Շաքարի ճակնդեղի ցանքերում առավել տարածված վնասատուների դեմ ինտեգրացված պայքարի մշակումը ՀՀ Շիրակի հարթավայրային գոտում

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է երկրորդային ֆոսֆինների և ֆոսֆինօքսիդների ալկիլացման ռեակցիաների ուսումնասիրությանը՝ ացետիլենային ածխաջրածինների և վինիլհալոգենիդների մասնակցությամբ, ինչպես նաև միջֆազային կատալիզի և գերհիմնային միջավայրերի ազդեցության բացահայտմանը ֆոսֆորօրգանական միացությունների փոխակերպումների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ֆոսֆոր պարունակող ելանյութերի ռեակցունակության, ածխածին–ֆոսֆոր կապի ձևավորման ընդհանուր օրինաչափությունների և տարբեր ռեակցիոն միջավայրերում ընթացող փոխակերպումների ուղղվածության ուսումնասիրությունն է։ Քննվում է ֆոսֆինների և դրանց օքսիդացված ածանցյալների կառուցվածքի ազդեցությունը քիմիական վարքի վրա, ինչպես նաև չհագեցած օրգանական միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունների դերը վերջնական արգասիքների ձևավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միջֆազային կատալիզի սկզբունքներին, որոնց միջոցով հնարավոր է փոխազդեցության մեջ ներգրավել տարբեր ֆազերում գտնվող բաղադրիչներ և ուսումնասիրել միջավայրի ազդեցությունը ռեակցիայի արդյունավետության ու ընտրողականության վրա։ Գերհիմնային համակարգերը դիտարկվում են որպես բարձր ռեակցունակությամբ միջավայրեր, որոնք կարող են փոփոխել ֆոսֆորօրգանական միացությունների փոխազդեցության ուղիները և նպաստել նոր կառուցվածքային տիպերի ձևավորմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ռեակցիայի հնարավոր մեխանիզմների և կառուցվածք–ռեակցունակություն փոխկապակցվածությունների տեսական մեկնաբանությունը՝ տարբեր ելանյութերի վարքի համեմատական վերլուծության միջոցով։ Ստացված միացությունների կառուցվածքային բնութագրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու փոխակերպումների ուղղվածությունը և բացահայտելու ֆոսֆոր պարունակող նոր ածանցյալների ձևավորման ընդհանուր օրինաչափությունները։ Ֆոսֆորօրգանական միացությունները հետաքրքրություն են ներկայացնում օրգանական սինթեզի, կոորդինացիոն քիմիայի, նյութագիտության և կատալիզի տարբեր ուղղությունների համար, ինչի պատճառով դրանց կառուցվածքային բազմազանության ընդլայնումն ունի ինչպես տեսական, այնպես էլ կիրառական նշանակություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ֆոսֆորօրգանական քիմիայի, օրգանական ռեակցիաների մեխանիզմների և կատալիզի մոտեցումները՝ նպաստելով չհագեցած ածխաջրածինների մասնակցությամբ ֆոսֆոր պարունակող միացությունների փոխակերպումների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է գործարար բանակցությունների լեզվական և գործաբանական կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ բանակցային հաղորդակցությունը դիտարկելով որպես նպատակաուղղված խոսքային փոխազդեցություն, որի ընթացքում կողմերը ներկայացնում են իրենց շահերը, մեկնաբանում դիմացինի դիրքորոշումը և փորձում ձևավորել փոխընդունելի լուծումներ։ Հետազոտության տեսական հիմքում Հարվարդի բանակցային նախագծի սկզբունքային բանակցությունների մոտեցումն է, որի շրջանակում կարևոր նշանակություն ունեն անձի և խնդրի տարանջատումը, հայտարարված դիրքորոշումների փոխարեն կողմերի իրական շահերի բացահայտումը, փոխադարձ օգուտ ապահովող տարբերակների որոնումը և որոշումների հիմնավորումը հնարավորինս օբյեկտիվ չափանիշներով։ Լեզվագործաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են այս սկզբունքներն արտահայտվում կոնկրետ խոսքային ռազմավարությունների, խոսքային ակտերի և լեզվական միջոցների միջոցով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում առաջարկների, պահանջների, հարցերի, համաձայնության և անհամաձայնության, փաստարկման, պարզաբանման, զիջումների ու հակաառաջարկների ձևակերպմանը։ Քննվում է նաև խոսողի հաղորդակցական նպատակի և ընտրված լեզվական ձևի հարաբերակցությունը՝ հաշվի առնելով, որ նույն բովանդակությունը տարբեր ձևակերպումների դեպքում կարող է ունենալ տարբեր գործաբանական ազդեցություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քաղաքավարության ռազմավարությունների, անուղղակի արտահայտությունների, մեղմացուցիչ լեզվական միջոցների և համագործակցային բառապաշարի ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են նպաստել հաղորդակցական լարվածության նվազեցմանը և աշխատանքային հարաբերությունների պահպանմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող է վերլուծվել նաև հարցերի դերը բանակցություններում, քանի որ նպատակային հարցադրումները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու կողմերի առաջնահերթությունները, ճշտելու անորոշ տեղեկությունները և տարբերակելու դիրքորոշումները դրանց հիմքում ընկած շահերից։ Առանձին նշանակություն ունի ոչ միայն ասվածի բառային բովանդակությունը, այլև համատեքստը, ենթատեքստը, խոսքային հերթափոխը և մասնակիցների փոխադարձ արձագանքները։ Գործարար հաղորդակցությունը դիտարկվում է որպես կառուցվածքային գործընթաց, որի տարբեր փուլերում կիրառվող լեզվական ռազմավարությունները կարող են փոխվել՝ նախնական դիրքորոշումների ներկայացումից մինչև տարբերակների քննարկում և համաձայնության ձևակերպում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է գործաբանության, դիսկուրսի վերլուծության, գործարար հաղորդակցության և բանակցությունների տեսության մոտեցումները՝ բացահայտելով արդյունավետ բանակցային հաղորդակցության լեզվական կազմակերպման հիմնական օրինաչափությունները։

Economics

Курс микроэкономики աշխատությունը տնտեսագիտության հիմնարար բաժիններից մեկին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է միկրոտնտեսության հիմնական սկզբունքներն ու մոդելները՝ բացատրելով, թե ինչպես են տնային տնտեսությունները և ֆիրմաները կայացնում ռացիոնալ ընտրություններ սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում, այն վերլուծում է պահանջարկի և առաջարկի ձևավորումը, շուկայի հավասարակշռությունը, գնային մեխանիզմները և մրցակցության տարբեր տեսակները՝ կատարյալ, մոնոպոլիստական և օլիգոպոլիստական, գիրքը նաև անդրադառնում է սպառողի վարքագծի տեսությանը, արտադրության և ծախսերի կառուցվածքին, ինչպես նաև շուկայի ձախողումների պատճառներին և պետական միջամտության հիմնավորմանը, միաժամանակ ներկայացնելով բազմաթիվ գրաֆիկական և մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք օգնում են հասկանալ տնտեսական որոշումների տրամաբանությունը և դրանց ազդեցությունը ընդհանուր բարեկեցության վրա, դարձնելով այն կարևոր աղբյուր տնտեսագիտության ուսանողների և հետազոտողների համար։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր գենոտիպերի պատկանող տավարի նորոգման մատղաշի աճի ինտենսիվության և հետագա մթերատու հատկանիշների ձևավորման միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մատղաշ կենդանիների աճի և զարգացման օրինաչափություններն են, մարմնակազմության ձևավորումը, կենդանի զանգվածի փոփոխությունները և այն կենսաբանական առանձնահատկությունները, որոնք կարող են պայմանավորված լինել ինչպես ժառանգական գործոններով, այնպես էլ պահվածքի ու կերակրման ընդհանուր պայմաններով։ Քննվում է տարբեր գենոտիպերի կենդանիների աճի տեմպերի համեմատական բնույթը և դրանց հնարավոր ազդեցությունը հետագա տնտեսական օգտակար հատկանիշների դրսևորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նորոգման մատղաշի զարգացման այն փուլերին, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն նախրի հետագա համալրման, վերարտադրողական կարողությունների և մթերատվության ներուժի ձևավորման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են կենդանի զանգվածի, մարմնի զարգացման, աճի արագության և հասունացման միջև գոյություն ունեցող հարաբերությունները՝ գնահատելով, թե ինտենսիվ աճեցումն ինչպես կարող է անդրադառնալ առաջին զուգավորման համար անհրաժեշտ ֆիզիոլոգիական հասունության ձևավորման ժամանակահատվածի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գենոտիպի և միջավայրային գործոնների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ նույն պայմաններում տարբեր ծագում ունեցող կենդանիները կարող են տարբերվել աճի արագությամբ, կերի օգտագործման արդյունավետությամբ, մարմնակազմությամբ և հետագա մթերատու հնարավորություններով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տարբեր խմբերի աճի ու զարգացման ցուցանիշները, վերարտադրողական հասունացման առանձնահատկությունները և հետագա մթերատվությունը բնութագրող տվյալները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վաղ հասունացման և կենդանու բնականոն զարգացման միջև հավասարակշռության պահպանման նշանակությանը, քանի որ արտադրական արդյունավետության բարձրացումը պետք է դիտարկել կենդանիների առողջ զարգացման և երկարաժամկետ օգտագործման հետ փոխկապակցված։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են նախրի վերարտադրության կազմակերպման, գենետիկական ներուժի արդյունավետ օգտագործման և անասնաբուծական տնտեսությունների արտադրողականության բարձրացման գիտական հիմքերի ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անասնաբուծության, տավարաբուծության, կենդանիների գենետիկայի և վերարտադրության կենսաբանության մոտեցումները՝ բացահայտելով աճի ինտենսիվության, գենոտիպային առանձնահատկությունների, վերարտադրողական հասունացման և մթերատվության ձևավորման միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները։

Other Subjects

Նյութը նվիրված է Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև սուր քաղաքական ու տեղեկատվական հակադրությանը՝ էթնիկ զտումների վերաբերյալ փոխադարձ մեղադրանքների համատեքստում։ Այն անդրադառնում է հակամարտության շուրջ ձևավորված քաղաքական հռետորաբանությանը, կողմերի հայտարարություններին և միջազգային հանրության ուշադրության կենտրոնում հայտնված մարդասիրական ու իրավական խնդիրներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է «էթնիկ զտում» հասկացության օգտագործումը քաղաքական և հանրային խոսույթում, ինչպես նաև դրա կապը բնակչության տեղահանության, անվտանգության, մարդու իրավունքների պաշտպանության և էթնիկ ինքնության պահպանման հարցերի հետ։ Նյութը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են հակամարտող կողմերը ներկայացնում տեղի ունեցած իրադարձությունները, ինչպիսի փաստարկներ են օգտագործում սեփական դիրքորոշումները հիմնավորելու համար և ինչպես է այդ հակադրությունն արտացոլվում միջազգային տեղեկատվական դաշտում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական հայտարարությունների, պատմական հիշողության, միջազգային իրավական գնահատականների և տեղեկատվական պատերազմի փոխկապակցվածությանը։ Քննարկվող թեման ընդգրկում է նաև միջազգային կազմակերպությունների և այլ արտաքին դերակատարների հնարավոր ազդեցությունը հակամարտության վերաբերյալ գնահատականների ձևավորման և մարդասիրական խնդիրների բարձրաձայնման գործընթացում։ Նյութը կարող է հետաքրքրել միջազգային հարաբերություններով, հակամարտությունների ուսումնասիրությամբ, քաղաքական հաղորդակցությամբ և մարդու իրավունքների պաշտպանության հարցերով զբաղվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, այն ներկայացնում է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև առկա հակասությունների քաղաքական և տեղեկատվական կողմերը՝ կենտրոնանալով էթնիկ զտումների վերաբերյալ հակադիր պնդումների, դրանց ձևավորման պատճառների և տարածաշրջանային հակամարտության ավելի լայն համատեքստի վրա։

Political Science

Հարությունյան Է.Լ., գիտամեթոդական և վերլուծական աշխատանք է, որը նվիրված է անցումային հասարակություններում քաղաքական համակարգերի ձևավորման, զարգացման և կայունացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է այն գործընթացներին, որոնք բնորոշ են քաղաքական վերափոխումների փուլում գտնվող երկրներին՝ ներառելով պետական կառավարման ինստիտուտների ձևավորումը, քաղաքական իշխանության լեգիտիմացման մեխանիզմները, կուսակցական համակարգերի զարգացումը և ժողովրդավարական անցման առանձնահատկությունները։ Գրքում մանրամասն վերլուծվում են քաղաքական համակարգի կայունության և անկայունության գործոնները, հասարակական-քաղաքական փոխակերպումների սոցիալ-տնտեսական նախադրյալները, ինչպես նաև քաղաքական մշակույթի և քաղաքացիական հասարակության դերը անցումային գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներին, իրավական պետության կայացման խնդիրներին և քաղաքական մասնակցության ձևերի փոփոխություններին։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, հետազոտողների և պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով անցումային հասարակությունների քաղաքական զարգացումների խորքային և համակարգված ընկալմանը։