ԼՈՒՅՍԻ ԲԵՒԵՌԱՑՈՒՄԸ ԵՒ ՆՐԱ ՀԵՏԱԶՈՏՈՒՄԸ

История

Աշխատությունը նվիրված է IX-XI դարերում հայ բնակչության գաղթի գործընթացների և Լեռնային Կիլիկիայի հարակից երկրներում հայկական իշխանությունների ձևավորման ու զարգացման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և սոցիալական պայմանները, որոնք նպաստել են Հայաստանի տարբեր շրջաններից հայ բնակչության տեղաշարժերին դեպի Կիլիկիա և հարակից տարածքներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Բյուզանդական կայսրության և տարածաշրջանի այլ քաղաքական ուժերի վարած քաղաքականությանը, ռազմական բախումներին և վարչական փոփոխություններին, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել բնակչության տեղաշարժերի և նոր հայկական բնակավայրերի ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրվում են գաղթական հայերի բնակության վայրերը, նրանց տնտեսական ու հասարակական գործունեությունը, տեղական բնակչության հետ փոխհարաբերությունները և նոր միջավայրում ազգային ու մշակութային ինքնության պահպանման գործընթացները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հայկական իշխանությունների առաջացման պատմական նախադրյալների ուսումնասիրությունը, դրանց քաղաքական կարգավիճակը, տարածքային ընդգրկումը, կառավարման առանձնահատկությունները և տարածաշրջանային հարաբերություններում ունեցած դերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հայ իշխանական տների և ռազմական ուժերի ձևավորմանը, նրանց մասնակցությանը տարածաշրջանի քաղաքական իրադարձություններին և Բյուզանդական ու այլ տերությունների հետ ունեցած հարաբերություններին։ Գաղթի և իշխանությունների ստեղծման գործընթացները դիտարկվում են որպես փոխկապակցված երևույթներ, քանի որ հայ բնակչության տեղաշարժերը նպաստել են նոր տնտեսական ու ժողովրդագրական կենտրոնների ձևավորմանը, իսկ հայկական իշխանությունների առաջացումը՝ այդ բնակչության քաղաքական և հասարակական կազմակերպմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայկական բնակավայրերի, եկեղեցական կառույցների և մշակութային օջախների ձևավորմանը, որոնք նշանակալի դեր են ունեցել ազգային ինքնության պահպանման և հետագա հայկական պետական կազմավորումների զարգացման գործում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Կիլիկիայի և հարակից տարածքների միջնադարյան պատմության մեջ հայկական գործոնի, հայ բնակչության միգրացիոն գործընթացների և հայկական քաղաքական ներկայության ընդլայնման մասին։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, միջնադարյան պատմության և տարածաշրջանագիտության մասնագետներին, ինչպես նաև Կիլիկիայի հայկական պատմության և միջնադարյան գաղթերի խնդիրներով զբաղվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է թիրոզինի և գլուտամինաթթվի ածանցյալների ստերեոսելեկտիվ սինթեզի մեթոդների մշակմանն ու հետազոտմանը՝ դրանք դիտարկելով որպես պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիայում կիրառվող ռադիոթրեյսերների ստացման հեռանկարային նախանյութեր։ Հետազոտության հիմքում ընկած է օպտիկապես ակտիվ ամինաթթուների նպատակային կառուցման խնդիրը, քանի որ կենսաբանական համակարգերում մոլեկուլների տարածական կառուցվածքը կարող է էական նշանակություն ունենալ դրանց ճանաչման, փոխադրման և նյութափոխանակային գործընթացներին մասնակցության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քիրալ կենտրոնների վերահսկվող ձևավորմանը, համապատասխան էնանտիոմերների ստացման ընտրողականությանը և այն սինթետիկ մոտեցումների ընտրությանը, որոնք հնարավորություն են տալիս բարձրացնել նպատակային միացությունների ստերեոքիմիական մաքրությունը։ Քննվում են սկզբնական նյութերի և միջանկյալ միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, պաշտպանիչ խմբերի կիրառման հնարավորությունները, ռեակցիաների հաջորդականությունը և վերջնական ածանցյալների ստացման պայմանները։ Կարևորվում է սինթեզված նյութերի կառուցվածքի և ստերեոքիմիական կազմի հաստատումը ֆիզիկաքիմիական ու սպեկտրային հետազոտության համապատասխան մեթոդներով։ Թիրոզինի և գլուտամինաթթվի ածանցյալների ընտրությունը պայմանավորված է այդ ամինաթթուների կենսաբանական նշանակությամբ և դրանց հիմքով այնպիսի մոլեկուլային համակարգեր ստեղծելու հնարավորությամբ, որոնք կարող են հետագայում համապատասխան ռադիոնուկլիդային նշում ստանալ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նախանյութերի քիմիական կառուցվածքի հարմարեցումը հետագա ռադիոքիմիական փոխակերպումների պահանջներին՝ միաժամանակ պահպանելով մոլեկուլի անհրաժեշտ ստերեոքիմիական առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են նաև սինթեզի արդյունավետության, ընտրողականության, նյութերի կայունության և մաքրման խնդիրները, որոնք կարևոր են ռադիոդեղագործական նշանակության միացությունների մշակման տեսանկյունից։ Ստացված նախանյութերը կարող են հիմք ծառայել ռադիոակտիվ իզոտոպներով նշված կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների ստեղծման համար, որոնք պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիայի ընթացքում օգտագործվում են օրգանիզմում որոշակի կենսաքիմիական և նյութափոխանակային գործընթացների ոչ ինվազիվ պատկերավորման ու գնահատման նպատակով։ Քիմիական սինթեզի և բժշկական պատկերավորման տեխնոլոգիաների միջև նման կապը հետազոտությանը տալիս է միջառարկայական բնույթ՝ միավորելով օրգանական քիմիայի, ստերեոքիմիայի, ռադիոքիմիայի և մոլեկուլային ախտորոշման խնդիրները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ նոր ռադիոթրեյսերների ստեղծման համար անհրաժեշտ քիրալ նախանյութերի մշակման, դրանց սինթեզի արդյունավետ ուղիների ընտրության և պոզիտրոնային էմիսիոն տոմոգրաֆիայի համար կիրառելի մոլեկուլային գործիքների հետագա հետազոտության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել օրգանական և դեղագործական քիմիայի, ռադիոքիմիայի, միջուկային բժշկության ու բժշկական պատկերավորման ոլորտներում աշխատող մասնագետների և հետազոտողների համար։

Философия

Բրահմանը հինդուիզմի մեջ համարվում է ամենաբարձր և բացարձակ իրականությունը՝ այն անսահման, անփոփոխ և համատարած սկզբունքը, որից ծագում է ողջ տիեզերքը և որի մեջ այն կրկին լուծվում է։ Այն չի ընկալվում որպես անձնական աստված, այլ որպես գոյության հիմք, գիտակցության և տիեզերքի միասնական էություն, որը գերազանցում է մարդու զգայարանները և մտավոր պատկերացումները։ Հինդու փիլիսոփայական դպրոցներում, հատկապես Ուպանիշադներում, Բրահմանը ներկայացվում է որպես «Սատ-Չիտ-Անանդա»՝ գոյություն, գիտակցություն և երանություն, ինչը նշանակում է, որ այն միաժամանակ իրականության հիմքն է, գիտակցության աղբյուրը և բարձրագույն երջանկության վիճակը։ Բրահմանը հաճախ հակադրվում է անհատական հոգուն՝ ատմանին, սակայն Ադվայտա Վեդանտա ուսմունքում ընդգծվում է, որ ատմանը և Բրահմանը իրականում նույնն են, և մարդու ազատագրումը (մոկշա) կայանում է այդ միասնության գիտակցման մեջ։ Այս գաղափարը ձևավորում է հինդուիզմի մետաֆիզիկական հիմքը՝ ընդգծելով, որ տեսանելի աշխարհը փոփոխական և ժամանակավոր է, մինչդեռ Բրահմանը անփոփոխ և հավերժական իրականություն է։ Այն չի կարելի ամբողջությամբ նկարագրել բառերով կամ հասկացություններով, ուստի հաճախ բնութագրվում է որպես «նետի նետի»՝ «ոչ սա, ոչ նա», ինչը ցույց է տալիս նրա անսահման և անհասանելի բնույթը մարդկային տրամաբանական սահմանումների համար։

Педагогика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է մանկավարժական աքսիոլոգիայի ժամանակակից հայեցակարգային հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով կրթության և դաստիարակության գործընթացներում արժեքների դերի, ձևավորման և փոխանցման հիմնախնդիրների վրա։ Աշխատանքի հիմքում այն գաղափարն է, որ կրթությունը միայն գիտելիքների, հմտությունների և կարողությունների փոխանցման գործընթաց չէ, այլ նաև անձի արժեքային աշխարհընկալման ձևավորման կարևոր միջավայր։ Այս տեսանկյունից մանկավարժական աքսիոլոգիան ուսումնասիրում է այն արժեքները, որոնք որոշում են կրթության նպատակները, բովանդակությունը, ուսուցչի և սովորողի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև կրթական միջավայրի ընդհանուր բնույթը։ Ժամանակակից կրթական համակարգերում արժեքային կողմնորոշումները ձեռք են բերում առանձնահատուկ նշանակություն, քանի որ կրթության առջև դրվում են ոչ միայն ակադեմիական առաջադիմության, այլև պատասխանատու, ինքնուրույն, բարոյական և սոցիալապես ակտիվ անհատ ձևավորելու խնդիրներ։ Աշխատության շրջանակում մանկավարժական արժեքները կարելի է դիտարկել որպես այն գաղափարների, սկզբունքների և նորմերի ամբողջություն, որոնք ուղղորդում են կրթական գործունեության մասնակիցների վարքը և որոշում կրթության ցանկալի արդյունքների մասին պատկերացումները։ Այդ համակարգում կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել մարդու արժանապատվությունը, ազատությունը, պատասխանատվությունը, արդարությունը, հանդուրժողականությունը, համագործակցությունը, ստեղծագործականությունը, գիտելիքը և ինքնակրթությունը։ Ժամանակակից աքսիոլոգիական մոտեցումը միաժամանակ ենթադրում է, որ արժեքները չեն կարող դիտարկվել միայն որպես պատրաստի դրույթների փոխանցման առարկա։ Դրանք ձևավորվում են անձի սեփական փորձի, սոցիալական փոխազդեցության, մշակութային միջավայրի և գիտակցված ընտրության գործընթացում։ Հետևաբար ուսուցիչը ներկայանում է ոչ միայն որպես գիտելիքի փոխանցող, այլև որպես արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման միջավայր ստեղծող մասնագետ։ Այս համատեքստում մեծ նշանակություն է ստանում ուսուցչի անձնական օրինակը, նրա մասնագիտական էթիկան, հաղորդակցման մշակույթը և սովորողի անհատականության նկատմամբ վերաբերմունքը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև կրթական արժեքների փոփոխությունը ժամանակակից հասարակության պայմաններում։ Գլոբալացման, թվայնացման, մշակութային բազմազանության և սոցիալական արագ փոփոխությունների պայմաններում կրթական համակարգը բախվում է նոր արժեքային մարտահրավերների։ Դրանք պահանջում են վերաիմաստավորել ավանդական կրթական իդեալները և միաժամանակ պահպանել այն հիմնարար արժեքները, որոնք ապահովում են անձի և հասարակության կայուն զարգացումը։ Այսպիսի մոտեցման դեպքում մանկավարժական աքսիոլոգիան կապվում է մարդակենտրոն կրթության, ներառականության, միջմշակութային երկխոսության, քաղաքացիական կրթության և ամբողջ կյանքի ընթացքում սովորելու գաղափարների հետ։ Աշխատության տեսական նշանակությունն այն է, որ այն հնարավորություն է տալիս կրթության գործընթացը դիտարկել արժեքային համակարգի տեսանկյունից և հասկանալ, թե ինչպիսի նպատակներ են իրականում ընկած կրթական գործունեության հիմքում։ Միաժամանակ թեման ունի գործնական նշանակություն ուսուցիչների պատրաստման, կրթական ծրագրերի մշակման, դաստիարակության մեթոդների ընտրության և դպրոցական կամ բուհական միջավայրի ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է մանկավարժական աքսիոլոգիան որպես ժամանակակից կրթագիտության կարևոր ուղղություն, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել կրթության ոչ միայն «ինչ սովորեցնել» և «ինչպես սովորեցնել», այլև «հանուն ինչ արժեքների կրթել» հիմնարար հարցը։

Информатика

Այս գիրքը ներկայացնում է MS Excel աղյուսակային խմբագրի օգտագործման հիմունքներն ու գործառույթները՝ նախատեսված տվյալների մշակման և վերլուծության համար։ Գրքում բացատրվում են Excel-ի հիմնական միջերեսը, բջիջների և աշխատաթերթերի կառուցվածքը, տվյալների մուտքագրումը և ձևաչափումը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև բանաձևերի և ֆունկցիաների կիրառությանը՝ հաշվարկներ կատարելու, տվյալներ վերլուծելու և ավտոմատացման համար։ Նյութում ներկայացվում են գրաֆիկների ստեղծումը, տվյալների տեսակավորումը, ֆիլտրումը և աղյուսակների կառավարման հիմնական մեթոդները։ Գիրքը համադրում է տեսական բացատրությունները և գործնական օրինակները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով արդյունավետ օգտագործել Excel-ը ուսումնական, ֆինանսական և գործնական խնդիրների լուծման համար։

Медицина

Այս աշխատությունը նվիրված է լիմֆոցիտների կողմից արտադրվող միջնորդների դերի ուսումնասիրմանը սրտանոթային համակարգի կարգավորման գործընթացներում։ Նյութում ներկայացվում է, թե ինչպես են լիմֆոցիտների կողմից արտադրված ցիտոկինները, կիմոկինները և այլ բիոակտիվ նյութերը մասնակցում սրտի և անոթների ֆունկցիայի պահպանմանը, վascularային տոնուսի կարգավորմանը, բորբոքային արձագանքների մոդուլյացիային և արյան շրջանառության homeostasis-ի պահպանմանը։ Աշխատությունում վերլուծվում են լիմֆոցիտների միջնորդների ազդեցությունը անոթային էնդոթելի, սրտամկանի և իմունային համակարգի փոխազդեցության վրա, ինչպես նաև նրանց մասնակցությունը սրտանոթային հիվանդությունների՝ ներառյալ հիպերտենզիա, աթերոսկլերոզ և սրտամկանի ինֆարկտի զարգացման մեխանիզմներում։ Նյութում ներկայացվում են փորձարարական տվյալներ և փորձագիտական վերլուծություններ՝ թույլ տալով գնահատել լիմֆոցիտների միջնորդների նշանակությունը սրտանոթային համակարգի ֆիզիոլոգիական և պաթոֆիզիոլոգիական գործընթացներում, ինչը կարևոր է նոր թերապևտիկ մոտեցումների մշակման համար։