Մաթեւոսյանական ընթերցումներ

Биология

Աշխատությունը նվիրված է կարտոֆիլի և այլ մորմազգի մշակաբույսերի կարևոր վնասատու հանդիսացող կոլորադյան բզեզի կենսակերպի, տարածման և վնասակարության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում, ինչպես նաև դրա դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցառումների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել վնասատուի զարգացման և տարածման վրա ազդող կենսաբանական ու էկոլոգիական գործոնները և դրանց հիման վրա առաջարկել մշակաբույսերի պաշտպանության արդյունավետ մոտեցումներ։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում կոլորադյան բզեզի զարգացման հիմնական փուլերին՝ ձմեռումից դուրս գալուն, զուգավորմանը, ձվադրմանը, թրթուրների զարգացմանը և հասուն առանձնյակների ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում է տարբեր զարգացման փուլերի կապը շրջակա միջավայրի պայմանների, հատկապես ջերմաստիճանի, խոնավության, բուսականության և կերային բազայի հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի վնասատուի տարածվածության և թվաքանակի փոփոխության ուսումնասիրությունը տարբեր բնակավայրերում ու գյուղատնտեսական պայմաններում, քանի որ դրանց փոփոխությունները կարող են անմիջականորեն ազդել կարտոֆիլի և մորմազգի այլ մշակաբույսերի բերքատվության վրա։ Աշխատության մեջ կոլորադյան բզեզը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին վնասատու, այլև որպես ագրոէկոհամակարգի բաղադրիչ, որի զարգացման վրա ազդում են բնակլիմայական պայմանները, մշակաբույսերի աճեցման եղանակները և կիրառվող ագրոտեխնիկական միջոցառումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում վնասի բնույթի և չափերի գնահատմանը, քանի որ բզեզի թրթուրներն ու հասուն առանձնյակները սնվում են բույսի տերևներով և մեծ քանակության դեպքում կարող են զգալիորեն նվազեցնել բույսի ֆոտոսինթետիկ ակտիվությունը, թուլացնել բույսը և հանգեցնել բերքատվության նվազման։ Աշխատության գործնական արժեքը պայմանավորված է վնասատուի դեմ պայքարի տարբեր եղանակների ուսումնասիրությամբ և դրանց արդյունավետության գնահատմամբ։ Քննարկվում են ագրոտեխնիկական, մեխանիկական, կենսաբանական և քիմիական պայքարի հնարավոր միջոցները, ինչպես նաև դրանց համակցված կիրառման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պայքարի միջոցների ճիշտ ժամանակավորմանը, քանի որ վնասատուի զարգացման տարբեր փուլերում միջոցառումների արդյունավետությունը կարող է տարբեր լինել։ Աշխատությունը կարևորում է նաև մշակաբույսերի պաշտպանության ինտեգրված մոտեցումը, որի դեպքում պայքարի մեթոդներն ընտրվում են՝ հաշվի առնելով վնասատուի թվաքանակը, բույսի զարգացման փուլը, շրջակա միջավայրի պայմանները և հնարավոր տնտեսական վնասը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է կոլորադյան բզեզի կենսաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը և գյուղատնտեսական արտադրության համար կիրառական նշանակություն ունեցող բույսերի պաշտպանության խնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության մասնագետների, բուսաբույծների, ագրոնոմների, էնտոմոլոգների, բույսերի պաշտպանության ոլորտի աշխատակիցների, ուսանողների և կարտոֆիլի մշակությամբ զբաղվող տնտեսավարողների համար։

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում նորագույն տեխնոլոգիաների ներդրման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տեխնոլոգիական նորարարությունները դիտարկելով որպես բանկային ծառայությունների զարգացման, գործառնական արդյունավետության բարձրացման և ֆինանսական համակարգի մրցունակության ամրապնդման կարևոր գործոն։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բանկային գործունեության թվայնացման հիմնական ուղղությունները, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները և դրանց ազդեցությունը բանկերի կառավարման, գործառնությունների իրականացման և հաճախորդների սպասարկման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրոնային և հեռահար բանկային ծառայություններին, ավտոմատացված բանկային համակարգերին, թվային վճարային գործիքներին, ֆինանսական տեխնոլոգիաներին, տվյալների մշակման ժամանակակից համակարգերին և նորարարական բանկային արտադրանքների ներդրմանը։ Հայաստանի օրինակով վերլուծվում են տեխնոլոգիական վերափոխման ընթացքում առաջացող հիմնական խնդիրները՝ տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների զարգացման, ներդրումային ծախսերի, մասնագիտական կադրերի պատրաստվածության, տեղեկատվական անվտանգության, կիբեռռիսկերի, տվյալների պաշտպանության և իրավական կարգավորման տեսանկյուններից։ Նորարարությունների ներդրումը միաժամանակ կարող է նպաստել բանկային ծառայությունների հասանելիության ընդլայնմանը, գործառնությունների արագացմանը և ծախսերի օպտիմալացմանը, սակայն պահանջում է ռիսկերի կառավարման և համապատասխան կարգավորող մեխանիզմների շարունակական կատարելագործում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նորագույն տեխնոլոգիաների ներդրման տնտեսական արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով բանկերի մրցակցային դիրքերի ամրապնդումը, ծառայությունների որակի բարձրացումը, հաճախորդների պահանջների փոփոխությունը և ֆինանսական շուկայի զարգացման նոր հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկել բանկերի և ֆինտեխ ոլորտի փոխգործակցությունը, նորարարական ծառայությունների ստեղծման և փորձարկման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև տեխնոլոգիական զարգացման պայմաններում բանկային բիզնեսի կառավարման մոտեցումների փոփոխությունը։ Թեման արդիական է նաև այն պատճառով, որ Հայաստանի ֆինանսական հատվածում թվային փոխակերպումը շարունակում է զարգանալ, իսկ նորարարական ծառայությունների ներդրման խոչընդոտների բացահայտումն ու դրանց լուծման մեխանիզմների մշակումը դիտարկվում են որպես ֆինանսական համակարգի հետագա զարգացման կարևոր ուղղություններ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, բանկային ոլորտի մասնագետներին, ՏՏ մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և տնտեսագիտական ուղղությունների ուսանողներին՝ հնարավորություն տալով ամբողջական պատկերացում կազմել ՀՀ բանկային համակարգի տեխնոլոգիական զարգացման, նորարարությունների ներդրման հնարավորությունների և դրա ընթացքում առաջացող հիմնախնդիրների վերաբերյալ։

Другие предметы

Այս կուրսային աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քրեակատարողական օրենսգրքով նախատեսված հանրային աշխատանքների ինստիտուտի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով դրա իրավական բնույթը, կիրառման պայմանները և նշանակությունը որպես քրեական պատժի այլընտրանքային ձևերից մեկը։ Աշխատանքում ներկայացվում է հանրային աշխատանքը որպես պատիժ, որը ենթադրում է դատապարտյալի կողմից անվճար հասարակական օգտակար աշխատանքների կատարում՝ առանց ազատազրկման կիրառման, նպատակ ունենալով ապահովել վերականգնողական արդարադատության իրականացումը և նվազեցնել ազատազրկման բացասական սոցիալական հետևանքները։ Քննարկվում են հանրային աշխատանքների նշանակման հիմքերը, դրանց տևողությունը, կատարման կարգը և վերահսկողության մեխանիզմները, ինչպես նաև դատապարտյալի իրավունքներն ու պարտականությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այս պատժատեսակի նպատակներին՝ վերադաստիարակում, սոցիալական պատասխանատվության ձևավորում և կրկնահանցագործության կանխարգելում։ Աշխատանքում վերլուծվում են նաև հանրային աշխատանքների կիրառման արդյունավետությունը, դրանց համեմատությունը այլ պատժատեսակների հետ, ինչպես նաև միջազգային փորձը, որտեղ նման մոտեցումները լայնորեն կիրառվում են որպես հումանիստական քրեական քաղաքականության մաս։ Ներկայացվում են նաև գործնական խնդիրները՝ կապված վերահսկողության, աշխատանքի կազմակերպման և սոցիալական ինտեգրման հետ։ Աշխատանքը նպատակ ունի ցույց տալ հանրային աշխատանքների կարևորությունը որպես ժամանակակից քրեական քաղաքականության մարդասիրական և արդյունավետ գործիք՝ ուղղված արդարադատության վերականգնմանն ու հասարակական անվտանգության ապահովմանը։

История

Աշխատությունը նվիրված է պանիրանիզմի գաղափարախոսության ձևավորման, զարգացման և տարածման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով XIX–XX դարերի Իրանի հասարակական-քաղաքական զարգացումների լայն համատեքստում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են Իրանի քաղաքական և սոցիալական վերափոխումները, ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացները, արտաքին քաղաքական մարտահրավերները և տարածաշրջանային հարաբերությունները նպաստել իրանականության գաղափարի տարբեր դրսևորումների առաջացմանն ու զարգացմանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, լեզվամշակութային ընդհանրությունների և տարածքային պատկերացումների հետ կապված գաղափարներն են, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում ստացել են տարբեր քաղաքական և գաղափարական մեկնաբանություններ։ Աշխատությունը պանիրանիզմը ներկայացնում է ոչ թե մեկուսացված քաղաքական հայացքների ամբողջություն, այլ Իրանի արդիականացման, ազգային պետության ձևավորման և հասարակական գիտակցության փոփոխության գործընթացների հետ սերտորեն կապված երևույթ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում XIX դարի վերջին և XX դարի ընթացքում Իրանում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխություններին, սահմանադրական շարժմանը, պետության կենտրոնացման գործընթացներին, աշխարհիկացման և արդիականացման գաղափարների տարածմանը, ինչպես նաև ազգային ինքնության շուրջ ընթացող բանավեճերին։ Այս համատեքստում վերլուծվում է պանիրանիստական մտածողության հարաբերակցությունը Իրանի պետական գաղափարախոսության, ազգային ինքնագիտակցության և տարածաշրջանային քաղաքականության հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև այն հարցին, թե ինչպես են պատմության, հին իրանական քաղաքակրթության և մշակութային ժառանգության վերաբերյալ պատկերացումները օգտագործվել ազգային ինքնության կառուցման և քաղաքական գաղափարների հիմնավորման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքիր լինել հատկապես այն պատճառով, որ պանիրանիզմի զարգացումը դիտարկվում է Իրանի ներքին քաղաքական գործընթացների և արտաքին ազդեցությունների փոխազդեցության պայմաններում։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հետևելու այն փոփոխություններին, որոնց ենթարկվել են ազգային միասնության, իրանականության, պետականության և մշակութային ընդհանրության մասին պատկերացումները տարբեր պատմական փուլերում, ինչպես նաև հասկանալու դրանց ազդեցությունը հասարակական և քաղաքական մտքի վրա։ Միաժամանակ այն անդրադառնում է պանիրանիզմի և հարակից գաղափարական ուղղությունների փոխհարաբերություններին՝ ցույց տալով, որ Իրանի ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացը պայմանավորված է եղել բազմաթիվ պատմական, քաղաքական, մշակութային և սոցիալական գործոնների համակցությամբ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը արժեքավոր նյութ է XIX–XX դարերի Իրանի պատմության և քաղաքական մտքի ուսումնասիրության համար՝ պանիրանիզմը ներկայացնելով որպես ազգային ինքնության, պատմական ժառանգության և պետականության մասին պատկերացումների ձևավորման կարևոր բաղադրիչ։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, իրանագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, տարածաշրջանային ուսումնասիրություններով զբաղվող հետազոտողների և Մերձավոր ու Միջին Արևելքի քաղաքական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է α, β-դեհիդրոպեպտիդների դիալկիլամինոալկիլամիդային ածանցյալների սինթեզին, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը և հակախոլինէսթերազային հատկությունների գնահատմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է նոր պեպտիդային բնույթի միացությունների ստացման, դրանց քիմիական կառուցվածքի և կենսաբանական ակտիվության միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունների բացահայտման վրա։ Քննության են առնվում դեհիդրոամինաթթվային հատվածներ պարունակող պեպտիդային համակարգերի կառուցման առանձնահատկությունները, դիալկիլամինոալկիլային խմբերի ներմուծման ազդեցությունը միացությունների ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի վրա և ստացված ածանցյալների կառուցվածքային բազմազանությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սինթեզված նյութերի նույնականացմանը և դրանց կազմի ու կառուցվածքի հաստատմանը ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական հետազոտական մեթոդների միջոցով։ Կենսաբանական ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղությունը կապված է խոլինէսթերազային ֆերմենտների ակտիվության նկատմամբ ստացված միացությունների ազդեցության գնահատման հետ։ Համեմատվում են տարբեր կառուցվածք ունեցող ածանցյալների ակտիվության ցուցանիշները՝ նպատակ ունենալով պարզել, թե մոլեկուլի առանձին կառուցվածքային հատվածների փոփոխությունն ինչպես է անդրադառնում ֆերմենտային համակարգերի հետ փոխազդեցության վրա։ Հատուկ նշանակություն ունի «կառուցվածք–ակտիվություն» կապի ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս որոշել կենսաբանական ազդեցության ձևավորման համար առավել կարևոր կառուցվածքային գործոնները և տեսականորեն հիմնավորել նոր ածանցյալների հետագա հետազոտման ուղղությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դեհիդրոպեպտիդների քիմիական հատկություններին, դրանց ռեակցիոնունակությանը և կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի նախագծման ոլորտում ունեցած հնարավոր նշանակությանը։ Հետազոտության ընթացքում սինթետիկ օրգանական քիմիայի մեթոդները համադրվում են ֆերմենտային և ֆիզիկաքիմիական ուսումնասիրությունների հետ, ինչի շնորհիվ հնարավոր է ստացված միացությունները բնութագրել ինչպես կառուցվածքային, այնպես էլ կենսաբանական տեսանկյունից։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են ընդլայնել գիտելիքները չհագեցած պեպտիդային ածանցյալների հատկությունների վերաբերյալ և նպաստել կենսաբանական ակտիվությամբ օժտված նոր միացությունների որոնման տեսական հիմքերի զարգացմանը։ Միաժամանակ հետազոտությունը կարևոր է պեպտիդների քիմիայի, կենսաօրգանական քիմիայի և դեղագործական հետազոտությունների համար, քանի որ ֆերմենտների ակտիվության ընտրողական փոփոխման ունակությամբ միացությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ դրանց կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել օրգանական և կենսաօրգանական քիմիայի, պեպտիդների քիմիայի, դեղագործական քիմիայի, ֆերմենտաբանության և կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Կոմմագենեի երկրի սրբավայրերի և դրանց հետ Հայաստանի պատմամշակութային կապերի ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով հին աշխարհի կրոնական պատկերացումների, պաշտամունքային ավանդույթների և սրբազան տարածքների ձևավորման առանձնահատկություններին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է Կոմմագենեի տարածքում գոյություն ունեցած սրբավայրերը, դրանց նշանակությունը, ճարտարապետական և հնագիտական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց առնչությունները տարածաշրջանի այլ մշակույթների և հատկապես հայկական միջավայրի հետ։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Կոմմագենեի քաղաքական, մշակութային և կրոնական կյանքի մասին՝ ուշադրություն դարձնելով այն ժամանակաշրջանի բազմաշերտ մշակութային փոխազդեցություններին։ Առանձին կարևորություն ունի հայկական պատմության և մշակույթի հետ հնարավոր կապերի բացահայտումը, քանի որ տարածաշրջանը գտնվել է տարբեր քաղաքակրթությունների ու քաղաքական միավորների շփման գոտում։ Աշխատության մեջ սրբավայրերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես կրոնական պաշտամունքի վայրեր, այլև որպես պատմական հիշողության, իշխանության, մշակութային ինքնության և հասարակական կյանքի կարևոր կենտրոններ։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել հին աշխարհի պատմությամբ, հայկական հնագիտությամբ, կրոնական մշակույթով, Կոմմագենեի պատմությամբ և տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև պատմամշակութային կապերով հետաքրքրվող ընթերցողներին։