Ինքնատիրապետման արվեստը

История

Կ. Խ. Կուշնարևայի աշխատությունը նվիրված է Դվին քաղաքի հնագույն հնագիտական հուշարձանների ուսումնասիրությանը։ Դվինը Հայաստանի պատմական կարևոր կենտրոններից է, որի տարածքում պահպանված մշակութային շերտերը հնարավորություն են տալիս հետևելու բնակավայրի ձևավորման և զարգացման վաղ փուլերին։ Հնագիտական նյութերի քննությունը կարևոր տեղեկություններ է հաղորդում տարածքի բնակեցման պատմության, բնակավայրային միջավայրի, շինարարական ավանդույթների և բնակչության տնտեսական ու հասարակական կյանքի մասին։ Հետազոտության շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն պեղումների ընթացքում հայտնաբերված նյութական մշակույթի առարկաները, որոնց թվում կարող են լինել խեցեղենը, քարե և մետաղական գործիքները, կենցաղային իրերը, զարդերը և այլ գտածոներ։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու արհեստների զարգացման մակարդակը, առօրյա կյանքի առանձնահատկությունները, արտադրական գործունեությունը և տարբեր մշակութային միջավայրերի հետ ունեցած կապերը։ Դվինի հնագույն հուշարձանների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն քաղաքի պատմության վաղ շրջանի վերակազմության, այլև Արարատյան դաշտի հնագիտական մշակույթների և Հայաստանի տարածքում քաղաքային կենտրոնների ձևավորման գործընթացների բացահայտման համար։ Աշխատությունը արժեքավոր է հնագետների, պատմաբանների և Հայաստանի հնագույն բնակավայրերի ու մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և ուսանողներին տրամադրել արդի միջազգային հրատարակչական հոսքի վերաբերյալ ամբողջական և կազմակերպված տեղեկատվություն։ Ցանկում ընդգրկվում են տարբեր լեզուներով՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտական և մշակութային զարգացումների հիմնական ուղղությունները։ Այս տեղեկատվական ռեսուրսը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք միջազգային գրականության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել օտարալեզու գրականության մեջ, համեմատել տարբեր երկրների գիտական և մշակութային մոտեցումները և օգտագործել այդ նյութերը ուսումնական, հետազոտական և մասնագիտական նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է լեզվական և միջմշակութային գիտելիքների ընդլայնմանը՝ ապահովելով օտար լեզուներով գրականության ավելի լայն հասանելիություն և խթանելով գիտական համագործակցությունը միջազգային մակարդակում։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում անձի քաղաքական մասնակցության ձևերի, առանձնահատկությունների և դրանց վրա ազդող հասարակական ու քաղաքական գործոնների ուսումնասիրությանը։ Քաղաքական մասնակցությունը դիտարկվում է որպես քաղաքացիների ներգրավվածություն հասարակական և պետական նշանակություն ունեցող քաղաքական գործընթացներում՝ ներառելով ընտրություններին մասնակցությունը, քաղաքական կազմակերպությունների և քաղաքացիական նախաձեռնությունների գործունեության մեջ ներգրավվածությունը, հանրային քննարկումներին մասնակցությունը և սեփական քաղաքական դիրքորոշումների արտահայտումը։ Վերլուծվում են անձի քաղաքական վարքագծի ձևավորման նախադրյալները, քաղաքական հետաքրքրվածության և իրազեկվածության նշանակությունը, ինչպես նաև սոցիալական միջավայրի, կրթության, զանգվածային հաղորդակցության միջոցների և քաղաքական հաստատությունների հնարավոր ազդեցությունը մասնակցության տարբեր ձևերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտրական մասնակցությանը, քանի որ ընտրությունները քաղաքացիների քաղաքական ներգրավվածության հիմնական ինստիտուցիոնալ ձևերից են, իսկ Հայաստանի ընտրական համակարգում գործում են ընտրողների գրանցման և ընտրական գործընթացների կազմակերպման պաշտոնական մեխանիզմներ։ Քննարկվում են նաև քաղաքական մասնակցության ակտիվ և պասիվ դրսևորումները, մասնակցության մակարդակի փոփոխության պատճառները, քաղաքական վստահության և քաղաքացիական պատասխանատվության նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական մշակույթի զարգացման, քաղաքացիների իրազեկվածության և քաղաքական գործընթացներում տարբեր հասարակական խմբերի ներգրավվածության խնդիրներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս քաղաքական մասնակցությունը դիտարկել անձի և քաղաքական համակարգի փոխհարաբերությունների համատեքստում և բացահայտել Հայաստանում դրա ձևավորման ու դրսևորման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, սոցիոլոգների, հասարակական գործընթացների հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է բժշկական գաղտնիքի պահպանման, բժշկի մասնագիտական պարտականությունների և ամուսնությունից առաջ բժշկական զննության կազմակերպման հետ կապված բարոյագիտական, իրավական ու հասարակական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայոց եկեղեցու Սինոդի համապատասխան հրամանագրի պատմական համատեքստում։ Հրատարակության հիմնական թեման բժշկական տեղեկությունների գաղտնիության և եկեղեցական կարգադրությունների փոխհարաբերությունն է, որը կարևոր նշանակություն ունի բժշկության պատմության, բժշկական էթիկայի, եկեղեցական իրավունքի և հասարակական հարաբերությունների զարգացման ուսումնասիրության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բժշկական գաղտնիքի հասկացությանը, հիվանդի առողջական վիճակի վերաբերյալ տեղեկությունների պահպանման անհրաժեշտությանը, բժշկի մասնագիտական պատասխանատվությանը և բժշկական գործունեության ընթացքում առաջացող բարոյական պարտավորություններին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում է այն հիմնախնդիրը, թե որքանով կարող էր ամուսնությունից առաջ իրականացվող բժշկական զննությունը համատեղելի լինել անձնական կյանքի գաղտնիության, անհատի արժանապատվության և բժշկի մասնագիտական պարտականությունների հետ։ Կարևորվում է պատմական ժամանակաշրջանի հասարակական պատկերացումների ուսումնասիրությունը, երբ ամուսնությունը դիտարկվում էր ոչ միայն որպես երկու անձանց միություն, այլև որպես ընտանիքի, համայնքի, եկեղեցու և հասարակության համար կարևոր հաստատություն։ Այդ պայմաններում ամուսնության նախապատրաստման հետ կապված բժշկական պահանջները կարող էին առաջացնել իրավական և բարոյական հարցեր՝ կապված առողջական տեղեկությունների բացահայտման, ամուսնացող անձանց փոխադարձ տեղեկացվածության և բժշկական եզրակացությունների օգտագործման հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Հայոց եկեղեցու կառավարման մարմինների և բժշկական մասնագիտական շրջանակների փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև եկեղեցական կարգադրությունների ազդեցությանը հասարակական կյանքի և ընտանեկան հարաբերությունների կազմակերպման վրա։ Հրատարակության թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին պատմական պայմաններում սահմանվում բժշկի պատասխանատվության շրջանակները, ինչպիսի պատկերացումներ կային հիվանդի անձնական տեղեկությունների պաշտպանության վերաբերյալ և ինչ հակասություններ կարող էին առաջանալ հասարակական շահի ու անհատական իրավունքների միջև։ Անդրադարձ է կատարվում նախաամուսնական բժշկական զննության նպատակների պատմական ընկալմանը, առողջական վիճակի գնահատման անհրաժեշտության հիմնավորումներին և այդպիսի զննությունների կազմակերպման հնարավոր իրավական ու բարոյագիտական հետևանքներին։ Կարևորվում է բժշկական գաղտնիքի պահպանման սկզբունքը՝ որպես բժշկի և հիվանդի միջև վստահության ձևավորման կարևոր պայման, ինչպես նաև այն հարցը, թե ինչ հանգամանքներում և ինչ իրավական հիմքերով կարող էր քննարկվել բժշկական տեղեկությունների փոխանցումը երրորդ անձանց։ Աշխատության շրջանակներում առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում եկեղեցական և աշխարհիկ իրավակարգավորումների փոխհարաբերությունը, քանի որ ամուսնության վերաբերյալ կրոնական կանոնները պատմականորեն առնչվել են ընտանեկան իրավունքի, հասարակական բարոյականության և անձնական կյանքի տարբեր ոլորտներին։ Քննարկման առարկա կարող են լինել նաև բժշկական զննության կամավորության, համաձայնության, անձնական տեղեկությունների հրապարակման սահմանների և բժշկական եզրակացությունների նկատմամբ հասարակական վերաբերմունքի հարցերը։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև բժշկական մասնագիտական էթիկայի պատմական զարգացման ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գաղտնիության, մասնագիտական պարտքի և հասարակական պատասխանատվության վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորումն ու փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ պատմական բժշկական և եկեղեցական մոտեցումները անհրաժեշտ է գնահատել իրենց ժամանակաշրջանի գիտական գիտելիքների, իրավական կարգավորումների և հասարակական արժեքների համատեքստում՝ դրանք չնույնացնելով ժամանակակից բժշկական էթիկայի չափանիշների հետ։ Ժամանակակից տեսանկյունից թեման առնչվում է տեղեկացված համաձայնության, բժշկական տվյալների պաշտպանության, անձնական կյանքի անձեռնմխելիության և բժշկական միջամտությունների իրավաչափության սկզբունքներին։ Միաժամանակ պատմական աղբյուրի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել, թե ինչպես էին ձևավորվում այդ սկզբունքների վերաբերյալ քննարկումները և ինչ դեր էին կատարում կրոնական հաստատությունները բժշկական ու ընտանեկան հարաբերությունների կարգավորման գործընթացներում։ Հետազոտական հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև բժշկության և կրոնի փոխազդեցությունը, մասնագիտական ինքնավարության սահմանները, հասարակական առողջության պահպանման վերաբերյալ պատմական պատկերացումները և բժշկական որոշումների վրա ոչ բժշկական հաստատությունների ազդեցության հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը կարող է օգտագործվել հայկական հասարակության պատմության, եկեղեցական կառավարման, բժշկական իրավունքի և բարոյագիտական մտքի զարգացման համեմատական ուսումնասիրություններում։ Հատուկ արժեք ունի նաև հրատարակության լեզվական և պատմամատենագիտական առանձնահատկությունը, քանի որ ռուսերենի նախահեղափոխական ուղղագրությամբ ներկայացված վերնագիրը վկայում է դրա պատմական բնույթի մասին և հնարավորություն է տալիս այն դիտարկելու համապատասխան ժամանակաշրջանի հասարակական ու մասնագիտական բանավեճերի շրջանակներում։ Հրատարակության ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել բժշկական գաղտնիքի վերաբերյալ իրավական պատկերացումների պատմական զարգացման, ամուսնության ինստիտուտի կարգավորման առանձնահատկությունների և Հայոց եկեղեցու ու բժշկական հանրության փոխհարաբերությունների ավելի խորքային ընկալմանը։ Այն ունի պատմագիտական, իրավագիտական, բժշկագիտական և մշակութաբանական նշանակություն՝ որպես բժշկական մասնագիտական էթիկայի և եկեղեցական կարգավորումների հատման կետում առաջացող խնդիրների ուսումնասիրության աղբյուր։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բժշկության պատմաբանների, բժիշկների, բժշկական էթիկայի մասնագետների, իրավաբանների, եկեղեցական իրավունքի հետազոտողների, պատմաբանների, աստվածաբանների, մշակութաբանների, դասախոսների, ուսանողների և հայկական հասարակության բժշկական ու իրավական մտքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Право

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում վարչական դատավարության իրավական կարգավորման, դատավարական ընթացակարգերի և դրանց կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում վարչական արդարադատության էությունը, վարչական դատարանների դերն ու իրավասությունները, ինչպես նաև հանրային իշխանության մարմինների և ֆիզիկական ու իրավաբանական անձանց միջև ծագող վարչաիրավական վեճերի դատական լուծման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարչական դատարան դիմելու պայմաններին, հայցադիմումների ներկայացման և ընդունման կարգին, դատավարության մասնակիցների իրավունքներին ու պարտականություններին և գործերի քննության ընթացակարգային փուլերին։ Վերլուծվում են ապացուցման և ապացույցների գնահատման առանձնահատկությունները, դատարանի ակտիվ դերակատարությունը փաստական հանգամանքների պարզաբանման գործընթացում, ինչպես նաև դատական ակտերի կայացման և բողոքարկման իրավական մեխանիզմները։ Քննարկվում են նաև վարչական դատավարության և քաղաքացիական դատավարության տարբերությունները, դատական պաշտպանության արդյունավետության ապահովման խնդիրները և վարչական արդարադատության զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի Հանրապետության վարչական դատավարության օրենսդրության կիրառման հիմնահարցերը՝ իրավական որոշակիության, արդար դատաքննության և անձանց իրավունքների պաշտպանության սկզբունքների համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել վարչական իրավունքի, դատավարական իրավունքի, դատական համակարգի և հանրային կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է տերահերցային հաճախականությունների տիրույթում ճառագայթում առաջացնող ազատ էլեկտրոնների լազերների ստեղծման և դրանց ֆիզիկական հատկությունների փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում արագացված էլեկտրոնային փնջերի և համապատասխան էլեկտրամագնիսական համակարգերի փոխազդեցությունն է, որի արդյունքում հնարավոր է ստանալ կարգավորվող հաճախականությամբ կոհերենտ ճառագայթում։ Ի տարբերություն սովորական լազերների, որտեղ ճառագայթման հատկությունները մեծապես պայմանավորված են ակտիվ միջավայրի էներգետիկ մակարդակներով, ազատ էլեկտրոնների լազերներում ակտիվ դեր է կատարում շարժվող էլեկտրոնային փունջը, ինչն ընդլայնում է ճառագայթման պարամետրերի կարգավորման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում էլեկտրոնային փնջի էներգիայի, հոսանքի, տարածական կառուցվածքի և կայունության ազդեցությանը առաջացող ճառագայթման բնութագրերի վրա։ Քննվում են էլեկտրոնների շարժման և էլեկտրամագնիսական դաշտի միջև էներգիայի փոխանակման ֆիզիկական մեխանիզմները, ճառագայթման կոհերենտության ձևավորումը և համակարգի արդյունավետ աշխատանքի համար անհրաժեշտ պայմանները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տերահերցային ճառագայթման ինտենսիվության, հաճախականային սպեկտրի, իմպուլսային կառուցվածքի և տարածական բաշխման փորձարարական բնութագրումը։ Դիտարկվում են նաև ռեզոնատորային և փնջային համակարգերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր ֆիզիկական պարամետրերի փոփոխության ազդեցությունը գեներացման կայունության վրա։ Տերահերցային տիրույթը առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում այն պատճառով, որ գտնվում է միկրոալիքային և ինֆրակարմիր տիրույթների միջև և ունի կիրառություններ նյութերի սպեկտրոսկոպիայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, կենսաֆիզիկական հետազոտությունների և այլ գիտական ուղղություններում։ Փորձարարական տվյալների համադրումը տեսական մոդելների հետ հնարավորություն է տալիս գնահատել կիրառվող ֆիզիկական մոտեցումների ճշտությունը և պարզել ճառագայթման աղբյուրների հետագա կատարելագործման հնարավորությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է արագացուցիչների ֆիզիկայի, լազերային ֆիզիկայի, էլեկտրադինամիկայի և տերահերցային տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ կենտրոնանալով կարգավորվող և կոհերենտ տերահերցային ճառագայթման աղբյուրների ֆիզիկական հիմքերի ու փորձարարական հատկությունների ուսումնասիրության վրա։