Ծնողազուրկ և ծնողական խնամքից զրկված երեխաների սոցիալական հարմարումը և դրա դժվարությունների հոգեբանական պատճառները

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ապահովագրական ընկերությունների վճարունակության ապահովման և կարգավորման տնտեսական, ֆինանսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ապահովագրական կազմակերպությունների՝ իրենց ստանձնած պարտավորությունները ժամանակին և ամբողջությամբ կատարելու ֆինանսական կարողությունն է, ինչպես նաև այդ կարողության գնահատման և վերահսկման մեխանիզմները։ Քննության են առնվում սեփական կապիտալի բավարարության, ապահովագրական պահուստների ձևավորման, ակտիվների և պարտավորությունների համապատասխանեցման, իրացվելիության, վերաապահովագրության և ռիսկերի կառավարման նշանակությունը ընկերությունների ֆինանսական կայունության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն ռիսկերին, որոնք կարող են ազդել վճարունակության վրա՝ ներառյալ ապահովագրական, շուկայական, վարկային, գործառնական և ներդրումային բնույթի ռիսկերը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել վճարունակության գնահատման կիրառվող ցուցանիշների և վերահսկողական մոտեցումների վերլուծություն՝ բացահայտելով դրանց արդյունավետությունն ու կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները Հայաստանի ապահովագրական շուկայի առանձնահատկությունների պայմաններում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ապահովագրական ընկերությունների ֆինանսական հաշվետվողականության և տեղեկատվության թափանցիկության ուսումնասիրությունը, քանի որ արժանահավատ ֆինանսական տվյալները անհրաժեշտ են ինչպես վերահսկողության իրականացման, այնպես էլ ապահովադիրների և շուկայի այլ մասնակիցների շահերի պաշտպանության համար։ Աշխատանքում կարող են համադրվել ազգային կարգավորման սկզբունքները և միջազգային ապահովագրական վերահսկողության փորձը՝ գնահատելու համար ռիսկահեն վերահսկողության, կապիտալի պահանջների և ֆինանսական կայունության գնահատման ժամանակակից մոտեցումների կիրառելիությունը։ Ուշադրություն է դարձվում նաև կարգավորող մարմնի վերահսկողական գործառույթների, վաղ արձագանքման մեխանիզմների և ապահովագրական կազմակերպությունների ներքին ռիսկերի կառավարման համակարգերի փոխկապակցվածությանը։ Վճարունակության արդյունավետ կարգավորումը դիտարկվում է ոչ միայն առանձին ընկերությունների ֆինանսական կայունության, այլև ապահովագրական համակարգի նկատմամբ վստահության և ապահովադիրների շահերի պաշտպանության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ապահովագրության տնտեսագիտության, ֆինանսական կառավարման և կարգավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայաստանի ապահովագրական շուկայում վճարունակության վերահսկման համակարգի զարգացման և կատարելագործման հիմնական ուղղությունները։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է լապարոտոմիկ և լապարոսկոպիկ խոլեցիստէկտոմիայի ընթացքում սրտի և իմունային համակարգի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով վիրահատական միջամտության տարբեր մեթոդների ազդեցությունը օրգանիզմի հոմեոստազի վրա։ Հեղինակը վերլուծում է վիրահատական սթրեսի պատասխան մեխանիզմները՝ հեմոդինամիկ փոփոխություններ, սիմպաթիկ-ադրենալ համակարգի ակտիվացում և սրտային գործունեության դինամիկ ցուցանիշների տատանումներ։ Գրքում դիտարկվում են նաև իմունային համակարգի արձագանքները՝ բորբոքային ցիտոկինների մակարդակի փոփոխություններ, բջջային իմունիտետի ճնշում կամ ակտիվացում և հետվիրահատական իմունային դիսֆունկցիաների ռիսկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երկու վիրաբուժական մոտեցումների՝ բաց (լապարոտոմիկ) և նվազ ինվազիվ (լապարոսկոպիկ) մեթոդների համեմատական գնահատմանը՝ հեմոդինամիկ կայունության, իմունային արձագանքի և վերականգնման արագության տեսանկյունից։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև կլինիկական ցուցանիշների մոնիտորինգի տվյալները՝ սրտային ռիթմ, արյան ճնշում, լեյկոցիտային և ցիտոկինային պրոֆիլներ։ Աշխատությունը ընդգծում է նվազ ինվազիվ վիրաբուժության առավելությունները՝ կապված օրգանիզմի սթրեսային արձագանքի նվազեցման և վերականգնման բարելավման հետ։ Այն օգտակար է վիրաբույժների, սրտաբանների և կլինիկական իմունոլոգների համար։

Linguistics

Գիրքը ներկայացնում է՝ ինֆինիտիվի տեսական հիմքերը և դրա տեղը լեզվական համակարգում, տարբեր լեզուներում ինֆինիտիվի դրսևորումների համեմատական վերլուծություն, ինֆինիտիվի քերականական և շարահյուսական գործառույթները, իմաստային տիպաբանության առանձնահատկությունները, լեզվական նյութի հիման վրա արված եզրակացություններ։ Այն օգտակար է՝ լեզվաբանության և հայագիտության ուսանողների համար, գիտական հետազոտողների և մասնագետների համար, ինչպես նաև նրանց, ովքեր հետաքրքրված են քերականական կառուցվածքների խորքային ուսումնասիրությամբ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը նպաստում է ինֆինիտիվի բազմակողմանի ըմբռնմանը և դրա տիպաբանական ուսումնասիրության զարգացմանը։

History

Այս հրատարակությունը 1893 թվականին Մոսկվայում տպագրված 8 էջանոց հաշվետվություն է, որը վերաբերում է գաղտնի խորհրդական, Լազարյան ինստիտուտի նախկին պրոֆեսոր Նիկիտա Օսիպովիչ Էմինի հոգևոր կտակի կատարմանը։ Ն. Օ. Էմինը հայագետ, պատմաբան, բանասեր և արևելագետ էր, որը երկար տարիներ կապված է եղել Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի հետ․ նա սկզբում այնտեղ սովորել է, ապա դասավանդել հայերեն, զբաղեցրել տեսուչի պաշտոնը և հետագայում շարունակել աշխատել որպես պրոֆեսոր։ Հաշվետվության բնույթը ցույց է տալիս, որ այն պարզապես կենսագրական կամ հուշագրական նյութ չէ, այլ փաստաթղթային բնույթի հրապարակում, որի հիմնական նպատակը հանգուցյալի կտակով նախատեսված կամ նրա կողմից սահմանված կամքի իրականացման ընթացքի և արդյունքների արձանագրումն է։ Այդ պատճառով հրատարակությունը արժեքավոր է հատկապես Ն. Օ. Էմինի ժառանգության, նրա գրքերի ու ձեռագրերի, ինչպես նաև Լազարյան ինստիտուտի գիտակրթական միջավայրի պատմությունն ուսումնասիրելու համար։ Էմինի գործունեությունը սերտորեն կապված էր հայագիտության զարգացման հետ․ նա զբաղվել է Հայաստանի պատմությամբ, հնագիտությամբ, ազգագրությամբ և Արևելքի ուսումնասիրությամբ, աշխատություններ հրապարակել հայերեն, ռուսերեն և ֆրանսերեն, ինչպես նաև կատարել է կարևոր թարգմանություններ։ Հոգևոր կտակի կատարման վերաբերյալ առանձին հաշվետվության գոյությունը վկայում է նաև այն մասին, որ նրա թողած գիտական և նյութական ժառանգությունը դիտարկվել է որպես հասարակական և կրթամշակութային նշանակություն ունեցող արժեք։ Հատկապես կարևոր է Էմինի գրադարանի և ձեռագրական հավաքածուների հարցը։ Լազարյան ինստիտուտի պատմական նյութերում նրա անունով առանձնացվում է գրադարանային ֆոնդ, իսկ հետագայում ձևավորվել է նաև Ն. Օ. Էմինի անունը կրող ազգագրական ֆոնդ։ Այս հանգամանքը թույլ է տալիս հրատարակությունը դիտարկել որպես գիտական ժառանգության պահպանման և ինստիտուցիոնալ փոխանցման պատմության կարևոր սկզբնաղբյուր։ Աշխատության արժեքը մեծանում է նաև այն պատճառով, որ այն կապված է 19-րդ դարի վերջի հայագիտական և արևելագիտական գիտական միջավայրի հետ։ Լազարյան ինստիտուտը Մոսկվայում ոչ միայն կրթական հաստատություն էր, այլև արևելագիտության կարևոր կենտրոն, որտեղ աշխատել են նշանավոր հայագետներ և արևելագետներ։ Ինստիտուտի գործունեությունը նպաստել է հայոց լեզվի, հայ գրականության, Հայաստանի պատմության և Արևելքի ժողովուրդների մշակույթի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև ռուս-հայկական գիտական և մշակութային կապերի զարգացմանը։ Էմինի ժառանգության հետ կապված փաստաթղթի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին այդ ժամանակաշրջանում գիտնականների անձնական գրադարանները, ձեռագրերը և այլ նյութերը փոխանցվում գիտակրթական հաստատություններին և ինչպես էին դրանք վերածվում հանրային գիտական ռեսուրսի։ Նման նյութը կարևոր է նաև գրքի և ձեռագրի պատմության տեսանկյունից։ Գիտնականի մահից հետո նրա անձնական հավաքածուի ճակատագիրը հաճախ որոշում էր հետագա հետազոտությունների հնարավորությունները։ Գրքերի և ձեռագրերի ճիշտ հաշվառումը, պահպանությունը և համապատասխան հաստատությանը փոխանցումը հնարավորություն էին տալիս պահպանել գիտական ժառանգությունը և այն հասանելի դարձնել հաջորդ սերունդների մասնագետներին։ Այդ պատճառով հաշվետվությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես 19-րդ դարի գիտական ժառանգության կառավարման մասին վկայող փաստաթուղթ։ Հրատարակության պատմական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրա կապով Ն. Օ. Էմինի անձնական կյանքի և մասնագիտական գործունեության հետ։ Էմինը Նոր Ջուղայից ծագող հայ մտավորական էր, ծնվել է 1815 թվականին Նոր Ջուղայում, կրթություն ստացել Կալկաթայում, այնուհետև տեղափոխվել Ռուսաստան և կրթությունը շարունակել Մոսկվայում։ Նա սկզբում ռուսերեն չգիտեր, սակայն Լազարյան ինստիտուտում ուսանելու տարիներին տիրապետեց լեզվին և հետագայում դարձավ ռուսալեզու գիտական միջավայրում ակտիվ գործող հայագետ։ Նրա գիտական գործունեության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում հայ պատմագրական աղբյուրների ուսումնասիրությունն ու թարգմանությունը, ինչի մասին վկայում են, օրինակ, Մովսես Խորենացու և Վարդան Մեծի պատմական երկերի ռուսերեն հրատարակությունները։ Այսպիսով, նրա թողած ժառանգությունը միայն անձնական ունեցվածք չէր, այլ հայագիտության և արևելագիտության համար կարևոր գիտական նյութերի ամբողջություն։ Փաստաթուղթը հետաքրքիր է նաև իրավական և հասարակական պատմության տեսանկյունից, քանի որ հոգևոր կտակի կատարման հաշվետվությունը ենթադրում է կտակարարի կամքի, ժառանգության և դրա տնօրինման վերաբերյալ որոշակի կազմակերպչական ու ֆինանսական գործընթացների առկայություն։ Հաշվետվության ուսումնասիրությունը կարող է օգնել վերականգնելու այդ գործընթացի մանրամասները և հասկանալու, թե ինչպիսի մեխանիզմներով էր գիտնականի կտակած ունեցվածքը կամ միջոցները օգտագործվում նրա ցանկություններին համապատասխան։ Այս առումով հրատարակությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև 19-րդ դարի բարեգործական մշակույթի և մտավոր ժառանգության պահպանման պատմության ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ, այս փոքրածավալ, սակայն բովանդակալից փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է Նիկիտա Օսիպովիչ Էմինի կյանքի վերջին շրջանի, նրա կտակի կատարման, գիտական ժառանգության պահպանման և Լազարյան ինստիտուտի պատմության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես էր 19-րդ դարի վերջում գիտնականի անձնական գրադարանը, ձեռագրերը և այլ ժառանգությունը փոխանցվում կրթական ու գիտական միջավայրին և ինչ նշանակություն կարող էր ունենալ այդ գործընթացը հայագիտության հետագա զարգացման համար։ Հրատարակությունը հատկապես հետաքրքիր է հայագիտության, Լազարյան ինստիտուտի, 19-րդ դարի ռուսահայ մշակութային կյանքի, արևելագիտության և հայ գիտնականների ժառանգության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական ԽՍՀ տարածքում հանդիպող որոշ ավազատեսակների հիմքով շինարարական շաղախների բաղադրության, ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների և գործնական կիրառելիության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում տեղական ավազները դիտարկվում են որպես շինարարական շաղախների կարևոր լցանյութ՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց հատիկաչափական կազմին, հանքաբանական բնույթին, խտությանը, ծակոտկենությանը, խոնավությանը, կավային ու փոշենման մասնիկների պարունակությանը և այլ բնութագրերին, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ պատրաստվող խառնուրդների որակի վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում տարբեր ծագման ավազների համեմատական գնահատմանը և դրանց համապատասխանությանը շինարարական աշխատանքների տեխնոլոգիական պահանջներին։ Քննվում է լցանյութի հատիկային կազմի ազդեցությունը շաղախի շարժունակության, ջրապահունակության, միատարրության, կապակցանյութի պահանջվող քանակի և կարծրացած նյութի ամրության վրա։ Ուսումնասիրվում են տարբեր բաղադրություններով պատրաստված շաղախներ՝ պարզելու համար ավազի տեսակի, կապակցանյութի և ջրի հարաբերակցության ազդեցությունը վերջնական նյութի հատկությունների վրա։ Կարևորվում են սեղմման և այլ մեխանիկական ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրությունը, կպչունությունը, խտությունը, ջրակլանումը, ցրտադիմացկունությունը և շահագործման ընթացքում նյութի կայունությունը բնութագրող ցուցանիշները։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել բնական ավազներում առկա մանր մասնիկների և տարբեր խառնուրդների ազդեցությանը շաղախի կառուցվածքի ձևավորման և ամրացման գործընթացների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տեղական հումքի առավել արդյունավետ օգտագործման հնարավորության գնահատումը, քանի որ տարածաշրջանային շինանյութերի կիրառումը կարող է նվազեցնել հեռավոր շրջաններից լցանյութերի տեղափոխման անհրաժեշտությունը և նպաստել շինարարության նյութական ռեսուրսների առավել նպատակահարմար օգտագործմանը։ Լաբորատոր փորձարկումների և համեմատական վերլուծությունների միջոցով հնարավոր է որոշել տարբեր ավազատեսակների համար շաղախների նպատակահարմար բաղադրությունները և դրանց կիրառման հնարավոր ոլորտները։ Դիտարկվում են նաև պատրաստման տեխնոլոգիական պայմանները, խառնուրդների մշակելիությունը և կարծրացման ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխությունները։ Տեղական ավազների հատկությունների համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորելու տվյալ հումքի որակի գնահատման չափանիշներ և ընտրելու այնպիսի բաղադրություններ, որոնք ապահովում են շինարարական շաղախների պահանջվող տեխնիկական ցուցանիշները։ Աշխատանքը կարող է ունենալ ինչպես գիտական, այնպես էլ գործնական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի բնական հումքային պաշարների ուսումնասիրմանը, տեղական շինանյութերի արդյունավետ կիրառմանը և շինարարական տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել շինարարական նյութագիտության, շինարարության տեխնոլոգիայի, հանքային հումքի և շինարարական խառնուրդների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Psychology

Սա սոցիալ-հոգեբանական և մանկավարժական հետազոտություն է, որը նվիրված է ծնողազուրկ և ծնողական խնամքից զրկված երեխաների սոցիալական հարմարեցման գործընթացին, ինչպես նաև այդ գործընթացի ընթացքում առաջացող դժվարությունների հոգեբանական պատճառների վերլուծությանը, որտեղ ուսումնասիրվում են երեխայի անձի ձևավորման առանձնահատկությունները խնամքի բացակայության պայմաններում, հուզական կապերի խաթարումը, վստահության և անվտանգության զգացողության նվազումը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սոցիալական վարքագծի, հաղորդակցման հմտությունների և ինքնագնահատականի վրա, աշխատանքը ընդգծում է նաև ինստիտուցիոնալ խնամքի միջավայրի դերը՝ որպես սոցիալականացման միջավայր, և այն մարտահրավերները, որոնք կապված են խմբային դաստիարակության, անհատական ուշադրության պակասի և սոցիալական ինտեգրման դժվարությունների հետ, միաժամանակ դիտարկվում են հոգեբանական աջակցման, վերականգնողական ծրագրերի և մանկավարժական միջամտությունների հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով բարելավել երեխաների ադապտացիան և կյանքի որակը։