ՎԱՀԱՆ ՏԵՐՅԱՆ

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կամպիլոբակտերիոզների տարածման օրինաչափությունների, համաճարակաբանական առանձնահատկությունների և կանխարգելման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են հիվանդության տարածվածության մակարդակը, վարակման ուղիները, ռիսկի գործոնները, սեզոնային փոփոխությունները և բնակչության տարբեր խմբերի շրջանում հիվանդացության առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են կամպիլոբակտերիաների կենսաբանական հատկությունները, վարակի աղբյուրները, համաճարակաբանական վերահսկման մեթոդները և լաբորատոր ախտորոշման նշանակությունը։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև կանխարգելիչ միջոցառումներին, սանիտարահիգիենիկ պայմանների բարելավման ուղիներին և վարակիչ հիվանդությունների վերահսկման ժամանակակից մոտեցումներին։ Գիրքը նախատեսված է համաճարակաբանների, վարակաբանների, մանրէաբանների, առողջապահության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների և բժշկական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Religion

Այս աշխատանքը նվիրված է պատարագների պատվիրման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ վիմագիր և մատենագիր աղբյուրների համադրված քննության միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է այն հարցը, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջաններում և միջավայրերում արտացոլվել պատարագների պատվիրումը, դրա նպատակները, առիթները և հետապնդվող հոգևոր ու հիշատակային գործառույթները։ Վիմագիր արձանագրությունները՝ եկեղեցիների, վանքերի, խաչքարերի և այլ հուշարձանների վրա պահպանված գրությունները, արժեքավոր տեղեկություններ են հաղորդում պատարագների պատվիրատուների, հիշատակվող անձանց, նվիրատվությունների և կրոնական արարողությունների կազմակերպման վերաբերյալ։ Մատենագիր աղբյուրները, իրենց հերթին, հնարավորություն են տալիս ընդլայնել այդ պատկերացումը՝ ներկայացնելով պատարագների հետ կապված եկեղեցական, հասարակական և անձնական գործելակերպերը, դրանց պատճառներն ու նշանակությունը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում պատարագների պատվիրելու տարբեր առիթներին՝ ննջեցյալների հիշատակին, հոգևոր և աշխարհիկ անձանց համար, բարեգործական նպատակներով, հիշատակի կամ ուխտի շրջանակներում, ինչպես նաև այլ կրոնական և համայնքային հանգամանքներով պայմանավորված դեպքերին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև պատվիրատուների սոցիալական կազմի և նրանց կողմից կատարված նվիրատվությունների բնույթի բացահայտման տեսանկյունից, քանի որ նման տեղեկությունները կարող են պատկերացում տալ միջնադարյան և հետագա ժամանակաշրջանների հասարակական հարաբերությունների ու եկեղեցական կյանքի մասին։ Վիմագիր և մատենագիր տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն լրացնել առանձին աղբյուրների տեղեկատվական բացերը, այլև բացահայտել պատարագների պատվիրման ավանդույթների շարունակականությունն ու փոփոխությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հայկական եկեղեցական մշակույթի, ծիսական ավանդույթների, հիշատակային պրակտիկաների և հոգևոր կյանքի պատմության ավելի ամբողջական ուսումնասիրությանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ պատարագի պատվիրումը հանդես է եկել ոչ միայն որպես կրոնական արարողության կազմակերպման ձև, այլև որպես հիշողության պահպանման, նվիրատվության, համայնքային կապերի և անձնական կամ ընտանեկան հոգևոր կարիքների արտահայտման կարևոր միջոց, որի մասին արժեքավոր վկայություններ են պահպանվել ինչպես քարեղեն, այնպես էլ գրավոր աղբյուրներում։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հիմնական դպրոցներում ներառական կրթության կազմակերպման և կառավարման գործընթացների ուսումնասիրմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով բոլոր սովորողների համար հավասար կրթական հնարավորությունների ապահովմանը, կրթական միջավայրի հարմարեցմանը և կառավարման արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորմանը։ Քննության են առնվում ներառական կրթության տեսական և կազմակերպական հիմքերը, դրա հիմնական սկզբունքները, նպատակները և ժամանակակից կրթական համակարգում ունեցած նշանակությունը։ Ներկայացվում են դպրոցական կառավարման այն առանձնահատկությունները, որոնք պայմանավորված են սովորողների կրթական կարիքների բազմազանությամբ և պահանջում են ուսումնական, դաստիարակչական ու կազմակերպական գործընթացների համապատասխանեցում ներառական մոտեցումներին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դպրոցի տնօրինության, ուսուցիչների, ուսուցչի օգնականների, հատուկ մանկավարժների, հոգեբանների և կրթական գործընթացում ներգրավված այլ մասնագետների համագործակցությանը։ Կարևորվում է նաև ծնողների մասնակցությունը, քանի որ ընտանիքի և դպրոցի արդյունավետ փոխգործակցությունը կարող է էական նշանակություն ունենալ սովորողի կրթական և սոցիալական ներառման համար։ Անդրադարձ է կատարվում կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող սովորողների ուսուցման կազմակերպմանը, նրանց անհատական կարիքների գնահատմանը, համապատասխան մանկավարժական աջակցության տրամադրմանը և ուսումնական գործընթացում լիարժեք մասնակցության պայմանների ստեղծմանը։ Ուսումնասիրվում են դպրոցի ներքին կառավարման, աշխատանքների պլանավորման, մասնագիտական թիմերի գործունեության համակարգման, կրթության որակի վերահսկման և արդյունքների գնահատման խնդիրները։ Ներառական միջավայրի ձևավորումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին սովորողների աջակցության միջոց, այլև որպես ամբողջ դպրոցական մշակույթի զարգացման գործընթաց, որի հիմքում ընկած են հավասարության, փոխադարձ հարգանքի, մասնակցության և խտրականության բացառման սկզբունքները։ Քննության են առնվում նաև այն կազմակերպական և մասնագիտական դժվարությունները, որոնք կարող են առաջանալ ներառական կրթության իրականացման ընթացքում՝ կապված մանկավարժների պատրաստվածության, համապատասխան ռեսուրսների հասանելիության, դպրոցական ենթակառուցվածքների, մեթոդական աջակցության և տարբեր կառույցների միջև համագործակցության հետ։ Կարևորվում է ուսուցիչների շարունակական մասնագիտական զարգացման և ներառական մանկավարժության վերաբերյալ գիտելիքների ու կարողությունների կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Հայաստանի կրթական համակարգի օրինակով վերլուծվում են համապատասխան քաղաքականության և դպրոցական իրական պրակտիկայի փոխկապակցվածությունը, կառավարման առկա մոտեցումները և դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել դպրոցներում առավել ճկուն և սովորողակենտրոն կառավարման համակարգերի ձևավորմանը, մասնագիտական համագործակցության ամրապնդմանը և յուրաքանչյուր երեխայի կրթական գործընթացում արդյունավետ մասնակցության պայմանների բարելավմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել դպրոցների տնօրենների, ուսուցիչների, հատուկ մանկավարժների, հոգեբանների, կրթության կազմակերպիչների, կրթության կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և մանկավարժական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Pedagogy

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հաղորդակցական հիմքերը ռուսերենի դասավանդման գործընթացում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով շարժման բայերի ուսուցման մեթոդիկային։ Հետազոտության մեջ տեղեկատվական տեխնոլոգիաները դիտարկվում են որպես լեզվական հաղորդակցության ինտերակտիվ միջավայր ստեղծելու միջոց, որը նպաստում է ուսանողների լեզվական հմտությունների զարգացմանը, հատկապես բարդ քերականական և իմաստային կառուցվածքների յուրացման գործընթացում։ Շարժման բայերը ներկայացվում են որպես ռուսերենի քերականական համակարգի առանձնահատուկ և դժվար յուրացվող հատված, որտեղ կարևոր են ուղղության, կրկնության, միաժամանակության և նպատակային շարժման իմաստային նրբությունները։ Աշխատությունը վերլուծում է, թե ինչպես կարող են թվային կրթական հարթակները, մուլտիմեդիա նյութերը, ինտերակտիվ վարժությունները և վիրտուալ հաղորդակցական միջավայրերը նպաստել այդ բայերի արդյունավետ ուսուցմանը՝ ապահովելով տեսական գիտելիքի և գործնական կիրառության համադրություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաղորդակցական մոտեցման վրա, որի շրջանակում լեզուն դիտարկվում է ոչ միայն որպես քերականական համակարգ, այլև որպես կենդանի հաղորդակցության միջոց, որտեղ ուսանողը ակտիվորեն մասնակցում է իմաստի կառուցմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ինտեգրումը ռուսերենի դասավանդման մեջ կարող է զգալիորեն բարձրացնել ուսուցման արդյունավետությունը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ ուսումնասիրվում են բարդ լեզվական կառուցվածքներ, ինչպիսիք են շարժման բայերը, և ձևավորել ավելի կայուն հաղորդակցական կարողություններ։

Mathematics

Այս աշխատությունը նվիրված է առաջադեմ մասնիկային արագացուցիչներում կիրառվող վակուումային համակարգերի և մետաղ-կերամիկական միացումների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց դերը բարձր էներգիաների ֆիզիկայի փորձարարական սարքավորումների կայուն և անվտանգ աշխատանքի ապահովման մեջ։ Գրքում ներկայացվում են վակուումային տեխնոլոգիաների հիմնական սկզբունքները, բարձր և գերբարձր վակուումի ստեղծման ու պահպանման մեթոդները, ինչպես նաև այն ինժեներական լուծումները, որոնք անհրաժեշտ են արագացուցիչների ներսում մասնիկների կորուստները նվազեցնելու և ճառագայթային միջավայրի մաքրությունը պահպանելու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մետաղ-կերամիկական հանգույցների նախագծման և արտադրության տեխնոլոգիաներին, դրանց մեխանիկական ամրությանը, ջերմային դիմացկունությանը և էլեկտրամագնիսական հատկություններին, որոնք կարևոր են բարձր լարվածության և ճառագայթման պայմաններում աշխատանքի ընթացքում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև նյութագիտության վերջին զարգացումները, նոր կոմպոզիտային նյութերի կիրառման հնարավորությունները և դրանց ազդեցությունը արագացուցիչների արդյունավետության բարձրացման վրա։ Բացի այդ, վերլուծվում են արդյունաբերական և գիտական արագացուցիչների օրինակներ՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են վակուումային համակարգերի և մետաղ-կերամիկական միացումների կատարելագործումները նպաստում փորձարարական ճշգրտության և սարքավորումների ծառայության ժամկետի երկարացմանը։

Pedagogy

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Մատթեոս Մամուրյանի մանկավարժական գործունեությանը, կրթական հայացքներին և հայ կրթամշակութային կյանքի զարգացման գործում ունեցած ներդրմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում է Մամուրյանի գործունեությունը որպես մանկավարժ և մտավորական՝ դիտարկելով նրա պատկերացումները կրթության նպատակի, ուսուցման կազմակերպման, դաստիարակության և մարդու մտավոր ու բարոյական զարգացման վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա մանկավարժական գաղափարների ձևավորման պատմական և հասարակական միջավայրին, ինչպես նաև այն խնդիրներին, որոնց առջև կանգնած էր հայ կրթական համակարգը նրա գործունեության ժամանակաշրջանում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Մամուրյանի մոտեցումները ազգային կրթության, մայրենի լեզվի, գիտելիքի տարածման և կրթության միջոցով հասարակության առաջընթացին նպաստելու հարցերում։ Նրա մանկավարժական ժառանգությունը դիտարկվում է նաև ժամանակի հայ մտավորականության և կրթական շարժումների համատեքստում՝ ցույց տալով դրա կապը ազգային ինքնագիտակցության, մշակույթի պահպանման և հասարակական զարգացման գաղափարների հետ։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև ուսուցչի դերի, սովորողի ձևավորման, կրթության բովանդակության և կրթական միջավայրի վերաբերյալ Մամուրյանի տեսակետները, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը հայ մանկավարժական մտքի պատմության համար։ Գիրքը արժեքավոր է հատկապես այն առումով, որ ներկայացնում է Մատթեոս Մամուրյանին ոչ միայն որպես գրական և հասարակական գործիչ, այլև որպես կրթության և դաստիարակության խնդիրներով զբաղվող մտավորական։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայագետներին, գրականագետներին, պատմաբաններին, ուսանողներին և հայ մշակույթի ու մտավոր ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։