Մանկավարժություն

История

Մոսկվա-ում և Սանկտ Պետերբուրգ-ում ձևավորված հայկական համայնքները պատմականորեն հանդիսացել են ռուսական կայսրության և հետագայում նաև խորհրդային տարածքում ամենաակտիվ և կազմակերպված սփյուռքային կենտրոններից։ Այս համայնքների ձևավորումը կապված էր տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած միգրացիոն հոսքերի հետ՝ առևտրական, կրթական և քաղաքական պատճառներով, ինչի արդյունքում հայերը հաստատվել են խոշոր քաղաքներում և աստիճանաբար ձևավորել են մշակութային, եկեղեցական և հասարակական կառույցներ։ Հայկական համայնքները հատկապես աչքի են ընկել առևտրի, արդյունաբերության, գիտության և արվեստի ոլորտներում իրենց ակտիվ մասնակցությամբ՝ պահպանելով ազգային ինքնությունը լեզվի, դպրոցի, եկեղեցու և մշակութային կազմակերպությունների միջոցով։ Մոսկվայում և Սանկտ Պետերբուրգում գործել են հայկական եկեղեցիներ, դպրոցներ և բարեգործական միություններ, որոնք նպաստել են համայնքային համախմբմանը և ազգային մշակույթի պահպանմանը՝ միաժամանակ ապահովելով ինտեգրում տեղական հասարակության մեջ։ Ժամանակի ընթացքում այդ համայնքները դարձել են նաև ինտելեկտուալ և ստեղծագործական կենտրոններ, որտեղ ձևավորվել են հայտնի գիտնականներ, արվեստագետներ և հասարակական գործիչներ, որոնք զգալի ներդրում են ունեցել ինչպես ռուսական, այնպես էլ հայկական մշակութային կյանքում։

История

Գիրքը ուսումնասիրում է Հայոց ցեղասպանության հետևանքով առաջացած նյութական վնասների և դրանց իրավական փոխհատուցման հարցը՝ միջազգային իրավունքի շրջանակում։ Հեղինակը՝ Յուրի Բարսեղովը, վերլուծում է այն իրավական հիմքերը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել և պահանջել պատասխանատվություն պետության կողմից իրականացված զանգվածային հանցագործությունների համար՝ ընդգծելով հատկապես Օսմանյան կայսրության քաղաքականության հետևանքները հայ ժողովրդի գույքային, տնտեսական և սոցիալական կորուստների վրա։ Գրքում ներկայացվում են միջազգային իրավական նորմերի զարգացումները, պետությունների պատասխանատվության սկզբունքները և պատմական նախադեպերը, որոնք կարող են կիրառվել ցեղասպանության հետևանքով առաջացած վնասների փոխհատուցման հարցում։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև խորհրդային և հետխորհրդային իրավական մոտեցումներին, ինչպես նաև այն քաղաքական և դիվանագիտական խոչընդոտներին, որոնք պատմականորեն բարդացրել են հայերի պահանջների առաջադրումը միջազգային հարթակներում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը փորձում է համադրել պատմական փաստերը իրավական վերլուծության հետ՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է ձևակերպել նյութական պատասխանատվության հարցը որպես միջազգային արդարության խնդիր։

География

Աշխատությունը նվիրված է խոշոր ջրառների ազդեցությամբ շրջակա միջավայրի գեոէկոլոգիական պայմանների փոփոխությունների ուսումնասիրությանը և դրանց հետագա զարգացման կանխատեսմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել ջրային ռեսուրսների ինտենսիվ օգտագործման հետևանքով բնական երկրաբանական, հիդրոերկրաբանական և էկոլոգիական համակարգերում առաջացող փոփոխությունների օրինաչափությունները և գնահատել դրանց հնարավոր երկարաժամկետ հետևանքները։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են խոշոր ջրառների ազդեցության մեխանիզմները, ստորերկրյա ջրերի մակարդակի փոփոխությունները, ջրային հաշվեկշռի վերափոխումները, ջրահոսքերի և ջրային համակարգերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ջրառի հետևանքով բնական միջավայրի տարբեր բաղադրիչների վրա առաջացող ազդեցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ստորերկրյա ջրերի պաշարների նվազման, հիդրոդինամիկ ռեժիմի փոփոխության, հողի և ապարների խոնավության պայմանների վերափոխման, հնարավոր նստվածքային կամ երկրաբանական գործընթացների ակտիվացման և էկոհամակարգերի ջրային ապահովվածության փոփոխության հարցերին։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է գեոէկոլոգիական իրավիճակի գնահատման մեթոդաբանությունը, որը թույլ է տալիս համադրել ջրառի ծավալները, բնական պայմանները, ջրային համակարգերի արձագանքը և շրջակա միջավայրի փոփոխվող ցուցանիշները։ Կիրառվում են դիտարկման, վերլուծության, մոդելավորման և կանխատեսման մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր սցենարների դեպքում միջավայրի հետագա փոփոխությունների հավանական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ջրառի ազդեցության տարածական և ժամանակային դրսևորումների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրա հետևանքները կարող են աստիճանաբար կուտակվել և արտահայտվել տարբեր ինտենսիվությամբ։ Աշխատությունը կարևոր է նաև բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման տեսանկյունից, քանի որ գեոէկոլոգիական փոփոխությունների վաղ հայտնաբերումը հնարավորություն է տալիս կանխել կամ նվազեցնել ջրային համակարգերի գերշահագործման բացասական հետևանքները։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ջրային ռեսուրսների կառավարման, ստորերկրյա ջրերի պահպանության, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի և տարածքների կայուն զարգացման ծրագրերի մշակման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գեոէկոլոգների, հիդրոերկրաբանների, երկրաբանների, բնապահպանության մասնագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Другие предметы

Նյութը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած ռազմական գործողությունների դադարեցման վերաբերյալ ձեռք բերված հրադադարի համաձայնությանը և դրա շուրջ ձևավորված քաղաքական ու հումանիտար իրավիճակին։ Սեպտեմբերի 20-ին Լեռնային Ղարաբաղի հայկական կողմը համաձայնեց ռուսական խաղաղապահ ուժերի միջնորդությամբ ներկայացված հրադադարի պայմաններին՝ Ադրբեջանի կողմից նախորդ օրը սկսված ռազմական գործողություններից հետո։ Համաձայն հրապարակված պայմանների՝ նախատեսվում էր ռազմական գործողությունների դադարեցում, տեղի հայկական զինված կազմավորումների զինաթափման և ռազմական տեխնիկայի դուրսբերման հետ կապված քայլեր, ինչպես նաև Ադրբեջանի ներկայացուցիչների և Լեռնային Ղարաբաղի հայ ներկայացուցիչների միջև հետագա բանակցություններ։ Նյութում իրադարձությունները ներկայացվում են նաև ավելի լայն տարածաշրջանային համատեքստում՝ անդրադառնալով երկարատև հակամարտությանը, 2020 թվականի պատերազմից հետո տարածաշրջանում ռուսական խաղաղապահ ուժերի ներկայությանը և Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների շարունակվող լարվածությանը։ Հրադադարի հաստատումը դիտարկվում է որպես ռազմական գործողությունների անմիջական դադարեցման միջոց, սակայն դրան հաջորդող գործընթացները ներառում էին անվտանգության, բնակչության իրավունքների, հումանիտար իրավիճակի և տարածաշրջանի հետագա կառավարման վերաբերյալ բարդ հարցեր։ Հաջորդ օրերին հրապարակված տեղեկությունների համաձայն՝ հրադադարի պայմանների իրականացումը շարունակվում էր, անցկացվում էին հանդիպումներ կողմերի ներկայացուցիչների միջև, իսկ տարածաշրջան էր հասցվում նաև մարդասիրական օգնություն։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է հրադադարի ձեռքբերման հանգամանքները, դրա հիմնական պայմանները և դրանից հետո առաջացած քաղաքական ու հումանիտար խնդիրները՝ հնարավորություն տալով դիտարկել իրադարձությունը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության և Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող աշխարհաքաղաքական գործընթացների համատեքստում։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի մենանվագ լարային գործիքների համար գրված ստեղծագործությունների ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց դրսևորմանը հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում։ Հետազոտության կենտրոնում լարային մենանվագ երաժշտության այն գեղարվեստական և տեխնիկական առանձնահատկություններն են, որոնք ձևավորվել կամ նորովի զարգացել են 20-րդ դարի ընթացքում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են մենանվագ ջութակի, ալտի, թավջութակի և այլ լարային գործիքների համար գրված ստեղծագործությունների կառուցվածքային, մեղեդային, ռիթմական, հարմոնիկ և տեմբրային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կատարողական նոր հնարքների կիրառումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ մենանվագ լարային ստեղծագործության մեջ կոմպոզիտորը սահմանափակ գործիքային կազմի պայմաններում ձգտում է ստեղծել բազմաշերտ երաժշտական հնչողություն՝ օգտագործելով գործիքի արտահայտչական հնարավորությունների առավել լայն շրջանակը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է 20-րդ դարի երաժշտական լեզվի փոփոխությունների ազդեցությունը մենանվագ լարային ժանրի վրա՝ ներառյալ նոր հնչերանգային մտածողությունը, ընդլայնված կատարողական տեխնիկան, ոչ ավանդական հնչյունային միջոցները, ռիթմական բարդ կառուցվածքները և ձևաստեղծման նոր սկզբունքները։ Հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունների վերլուծության միջոցով աշխատությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են համաշխարհային երաժշտության ժամանակակից ոճական միտումները յուրացվել, վերաիմաստավորվել և համադրվել հայկական ազգային երաժշտական մտածողության ու ավանդույթների հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ազգային մեղեդիական ինտոնացիաների, մոդալ մտածողության, ռիթմական առանձնահատկությունների և տեմբրային լուծումների դրսևորմանը մենանվագ լարային ստեղծագործություններում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ընդհանուր և անհատական ոճական հատկանիշները, ինչպես նաև հասկանալու, թե ինչպես է յուրաքանչյուր կոմպոզիտոր օգտագործում լարային գործիքի տեխնիկական ու արտահայտչական հնարավորությունները սեփական գեղարվեստական լեզուն ձևավորելու համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, կոմպոզիտորներին, կատարող երաժիշտներին, երաժշտության տեսության մասնագետներին, կոնսերվատորիաների և երաժշտական բուհերի դասախոսներին ու ուսանողներին, ինչպես նաև 20-րդ դարի և հայ ժամանակակից երաժշտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ուսումնական թարգմանության լեզվադիդակտիկական առանձնահատկությունների և ռուսաց լեզվի ուսուցման համակարգում դրա դերի ու նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են թարգմանության կիրառման տեսական և մեթոդական հիմքերը, օտար կամ երկրորդ լեզվի յուրացման գործընթացում մայրենի լեզվի ազդեցությունը, ինչպես նաև լեզվական գիտելիքների և հաղորդակցական կարողությունների զարգացման փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական թարգմանության գործառույթներին, դրա կիրառման նպատակներին, արդյունավետության պայմաններին և լեզվի ուսուցման տարբեր փուլերում օգտագործման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են բառապաշարի, քերականական կառուցվածքների, շարահյուսական առանձնահատկությունների և իմաստային հարաբերությունների յուրացման գործընթացում թարգմանական առաջադրանքների նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում մայրենի և ռուսաց լեզուների համեմատական վերլուծությանը, միջլեզվական փոխազդեցությանը, լեզվական փոխներթափանցման երևույթներին և սովորողների կողմից թույլ տրվող բնորոշ սխալների կանխարգելման մեթոդներին։ Կարևորվում են թարգմանության միջոցով լեզվական գիտակցության զարգացումը, խոսքային հմտությունների կատարելագործումը, տեքստերի իմաստային ընկալումը և միջմշակութային հաղորդակցության կարողությունների ձևավորումը։ Դիտարկվում են գրավոր և բանավոր թարգմանական վարժությունների տեսակները, դրանց ընտրության չափանիշները, ուսումնական նյութերի բարդության աստիճանը և դասավանդման հաղորդակցական մեթոդների հետ համադրման հնարավորությունները։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև ուսումնական թարգմանության առավելություններին ու սահմանափակումներին, սովորողների լեզվական պատրաստվածության գնահատմանը և դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործման ուղիներին։ Այն կարող է օգտակար լինել ռուսաց լեզվի դասավանդողներին, լեզվաբաններին, թարգմանության տեսության մասնագետներին, մանկավարժներին, մեթոդիստներին, հետազոտողներին և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողներին։