Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է ֆիբրոբլաստների աճի գործոնների և շագանակագեղձի բարորակ գերաճի հետ կապված ստորին միզուղիների ախտանշանների առաջընթացի միջև հնարավոր փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բջջային աճը, տարբերակումը և հյուսվածքային վերակազմավորումը կարգավորող ազդանշանային մեխանիզմների դերն է հիվանդության կենսաբանական զարգացման գործընթացում։ Ֆիբրոբլաստների աճի գործոնները դիտարկվում են որպես բազմագործառույթ ազդանշանային սպիտակուցների խումբ, որոնք մասնակցում են բջիջների կենսագործունեության և հյուսվածքային հավասարակշռության կարգավորմանը, ուստի դրանց ակտիվության փոփոխությունները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել շագանակագեղձի հյուսվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրման համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կենսաբանական ցուցանիշները հիվանդների կլինիկական բնութագրերի հետ՝ գնահատելով դրանց կապը ախտանշանների արտահայտվածության, հիվանդության ընթացքի և հյուսվածքային փոփոխությունների առանձնահատկությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել շագանակագեղձի ստրոմալ և էպիթելային բաղադրիչների փոխազդեցությանը, քանի որ դրանց միջև ազդանշանային հաղորդակցությունը կարևոր նշանակություն ունի հյուսվածքի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ վիճակի պահպանման համար։ Ստորին միզուղիների ախտանշանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիվանդության գնահատումը կապել ոչ միայն օրգանի կառուցվածքային փոփոխությունների, այլև միզարձակման ֆունկցիոնալ խանգարումների և կյանքի որակի հետ։ Կարևոր ուղղություն է կլինիկական դրսևորումների առաջընթացի հետ կապված հնարավոր կենսաբանական ցուցանիշների բացահայտումը, որոնք կարող են նպաստել հիվանդության զարգացման մեխանիզմների ավելի ամբողջական ըմբռնմանը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ ախտանշանների ծանրությունն ու շագանակագեղձի կառուցվածքային փոփոխությունների աստիճանը միշտ չէ, որ ուղղակիորեն համապատասխանում են միմյանց, քանի որ կլինիկական պատկերի ձևավորմանը կարող են մասնակցել բազմաթիվ փոխկապակցված գործոններ։ Հետևաբար աճի գործոնների նշանակությունը դիտարկվում է բազմագործոն կենսաբանական և կլինիկական համակարգի շրջանակում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ուրոլոգիայի, բջջային կենսաբանության, մոլեկուլային բժշկության և կլինիկական հետազոտությունների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով խորացնել պատկերացումները շագանակագեղձի բարորակ գերաճի առաջընթացի մեխանիզմների և դրա հետ կապված ստորին միզուղիների ախտանշանների զարգացման վերաբերյալ։

Աշխատությունը նվիրված է Լոռու մարզում տնտեսական գործունեության և շրջակա միջավայրի պահպանության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով բնապահպանական կարգավորման տնտեսական, կառավարչական և կազմակերպական մեխանիզմների կատարելագործման հիմնախնդիրների վրա։ Հետազոտության առանցքում տնտեսական զարգացման ընթացքում բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունների նվազեցման և բնապահպանական պահանջների ու տնտեսական շահերի հավասարակշռման խնդիրներն են։ Լոռու մարզի առանձնահատկությունների համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել արդյունաբերական, հանքարդյունաբերական, գյուղատնտեսական և այլ տնտեսական գործունեության տեսակների ազդեցությունները բնական միջավայրի առանձին բաղադրիչների՝ մթնոլորտային օդի, ջրային պաշարների, հողային ռեսուրսների, անտառների և էկոհամակարգերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող բնապահպանական ծախսերի գնահատմանը և դրանց ներառմանը տնտեսավարող սուբյեկտների որոշումների ընդունման գործընթացում։ Հետազոտությունը կարող է դիտարկել բնապահպանական վճարների, հարկային և տնտեսական խթանների, վերահսկողության համակարգերի, պատասխանատվության մեխանիզմների և շրջակա միջավայրի պահպանությանն ուղղված ներդրումների նշանակությունը։ Կարևորվում է այնպիսի տնտեսական գործիքների կիրառման ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են խրախուսել կազմակերպություններին նվազեցնել ռեսուրսատարությունը, ավելի արդյունավետ օգտագործել հումքն ու էներգիան և սահմանափակել շրջակա միջավայրի վրա անցանկալի ազդեցությունները։ Առանձին ուղղություն կարող է լինել մարզի բնական ռեսուրսների օգտագործման և տարածքային տնտեսական զարգացման միջև փոխկապակցվածության գնահատումը՝ հաշվի առնելով արդյունաբերական կենտրոնների և բնական միջավայրի նկատմամբ առավել զգայուն տարածքների առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև բնապահպանական կառավարման արդյունավետության բարձրացման, պետական և տեղական կառավարման մարմինների գործառույթների համակարգման ու տնտեսավարող կազմակերպությունների բնապահպանական պատասխանատվության ամրապնդման հնարավորությունները։ Տնտեսական և էկոլոգիական ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու զարգացման տարբեր մոտեցումների երկարաժամկետ հետևանքները և հիմնավորելու բնական ռեսուրսների պահպանման հետ համատեղելի տնտեսական քաղաքականության անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը կարևորում է կայուն զարգացման սկզբունքների կիրառումը տարածաշրջանային մակարդակում՝ տնտեսական աճը դիտարկելով ոչ միայն արտադրական արդյունքների, այլև բնական կապիտալի պահպանության և բնակչության համար բարենպաստ միջավայրի ապահովման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է բնապահպանական տնտեսագիտության, տարածաշրջանային տնտեսագիտության և շրջակա միջավայրի կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Լոռու մարզում տնտեսական գործունեության էկոլոգիական կարգավորման արդյունավետության բարձրացման հիմնական ուղղությունները։

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի հայ արձակագրության ինքնատիպ ներկայացուցիչներից մեկի կյանքի, ստեղծագործական ուղու և գրական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրականագիտական քննության առանցքում հեղինակի արձակի գաղափարական ու գեղարվեստական առանձնահատկություններն են, նրա ստեղծած կերպարների աշխարհը, պատմողական կառուցվածքը, լեզուն և ոճը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այն կենսագրական և մշակութային միջավայրին, որի պայմաններում ձևավորվել է գրողի աշխարհայացքը․ Թեհրանում անցկացրած տարիները, բազմալեզու կրթական միջավայրը և հետագայում Հայաստան տեղափոխվելը նշանակալի ազդեցություն են ունեցել նրա ստեղծագործական փորձառության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հայրենիքի, մարդու և բնության փոխհարաբերության, հիշողության, բարոյական ընտրության, մարդկային արժանապատվության, սիրո, հավատարմության և անհատի ներաշխարհի թեմաները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել իրանական միջավայրի և հարավային բնաշխարհի գեղարվեստական արտացոլմանը, որոնք նրա արձակի ճանաչելի շերտերից են և նպաստում են հայ ու իրանական մշակութային աշխարհների միջև յուրահատուկ գրական կապի ձևավորմանը։ Գրական կերպարների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հերոսների հոգեբանական կառուցվածքը, նրանց հարաբերությունները շրջապատող աշխարհի հետ և այն բարոյական խնդիրները, որոնց շուրջ զարգանում են պատմողական իրավիճակները։ Կարևորվում է նաև բնապատկերի գործառույթը, որը կարող է հանդես գալ ոչ միայն որպես գործողությունների միջավայր, այլև որպես կերպարների հոգեվիճակը, հիշողություններն ու աշխարհընկալումն արտահայտող գեղարվեստական միջոց։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել պատմվածքների և այլ արձակ ստեղծագործությունների ժանրային առանձնահատկությունների, սյուժետային կառուցվածքի, երկխոսությունների, պատկերավորման համակարգի և հեղինակային խոսքի քննությունը։ Գրողի ստեղծագործությունների համադրումը ժամանակաշրջանի հայ արձակի ընդհանուր զարգացման միտումների հետ հնարավորություն է տալիս որոշելու նրա տեղը նորագույն հայ գրականության պատմության մեջ։ Նրա գրական ժառանգության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև սփյուռքից Խորհրդային Հայաստան ներգաղթած մտավորականի մշակութային փորձառության և տարբեր հասարակական միջավայրերի գեղարվեստական ընկալման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը համադրում է կենսագրական, պատմագրական և գրականագիտական մոտեցումները՝ ներկայացնելով գրողի ստեղծագործական անհատականությունը, թեմատիկ աշխարհը և գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունները XX դարի հայ արձակի զարգացման համատեքստում։

Աշխատությունը նվիրված է բաղադրյալ առաձգական տարածության և կիսատարածության երկայնական սահքի պայմաններում առաջացող լարվածադեֆորմացիոն վիճակի տեսական ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով տարբեր բնույթի լարումների կենտրոնացուցիչների ազդեցությանը։ Հետազոտության հիմքում առաձգականության տեսության այն խնդիրներն են, որոնցում նյութի երկրաչափական կամ կառուցվածքային անհամասեռությունները հանգեցնում են լարվածությունների տեղային զգալի փոփոխությունների։ Այդպիսի կենտրոնացուցիչներ կարող են լինել ճաքերը, խոռոչները, ներառուկները, սահմանային անհամասեռությունները և այլ կառուցվածքային առանձնահատկություններ, որոնց շրջակայքում լարվածության դաշտը էապես տարբերվում է համասեռ միջավայրում դիտվող պատկերից։ Երկայնական սահքի մոդելը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու մարմնի հակահարթ դեֆորմացիան և համապատասխան տեղաշարժերի ու լարումների բաշխումը՝ խնդիրը ներկայացնելով մաթեմատիկական ֆիզիկայի սահմանային խնդիրների ձևով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել բաղադրյալ միջավայրի առանձին մասերի մեխանիկական հատկությունների տարբերությանը և դրանց միացման սահմաններում գործող պայմաններին, քանի որ այդ գործոնները կարող են էականորեն փոխել լարվածությունների բաշխումն ու կենտրոնացման աստիճանը։ Կիսատարածության դեպքում կարևոր նշանակություն ունի նաև ազատ մակերևույթի և կենտրոնացուցիչների փոխազդեցությունը, հատկապես երբ կառուցվածքային անհամասեռությունները գտնվում են մակերևույթին մոտ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կառուցվել տեղաշարժերի և լարումների դաշտերը նկարագրող վերլուծական կամ թվային մոդելներ, ուսումնասիրվել դրանց վարքը տարբեր երկրաչափական պարամետրերի դեպքում և համեմատվել տարբեր տիպի կենտրոնացուցիչների ազդեցությունները։ Կարևոր խնդիր է լարվածությունների առավելագույն տեղային արժեքների և դրանց տարածական բաշխման գնահատումը, քանի որ այդ ցուցանիշները կապված են նյութի հնարավոր վնասման, ճաքերի զարգացման և կառուցվածքային ամրության հետ։ Տարբեր դեպքերի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե կենտրոնացուցիչների ձևը, դիրքը, չափերը և փոխադարձ դասավորությունն ինչպես են անդրադառնում ամբողջ համակարգի մեխանիկական վարքի վրա։ Նման տեսական արդյունքները նշանակություն ունեն կոմպոզիտային և շերտավոր նյութերի, երկրաբանական միջավայրերի, մեքենաշինական տարրերի և այլ բարդ կառուցվածքների մեխանիկական հուսալիության գնահատման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, կոնտինուումի մեխանիկայի, կոտրվածքի մեխանիկայի և մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով խորացնել պատկերացումները կառուցվածքային անհամասեռություններով առաձգական միջավայրերում լարվածությունների կենտրոնացման օրինաչափությունների վերաբերյալ։

Հրատարակությունը կազմակերպչական և ծրագրային բնույթի փաստաթուղթ է, որում համակարգված ձևով ներկայացվում են Հայաստանի ազգային գրադարանի տվյալ տարվա համար նախատեսված աշխատանքային հիմնական ուղղությունները, խնդիրներն ու միջոցառումները։ Այն արտացոլում է գրադարանի՝ որպես ազգային նշանակության մշակութային, տեղեկատվական և մատենագիտական հաստատության գործունեության պլանավորումը՝ ընդգրկելով գրադարանային հավաքածուների համալրման, պահպանության, մշակման, մատենագիտական աշխատանքների, ընթերցողների սպասարկման և մշակութային ծրագրերի կազմակերպման ոլորտները։ Ծրագրային փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հաստատության կառուցվածքային ստորաբաժանումների առաջադրանքների և տարեկան գործունեության առաջնահերթությունների վերաբերյալ։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել գրադարանային ֆոնդերի հաշվառման, դասակարգման և պահպանության աշխատանքները, ինչպես նաև գրքային ու պարբերական հրատարակությունների վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկատվության ստեղծումն ու տարածումը։ Առանձին ուղղություն է թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը, գրադարանային նյութերի թվայնացումը և էլեկտրոնային տեղեկատվական շտեմարանների զարգացումը, որոնք նպաստում են ազգային տպագիր ժառանգության պահպանությանն ու դրա հասանելիության ընդլայնմանը։ Ծրագրում կարող են ընդգրկվել նաև ընթերցողների տեղեկատվական սպասարկման կատարելագործմանը, գրադարանային ծառայությունների արդիականացմանը և մասնագիտական աշխատանքի արդյունավետության բարձրացմանը վերաբերող նախաձեռնություններ։ Մշակութային և հանրային գործունեության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունեն գրքային ցուցահանդեսները, հանդիպումները, շնորհանդեսները, հիշարժան տարեթվերին նվիրված միջոցառումները և այլ կրթամշակութային նախաձեռնություններ, որոնց միջոցով գրադարանը նպաստում է գրքի ու ընթերցանության հանրահռչակմանը։ Փաստաթուղթը կարևոր աղբյուր է նաև հաստատության գործունեության պատմության ուսումնասիրման համար, քանի որ տարեկան ծրագրերի համադրումը հնարավորություն է տալիս հետևելու տարբեր ժամանակաշրջաններում գրադարանի առաջնահերթությունների, գործառույթների և մասնագիտական մոտեցումների փոփոխություններին։ 2017 թվականը հաստատության զարգացման տեսանկյունից առանձնանում է նաև կազմակերպական փոփոխություններով, որոնց պայմաններում ընդլայնվել են ազգային մատենագիտական գործառույթները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ներկայացնում է տարեկան աշխատանքի կազմակերպման համակարգված շրջանակ՝ միավորելով գրադարանային ֆոնդերի կառավարումը, մատենագիտական գործունեությունը, թվային զարգացումը, տեղեկատվական սպասարկումը և մշակութային-լուսավորչական աշխատանքը։

Աշխատությունը նվիրված է ոչ գծային երկվիճակ քվանտային համակարգերի դինամիկայի ուսումնասիրությանը՝ Լանդաու–Զեների և Դեմկով–Կունիկեի մոդելների շրջանակում։ Հետազոտության առանցքում ժամանակից կախված փոխազդեցության պայմաններում երկու քվանտային վիճակների միջև անցումների օրինաչափություններն են, դրանց հավանականությունների փոփոխությունը և ոչ գծայնության ազդեցությունը համակարգի ժամանակային էվոլյուցիայի վրա։ Դասական երկվիճակ մոտեցումները կարևոր դեր ունեն քվանտային մեխանիկայում՝ էներգետիկ մակարդակների փոխազդեցությունը և դրանց միջև անցումները նկարագրելու համար, մինչդեռ ոչ գծային ընդհանրացումները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ավելի բարդ համակարգեր, որոնցում վիճակների փոխազդեցությունը կարող է կախված լինել հենց համակարգի դինամիկական փոփոխականներից։ Լանդաու–Զեների տիպի խնդիրների շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունի մակարդակների մոտեցման կամ հատման շրջակայքում համակարգի վարքի ուսումնասիրությունը, իսկ Դեմկով–Կունիկեի մոդելը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու ժամանակից կախված պարամետրերով անցումային գործընթացների այլ դաս։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել համապատասխան ոչ գծային դիֆերենցիալ հավասարումների լուծումների կառուցվածքը, տարբեր մոտավորությունների կիրառելիության սահմանները և անցումային հավանականությունների վարքը տարբեր ռեժիմներում։ Կարևոր ուղղություն է ասիմպտոտիկ և վերլուծական մոտեցումների մշակումը, որոնց օգնությամբ հնարավոր է բնութագրել համակարգի վարքը ինչպես թույլ, այնպես էլ ուժեղ փոխազդեցությունների պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել ոչ գծայնության հետևանքով առաջացող այնպիսի երևույթներին, որոնք բացակայում կամ այլ կերպ են դրսևորվում համապատասխան գծային մոդելներում։ Երկու մոդելների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց ընդհանուր մաթեմատիկական կառուցվածքը, լուծումների առանձնահատկությունները և տարբեր ֆիզիկական համակարգերի նկարագրության համար կիրառելիության շրջանակները։ Նման տեսական ուսումնասիրությունները նշանակություն ունեն քվանտային օպտիկայի, ատոմային և մոլեկուլային ֆիզիկայի, խտացված միջավայրերի ֆիզիկայի և ոչ գծային դինամիկայի մի շարք խնդիրների համար։ Վերնագրի վերջում առկա Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերին վերաբերող ձևակերպումը բովանդակային առումով չի համապատասխանում նշված ֆիզիկական մոդելներին և հավանաբար առաջացել է մատենագիտական տվյալների կամ տարբեր վերնագրերի հատվածների տեխնիկական միաձուլման հետևանքով։ Հետևաբար նկարագրությունը հիմնված է աշխատանքի հստակ ճանաչելի գիտական թեմայի՝ ոչ գծային երկվիճակ Լանդաու–Զեների և Դեմկով–Կունիկեի մոդելների վրա։

Աշխատությունը նվիրված է մինչև երկու տարեկան երեխաների մոտ կոնքազդրային հոդերի զարգացման խանգարումների վաղ հայտնաբերման և բուժման ընթացքի վերահսկման համակարգում ուլտրաձայնային հետազոտության ախտորոշիչ նշանակության գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում պատկերային ախտորոշման այս մեթոդի հնարավորություններն են՝ հոդի կառուցվածքային առանձնահատկությունների գնահատման, զարգացման շեղումների ժամանակին հայտնաբերման և կլինիկական հետազոտությամբ ստացված տվյալների լրացման տեսանկյունից։ Վաղ մանկական տարիքում կոնքազդրային հոդը շարունակում է ակտիվորեն ձևավորվել, ուստի դրա անատոմիական հարաբերությունների և զարգացման աստիճանի գնահատումը կարևոր նշանակություն ունի հնարավոր խանգարումների վաղ ճանաչման համար։ Ուլտրաձայնային հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս առանց իոնացնող ճառագայթման պատկերել աճառային և փափուկ հյուսվածքային այն կառուցվածքները, որոնք կյանքի առաջին ամիսներին ամբողջությամբ չեն գնահատվում սովորական ռենտգենաբանական եղանակներով։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել ուլտրաձայնային տվյալների համապատասխանությունը կլինիկական զննման արդյունքներին և այլ ախտորոշիչ չափանիշներին՝ համալիր գնահատման առավելությունները պարզաբանելու նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել տարբեր աստիճանի զարգացման խանգարումների տարբերակմանը, հոդի կառուցվածքային հասունացման դինամիկային և ժամանակի ընթացքում արձանագրվող փոփոխությունների համեմատությանը։ Կարևոր ուղղություն է նաև բուժման ընթացքում պարբերական պատկերային վերահսկողության դերի գնահատումը, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս օբյեկտիվորեն հետևելու հոդի զարգացման փոփոխություններին և բժշկական թիմին տրամադրելու լրացուցիչ տեղեկություններ բուժման ընթացքի գնահատման համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ վաղ ախտորոշման և հետագա արդյունքների փոխկապակցվածությանը՝ ընդգծելով ժամանակին հայտնաբերման նշանակությունը հոդի բնականոն զարգացման հնարավորությունների պահպանման տեսանկյունից։ Միաժամանակ կարող են քննարկվել մեթոդի ախտորոշիչ առավելություններն ու սահմանափակումները, արդյունքների մեկնաբանման ստանդարտացման և մասնագետի փորձառության նշանակությունը։ Հետազոտությունը կարևոր է մանկական օրթոպեդիայի և ճառագայթային ախտորոշման համագործակցության տեսանկյունից՝ նպաստելով նորածինների ու փոքր երեխաների կոնքազդրային հոդերի վիճակի գնահատման համալիր մոտեցման ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկական օրթոպեդիայի, ուլտրաձայնային ախտորոշման և վաղ մանկական զարգացման բժշկական գնահատման սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով պարզաբանել ուլտրաձայնային հետազոտության տեղը վաղ ախտորոշման և բուժման արդյունքների վերահսկման համակարգում։

Աշխատությունը նվիրված է Երևան քաղաքի չափահաս բնակչության շրջանում զարկերակային ճնշման բարձրացման տարածվածության և դրա հետ կապված հիմնական ռիսկի գործոնների համաճարակաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակչության տարբեր խմբերում խնդրի հանդիպման հաճախականության գնահատումն է, ինչպես նաև այն ժողովրդագրական, կենսաբանական, վարքագծային և սոցիալական գործոնների բացահայտումը, որոնք կարող են կապված լինել սրտանոթային ռիսկի բարձրացման հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համադրվել տարիքային և սեռային խմբերի տվյալները՝ պարզելու տարածվածության տարբերությունները և առանձնացնելու առավել բարձր ռիսկ ունեցող բնակչական խմբերը։ Ռիսկի գործոնների գնահատումը կարող է ներառել մարմնի քաշի և նյութափոխանակային ցուցանիշների առանձնահատկությունները, ֆիզիկական ակտիվության մակարդակը, սննդային վարքագծի որոշ բնութագրեր, ծխախոտի օգտագործումը, ընտանեկան նախատրամադրվածությունը և այլ գործոններ, որոնք համաճարակաբանական ուսումնասիրություններում դիտարկվում են սրտանոթային առողջության համատեքստում։ Կարևոր ուղղություն է նաև միաժամանակ մի քանի ռիսկի գործոնների առկայության ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց համակցված ազդեցության գնահատումը հնարավորություն է տալիս բնակչության առողջական վիճակի վերաբերյալ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև արդեն հայտնի խնդրի վերաբերյալ բնակչության իրազեկվածությանը, բժշկական վերահսկողության ընդգրկվածությանը և առողջապահական ծառայություններից օգտվելու առանձնահատկություններին։ Տարածվածության վերաբերյալ տվյալների համակարգումը կարևոր նշանակություն ունի հանրային առողջապահության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման ծրագրերի անհրաժեշտությունը և որոշելու բնակչության այն խմբերը, որոնց նկատմամբ նպատակահարմար է ուժեղացնել կանխարգելիչ ու կրթական աշխատանքը։ Միաժամանակ նման ուսումնասիրությունները կարող են հիմք ծառայել տարբեր ժամանակաշրջաններում հավաքված տվյալների համեմատության և քաղաքային բնակչության սրտանոթային ռիսկի փոփոխությունների դիտարկման համար։ Հատուկ նշանակություն ունի ստացված արդյունքների մեկնաբանումը հետազոտության ժամանակաշրջանի, ընտրանքի կառուցվածքի և կիրառված չափորոշիչների շրջանակում, քանի որ այդ գործոնները կարող են ազդել տարածվածության գնահատականների վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սրտաբանության, համաճարակաբանության և հանրային առողջապահության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել Երևան քաղաքի չափահաս բնակչության շրջանում սրտանոթային ռիսկի տարածվածության և դրա հետ փոխկապակցված գործոնների վերաբերյալ համակարգված պատկերացում։

Աշխատությունը նվիրված է տանտալի և նիոբիումի բարձր ջերմաստիճանային դիֆուզիոն փոխակերպումների կինետիկական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով ազոտի և ածխածնի փոխազդեցությունը հրակայուն մետաղների հետ նյութագիտության ու ֆիզիկական քիմիայի տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում մետաղական համակարգերում ատոմների ներթափանցման, տարածման և նոր ֆազային վիճակների ձևավորման գործընթացներն են, ինչպես նաև դրանց արագության և զարգացման բնույթի վրա ջերմաստիճանի, ժամանակի, նյութի սկզբնական կառուցվածքի և ֆազային կազմի ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել դիֆուզիոն շերտերի առաջացման և աճի օրինաչափություններին, քանի որ ազոտի կամ ածխածնի ներթափանցումը մետաղական մատրից կարող է ուղեկցվել նիտրիդային և կարբիդային ֆազերի ձևավորմամբ ու նյութի մերձմակերևութային կառուցվածքի փոփոխությամբ։ Կինետիկական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզաբանելու, թե տարբեր փուլերում ինչ գործոններ կարող են սահմանափակել գործընթացի արագությունը և ինչպիսի կապ գոյություն ունի ատոմային տեղափոխության ու ֆազային փոխակերպումների միջև։ Տանտալի դեպքում ուշադրությունը կենտրոնանում է ազոտի հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունների վրա, մինչդեռ նիոբիումի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու ազոտացման և կարբիդացման ժամանակ դիտվող երևույթները և բացահայտելու դրանց ընդհանուր ու տարբեր հատկանիշները։ Կարևոր ուղղություն է ձևավորվող շերտերի կառուցվածքի, ֆազային կազմի և հատկությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ դիֆուզիոն փոփոխությունները կարող են էականորեն ազդել նյութերի կարծրության, ջերմային կայունության, մաշակայունության և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրության վրա։ Փորձարարական տվյալների տեսական մեկնաբանությունը կարող է իրականացվել պինդ մարմիններում դիֆուզիայի ընդհանուր օրինաչափությունների, ջերմային ակտիվացմամբ պայմանավորված ատոմային տեղաշարժերի և ֆազային սահմանների շարժման վերաբերյալ պատկերացումների հիման վրա։ Տարբեր մետաղների և ներթափանցող տարրերի համեմատական ուսումնասիրությունը նպաստում է նաև հրակայուն մետաղների կառուցվածք-հատկություն փոխհարաբերությունների ավելի խորքային ըմբռնմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բարձր ջերմաստիճանային նյութագիտության, մետաղագիտության, դիֆուզիոն կինետիկայի և ֆազային փոխակերպումների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ գիտական հիմք ստեղծելով տանտալի և նիոբիումի հիմքով նյութերի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ հատկությունների նպատակային փոփոխությունների ըմբռնման համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում նորմատիվ իրավական ակտերի փոխհարաբերության, իրավաբանական ուժի և աստիճանակարգային կառուցվածքի տեսական ու կիրառական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում իրավական նորմերի համակարգվածության ապահովման, տարբեր մակարդակների իրավական ակտերի միջև հակասությունների կանխարգելման և իրավակարգավորման միասնականության պահպանման հիմնահարցերն են։ Վերլուծվում է իրավական ակտերի աստիճանակարգության գաղափարի տեսական բովանդակությունը, դրա նշանակությունը իրավական պետության, օրինականության և իրավական որոշակիության սկզբունքների իրականացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել Սահմանադրության, օրենքների, ենթաօրենսդրական նորմատիվ ակտերի և իրավական կարգավորման համակարգում ընդգրկված այլ ակտերի հարաբերակցությանը՝ ուսումնասիրելով դրանց իրավաբանական ուժի տարբերությունները և ստորադաս ակտերի՝ ավելի բարձր իրավաբանական ուժ ունեցող նորմերին համապատասխանելու պահանջը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է իրավական ակտերի միջև առաջացող հակասությունների բնույթի և դրանց հաղթահարման իրավական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Այդ համատեքստում կարող են քննարկվել ավելի բարձր իրավաբանական ուժ ունեցող նորմի գերակայության, հատուկ և ընդհանուր իրավակարգավորումների հարաբերակցության, ինչպես նաև տարբեր ժամանակներում ընդունված իրավական նորմերի կիրառման տեսական սկզբունքները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև իրավաստեղծ գործունեության որակին, իրավական ակտերի կառուցվածքային համաձայնեցվածությանը և օրենսդրական փոփոխությունների ազդեցությանը ամբողջ իրավական համակարգի ներքին տրամաբանության վրա։ Կարևորվում է պետական մարմինների իրավաստեղծ լիազորությունների սահմանների հստակեցումը, քանի որ աստիճանակարգային համակարգի արդյունավետ գործունեությունը կապված է յուրաքանչյուր մարմնի կողմից իր իրավասության շրջանակում ակտեր ընդունելու պահանջի հետ։ Առանձին ուսումնասիրության առարկա կարող են լինել սահմանադրական վերահսկողության, դատական մեկնաբանության և իրավակիրառ պրակտիկայի դերը նորմատիվ հակասությունների բացահայտման ու իրավական համակարգի հետևողականության ապահովման գործում։ Տեսական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նաև իրավական աստիճանակարգության կապը մարդու իրավունքների պաշտպանության, իրավական կանխատեսելիության և պետական իշխանության սահմանափակման սկզբունքների հետ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պետության և իրավունքի տեսության, սահմանադրական իրավունքի, իրավաստեղծ գործունեության և իրավակիրառման հիմնահարցերը՝ նպատակ ունենալով համակարգված պատկերացում ձևավորել Հայաստանի իրավական համակարգում նորմատիվ իրավական ակտերի փոխկապակցվածության և դրանց աստիճանակարգային կազմակերպման վերաբերյալ։

Հրատարակությունը տեղեկատվական և մատենագիտական բնույթի ամենամյա տեղեկատու է, որը նախատեսված է տվյալ տարվա ընթացքում նշվող կարևոր հոբելյանների, պատմական իրադարձությունների, մշակութային տարելիցների և նշանավոր անձանց հիշատակի օրերի վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ տրամադրելու համար։ Այն Հայաստանի ազգային գրադարանի երկարամյա պարբերական հրատարակություններից է և ծառայում է որպես օժանդակ աղբյուր գրադարանների, կրթական ու մշակութային հաստատությունների, զանգվածային լրատվամիջոցների և տարբեր կազմակերպությունների համար՝ հոբելյանական միջոցառումների, ցուցահանդեսների, գրական երեկոների, թեմատիկ հանդիպումների և այլ նախաձեռնությունների կազմակերպման ընթացքում։ Տեղեկատուի կառուցվածքը սովորաբար հիմնված է օրացուցային սկզբունքի վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս տարվա ամիսների և համապատասխան ամսաթվերի հաջորդականությամբ ներկայացնել հիշարժան իրադարձություններն ու տարելիցները։ Նյութերում կարող են ընդգրկվել հայ և համաշխարհային մշակույթի, գրականության, արվեստի, գիտության, կրթության և հասարակական կյանքի ներկայացուցիչների ծննդյան կամ գործունեության նշանակալի տարեդարձերը, ինչպես նաև պատմական ու մշակութային կարևոր իրադարձությունների տարելիցները։ Անձանց և իրադարձությունների վերաբերյալ տեղեկատվությունը կարող է ուղեկցվել համառոտ կենսագրական, պատմական կամ տեղեկատու տվյալներով, որոնք ընթերցողին հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ հոբելյանի նշանակության մասին։ Մատենագիտական բաղադրիչը կարևոր նշանակություն ունի թեմայի հետագա ուսումնասիրման համար՝ ուղղորդելով համապատասխան գրականության և տեղեկատվական աղբյուրների որոնումը։ Հրատարակությունն առանձնապես օգտակար է գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման տեսանկյունից, քանի որ դրա հիման վրա հնարավոր է նախապես ծրագրել տարվա մշակութային և կրթական միջոցառումները, ձևավորել թեմատիկ ցուցադրություններ ու գրքային ցուցահանդեսներ և պատրաստել տեղեկատվական նյութեր։ Միաժամանակ այն նպաստում է ազգային և համաշխարհային մշակութային ժառանգության հանրահռչակմանը, պատմական հիշողության պահպանմանը և նշանակալի գործիչների գործունեության վերաբերյալ հանրային իրազեկվածության բարձրացմանը։ Տարբեր տարիների թողարկումների համադրական ուսումնասիրությունը կարող է նաև ցույց տալ, թե ժամանակի ընթացքում ինչպիսի պատմական ու մշակութային տարելիցներ են ընդգրկվել գրադարանային տեղեկատվական աշխատանքի շրջանակում։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համատեղում է օրացուցային, տեղեկատվական, մատենագիտական և մշակութային-լուսավորչական գործառույթները՝ ծառայելով որպես գործնական տեղեկատու տարվա հիշարժան իրադարձությունների ներկայացման և դրանց նվիրված աշխատանքների կազմակերպման համար։

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական բնույթի մասնագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների ու հրապարակումների վերաբերյալ տեղեկատվությունը։ Այն նախատեսված է գրադարանների, գիտական և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և համապատասխան թեմաներով գրականություն որոնող ընթերցողների համար։ Մատենագիտական նյութը կարող է ընդգրկել գրքեր, գրքույկներ, ժողովածուներ, պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածներ և այլ տպագիր նյութեր՝ դասակարգված ըստ մշակույթի և արվեստի առանձին ոլորտների։ Թեմատիկ բաժիններում կարող են ներկայացվել կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը, հուշարձանների պահպանությանը և մշակութային կյանքի այլ ուղղություններին վերաբերող աղբյուրներ։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս նույնականացնելու համապատասխան հրատարակությունները և ստանալու դրանց որոնման համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալները՝ հեղինակ, անվանում, հրատարակության աղբյուր, թվական և այլ նկարագրական տեղեկություններ։ Նյութերի պարբերական հավաքագրումն ու համակարգումը տեղեկատուին տալիս են նաև փաստագրական նշանակություն, քանի որ տարբեր թողարկումների հաջորդականությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական ակտիվությանը, հետազոտական հետաքրքրությունների փոփոխություններին և առանձին թեմաների զարգացման ընթացքին։ Այն կարևոր գործիք է թեմատիկ մատենագիտական որոնման համար՝ օգնելով արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակահատվածի նոր գրականության մեջ և ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրները հետագա ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ նման հրատարակությունները նպաստում են գրադարանային հավաքածուների համալրմանը, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկմանը և մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը։ Պատմական տեսանկյունից տեղեկատուն արժեքավոր է նաև խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ մատենագիտական տվյալների միջոցով արտացոլում է ժամանակաշրջանի հրատարակչական և գիտական գործունեության թեմատիկ պատկերը։ Տարբեր տարիների համար կազմված թողարկումների համադրումը կարող է հիմք հանդիսանալ մշակույթի առանձին ոլորտների վերաբերյալ գրականության քանակական և բովանդակային զարգացման ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համատեղում է տեղեկատվական, որոնողական, հաշվառման և փաստագրական գործառույթները՝ ապահովելով մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ ընթացիկ գրականության համակարգված ներկայացումն ու մասնագիտական օգտագործումը։

Աշխատությունը նվիրված է պարսկական և հին հունական էպիկական ավանդույթների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով տարբեր մշակութային միջավայրերում ձևավորված խոշորածավալ հերոսական պատումների գաղափարական, կառուցվածքային, կերպարային և գեղարվեստական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հետազոտության առանցքում էպիկական աշխարհի կառուցման սկզբունքներն են՝ հերոսի և հասարակության հարաբերությունը, պատերազմի ու խաղաղության պատկերումը, պատվի, փառքի, ճակատագրի, հայրենիքի, իշխանության, ընտանիքի և մահկանացու մարդու սահմանափակ հնարավորությունների թեմաները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել հերոսական կերպարների տիպաբանությանը՝ ուսումնասիրելով ռազմիկի ուժի, քաջության, պատասխանատվության, բարոյական ընտրության և ողբերգական ճակատագրի արտահայտման տարբեր եղանակները։ Համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նաև պատերազմի նկարագրության առանձնահատկությունները, մենամարտերի նշանակությունը, հերոսի վերադարձի կամ երկարատև ճանապարհորդության մոտիվները, ընտանեկան կապերի դերը և անհատի գործողությունների ազդեցությունը ավելի լայն հասարակական ու քաղաքական միջավայրի վրա։ Կարևոր ուղղություն է գերբնական աշխարհի և մարդկային գործողությունների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը․ տարբեր ավանդույթներում աստվածային կամ գերբնական ուժերի ներկայությունը կարող է տարբեր ձևերով պայմանավորել հերոսների ճակատագիրը և պատմողական գործողության զարգացումը։ Միաժամանակ քննության առարկա կարող են դառնալ մարգարեությունների, երազների, ճակատագրական նախանշանների և խորհրդանշական դրվագների գործառույթները։ Գեղարվեստական մակարդակում հետաքրքրություն են ներկայացնում էպիկական համեմատությունները, կրկնությունները, նկարագրական բանաձևերը, երկխոսությունները, մարտական տեսարանների կառուցումը և հերոսների բնութագրման միջոցները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև բանավոր էպիկական ավանդույթի և գրավոր մշակույթի փոխհարաբերությանը՝ պարզաբանելով, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջանների պատմական հիշողությունը, առասպելաբանական պատկերացումները և ազգային ինքնընկալումը վերածվել գրական պատումի։ Առնչությունների քննությունը պարտադիր չէ մեկնաբանել որպես անմիջական փոխառությունների ապացույց․ նմանությունները կարող են դիտարկվել նաև համեմատական գրականագիտության տեսանկյունից՝ որպես հերոսական էպոսին բնորոշ ընդհանուր տիպաբանական երևույթներ։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս միաժամանակ ընդգծելու յուրաքանչյուր ավանդույթի ինքնատիպությունը և բացահայտելու համաշխարհային էպիկական մտածողության ընդհանուր օրինաչափությունները։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը նպաստում է պարսկական և հին հունական գրականությունների միջև համեմատական կապերի խորքային ընկալմանը՝ էպիկական ժառանգությունը դիտարկելով որպես տարբեր քաղաքակրթությունների պատմական հիշողության, արժեքային համակարգերի և գեղարվեստական մտածողության արտահայտություն։

Աշխատությունը նվիրված է XVII դարի հայ մտավոր և մշակութային կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչ Երեմիա Քյոմուրճյանի պատմագրական գործունեության ու նրա թողած գրավոր ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հեղինակի պատմագիտական հայացքների, պատմական նյութի ընտրության և շարադրման սկզբունքների, աղբյուրների օգտագործման առանձնահատկությունների ու իր ժամանակաշրջանի իրադարձությունների մեկնաբանման եղանակների բացահայտումն է։ Նրա երկերը դիտարկվում են XVII դարի Օսմանյան կայսրության, Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի և ընդհանրապես հայ հասարակական ու մշակութային կյանքի պատմության ուսումնասիրման կարևոր սկզբնաղբյուրների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հանգամանքին, թե պատմագիրը ինչպես է համադրում իրադարձությունների ժամանակագրական ներկայացումը անձնական դիտարկումների, ժամանակակիցների մասին տեղեկությունների, հասարակական կյանքի նկարագրությունների և ավանդված պատմական նյութի հետ։ Այս տեսանկյունից նրա ժառանգությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունները, այլև քաղաքային առօրյան, համայնքային հարաբերությունները, եկեղեցական կյանքը, կրթամշակութային միջավայրը և հայ բնակչության կապերը տարածաշրջանի այլ հասարակական խմբերի հետ։ Կարևորվում է նաև հեղինակի՝ որպես իր ժամանակի ականատեսի և տեղեկություններ հավաքող մտավորականի դերը, քանի որ պատմական հաղորդումների աղբյուրագիտական արժեքը գնահատելիս անհրաժեշտ է տարբերակել անմիջական դիտարկումները, փոխանցված տեղեկությունները և ավելի վաղ աղբյուրներից վերցված նյութերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նրա պատմագրական լեզվին, պատմական կերպարների ներկայացման եղանակներին, ժամանակի և պատճառահետևանքային կապերի ընկալմանը, ինչպես նաև կրոնական ու բարոյական պատկերացումների ազդեցությանը պատմական իրադարձությունների մեկնաբանության վրա։ Ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը ևս կարևոր ուղղություն է՝ հնարավորություն տալով պարզելու երկերի պահպանման, ընդօրինակման, խմբագրման և հետագա շրջանառության առանձնահատկությունները։ Նրա ստեղծագործությունների համադրումը ժամանակակից և նախորդ հայ պատմագիրների աշխատությունների հետ նպաստում է XVII դարի հայ պատմագրության զարգացման միտումների և հեղինակային առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը միավորում է պատմագրության պատմության, աղբյուրագիտության, ձեռագրագիտության և հայ մշակույթի պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հեղինակի ժառանգության նշանակությունը վաղ նոր շրջանի հայ հասարակության, Կոստանդնուպոլսի հայկական միջավայրի և հայ պատմական մտքի զարգացման ուսումնասիրման համար։