դիտարկվել որպես 2016 թվականի Հայաստանի գրահրատարակչական կյանքի տեղեկատվական արտացոլում՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել այդ ժամանակահատվածում հրատարակված գրքերի թեմատիկ բազմազանության և գիտամշակութային հետաքրքրությունների մասին։ Աշխատանքը հատկապես օգտակար է այն անձանց համար, ովքեր ցանկանում են որոշակի ժամանակաշրջանի գրականության մեջ արագ կողմնորոշվել և ընտրել իրենց ուսումնագիտական կամ մասնագիտական նպատակներին համապատասխան աղբյուրներ։ Ընդհանուր առմամբ, ցանկը հանդիսանում է 2016 թվականի նոր հրատարակությունների վերաբերյալ կարևոր մատենագիտական կողմնորոշիչ՝ նպաստելով գրականության հայտնաբերմանը, ընտրությանը, ուսումնասիրմանը և գիտական շրջանառությանը։

Philosophy

Աշխատությունը նվիրված է կենսաբարոյագիտության ձևավորման, զարգացման և ժամանակակից գիտելիքի համակարգում դրա առանձնահատուկ կարգավիճակի փիլիսոփայական ու արժեբանական ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես բնական, բժշկական, հասարակական և հումանիտար գիտությունների փոխհատման կետում ձևավորված միջգիտակարգային ոլորտ։ Հետազոտության կենտրոնում այն գաղափարն է, որ կենսաբանական և բժշկական գիտությունների արագ զարգացումը ոչ միայն ընդլայնում է մարդու հնարավորությունները կյանքի գործընթացների ուսումնասիրման և դրանց վրա ազդեցություն գործելու առումով, այլև առաջադրում է նոր բարոյական հարցեր, որոնց լուծումը հնարավոր չէ իրականացնել միայն գիտատեխնիկական գիտելիքի շրջանակում։ Գիտական հնարավորությունների ընդլայնմանը զուգահեռ անհրաժեշտություն է առաջանում գնահատելու դրանց նպատակները, թույլատրելի սահմանները, հասարակական հետևանքները և մարդու արժանապատվության, ազատության, պատասխանատվության ու արդարության հետ հարաբերակցությունը։ Այս համատեքստում կենսաբարոյագիտությունը ներկայացվում է որպես գիտելիքի այնպիսի նոր ձև, որը համադրում է փաստերի գիտական ուսումնասիրությունը արժեքային գնահատման հետ և ստեղծում տարբեր մասնագիտական ոլորտների միջև երկխոսության հարթակ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է միջգիտակարգայնության գաղափարի վրա։ Կենսաբարոյագիտական խնդիրը սովորաբար հնարավոր չէ ամբողջությամբ հասկանալ միայն մեկ գիտակարգի մեթոդներով, քանի որ այն կարող է միաժամանակ ունենալ կենսաբանական, բժշկական, իրավական, հոգեբանական, սոցիալական, փիլիսոփայական և բարոյագիտական կողմեր։ Օրինակ՝ բժշկական նոր տեխնոլոգիայի կիրառման հարցը պահանջում է հասկանալ դրա կենսաբանական հիմքը և հնարավոր բժշկական արդյունքները, սակայն դրան զուգահեռ առաջանում են մարդու ինքնավարության, համաձայնության, արդար հասանելիության, մասնագիտական պատասխանատվության և հասարակական հետևանքների վերաբերյալ հարցեր։ Հետևաբար միջգիտակարգայնությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես տարբեր գիտությունների տվյալների մեխանիկական միավորում, այլ որպես խնդրի բազմակողմանի ճանաչման և տարբեր գիտական լեզուների միջև կապերի ստեղծման մեթոդաբանական սկզբունք։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բարոյագիտության և կենսաբժշկական գիտելիքի հարաբերությանը։ Բնական գիտությունները հիմնականում նկարագրում և բացատրում են այն, թե ինչպես են տեղի ունենում որոշակի երևույթներ, մինչդեռ բարոյագիտական վերլուծությունը վերաբերում է այն հարցին, թե ինչպիսի գործողություններ են ընդունելի, ինչ արժեքներ պետք է պաշտպանվեն և ինչպիսի պատասխանատվություն է առաջանում գիտելիքի կիրառման ընթացքում։ Այս տարբերությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալ, որ գիտականորեն հնարավոր գործողությունը ինքնաբերաբար չի դառնում բարոյապես հիմնավորված։ Կենսաբարոյագիտական մտածողության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ գիտական փաստերը դիտարկվում են դրանց մարդկային և հասարակական նշանակության հետ միասին։ Այդպիսով գիտելիքը կապվում է պատասխանատվության հետ, իսկ գիտական գործունեությունը՝ դրա հնարավոր հետևանքների գնահատման անհրաժեշտության հետ։ Հետազոտության առանցքային հասկացություններից է մարդու արժանապատվությունը։ Այն դիտարկվում է որպես կենսաբժշկական հարաբերություններում մարդու նկատմամբ վերաբերմունքի հիմնարար արժեքային կողմնորոշիչներից մեկը։ Անձը չի կարող ընկալվել միայն որպես կենսաբանական օրգանիզմ, բժշկական միջամտության օբյեկտ կամ գիտական տեղեկատվության աղբյուր։ Մարդու անձնական ինքնությունը, ընտրության հնարավորությունը, համոզմունքները, մասնավոր կյանքի սահմանները և սեփական մարմնի վերաբերյալ որոշումներին մասնակցությունը կազմում են բարոյական գնահատման կարևոր բաղադրիչներ։ Այս մոտեցումը նպաստում է բժշկության և կենսաբանական հետազոտությունների մարդակենտրոն ընկալման ձևավորմանը, որտեղ գիտական առաջընթացը դիտարկվում է մարդու բարեկեցության և արժանապատվության պահպանման հետ փոխկապակցված։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ինքնավարության սկզբունքի ուսումնասիրությունը։ Անձի ինքնավարությունը կապված է սեփական կյանքի և առողջության վերաբերյալ տեղեկացված որոշումներ կայացնելու հնարավորության հետ։ Բժշկական հարաբերություններում այն արտահայտվում է տեղեկացված համաձայնության, համապատասխան տեղեկատվություն ստանալու, առաջարկվող միջամտության վերաբերյալ սեփական դիրքորոշումը ձևավորելու և որոշումների ընդունմանը մասնակցելու միջոցով։ Սակայն ինքնավարությունը բացարձակ և մեկուսացված սկզբունք չէ։ Իրական իրավիճակներում այն կարող է փոխհարաբերվել առողջության պահպանման, այլ անձանց իրավունքների, մասնագիտական պատասխանատվության և հասարակական շահերի հետ։ Այդ պատճառով կենսաբարոյագիտական վերլուծությունը հաճախ ուղղված է ոչ թե մեկ սկզբունքի անվերապահ գերակայության հաստատմանը, այլ տարբեր արժեքների միջև հիմնավորված հավասարակշռության որոնմանը։ Առանձին ուղղություն է բարեգործության և վնաս չպատճառելու սկզբունքների քննությունը։ Բժշկական գործունեությունը պատմականորեն կապված է հիվանդի բարօրությանը նպաստելու և հնարավոր վնասները նվազագույնի հասցնելու գաղափարի հետ։ Ժամանակակից պայմաններում այդ սկզբունքների կիրառումը բարդանում է բժշկական տեխնոլոգիաների բազմազանության և բուժական որոշումների հնարավոր հետևանքների անորոշության պատճառով։ Բժշկական միջամտության գնահատման ժամանակ անհրաժեշտ է համադրել հնարավոր օգուտները, ռիսկերը, անձի ցանկությունները և կյանքի որակի վերաբերյալ տարբեր պատկերացումները։ Այդ պատճառով բարոյական որոշումը չի կարող հիմնվել միայն տեխնիկական արդյունավետության վրա, այլ պահանջում է մարդու անհատական իրավիճակի և արժեքային դիրքորոշումների հաշվառում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է արդարության գաղափարը։ Առողջապահական և կենսաբժշկական ռեսուրսների սահմանափակության պայմաններում առաջանում են դրանց բաշխման, բժշկական ծառայությունների հասանելիության և տարբեր սոցիալական խմբերի նկատմամբ հավասար վերաբերմունքի խնդիրներ։ Արդարության սկզբունքը հնարավորություն է տալիս կենսաբարոյագիտությունը դուրս բերել միայն բժիշկ–հիվանդ անհատական հարաբերությունների շրջանակից և դիտարկել հասարակական ինստիտուտների, առողջապահական քաղաքականության ու սոցիալական պատասխանատվության մակարդակում։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են հավասարության, խտրականության բացառման, խոցելի խմբերի պաշտպանության և սահմանափակ ռեսուրսների պատասխանատու բաշխման արժեքային հիմքերը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գիտական հետազոտությունների բարոյական կարգավորմանը։ Մարդկանց մասնակցությամբ կենսաբժշկական ուսումնասիրությունները կարևոր գիտական նշանակություն կարող են ունենալ, սակայն դրանք առաջադրում են մասնակիցների անվտանգության, կամավոր մասնակցության, տեղեկացված համաձայնության, անձնական տվյալների պաշտպանության և հետազոտողի պատասխանատվության հարցեր։ Կենսաբարոյագիտական մոտեցումը պահանջում է, որ գիտական արդյունքի ձեռքբերումը չդիտարկվի որպես ինքնաբավ նպատակ, որը կարող է անտեսել հետազոտությանը մասնակցող անձի իրավունքներն ու շահերը։ Այս սկզբունքը կարևոր նշանակություն ունի գիտության նկատմամբ հասարակական վստահության պահպանման համար և ցույց է տալիս գիտական ազատության ու բարոյական պատասխանատվության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են քննության առնվել նաև գենետիկական և վերարտադրողական տեխնոլոգիաների զարգացման հետ կապված արժեքային հարցերը։ Գենետիկական տեղեկատվության ստացման և կիրառման հնարավորությունները նոր հարցեր են առաջադրում անձնական տվյալների գաղտնիության, ընտանեկան հարաբերությունների, պատասխանատվության և մարդու կենսաբանական առանձնահատկությունների նկատմամբ հասարակական վերաբերմունքի վերաբերյալ։ Վերարտադրողական բժշկության զարգացումը ևս ընդլայնում է մարդու ընտրության հնարավորությունները, սակայն միաժամանակ ստեղծում է բարոյական և իրավական նոր խնդիրներ։ Այս ոլորտներում կենսաբարոյագիտության դերը դրսևորվում է տեխնոլոգիական հնարավորությունների և դրանց մարդկային նշանակության միջև քննադատական կապի ստեղծմամբ։ Կարևոր ուղղություն է բժշկական գաղտնիության և անձնական տեղեկատվության պաշտպանության խնդիրը։ Թվային տեխնոլոգիաների և բժշկական տվյալների լայնածավալ մշակման պայմաններում առողջության վերաբերյալ տեղեկատվությունը կարող է ունենալ գիտական ու բժշկական մեծ արժեք, սակայն այն միաժամանակ վերաբերում է անձի մասնավոր կյանքի ոլորտին։ Կենսաբարոյագիտական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տվյալների օգտագործման նպատակների, համաձայնության, գաղտնիության և հանրային շահի միջև հնարավոր հակասությունները։ Այս խնդիրը հատկապես կարևոր է ժամանակակից կենսաբանկերի, գենետիկական տվյալների բազաների և թվային առողջապահական համակարգերի զարգացման պայմաններում։ Առանձին նշանակություն ունի մասնագիտական պատասխանատվության հասկացությունը։ Բժիշկը, հետազոտողը, կենսաբանը և այլ մասնագետներ գործում են ոչ միայն մասնագիտական գիտելիքի, այլև հասարակական վստահության շրջանակում։ Նրանց որոշումները կարող են ուղղակիորեն ազդել մարդու առողջության, իրավունքների և կյանքի որակի վրա։ Այդ պատճառով մասնագիտական իրավասությունը կենսաբարոյագիտական տեսանկյունից լրացվում է ազնվության, պատասխանատվության, շահերի բախման կանխարգելման և անձի նկատմամբ հարգանքի պահանջներով։ Գիտնականի պատասխանատվությունը նույնպես ընդլայնվում է, քանի որ հետազոտության արդյունքների հնարավոր կիրառությունները կարող են ունենալ երկարաժամկետ հասարակական և բնապահպանական հետևանքներ։ Հետազոտության արժեբանական ուղղությունը կենտրոնանում է այն հարցի վրա, թե ինչպիսի արժեքներ են ընկած կենսաբարոյագիտական դատողությունների հիմքում և ինչպես են դրանք փոխհարաբերվում։ Կյանքը, առողջությունը, ազատությունը, արժանապատվությունը, արդարությունը, պատասխանատվությունը, անվտանգությունը և համերաշխությունը կարող են հանդես գալ որպես բարոյական ընտրության հիմնական կողմնորոշիչներ։ Սակայն կոնկրետ իրավիճակներում այդ արժեքները միշտ չէ, որ համընկնում են։ Անձի ազատ ընտրությունը կարող է հակադրվել մասնագիտական բարեգործության պատկերացումներին, հասարակական անվտանգությունը՝ անձնական գաղտնիությանը, իսկ գիտական առաջընթացը՝ հնարավոր երկարաժամկետ ռիսկերի կանխարգելման պահանջին։ Կենսաբարոյագիտության առանձնահատկությունը հենց այս արժեքային հակասությունների ճանաչումն ու դրանց վերաբերյալ հիմնավորված քննարկման մեթոդների մշակման փորձն է։ Կարևորվում է նաև արժեքային բազմակարծությունը։ Ժամանակակից հասարակություններում մարդկանց բարոյական պատկերացումները կարող են պայմանավորված լինել մշակութային ավանդույթներով, փիլիսոփայական համոզմունքներով, կրոնական աշխարհայացքով և անձնական փորձով։ Հետևաբար կենսաբարոյագիտական քննարկումը հաճախ ընթանում է այնպիսի միջավայրում, որտեղ գոյություն չունի բոլոր հարցերի վերաբերյալ նախապես ընդունված միասնական պատասխան։ Այս պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն են ստանում փաստարկված երկխոսությունը, տարբեր դիրքորոշումների նկատմամբ հարգանքը և ընդհանուր ընդունելի սկզբունքների որոնումը։ Միջգիտակարգային բնույթը կենսաբարոյագիտությանը հնարավորություն է տալիս ստեղծել հաղորդակցության տարածք տարբեր մասնագետների և հասարակական խմբերի միջև։ Հետազոտության մեջ առանձնահատուկ տեղ կարող է զբաղեցնել տեխնոլոգիական առաջընթացի և բարոյական պատասխանատվության հարաբերությունը։ Կենսատեխնոլոգիաների, գենոմային հետազոտությունների, վերականգնողական բժշկության, թվային առողջապահության և այլ ուղղությունների զարգացումը շարունակաբար ստեղծում է իրավիճակներ, որոնց համար նախկին բարոյական մոտեցումները կարող են պահանջել վերաիմաստավորում։ Նոր տեխնոլոգիաների դեպքում հաճախ դժվար է նախապես ամբողջությամբ գնահատել դրանց երկարաժամկետ ազդեցությունը, ինչի պատճառով առաջանում է զգուշավորության, ռիսկերի գնահատման և ապագա սերունդների նկատմամբ պատասխանատվության խնդիրը։ Այս տեսանկյունից կենսաբարոյագիտությունը ներկայանում է ոչ միայն արդեն առաջացած հակասություններին արձագանքող, այլև գիտատեխնիկական զարգացման հնարավոր հետևանքները կանխատեսող և քննարկման առարկա դարձնող գիտելիքի ձև։ Առանձին ուղղություն է մարդու և բնության հարաբերությունների ընդլայնված բարոյագիտական ընկալումը։ Կենսաբարոյական հարցերը կարող են ընդգրկել ոչ միայն մարդու առողջությունն ու բժշկությունը, այլև կենդանի բնության նկատմամբ պատասխանատվությունը, կենդանիների բարեկեցությունը, կենսաբազմազանության պահպանումը և բնապահպանական վտանգների ազդեցությունը մարդու ու մյուս կենդանի համակարգերի վրա։ Այս ընդլայնված մոտեցումը ցույց է տալիս, որ կյանքի արժեքի վերաբերյալ բարոյագիտական քննարկումը կարող է դուրս գալ միայն անհատական բժշկական հարաբերությունների սահմաններից և ընդգրկել հասարակության, բնության ու ապագա սերունդների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են համադրվել փիլիսոփայական վերլուծությունը, արժեբանական մոտեցումը, համեմատական ուսումնասիրությունը, միջգիտակարգային սինթեզը և կոնկրետ բարոյական իրավիճակների քննությունը։ Փիլիսոփայական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հստակեցնել հիմնական հասկացությունների բովանդակությունը, իսկ արժեբանական մոտեցումը՝ բացահայտել որոշումների հիմքում գտնվող արժեքային կողմնորոշումները։ Կոնկրետ իրավիճակների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս տեսական սկզբունքները դիտարկել իրական հակասությունների պայմաններում և բացահայտել դրանց կիրառման սահմաններն ու դժվարությունները։ Միջգիտակարգային մեթոդաբանությունը միավորում է բժշկական ու կենսաբանական փաստերը իրավական, սոցիալական և բարոյագիտական գնահատումների հետ՝ ձևավորելով խնդրի ամբողջական ընկալում։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է կենսաբարոյագիտությունը ժամանակակից գիտելիքի կառուցվածքում որպես ինքնատիպ ինտեգրատիվ ոլորտ հասկանալու հնարավորությամբ։ Այն ցույց է տալիս, որ գիտության զարգացման նոր փուլերում փաստական գիտելիքը և արժեքային պատասխանատվությունը չեն կարող ամբողջությամբ տարանջատվել, քանի որ կյանքի, առողջության և մարդու կենսաբանական բնույթի վրա ազդեցություն ունեցող տեխնոլոգիաները անմիջականորեն առաջադրում են դրանց օգտագործման նպատակների ու սահմանների հարցը։ Կենսաբարոյագիտությունն այս իմաստով հանդես է գալիս որպես գիտության, փիլիսոփայության, իրավունքի և հասարակական արժեքների միջև կապ ստեղծող ոլորտ՝ նպաստելով գիտական առաջընթացի պատասխանատու ընկալմանը։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է կենսաբարոյագիտության տեսական, մեթոդաբանական և արժեբանական հիմքերի համալիր ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով դրա միջգիտակարգային բնույթը, մարդու արժանապատվության, ինքնավարության, արդարության և պատասխանատվության սկզբունքների նշանակությունը, ինչպես նաև ժամանակակից կենսաբժշկական ու տեխնոլոգիական զարգացման հետևանքով առաջացող նոր բարոյական հարցերը։ Այն կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայության, բարոյագիտության, բժշկության, կենսաբանության, իրավագիտության, սոցիոլոգիայի և գիտության մեթոդաբանության ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։

Geography

Այս աշխատանքը նվիրված է Վայոց Ձորի մարզի էկոլոգիական տարողունակության աշխարհագրական վերլուծությանը և գնահատմանը՝ ընդգծելով տարածաշրջանի բնական համակարգերի կարողությունը դիմակայելու մարդածին ազդեցություններին և պահպանելու էկոլոգիական հավասարակշռությունը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են մարզի ֆիզիկաաշխարհագրական պայմանները՝ ռելիեֆը, կլիման, ջրային ռեսուրսները, հողային ծածկույթը և կենսաբազմազանությունը, որոնք միասին ձևավորում են տարածքի էկոլոգիական ներուժը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդկային գործունեության ազդեցությանը՝ գյուղատնտեսության, արոտավայրերի օգտագործման, բնակավայրերի ընդլայնման և տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացման համատեքստում, որոնք կարող են փոխել բնական համակարգերի կայունությունը։ Աշխատությունում կիրառվում են աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի (GIS) և մոդելավորման մեթոդներ՝ տարածքային բեռնվածության գնահատման, ռեսուրսների օգտագործման ինտենսիվության և էկոհամակարգերի խոցելիության քարտեզագրման համար։ Վերլուծվում են նաև կլիմայական փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունները՝ ներառյալ ջերմաստիճանի և տեղումների տատանումները, որոնք կարող են ազդել հողերի բերրիության, ջրային հաշվեկշռի և բուսական ծածկույթի վրա։ Նպատակն է ձևավորել համալիր պատկերացում մարզի էկոլոգիական տարողունակության մասին և առաջարկել կայուն զարգացման համար գիտականորեն հիմնավորված կառավարման մոտեցումներ։

History

Պատմագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Բյուզանդական կայսրության քաղաքական, ռազմական, հասարակական և մշակութային կյանքում հայերի ներկայության ու գործունեության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հայ բնակչության տեղաշարժերը դեպի կայսրության տարբեր շրջաններ, հայկական համայնքների ձևավորումը և նրանց մասնակցությունը բյուզանդական հասարակության տարբեր ոլորտներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայազգի պետական ու ռազմական գործիչների գործունեությանը, կայսրության կառավարման համակարգում նրանց ներգրավվածությանը և հայ-բյուզանդական քաղաքական ու մշակութային կապերի զարգացմանը։ Վերլուծվում են հայկական ազնվականության, զինվորականության և հոգևորականության դերը, ինչպես նաև կայսրության տարածքում հայկական մշակութային և եկեղեցական ավանդույթների պահպանման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև Բյուզանդիայի և Հայաստանի միջև քաղաքական հարաբերությունները, բնակչության փոխադարձ տեղաշարժերը, մշակութային փոխազդեցությունները և ինքնության պահպանման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հայերի դերի մասին բյուզանդական աշխարհի պատմական զարգացման գործընթացներում և բացահայտելու հայ-բյուզանդական բազմակողմ հարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, բյուզանդագիտության, միջնադարագիտության և հայ-բյուզանդական հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է մայրական կաթից պրոբիոտիկ բակտերիաների անջատման, նույնականացման և կենսաբանական բնութագրման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց հնարավոր կիրառական նշանակությունը մարդու առողջության և նորածնային սնուցման ոլորտում։ Գրքում ներկայացվում են մայրական կաթի միկրոբիոտայի կազմի ուսումնասիրության մեթոդները, բակտերիաների ընտրովի աճեցման և անջատման լաբորատոր տեխնիկաները, ինչպես նաև ստացված շտամների ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական հատկությունների գնահատման մոտեցումները։ Հեղինակը վերլուծում է անջատված պրոբիոտիկ միկրոօրգանիզմների դիմադրողականությունը տարբեր միջավայրային գործոնների նկատմամբ, դրանց հակամանրէային ակտիվությունը և մարդու աղիքային միկրոֆլորայի հետ փոխազդեցության հնարավոր մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ քննարկվում է նաև մայրական կաթի միկրոբիոտայի դերը իմունային համակարգի ձևավորման, աղիքային առողջության պահպանման և նորածինների զարգացման գործընթացներում։ Ներկայացվում են փորձարարական տվյալներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել ուսումնասիրված շտամների պրոբիոտիկ ներուժը և դրանց կիրառման հեռանկարները ֆունկցիոնալ սննդամթերքի և բժշկակենսաբանական պատրաստուկների մշակման մեջ։ Գիրքը նախատեսված է միկրոբիոլոգների, կենսատեխնոլոգների, սննդաբանների, բժշկական հետազոտողների և կենսաբժշկական գիտություններով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է որովայնամզի, որովայնի խոռոչի, հետորովայնամզային տարածության և որովայնի պատի հիվանդությունների ու ախտաբանական վիճակների ախտորոշման համար էխոգրաֆիկ և համակարգչային շերտագրական տվյալների համալիր վերլուծության համակարգի մշակմանն ու կիրառմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են բժշկական պատկերների համադրման, մշակման և գնահատման ժամանակակից մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել ախտորոշման ճշգրտությունը, արագությունը և տեղեկատվական արժեքը։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր ախտաբանական գործընթացների պատկերային առանձնահատկությունները, առաջարկում է տվյալների համակարգված գնահատման մեթոդաբանություն և ցույց տալիս համալիր ախտորոշման առավելությունները կլինիկական որոշումների կայացման գործընթացում։ Ուսումնասիրությունն ընդգծում է համակարգչային տեխնոլոգիաների և ճառագայթային ախտորոշման մեթոդների համատեղ կիրառման կարևորությունը՝ հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման, տարբերակիչ ախտորոշման և բուժման արդյունավետ պլանավորման նպատակով։ Գիրքը նախատեսված է ճառագայթաբանների, վիրաբույժների, գաստրոէնտերոլոգների, ուլտրաձայնային ախտորոշման մասնագետների, գիտաշխատողների, ռեզիդենտների և բժշկական բուհերի ուսանողների համար։