Собственные и вынужденные колебания анизотропных полос и пластин

Other Subjects

Հայաստանի ազգային գրադարանի 1991 թվականի աշխատանքների հաշվետվությունը ներկայացնում է գրադարանի գործունեության հիմնական արդյունքներն ու ուղղությունները խորհրդային համակարգի փլուզումից անմիջապես հետո ձևավորվող անկախ Հայաստանի պայմաններում, երբ մշակութային և տեղեկատվական կառույցները բախվում էին կազմակերպչական և ֆինանսական լուրջ փոփոխությունների։ Հաշվետվության մեջ հիմնական ուշադրությունը դարձվում է գրադարանի որպես ազգային մատենագիտական կենտրոնի գործառույթի պահպանմանը՝ ապահովելով տպագիր ժառանգության հավաքագրումը, պահպանումը և հանրությանը մատչելի դարձնելը։ Այդ տարում շարունակվել է պարտադիր օրինակների ընդունման համակարգը, որի միջոցով գրադարանը ստացել է Հայաստանի տարածքում հրատարակվող գրքերի, պարբերականների և այլ տպագիր նյութերի հիմնական հոսքը՝ ապահովելով ազգային մատենագիտության շարունակականությունը։ Կարևոր ուղղություն էր նաև ֆոնդերի համալրումը և դասակարգումը, քանի որ նոր քաղաքական և տնտեսական պայմաններում զգալի փոփոխություններ էին տեղի ունենում հրատարակչական շուկայում, և անհրաժեշտ էր ապահովել հավաքածուների ամբողջականությունն ու համակարգվածությունը։ Հաշվետվությունում առանձնացվում է նաև մատենագիտական աշխատանքի զարգացումը՝ ազգային մատենագիտական ցուցակների կազմումը, տեղեկատու-բիբլիոգրաֆիական ծառայությունների կազմակերպումը և ընթերցողների սպասարկման կատարելագործումը։ Գրադարանի ընթերցասրահներում շարունակվել է օգտվողների սպասարկումը, գիտական և ուսումնական պահանջների բավարարումը, ինչպես նաև տեղեկատու բաժինների գործունեությունը, որոնք կարևոր դեր են խաղացել գիտական աշխատողների և ուսանողների համար տեղեկատվության հասանելիության ապահովման գործում։ 1991 թվականին արդեն սկսում էին ձևավորվել նոր մոտեցումներ՝ կապված գրադարանային աշխատանքի արդիականացման և տեխնիկական վերազինման հետ, սակայն դրանք դեռ գտնվում էին սկզբնական փուլում՝ սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում։ Միաժամանակ գրադարանը փորձել է պահպանել իր միջազգային կապերը և համագործակցությունը այլ գրադարանների հետ՝ տեղեկատվական փոխանակման և մասնագիտական փորձի շարունակականության համար։ Ընդհանուր առմամբ, 1991 թվականի հաշվետվությունը արտացոլում է անցումային ժամանակաշրջանի գրադարանային համակարգի վիճակը՝ ավանդական ֆունկցիաների պահպանման և նոր տեղեկատվական ու կազմակերպչական պահանջներին հարմարվելու միջև։

Other Subjects

Հրատարակությունը կենսամատենագիտական բնույթի ժողովածու է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է հայ նշանավոր ճարտարապետի կյանքի, ստեղծագործական գործունեության և մասնագիտական ժառանգության վերաբերյալ մատենագիտական նյութերը։ Այն կազմված է որպես տեղեկատվական և հետազոտական ուղեցույց՝ հնարավորություն տալով մեկ աղբյուրում գտնել ինչպես ճարտարապետի գործունեության հետ անմիջականորեն կապված նյութերի, այնպես էլ նրա մասին հրատարակված ուսումնասիրությունների, հոդվածների և այլ հրապարակումների տվյալները։ Ժողովածուն լույս է տեսել Երևանում 1978 թվականին և ընդգրկում է 158 էջ՝ հանդիսանալով մասնագիտացված մատենագիտական աշխատանք։ Կառուցվածքում կարևոր տեղ են զբաղեցնում ճարտարապետի կյանքի ու գործունեության տարբեր փուլերին վերաբերող նյութերը, որոնք հնարավորություն են տալիս հետևելու նրա մասնագիտական ձևավորմանը, նախագծային աշխատանքներին, քաղաքաշինական գործունեությանը և հայկական ճարտարապետության զարգացման մեջ ունեցած ներդրմանը։ Մատենագիտական գրառումները հետազոտողին ուղղորդում են դեպի տարբեր ժամանակներում հրատարակված գրքեր, հոդվածներ, փաստաթղթեր և այլ աղբյուրներ՝ ստեղծելով հետագա ուսումնասիրությունների համար անհրաժեշտ տեղեկատվական հիմք։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն Երևանի քաղաքաշինական զարգացման, գլխավոր հատակագծի մշակման, հասարակական և վարչական շենքերի նախագծման, հայկական ճարտարապետական ավանդույթների ուսումնասիրության և դրանց նոր ժամանակների ճարտարապետության մեջ ստեղծագործաբար կիրառման վերաբերյալ նյութերը։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն անհատ ճարտարապետի ստեղծագործական ճանապարհը, այլև XX դարի առաջին կեսի հայկական ճարտարապետության ու քաղաքաշինության զարգացման ընդհանուր ընթացքը։ Կենսագրական և մատենագիտական բաղադրիչների համադրումը նպաստում է մասնագիտական գործունեության ժամանակագրության վերականգնմանը և համապատասխան սկզբնաղբյուրների որոնմանը։ Հրատարակությունը հատկապես արժեքավոր է ճարտարապետության պատմությամբ, Երևանի քաղաքաշինական ժառանգությամբ և հայկական մշակույթի պատմությամբ զբաղվող ուսումնասիրողների համար, քանի որ մատենագիտական տեղեկատվությունը համակարգում է տարբեր բնույթի և տարբեր ժամանակներում տպագրված նյութերը։ Այն կարող է կիրառվել նաև գրադարանային ու տեղեկատու աշխատանքներում, թեմատիկ ցուցակների կազմման, գիտական ուսումնասիրությունների աղբյուրագիտական բազայի ձևավորման և ճարտարապետական ժառանգությանը վերաբերող հրապարակումների որոնման ժամանակ։ Իր բնույթով ժողովածուն միաժամանակ կենսագրական, մատենագիտական և մասնագիտական տեղեկատու է, որը նպաստում է ճարտարապետի ստեղծագործական ժառանգության վերաբերյալ գրականության պահպանմանը, համակարգմանը և հետագա գիտական շրջանառությանը։

Medicine

Բժշկական գիտությունների, գինեկոլոգիայի և վերարտադրողական առողջության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գենիտալ էնդոմետրիոզի տարբեր ձևերի և դրանց՝ միոմետրիումի ու էնդոմետրիումի հիպերպլաստիկ գործընթացների հետ համակցությունների համալիր բուժման օպտիմալացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում էնդոմետրիոզի առաջացման և զարգացման վերաբերյալ ժամանակակից պատկերացումները, հիվանդության կլինիկական դրսևորումները, ախտորոշման առանձնահատկությունները և հնարավոր բարդությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էնդոմետրիոզի տարբեր տեղակայությունների, տարածվածության աստիճանների և ուղեկցող գինեկոլոգիական ախտաբանությունների փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են էնդոմետրիոզի համակցությունները միոմետրիումի և էնդոմետրիումի հիպերպլաստիկ փոփոխությունների հետ, դրանց կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունները և բուժման մարտավարության ընտրության վրա ազդող գործոնները։ Քննարկվում են դեղորայքային, հորմոնային և վիրաբուժական բուժման մոտեցումները, ինչպես նաև դրանց համակցված կիրառման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով հիվանդության ձևը, ախտանշանների արտահայտվածությունը և պացիենտի վերարտադրողական նպատակները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել կլինիկական, ուլտրաձայնային, հյուսվածաբանական և այլ ախտորոշիչ մեթոդների նշանակությունը հիվանդության գնահատման ու բուժման արդյունքների վերահսկման գործընթացներում։ Անդրադարձ է կատարվում ցավային համախտանիշի, դաշտանային խանգարումների, պտղաբերության խնդիրների և կյանքի որակի փոփոխությունների գնահատմանը։ Կարևորվում է բուժման արդյունավետության, կրկնությունների հաճախականության, հնարավոր անցանկալի ազդեցությունների և երկարաժամկետ արդյունքների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել համակցված գինեկոլոգիական ախտաբանությունների բուժման անհատականացված մոտեցումների գիտական հիմնավորմանը և համալիր բուժման արդյունավետության գնահատման չափանիշների կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գինեկոլոգիայի, վերարտադրողական բժշկության, գինեկոլոգիական վիրաբուժության, ախտաբանական անատոմիայի և կլինիկական բժշկության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է Օդեսայում հայտնաբերված XV դարի հայկական ձեռագիր Շարակնոցի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես միջնադարյան հայ հոգևոր, գրական, երաժշտական և ձեռագրական մշակույթի արժեքավոր հուշարձան։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում ձեռագրի ծագմանը, ժամանակագրությանը, պահպանվածությանը, գրության առանձնահատկություններին և հնարավոր ստեղծման միջավայրին՝ նպատակ ունենալով որոշել դրա տեղը հայկական ձեռագրական ժառանգության մեջ։ Քննվում է ձեռագրի բովանդակային կառուցվածքը, եկեղեցական շարականների դասավորությունը, ծիսական նշանակությունը և դրանց առնչությունը հայ եկեղեցական ավանդույթի հետ։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում գրչության և հնագրագիտական հատկանիշները՝ տառաձևերը, գրատեսակը, գրության տեխնիկան, էջերի կազմակերպումը, խորագրերը, լուսանցքային նշումները և ձեռագրում պահպանված այլ գրառումները, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել գրչի, պատվիրատուի, օգտագործման միջավայրի կամ ձեռագրի հետագա պատմության վերաբերյալ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև գեղարվեստական ձևավորման քննությունը, եթե ձեռագրում առկա են զարդագրեր, գլխազարդեր, լուսանցազարդեր կամ մանրանկարչական տարրեր։ Դրանց ոճական առանձնահատկությունների համեմատությունը նույն ժամանակաշրջանի այլ հայկական ձեռագրերի հետ կարող է նպաստել ստեղծման ժամանակի և մշակութային կենտրոնի առավել ճշգրիտ բնութագրմանը։ Երաժշտագիտական տեսանկյունից նյութը կարևոր է հայկական հոգևոր երգարվեստի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ շարականների ձեռագիր փոխանցումը կապված է ոչ միայն բանաստեղծական տեքստերի պահպանման, այլև եկեղեցական երգեցողության բազմադարյան ավանդույթի հետ։ Աղբյուրագիտական նշանակություն ունեն նաև հիշատակարանները և հետագա սեփականատերերի հնարավոր գրառումները, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել ձեռագրի պատմական ճանապարհը, դրա տեղափոխությունները և տարբեր միջավայրերում պահպանվելու հանգամանքները։ Օդեսայում դրա հայտնաբերումը հետաքրքիր հարցեր է առաջադրում նաև հայկական ձեռագրերի տարածման և Հայաստանի սահմաններից դուրս հայկական մշակութային արժեքների պահպանության պատմության վերաբերյալ։ Ձեռագրի լեզվական առանձնահատկությունների քննությունը կարող է լրացուցիչ նյութ տրամադրել միջնադարյան հայերենի, ուղղագրական ավանդույթների և եկեղեցական գրականության լեզվի ուսումնասիրության համար։ Այսպիսով, նյութը միաժամանակ կարևոր աղբյուր է ձեռագրագիտության, հայ եկեղեցու պատմության, միջնադարյան գրականության, երաժշտագիտության և արվեստի պատմության համար՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել XV դարի հայկական հոգևոր ու գրավոր մշակույթի մասին։

Medicine

Այս աշխատանքը նվիրված է անշարժ պրոթեզավորմամբ ատամնաշարի արատների վերականգնման ժամանակ հենակետային ատամների եզրային լնդի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատմանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն փոփոխություններն են, որոնք կարող են առաջանալ հենակետային ատամների շուրջ գտնվող լնդային հյուսվածքներում՝ ատամների պրոթեզավորման և պրոթեզային կոնստրուկցիաների երկարատև շահագործման պայմաններում։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է լնդի վիճակի համալիր գնահատումը՝ հաշվի առնելով ինչպես հյուսվածքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, այնպես էլ դրանց ֆունկցիոնալ արձագանքը մեխանիկական, կենսաբանական և տեղային այլ գործոնների նկատմամբ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել լնդի բորբոքային փոփոխությունները, գույնի և ձևի փոփոխությունները, արյունահոսության առկայությունը, լնդագրպանի խորությունը, հյուսվածքների ամրությունը և այլ կլինիկական ցուցանիշներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել հենակետային ատամների պարոդոնտալ հյուսվածքների վիճակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պրոթեզային կոնստրուկցիայի և շրջակա փափուկ հյուսվածքների փոխազդեցությանը, քանի որ անշարժ պրոթեզի ձևը, եզրերի տեղադրությունը, հիգիենիկ պայմանները և օկլյուզիոն ծանրաբեռնվածությունը կարող են ազդեցություն ունենալ լնդի առողջության վրա։ Աշխատությունը կարևորում է նաև հենակետային ատամների նախնական վիճակի, պրոթեզավորման որակի և հետագա խնամքի նշանակությունը՝ հնարավոր բարդությունների կանխարգելման տեսանկյունից։ Հյուսվածքների վիճակի համեմատական գնահատումը տարբեր ժամանակահատվածներում կարող է հնարավորություն տալ բացահայտելու պրոթեզավորումից հետո առաջացող փոփոխությունների դինամիկան և որոշելու դրանց զարգացման հնարավոր պատճառները։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել պրոթեզավորման մեթոդների կատարելագործման, հենակետային ատամների պահպանման և պարոդոնտալ բարդությունների կանխարգելման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև կլինիկական և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների համադրություն, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել լնդային հյուսվածքների իրական վիճակի մասին։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել օրթոպեդիկ ստոմատոլոգներին, պարոդոնտոլոգներին, ատամնաբույժներին, բժշկական բուհերի ուսանողներին և ստոմատոլոգիական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետներին։ Այն հատկապես արժեքավոր է այն տեսանկյունից, որ շեշտադրում է ոչ միայն ատամնաշարի արատի վերականգնման, այլև հենակետային ատամների և շրջակա հյուսվածքների երկարաժամկետ առողջության պահպանման անհրաժեշտությունը։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքական ինստիտուտների ձևավորման, փոխակերպման և զարգացման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քաղաքական ինստիտուտները դիտարկվում են որպես պետության և հասարակության փոխհարաբերությունները կազմակերպող առանցքային կառույցներ, որոնց գործունեությունն անմիջականորեն կապված է քաղաքական համակարգի կայունության, ժողովրդավարական կառավարման, իշխանության լեգիտիմության և հասարակական մասնակցության հետ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Հայաստանի անկախ պետականության ձևավորումից հետո քաղաքական համակարգի զարգացման հիմնական փուլերը, ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների պատճառներն ու ուղղությունները, ինչպես նաև քաղաքական միջավայրի վերափոխման ազդեցությունը պետական կառավարման մեխանիզմների վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների փոխհարաբերություններին, կուսակցական համակարգին, ընտրական ինստիտուտներին, քաղաքացիական հասարակության դերակատարությանը և քաղաքական մասնակցության ձևերին։ Հեղինակը փորձում է բացահայտել այն գործոնները, որոնք նպաստում են քաղաքական ինստիտուտների կայացմանը կամ, հակառակը, սահմանափակում դրանց արդյունավետությունը՝ դիտարկելով իրավական, սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական պայմանների փոխազդեցությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների և ժողովրդավարական զարգացման կապը։ Քննարկվում են իշխանության հաշվետվողականության, քաղաքական մրցակցության, հանրային վերահսկողության, ընտրական գործընթացների, պետական կառավարման արդյունավետության և քաղաքացիների քաղաքական ներգրավվածության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են Հայաստանի քաղաքական ինստիտուտները փոփոխվել տարբեր ժամանակաշրջաններում, ինչպիսի մարտահրավերներ են առաջացել դրանց զարգացման ընթացքում և ինչ նշանակություն ունեն ինստիտուցիոնալ կայունությունն ու արդյունավետությունը երկրի քաղաքական համակարգի հետագա զարգացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման մասնագետներին, սոցիոլոգներին, հետազոտողներին, բուհերի դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև Հայաստանի քաղաքական համակարգի և պետական ինստիտուտների զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։