Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionCulture
Արցախի ճարտարապետական դպրոցը հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության համակարգում
Աշխատությունը նվիրված է Արցախի ճարտարապետական դպրոցի ուսումնասիրությանը՝ որպես հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության կարևորագույն ուղղություններից մեկի։ Վերլուծվում են Արցախի տարածքում ձևավորված եկեղեցական և վանական համալիրների կառուցվածքային, գեղարվեստական և ոճական առանձնահատկությունները, դրանց տեղը հայկական ճարտարապետական ավանդույթների ընդհանուր համակարգում։ Ուսումնասիրվում են շինարարական լուծումները, հորինվածքային սկզբունքները, քանդակային և դեկորատիվ տարրերը, ինչպես նաև բնական միջավայրի ազդեցությունը ճարտարապետական կերպարի ձևավորման վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում է Արցախի ճարտարապետական դպրոցի զարգացման ընթացքը, դրա կապը հայկական միջնադարյան ճարտարապետության այլ կենտրոնների հետ և նշանակությունը ազգային մշակութային ինքնության պահպանման գործում։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության բազմազանության, պատմական ժառանգության և գեղարվեստական արժեքների առավել ամբողջական ընկալմանը։
Updated: 2026-09-07
Literature
Անտիկ գրականության պատմություն, մաս 2․ Հռոմեական գրականություն
Գիրքը նվիրված է հին հռոմեական գրականության ձևավորման, զարգացման և պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով այն որպես համաշխարհային գրականության և եվրոպական մշակութային ժառանգության հիմնարար բաղադրիչ։ Աշխատությունը նպատակ ունի ամբողջական պատկերացում տալ Հռոմի գրական կյանքի, նրա գաղափարական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների, գրական ուղղությունների և ժանրերի զարգացման մասին՝ դիտարկելով գրականությունը հին հռոմեական հասարակության պատմական, քաղաքական, հասարակական և մշակութային իրողությունների համատեքստում։ Հռոմեական գրականությունը ձևավորվել է հունական մշակույթի նշանակալի ազդեցության պայմաններում, սակայն աստիճանաբար ձեռք է բերել ինքնատիպ բնույթ՝ արտահայտելով հռոմեական ժողովրդի աշխարհայացքը, ազգային ինքնագիտակցությունը, պետականության գաղափարը, քաղաքացիական պարտքի գիտակցումը, հայրենասիրությունը, բարոյական արժեքներն ու մարդկային հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումները։ Գրքի ուսումնասիրության առանցքում հռոմեական գրականության պատմական զարգացման հիմնական փուլերն են՝ նրա սկզբնավորումը, հանրապետական շրջանի գրական վերելքը, դասական գրականության ձևավորումն ու կայսերական ժամանակաշրջանի գրական կյանքի առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հռոմեական գրականության հիմնական ժանրերի՝ էպոսի, քնարերգության, դրամատուրգիայի, կատակերգության, ողբերգության, հռետորության, պատմագրության, փիլիսոփայական արձակի և երգիծանքի զարգացմանը, դրանց թեմատիկ ու գեղարվեստական առանձնահատկություններին և հռոմեական հասարակական կյանքի հետ ունեցած կապին։ Հատուկ նշանակություն ունի հին հռոմեական հեղինակների ստեղծագործական ժառանգության դիտարկումը, քանի որ նրանց երկերում արտացոլվել են ժամանակաշրջանի քաղաքական հակասությունները, հասարակական փոփոխությունները, բարոյական խնդիրները, մարդկային բնավորության բարդությունները, սիրո, պատերազմի, իշխանության, փառքի, հայրենիքի և ժամանակի անցողիկության վերաբերյալ խորհրդածությունները։ Հռոմեական գրականության կարևորագույն ձեռքբերումներից է հունական գրական ավանդույթների ստեղծագործական յուրացումը և դրանց հիման վրա ինքնուրույն գրական մտածողության զարգացումը, որի արդյունքում ձևավորվել են գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների, գրական կերպարների և գաղափարական մոտեցումների նոր համակարգեր։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու նաև գրականության և հասարակության փոխազդեցությունը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են քաղաքական իրադարձությունները, պետական կառավարման փոփոխությունները, սոցիալական հարաբերությունները և փիլիսոփայական հայացքները ներգործել գրական ստեղծագործության բովանդակության ու ձևի վրա։ Հռոմեական հեղինակների ժառանգությունը դիտարկվում է ոչ միայն իր ժամանակաշրջանի սահմաններում, այլև հետագա դարերի մշակութային զարգացման տեսանկյունից, քանի որ հին հռոմեական գրականությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել միջնադարյան և վերածննդի գրականության, եվրոպական կլասիցիզմի, հումանիստական մտածողության, գեղարվեստական կրթության և գրական տեսության ձևավորման վրա։ Այն կարևոր նշանակություն ունի լատինական գրական ավանդույթի, եվրոպական գրական լեզուների զարգացման, դասական կրթության և համաշխարհային մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը միաժամանակ ծառայում է որպես գրականագիտական և պատմամշակութային ուսումնասիրություն՝ ընթերցողին ծանոթացնելով անտիկ աշխարհի գեղարվեստական մտածողությանը, գրական ժանրերի պատմական ակունքներին և հռոմեական մշակույթի այն արժեքներին, որոնք շարունակել են իրենց ազդեցությունը հետագա քաղաքակրթությունների վրա։ Այն արժեքավոր ուսումնական նյութ է բանասիրության, գրականագիտության, պատմության և մշակութաբանության բնագավառներով հետաքրքրվողների, ինչպես նաև անտիկ գրականության ու համաշխարհային գրական ժառանգության համակարգված ուսումնասիրությամբ զբաղվող ուսանողների, դասախոսների և հետազոտողների համար։
Updated: 2026-11-18
Medicine
Репродуктивное здоровье женщин фертильного возраста: кластерно-популяционный подход к оценке
Սա բժշկական-էպիդեմիոլոգիական և հանրային առողջապահության ոլորտին պատկանող գիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է վերարտադրողական տարիքի կանանց վերարտադրողական առողջության գնահատմանը կլաստերային և պոպուլյացիոն մոտեցումների կիրառմամբ, որտեղ վերլուծվում են բնակչության խմբերի ներսում առողջական ցուցանիշների բաշխվածության առանձնահատկությունները, ռիսկի գործոնների տարածվածությունը և դրանց ազդեցությունը պտղաբերության, հղիության ընթացքի և գինեկոլոգիական հիվանդությունների հաճախականության վրա, աշխատանքը ընդգրկում է նաև վիճակագրական և համաճարակաբանական մեթոդների կիրառումը՝ տվյալների խմբավորման, համեմատական վերլուծության և առողջական կլաստերների հայտնաբերման նպատակով, միաժամանակ դիտարկվում են սոցիալ-տնտեսական, կենսաբանական և վարքային գործոնների փոխազդեցությունները, որոնք ձևավորում են կանանց վերարտադրողական առողջության ընդհանուր պատկերը, և առաջարկվում են հանրային առողջապահության քաղաքականությունների բարելավման ուղիներ՝ ուղղված կանխարգելման, վաղ ախտորոշման և ռիսկերի նվազեցման ռազմավարություններին։
Updated: 2026-09-06
Other Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1987, Հունիս, թիվ 6)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Updated: 2026-09-10
Other Subjects
Նոր գրքեր: Տեխնիկա: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Техника (1986, Октябрь, №10)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և մասնագետների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրականության հոսքում։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ճյուղերին՝ մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, ավտոմատացմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին, էներգետիկային, շինարարությանը և այլ կիրառական ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով գիտատեխնիկական առաջընթացի արդի միտումները և նորագույն հետազոտությունների ուղղությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտությունն ու համակարգված ներկայացումը, և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել անհրաժեշտ գրականություն, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառել այն ուսումնական կամ հետազոտական նպատակներով։
Updated: 2026-11-02
History
Միջնադարյան Արցախի գյուղատնտեսական մշակույթն ըստ Տիգրանակերտի պեղումների նյութերի
Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Արցախի գյուղատնտեսական մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ Տիգրանակերտի հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված նյութերի հիման վրա։ Քննության են առնվում միջնադարյան բնակչության երկրագործական գործունեությունը, մշակաբույսերի օգտագործման առանձնահատկությունները, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպումը և տնտեսության մեջ դրա ունեցած նշանակությունը։ Հնագիտական նյութերի վերլուծության միջոցով դիտարկվում են հողագործության, բերքի մշակման, պահպանման և սպառման հետ կապված տնտեսական գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պեղումներից հայտնաբերված աշխատանքային գործիքներին, բուսական մնացորդներին, հացահատիկի մշակման ու աղացման հետ կապված առարկաներին, պահեստավորման կառույցներին և գյուղատնտեսական գործունեության մասին տեղեկություններ հաղորդող այլ նյութական վկայություններին։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու բնակչության տնտեսական կենցաղի և սննդային մշակույթի առանձին կողմերը։ Քննարկվում են բնական միջավայրի, հողային ու կլիմայական պայմանների և բնակավայրի աշխարհագրական դիրքի հնարավոր ազդեցությունները գյուղատնտեսական գործունեության ձևավորման վրա։ Դիտարկվում է նաև երկրագործության կապը անասնապահության, արհեստների, առևտրի և բնակավայրի ընդհանուր տնտեսական համակարգի հետ։ Հնագիտական տվյալների համադրումը պատմական և բնագիտական ուսումնասիրությունների արդյունքների հետ հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի միջնադարյան տնտեսության մասին։ Կարևորվում է նյութական մշակույթի ուսումնասիրությունը որպես գյուղատնտեսական ավանդույթների, արտադրական հմտությունների և բնակչության առօրյա կյանքի վերականգնման կարևոր աղբյուր։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Արցախի միջնադարյան տնտեսական պատմության, հնագիտության, բնակավայրային մշակույթի և տարածաշրջանի գյուղատնտեսական զարգացման առանձնահատկությունների առավել խոր ուսումնասիրությանը։
Updated: 2026-10-01