Ինքնատիրապետման արվեստը

Математика

Այս գիրքը նվիրված է գրաֆների լոկալ-հավասարակշռված տրոհումների հետազոտությանը՝ ներկայացնելով դիսկրետ մաթեմատիկայի և գրաֆների տեսության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են գրաֆային կառուցվածքների բաժանման սկզբունքները, հավասարակշռվածության պայմանները, տեղային հատկությունների վերլուծությունը և դրանց կիրառական նշանակությունը տարբեր գիտատեխնիկական խնդիրների լուծման մեջ։ Գրքում ներկայացվում են տեսական մոտեցումներ, մաթեմատիկական մեթոդներ և հետազոտական արդյունքներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ բարդ ցանցային համակարգերի կառուցվածքը և դրանց օպտիմալ բաժանման խնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, համակարգչային գիտության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և գրաֆների տեսությամբ ու կիրառական մաթեմատիկայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Экономика

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական մրցակցության ապահովման և մենաշնորհների պետական կարգավորման հետ կապված արդի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մրցակցային միջավայրի ձևավորման ու զարգացման պայմանները, շուկաների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և տնտեսական կենտրոնացման ազդեցությունը տնտեսության տարբեր ոլորտների գործունեության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գերիշխող դիրքի, շուկայական կենտրոնացման, հակամրցակցային վարքագծի և տնտեսական գործունեության հավասար պայմանների ապահովման խնդիրներին։ Վերլուծվում են պետական կարգավորման տնտեսական և իրավական մեխանիզմները, մրցակցության պաշտպանության գործիքները և համապատասխան կառույցների գործունեության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են մենաշնորհային երևույթների սահմանափակման, շուկա մուտք գործելու խոչընդոտների նվազեցման, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության համար մրցակցային հնարավորությունների ընդլայնման և գործարար միջավայրի բարելավման մոտեցումները։ Ուշադրություն է հատկացվում նաև պետական քաղաքականության կատարելագործման և մրցակցային հարաբերությունների զարգացման համար անհրաժեշտ կառուցակարգերին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, մրցակցային քաղաքականության, պետական կարգավորման և շուկաների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

История

Այս գիտական-պատմագիտական աշխատանքը նվիրված է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգեն Ա-ի հասարակական և մշակութային գործունեության բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով նրա դերակատարությունը հայ եկեղեցու, ազգային ինքնության պահպանման և մշակութային կյանքի զարգացման գործընթացներում։ Գրքում վերլուծվում է նրա գործունեությունը հատկապես Խորհրդային Հայաստանի և սփյուռքի պայմաններում՝ ընդգծելով եկեղեցու դիրքի ամրապնդման, հոգևոր արժեքների պահպանման և ազգային համախմբման ուղղությամբ իրականացված նախաձեռնությունները։ Հեղինակը ներկայացնում է Վազգեն Ա-ի ներդրումը կրթամշակութային ոլորտում՝ հոգևոր կրթության զարգացման, հրատարակչական գործունեության խթանման և երիտասարդության հոգևոր դաստիարակության ուղղություններով։ Աշխատության մեջ հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա միջեկեղեցական և միջազգային կապերին, ինչպես նաև հայ եկեղեցու հեղինակության բարձրացմանը համաշխարհային քրիստոնեական հարթակում։ Միաժամանակ դիտարկվում է նրա հասարակական գործունեության ազդեցությունը ազգային ինքնագիտակցության և մշակութային ժառանգության պահպանման վրա։ Գիրքը նախատեսված է եկեղեցաբանների, պատմաբանների, մշակութաբանների, աստվածաբանների և հայ ազգային-եկեղեցական կյանքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Другие предметы

Սուրճ և Կակաո հանդիսանում են աշխարհում լայն տարածում ունեցող երկու խմիչք, որոնք ունեն ինչպես սննդային, այնպես էլ մշակութային մեծ նշանակություն։ Սուրճը պատրաստվում է բոված և աղացած սուրճի հատիկներից և հայտնի է իր խթանող ազդեցությամբ՝ շնորհիվ կոֆեինի, որը բարձրացնում է զգոնությունը և նվազեցնում հոգնածության զգացումը, իսկ դրա օգտագործումը տարբեր երկրներում ձևավորել է յուրահատուկ սուրճի մշակույթ՝ սկսած առավոտյան արագ ըմպումից մինչև բարդ արարողակարգային սրճարանային ավանդույթներ։ Կակաոն, իր հերթին, ստացվում է կակաոյի ծառի հատիկներից և հանդիսանում է շոկոլադի հիմնական հիմքը, այն ունի ավելի մեղմ խթանող ազդեցություն և հարուստ է հակաօքսիդանտներով, իսկ պատմականորեն կակաոն օգտագործվել է թե՛ որպես խմիչք, թե՛ որպես արժեքավոր փոխանակման միջոց հին քաղաքակրթություններում։ Այս երկու մթերքները հաճախ համադրվում են նաև սննդային արտադրանքներում՝ ստեղծելով շոկոլադային ըմպելիքներ և դեսերտներ, և այսօր երկուսն էլ կարևոր դեր ունեն համաշխարհային սննդային արդյունաբերության և առօրյա մշակույթի մեջ։

Право

Գիտական աշխատանքը նվիրված է մարդու կյանքի իրավունքի քրեաիրավական պաշտպանության ուսումնասիրությանը՝ սահմանադրական իրավունքի և քրեական օրենսդրության փոխկապակցվածության համատեքստում։ Կյանքի իրավունքը մարդու հիմնարար և անօտարելի իրավունքներից է, որի պաշտպանությունը պետության իրավական համակարգի կարևորագույն խնդիրներից է։ Աշխատության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպիսի սահմանադրաիրավական երաշխիքներով է ամրագրվում մարդու կյանքի իրավունքը, և ինչպես են այդ երաշխիքները կոնկրետացվում քրեական իրավունքի նորմերով։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել կյանքի իրավունքի հասկացությունը, դրա իրավական բնույթը, պաշտպանության սահմանները և պետության պարտավորությունները՝ մարդու կյանքը ապօրինի ոտնձգություններից պաշտպանելու ուղղությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ կյանքի իրավունքի պաշտպանությունը չի սահմանափակվում միայն կյանքին ուղղված հանցագործությունների համար պատիժ սահմանելով։ Պետությունը պետք է նաև ստեղծի այնպիսի իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներ, որոնք կանխարգելում, բացահայտում և արդյունավետորեն քննում են մարդու կյանքին սպառնացող ոտնձգությունները։ Քրեական իրավունքի տեսանկյունից առանցքային նշանակություն ունեն կյանքի դեմ ուղղված հանցագործությունների իրավական բնութագրերը, դրանց օբյեկտը, օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, հանցագործության սուբյեկտը, ինչպես նաև պատասխանատվությունը ծանրացնող կամ մեղմացնող հանգամանքները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել սպանության տարբեր դրսևորումները, անզգուշությամբ մահ պատճառելը և կյանքի դեմ ուղղված այլ արարքներ՝ դրանց իրավական որակավորման առանձնահատկությունների բացահայտմամբ։ Կարևոր է նաև կյանքի իրավունքի և այլ հիմնարար իրավունքների հարաբերակցության հարցը, քանի որ որոշ քրեաիրավական իրավիճակներում անհրաժեշտ է սահմանազատել կյանքի պաշտպանության իրավական պահանջները ինքնապաշտպանության, ծայրահեղ անհրաժեշտության և այլ իրավաչափ գործողությունների հետ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև միջազգային իրավական չափանիշներին և մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային մեխանիզմներին, որոնց շրջանակում կյանքի իրավունքը դիտարկվում է որպես ժողովրդավարական և իրավական պետության հիմնարար արժեք։ Այդ համատեքստում կարևոր են կյանքի կամայական զրկման անթույլատրելիությունը, արդյունավետ քննության պահանջը և պետության դրական պարտավորությունները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է գործող քրեական օրենսդրության արդյունավետության գնահատումը և այն խնդիրների բացահայտումը, որոնք կարող են առաջանալ կյանքի դեմ ուղղված հանցագործությունների իրավական որակավորման կամ դրանց քննության ընթացքում։ Կարող են ներկայացվել նաև օրենսդրության կատարելագործման և քրեաիրավական պաշտպանության արդյունավետության բարձրացման առաջարկություններ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը մարդու կյանքի իրավունքը դիտարկում է որպես սահմանադրական արժեք, որի իրական պաշտպանությունն ապահովվում է սահմանադրական երաշխիքների, քրեական իրավունքի նորմերի և իրավակիրառական արդյունավետ մեխանիզմների համակցությամբ։ Թեման ունի ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական նշանակություն, քանի որ կյանքի իրավունքի արդյունավետ քրեաիրավական պաշտպանությունը պետության իրավական համակարգի կայացածության և մարդու իրավունքների նկատմամբ հարգանքի կարևոր ցուցանիշներից է։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է ֆունկցիոնալացված տրիֆենիլֆոսֆոնիումային աղերի և դրանց համապատասխան դիֆենիլֆոսֆորիլային միացությունների ստացման մեթոդների մշակմանը, սինթեզի օրինաչափությունների բացահայտմանը և ստացված նյութերի կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ֆոսֆոր պարունակող օրգանական միացությունների նպատակային կառուցման վրա՝ ելանյութերի ընտրության, ռեակցիայի պայմանների և մոլեկուլում տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի առկայության ազդեցության գնահատմամբ։ Տրիֆենիլֆոսֆոնիումային աղերը դիտարկվում են որպես օրգանական սինթեզի կարևոր միջանկյալ նյութեր, որոնց կառուցվածքային առանձնահատկությունները հնարավորություն են տալիս իրականացնել տարբեր տեսակի քիմիական փոխակերպումներ և ստանալ նոր ածանցյալներ։ Քննության են առնվում դրանց առաջացման մեխանիզմները, համապատասխան ֆոսֆոր պարունակող ռեագենտների և օրգանական սուբստրատների փոխազդեցությունները, ինչպես նաև փոխարինիչների բնույթի ազդեցությունը ռեակցիաների ընթացքի և վերջնական արգասիքների ելքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ֆունկցիոնալ խմբերի ներմուծմանը, քանի որ դրանց տեսակը և դիրքը կարող են էապես փոխել ստացվող միացությունների ռեակցունակությունը, կայունությունը և հետագա քիմիական փոխակերպումների հնարավորությունները։ Ուսումնասիրվում են այն պայմանները, որոնցում հնարավոր է բարձր ընտրողականությամբ ստանալ նպատակային ֆոսֆոնիումային աղեր՝ նվազեցնելով կողմնակի ռեակցիաների և անցանկալի արգասիքների առաջացումը։ Այդ նպատակով դիտարկվում են լուծիչի բնույթի, ջերմաստիճանի, ռեագենտների հարաբերակցության, ռեակցիայի տևողության և այլ տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցությունները։ Կարևորվում է նաև ստացված նյութերի առանձնացման և մաքրման արդյունավետ մեթոդների ընտրությունը, քանի որ միացությունների մաքրությունը որոշիչ նշանակություն ունի դրանց կառուցվածքի հաստատման և հետագա փոխակերպումների ուսումնասիրության համար։ Առանձին ուղղություն է համապատասխան դիֆենիլֆոսֆորիլային ածանցյալների ստացումը։ Քննության են առնվում ֆոսֆոնիումային համակարգերի և ֆոսֆորիլային միացությունների միջև կառուցվածքային ու քիմիական փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև այն ռեակցիաները, որոնց միջոցով հնարավոր է անցում կատարել մի տեսակի ֆոսֆորօրգանական կառուցվածքից մյուսին։ Ուսումնասիրվում է ֆոսֆորի ատոմի շրջապատի փոփոխության ազդեցությունը մոլեկուլի ընդհանուր էլեկտրոնային կառուցվածքի, կայունության և ռեակցունակության վրա։ Դիֆենիլֆոսֆորիլային խմբի առկայությունը կարող է պայմանավորել միացությունների հատուկ քիմիական հատկություններ և հնարավորություն տալ դրանք օգտագործել հետագա բազմափուլ օրգանական սինթեզներում։ Հատուկ նշանակություն է տրվում սինթեզված նյութերի կառուցվածքի հաստատմանը։ Այդ նպատակով կիրառվող սպեկտրային և ֆիզիկաքիմիական հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս պարզել մոլեկուլներում ֆունկցիոնալ խմբերի առկայությունը, ֆոսֆորի ատոմի քիմիական միջավայրը և ստացված միացությունների համապատասխանությունը նախատեսված կառուցվածքներին։ Միջուկային մագնիսական ռեզոնանսի սպեկտրադիտումը հատկապես կարևոր է ֆոսֆորօրգանական միացությունների հետազոտության համար, քանի որ տարբեր միջուկների սպեկտրային տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս մանրամասն գնահատել մոլեկուլի կառուցվածքը։ Ինֆրակարմիր սպեկտրադիտման և այլ վերլուծական մեթոդների միջոցով հնարավոր է բացահայտել բնորոշ ֆունկցիոնալ խմբերը և հետևել ելանյութերի՝ վերջնական արգասիքների փոխակերպմանը։ Անհրաժեշտության դեպքում կառուցվածքային տվյալները կարող են լրացվել տարրային վերլուծությամբ, զանգվածային սպեկտրաչափությամբ և այլ ֆիզիկաքիմիական մեթոդներով։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կառուցվածք-ռեակցունակություն կապի բացահայտմանը։ Տարբեր էլեկտրոնատու կամ էլեկտրոնակցեպտոր փոխարինիչների առկայությունը կարող է ազդել ֆոսֆոր պարունակող կենտրոնի և մոլեկուլի մյուս ռեակցիոն հատվածների հատկությունների վրա։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել, թե կառուցվածքային փոփոխությունները ինչպես են անդրադառնում ռեակցիայի արագության, ընտրողականության, ստացվող արգասիքների կայունության և հետագա ֆունկցիոնալացման հնարավորությունների վրա։ Նման օրինաչափությունների բացահայտումը կարևոր է նոր միացությունների նպատակային սինթեզի համար, քանի որ թույլ է տալիս նախապես գնահատել որոշակի կառուցվածքով նյութերի ստացման առավել արդյունավետ ուղիները։ Քննության են առնվում նաև ֆոսֆոնիումային աղերի կիրառման հնարավորությունները ածխածին-ածխածին կապերի ձևավորման ռեակցիաներում։ Ֆոսֆորօրգանական ռեագենտները լայնորեն օգտագործվում են օրգանական քիմիայում՝ կառուցվածքային բարդության տարբեր աստիճան ունեցող մոլեկուլների ստացման համար, և ֆունկցիոնալացված ածանցյալների ստեղծումը կարող է ընդլայնել նման փոխակերպումների շրջանակը։ Ֆունկցիոնալ խմբերի պահպանման և հետագա ընտրողական փոխակերպման հնարավորությունը հատկապես կարևոր է բազմափուլ սինթեզներում, որտեղ յուրաքանչյուր փուլ պետք է իրականացվի առանց մոլեկուլի մյուս ռեակցունակ հատվածների անցանկալի փոփոխության։ Դիտարկվում է նաև նոր ֆոսֆորօրգանական միացությունների սինթետիկ ներուժը՝ որպես ավելի բարդ օրգանական կառուցվածքների ստացման ելանյութեր կամ միջանկյալ նյութեր։ Դրանց կիրառումը կարող է հնարավորություն տալ ձևավորել նոր կապեր, փոխակերպել ֆունկցիոնալ խմբերը և կառուցել տարբեր ածխածնային կմախքներ։ Առանձին կարևորություն ունի սինթեզի մեթոդների վերարտադրելիությունը և նպատակային նյութերի բարձր ելքի ապահովումը։ Փորձարարական պայմանների համակարգված փոփոխությունը և ստացված արդյունքների համեմատությունը հնարավորություն են տալիս ընտրել առավել արդյունավետ պայմանները և մշակել տարբեր կառուցվածք ունեցող ածանցյալների ստացման ընդհանուր մոտեցումներ։ Այսպիսի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն առանձին նոր նյութերի սինթեզի, այլև ֆոսֆորօրգանական միացությունների ռեակցունակության ընդհանուր օրինաչափությունների պարզաբանման տեսանկյունից։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նոր ֆունկցիոնալացված ֆոսֆոր պարունակող միացությունների ստացմամբ, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտմամբ և սինթետիկ փոխակերպումների հնարավորությունների ընդլայնմամբ։ Ստացված արդյունքները կարող են հիմք ծառայել ֆոսֆորօրգանական քիմիայի հետագա ուսումնասիրությունների և նպատակային հատկություններով նոր օրգանական նյութերի ստեղծման համար։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է նման միացությունների՝ նուրբ օրգանական սինթեզում, նյութագիտության, կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի որոնման և այլ քիմիական տեխնոլոգիաների շրջանակներում որպես միջանկյալ կամ ֆունկցիոնալ նյութեր օգտագործելու հնարավորությունների հետ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել օրգանական և ֆոսֆորօրգանական քիմիայի, սինթետիկ քիմիայի, դեղագործական քիմիայի և նյութագիտության ոլորտների հետազոտողների, քիմիկոսների, դասախոսների և ուսանողների համար։