Толковый словарь армянского языка Ст. Малхасянца

Philosophy

Աշխատությունը նվիրված է անցումային հասարակության ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով այն որպես տրանսֆորմացիոն գործունեության համակարգ, որտեղ քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային գործընթացները փոխազդում են՝ ձևավորելով հասարակական փոփոխությունների ընդհանուր դինամիկան։ Գրքում ներկայացվում են անցումային հասարակության հիմնական հատկանիշները, տիպաբանությունները, փոփոխությունների համակարգային և կառուցվածքային ուղղությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ինստիտուտների, հասարակական սուբյեկտների և անհատի վարքի վրա։ Հեղինակը վերլուծում է կառավարման մեխանիզմները, քաղաքական ու սոցիալական ինժեներիայի դերակատարությունը, ինչպես նաև նախաձեռնությունների և քաղաքական ծրագրերի տրանսֆորմացիոն արդյունավետությունը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են մեթոդական մոտեցումներ՝ հասարակության զարգացման ռազմավարական գործընթացների գնահատման և կառավարելիության համար, ընդգծվում է համակարգային դիտարկման անհրաժեշտությունը՝ քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական տարրերի փոխազդեցությունը հասկանալու համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է սոցիոլոգների, քաղաքական գիտությունների մասնագետների, պետական կառավարման և զարգացման ծրագրերի մշակողների համար՝ նպաստելով անցումային հասարակությունների դինամիկայի և փոփոխությունների համակարգային ընկալմանը։

Agriculture

Գրքում ուսումնասիրվում են Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսությունում ջրային պաշարների օգտագործման և կառավարման արդյունավետության բարձրացման ուղիները՝ Արարատյան հարթավայրի օրինակով, վերլուծվում են տարածաշրջանի ջրային հաշվեկշռի առանձնահատկությունները, ստորերկրյա և մակերեսային ջրերի օգտագործման ներկա վիճակը և դրանց վրա ազդող բնական ու մարդածին գործոնները, դիտարկվում են ոռոգման համակարգերի տեխնիկական և կազմակերպչական խնդիրները, ներառյալ ջրի կորուստները, հնացած ենթակառուցվածքները և կառավարման անարդյունավետ մեխանիզմները, ներկայացվում են ժամանակակից ջրախնայող տեխնոլոգիաներ՝ կաթիլային և ճնշումային ոռոգման համակարգեր, ջրօգտագործման թվային մոնիթորինգ և կառավարման ինտեգրված մոտեցումներ, քննարկվում է ջրային ռեսուրսների պետական կարգավորման և համայնքային մասնակցության դերը, առաջարկվում են ռազմավարական լուծումներ՝ ուղղված ջրի ռացիոնալ բաշխմանը, գյուղատնտեսական արտադրողականության բարձրացմանը և էկոլոգիական կայունության ապահովմանը, աշխատանքը համադրում է տեսական վերլուծությունը, դաշտային հետազոտությունները և գործնական առաջարկությունները՝ նպատակ ունենալով բարելավել ջրային ռեսուրսների կառավարումը Հայաստանի գյուղատնտեսությունում։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է հայ գրող, բանաստեղծ և թարգմանիչ Խաչիկ Դաշտենցի գրական ժառանգության, ստեղծագործական աշխարհայացքի և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հեղինակի ստեղծագործական ուղու հիմնական փուլերը, նրա գրական մտածողության ձևավորման պատմամշակութային նախադրյալները, ինչպես նաև ազգային ինքնության, հայրենիքի, պատմական հիշողության և մարդկային ճակատագրերի արտացոլումը գեղարվեստական երկերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արևմտահայության պատմական փորձառության, հայրենի բնաշխարհի, ժողովրդական ավանդույթների և ազգային-ազատագրական պայքարի թեմաների գեղարվեստական մարմնավորմանը։ Ուսումնասիրվում են գրողի արձակի և պոեզիայի գաղափարական ու գեղագիտական առանձնահատկությունները, կերպարների կառուցման սկզբունքները, պատմողական եղանակները, լեզվաոճական միջոցները և ժողովրդական բանահյուսության հետ ունեցած կապերը։ Անդրադարձ է կատարվում հատկապես «Ռանչպարների կանչը» ստեղծագործության պատմական ու գեղարվեստական նշանակությանը, ազգային հիշողության պահպանման և ժողովրդական հերոսների կերպավորման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում են Դաշտենցի թարգմանական գործունեությունը, նրա ներդրումը հայ գրական լեզվի հարստացման գործում և ստեղծագործությունների տեղը XX դարի հայ գրականության զարգացման համատեքստում։ Դիտարկվում են գրողի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության գրականագիտական մոտեցումները, պատմական իրականության և գեղարվեստական երևակայության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև նրա երկերի մշակութային ու դաստիարակչական նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, բանասերների, մշակութաբանների, դասախոսների, ուսուցիչների, ուսանողների և հայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը ներկայացնում է փորձարարական հետազոտություն, որը նվիրված է ողնուղեղի նեյրոնների ծայրամասային և կենտրոնական դեգեներացիայի պայմաններում տարբեր կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի պաշտպանիչ ազդեցության համեմատական ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է հիպոթալամուսի պրոլինով հարուստ PRP-1 նեյրոհորմոնի և օձերի թույների ազդեցությունը նյարդային հյուսվածքի վերականգնման, նեյրոնների կենսունակության պահպանման և վնասվածքից հետո զարգացող դեգեներատիվ գործընթացների վրա։ Աշխատության հիմքում ընկած են լաբորատոր փորձարկումներ, որոնց ընթացքում գնահատվում են նյարդաբանական, հյուսվածաբանական և կենսաքիմիական փոփոխությունները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել նյարդային բջիջների պաշտպանությանը և վերականգնմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նյարդագիտության, նեյրոկենսաբանության, ֆիզիոլոգիայի, դեղաբանության և բժշկական հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են նեյրոդեգեներատիվ գործընթացները, նյարդային համակարգի վնասվածքների հետևանքները և հնարավոր բուժական մոտեցումները։

History

Պատմագիտական, պատմագրական և միջազգային հարաբերությունների պատմության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1895–1918 թվականներին հայերի նկատմամբ իրականացված զանգվածային բռնությունների և Հայոց ցեղասպանության՝ ֆրանսիական պատմագրության ու հասարակական մտքի շրջանակներում ձևավորված գնահատականների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված հալածանքների պատմական նախադրյալները, համիդյան կոտորածները, 1909 թվականի Ադանայի կոտորածները և Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Հայոց ցեղասպանության իրագործման հանգամանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆրանսիացի պատմաբանների, հրապարակախոսների, քաղաքական գործիչների և մտավորականների անդրադարձներին հայկական հարցին ու հայ բնակչության ճակատագրին։ Վերլուծվում են ֆրանսիական մամուլում, դիվանագիտական փաստաթղթերում, պատմագիտական աշխատություններում և հասարակական հրապարակումներում ներկայացված տեղեկություններն ու մեկնաբանությունները։ Քննարկվում են ֆրանսիական հասարակական կարծիքի ձևավորման առանձնահատկությունները, մարդասիրական նախաձեռնությունները և հայկական հարցի նկատմամբ քաղաքական ու մտավորական շրջանակների վերաբերմունքը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել սկզբնաղբյուրների արժանահավատության, հեղինակների դիրքորոշումների և պատմական իրադարձությունների ներկայացման եղանակների համեմատական վերլուծության հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքական շահերի, եվրոպական դիվանագիտության և միջազգային հարաբերությունների ազդեցությանը հայկական հարցի լուսաբանման վրա։ Կարևորվում է ֆրանսիական պատմագրության տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված մեկնաբանությունների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով պատմագիտական մեթոդաբանության և աղբյուրագիտական մոտեցումների փոփոխությունները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել Հայոց ցեղասպանության միջազգային արձագանքների, ֆրանսիական պատմագրական ավանդույթի և հայ-ֆրանսիական պատմամշակութային հարաբերությունների առավել ամբողջական լուսաբանմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել Հայոց ցեղասպանության պատմության, պատմագրության, աղբյուրագիտության, միջազգային հարաբերությունների պատմության և հայագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

History

Այս մատենագիտական աշխատությունը նվիրված է հայ տպագրության պատմության վերաբերյալ հրատարակությունների համակարգված ներկայացմանը՝ ընդգրկելով հայկական գրատպության զարգացման, տպագիր ժառանգության, գրքերի պատմության և մատենագիտական ուսումնասիրությունների վերաբերյալ արժեքավոր նյութեր։ Գրքում հավաքագրված են հայերեն և հայագիտական բնույթի հրատարակությունների վերաբերյալ տեղեկություններ, որոնք ներկայացված են մատենագիտական սկզբունքներով և հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել հայ տպագրական մշակույթի տարբեր փուլերը, նշանավոր տպագրիչների գործունեությունը, հրատարակչական կենտրոնների զարգացումը և տպագիր գրքի տարածման գործընթացները։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայկական գրատպության պատմության, գրքի մշակույթի և ազգային կրթամշակութային ժառանգության ուսումնասիրման համար։ Այն նախատեսված է մատենագետների, գրադարանագետների, պատմաբանների, հայագետների, մշակույթի հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայ տպագրության զարգացման պատմությամբ և մատենագիտական ուսումնասիրություններով։