Մարդկային ռեսուրսների կառավարման արդյունավետությունը և դրա բարձրացման ուղղությունները (ՀՀ առևտրային բանկերի նյութերով)

Технология

Աշխատությունը նվիրված է նախալարված երկաթբետոնե տարրերում ճոպանային ամրանների և բետոնի համատեղ աշխատանքի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով սեյսմիկ ազդեցությունների պայմաններում դրանց լարվածադեֆորմացիոն վիճակին, ամրությանը և հուսալիությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նախալարման տեխնոլոգիայի առանձնահատկությունները, ամրանային ճոպաններից բետոնին ուժերի փոխանցման մեխանիզմները, նյութերի միջև կապակցման բնույթը և արտաքին բեռնվածքների ազդեցությամբ առաջացող կառուցվածքային փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում «Սպանկրիտ» տիպի նախալարված սալերին, որոնց օրինակով ուսումնասիրվում են բետոնի և բարձր ամրության ճոպանային ամրանների փոխազդեցության հիմնական օրինաչափությունները։ Վերլուծվում են նախնական լարումների բաշխումը, բետոնի դեֆորմացիաները, ամրանների սահքի և կապակցման հնարավոր երևույթները, ճաքերի առաջացման ու զարգացման պայմանները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը կառուցվածքային տարրի կրողունակության վրա։ Սեյսմիկ ազդեցությունների հաշվառմամբ դիտարկվում է փոփոխական և կրկնվող դինամիկական բեռնվածքների պայմաններում տարրերի աշխատանքը, երբ կառուցվածքը ենթարկվում է լարումների և դեֆորմացիաների ժամանակային փոփոխությունների։ Կարևորվում է բետոնի և ամրանների համատեղ աշխատանքի պահպանման խնդիրը, քանի որ դրանց միջև կապակցման խախտումը կարող է էականորեն փոխել տարրի կոշտությունը, դեֆորմատիվությունը և ընդհանուր կրողունակությունը։ Ուսումնասիրվում են նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, նախալարման աստիճանի, ամրանավորման պարամետրերի, տարրի երկրաչափական չափերի և բեռնավորման բնույթի ազդեցությունները կառուցվածքի վարքի վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել տեսական հաշվարկները, փորձարարական տվյալները և հաշվարկային մոդելավորման արդյունքները՝ իրական աշխատանքային պայմաններում կառուցվածքային տարրերի վարքի առավել ճշգրիտ գնահատման նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սեյսմակայուն նախագծման տեսանկյունից կարևոր այնպիսի ցուցանիշների գնահատմանը, ինչպիսիք են ամրությունը, կոշտությունը, դեֆորմատիվությունը, ճաքակայունությունը և կրկնվող բեռնվածքների նկատմամբ դիմադրությունը։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել նախալարված երկաթբետոնե սալերի հաշվարկման մեթոդների կատարելագործման, նախագծային պարամետրերի հիմնավորման և սեյսմիկ շրջաններում դրանց անվտանգ կիրառման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել շինարարական մեխանիկայի, երկաթբետոնե կառուցվածքների, սեյսմակայուն շինարարության, շինարարական նյութերի և նախալարված կոնստրուկցիաների նախագծման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Религия

Այս աշխատությունը հայ եկեղեցու դավանանքի համառոտ և համակարգված ներկայացումն է, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել Հայ Առաքելական Եկեղեցու հավատքի հիմնական դրույթներին, պատմական ձևավորմանը, եկեղեցական կարգին, ծեսերին և հոգևոր ավանդույթներին։ Գիրքը կազմել է քահանա Սարգիս Մաքսիմաջյանը և առաջին անգամ հրատարակվել է 1899 թվականին Ռոստովում, իսկ երկրորդ հրատարակությունը լույս է տեսել 1909 թվականին։ Աշխատությունը կազմված է մի քանի հիմնական բաժիններից, որոնցում անդրադարձ է կատարվում Հայ եկեղեցու պատմությանը, դավանությանը, Սուրբ Երրորդության խորհրդին, եկեղեցու խորհրդանիշներին, ծագմանը, նվիրապետական կարգին, տոներին և պահքերին։ Աշխատության հիմնական նպատակը ոչ միայն եկեղեցական ուսմունքի դրույթների շարադրումն է, այլև Հայ Եկեղեցու վերաբերյալ տարածված սխալ պատկերացումների պարզաբանումը։ Հեղինակը հատկապես կարևորում է այն հանգամանքը, որ հայ եկեղեցական ավանդության մասին ոչ բավարար գիտելիքները կարող են հանգեցնել սխալ կամ թյուր մեկնաբանությունների։ Այդ պատճառով գիրքը կառուցված է բացատրական սկզբունքով՝ փորձելով մատչելի ձևով ներկայացնել եկեղեցու հավատքի հիմքերը և դրանց պատմական ու աստվածաբանական հիմնավորումները։ Դավանաբանական հատվածներում ուշադրություն է դարձվում քրիստոնեական հիմնական հավատալիքներին՝ Սուրբ Երրորդությանը, Քրիստոսի անձին և փրկագործությանը, Եկեղեցու նշանակությանը, խորհուրդներին և քրիստոնեական պաշտամունքին։ Հայ Եկեղեցու դավանանքի ներկայացումը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրա պատմական առանձնահատկությունները ձևավորվել են հին արևելյան քրիստոնեական ավանդույթի շրջանակում։ Հայ Առաքելական Եկեղեցին պատկանում է Հին Արևելյան ուղղափառ եկեղեցիների ընտանիքին և չի ընդունում Քաղկեդոնի ժողովի որոշումները, իսկ նրա դավանաբանական ավանդության աղբյուրների շարքում կարևոր դեր ունեն Հավատո հանգանակները, եկեղեցական ժողովների որոշումները և հեղինակավոր հայրերի ու աստվածաբանների երկերը։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է եկեղեցու պատմական զարգացման և նրա դավանանքի փոխկապակցվածության ներկայացումը։ Հայոց քրիստոնեական ինքնությունը ձևավորվել է վաղ քրիստոնեական դարաշրջանից սկսած, իսկ Հայ Եկեղեցին դարերի ընթացքում ոչ միայն պահպանել է կրոնական ավանդույթը, այլև դարձել է հայ ժողովրդի ազգային և մշակութային կյանքի կարևորագույն հաստատություններից մեկը։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես հայ ժողովրդի հոգևոր պատմության վերաբերյալ աղբյուր։ Գիրքը արժեքավոր է հատկապես 19-րդ դարի վերջի հայ հասարակության կրոնական և մշակութային միջավայրն ուսումնասիրելու համար։ Այդ ժամանակաշրջանում Հայ Եկեղեցու դավանանքի վերաբերյալ ռուսերեն լեզվով մատչելի և պարզաբանումներ պարունակող աշխատությունների անհրաժեշտությունը կապված էր նաև Ռուսական կայսրության բազմադավան միջավայրում հայերի և այլ քրիստոնեական համայնքների փոխհարաբերությունների հետ։ Ավելի վաղ՝ 1799 թվականին, ռուսերեն էր հրատարակվել Հայ Եկեղեցու քրիստոնեական հավատքի վերաբերյալ կարևոր մի աշխատություն, իսկ 19-րդ դարում ռուսերենով ստեղծվել և տարածվել են Հայ Եկեղեցու դավանանքին ու պատմությանը նվիրված մի շարք ուսումնասիրություններ։ Այս շարքում Մաքսիմաջյանի աշխատությունը առանձնանում է իր ավելի հանրամատչելի և բացատրական բնույթով։ Այն նախատեսված էր ոչ միայն մասնագետների, այլև այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում էին ընդհանուր պատկերացում կազմել Հայ Եկեղեցու հավատքի և եկեղեցական կյանքի մասին։ Այդ պատճառով նյութը կարևոր է նաև որպես հայ կրոնական ինքնության ներկայացման պատմական օրինակ։ Աշխատության մեջ եկեղեցական կազմակերպության վերաբերյալ տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս հասկանալու Հայ Եկեղեցու նվիրապետական կառուցվածքը, հոգևոր աստիճանները և եկեղեցական իշխանության համակարգը։ Տոների և պահքերի վերաբերյալ բաժինները, իրենց հերթին, ներկայացնում են հայկական եկեղեցական օրացույցի և ծիսական կյանքի առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է դավանանքը արտահայտվում ոչ միայն տեսական ուսմունքի, այլև հավատացյալի առօրյա հոգևոր կյանքի մեջ։ Հայ Եկեղեցու հավատքի վերաբերյալ նման աշխատությունների կարևորությունը մեծ էր նաև այն պատճառով, որ 19-րդ դարում ռուսական հասարակության մեջ երբեմն տարածվում էին Հայ Եկեղեցու դավանանքի մասին սխալ պատկերացումներ։ 19-րդ դարի ռուս-հայ եկեղեցական հարաբերությունների պատմությանը վերաբերող աղբյուրները ցույց են տալիս, որ Հայ Եկեղեցու դավանանքը տարբեր ժամանակներում դարձել էր նաև աստվածաբանական և հասարակական քննարկումների առարկա։ Այդ համատեքստում գիրքը կարելի է դիտարկել որպես Հայ Եկեղեցու ինքնաներկայացման և սեփական դավանաբանական դիրքորոշումների պարզաբանման փորձ։ Աշխատության պատմական արժեքը պայմանավորված է նաև նրա մատենագիտական հազվադեպությամբ։ Առաջին հրատարակությունը՝ 1899 թվականի, ունեցել է 61 էջ, իսկ երկրորդ հրատարակությունը՝ 1909 թվականի, նույնպես 61 էջ ծավալով է ներկայացվում մատենագիտական աղբյուրներում։ Այսպիսով, այն ոչ միայն կրոնագիտական ուսումնասիրություն է, այլև 19-րդ դարի վերջի հայ եկեղեցական մտքի և հայ համայնքային կյանքի պատմական վկայություն։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր է Հայ Եկեղեցու դավանանքի հիմնական դրույթները, նրա պատմական ինքնագիտակցությունը, եկեղեցական կառուցվածքը և ծիսական ավանդույթները հասկանալու համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ եկեղեցու պատմությամբ, հայագիտությամբ, աստվածաբանությամբ, կրոնագիտությամբ, հայ-ռուսական եկեղեցական հարաբերություններով և 19-րդ դարի հայկական համայնքների մշակութային կյանքով զբաղվող հետազոտողներին, պատմաբաններին, աստվածաբաններին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

Культура

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հոգևոր-մշակութային կրթական կենտրոնների երաժշտական ժառանգության և անհատ ստեղծագործական գործիչների ներդրման վերլուծությանը՝ կենտրոնանալով Համբարձում Չերչյան-ի գործունեության և Արմաշի դպրեվանքի երաժշտական ավանդույթների փոխկապակցվածության վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում են եկեղեցական երաժշտության զարգացման պատմական ընթացքը, դպրեվանքային ուսուցման համակարգը և հոգևոր երգեցողության ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երաժշտական կրթության մեթոդներին, վանական միջավայրում ձևավորված կատարողական ավանդույթներին և դրանց ազդեցությանը հայկական հոգևոր երաժշտության ընդհանուր զարգացման վրա։ Քննարկվում է նաև անհատ կատարողների և ուսուցիչների դերը երգեցողության դպրոցների պահպանման ու փոխանցման գործընթացում՝ ընդգծելով երաժշտական ավանդույթի շարունակականության և նորարարության միջև հավասարակշռությունը։ Աշխատությունը կարևորում է Արմաշի դպրեվանքի ներդրումը հայկական հոգևոր երաժշտական մշակույթի ձևավորման և տարածման գործում։

Биология

Այս աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի անոթավոր բույսերի բազմազանության, տարածման և բուսաաշխարհագրական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Նյութում ներկայացվում են տարածաշրջանում հանդիպող բնական բուսատեսակների տեսակային կազմը, դրանց դասակարգումը, էկոլոգիական առանձնահատկությունները և տարածվածության օրինաչափությունները տարբեր լանդշաֆտային ու բարձրադիր գոտիներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հազվագյուտ, էնդեմիկ և պահպանության կարիք ունեցող բուսատեսակներին, ինչպես նաև տարածաշրջանի բուսական ծածկույթի ձևավորման վրա ազդող կլիմայական, հողային և աշխարհագրական գործոններին։ Աշխատությունը նաև վերլուծում է բուսականության դերը էկոհամակարգերի կայունության, կենսաբազմազանության պահպանման և բնական ռեսուրսների կառավարման տեսանկյունից՝ ընդգծելով ֆլորիստիկական հետազոտությունների կարևորությունը բնապահպանական ծրագրերի մշակման համար։ Միաժամանակ ներկայացվում են բուսատեսակների տնտեսական, դեղագործական և գիտական նշանակության հարցերը՝ ցույց տալով տարածաշրջանի բուսական աշխարհի արժեքը ինչպես գիտության, այնպես էլ բնության պահպանության ոլորտներում։

Экономика

Ազգային էկոնոմիկայի հիմունքներ աշխատությունը տնտեսագիտության հիմնական դասընթացային ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ազգային տնտեսության կառուցվածքն ու գործունեության հիմնարար սկզբունքները, այն բացատրում է, թե ինչպես են ձևավորվում մակրոտնտեսական ցուցանիշները՝ ՀՆԱ, ազգային եկամուտ, զբաղվածություն և գնաճ, ինչպես նաև ինչպես են այդ ցուցանիշները արտացոլում երկրի տնտեսական զարգացումը, գիրքը անդրադառնում է պետական տնտեսական քաղաքականության հիմնական գործիքներին՝ հարկաբյուջետային և դրամավարկային քաղաքականություն, բյուջեի ձևավորում, ներդրումների խթանում և տնտեսական աճի մոդելներ, միաժամանակ ներկայացնելով արտադրության ոլորտների փոխկապակցվածությունը, ազգային շուկայի կառուցվածքը և արտաքին տնտեսական հարաբերությունների ազդեցությունը երկրի տնտեսության վրա, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր տնտեսագիտության ուսանողների և տնտեսական քաղաքականությամբ հետաքրքրվողների համար։

Лингвистика

Այս աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից թուրքերենի հարադրությունների և կրկնավորների իմաստաքերականական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է հարադրական և կրկնավոր կազմությունների կառուցվածքային, իմաստաբանական և քերականական առանձնահատկությունները, դրանց ձևավորման սկզբունքները, գործառույթները և կիրառման ոլորտները ժամանակակից թուրքերենում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են տարբեր տեսակի լեզվական միավորների դասակարգումներ, ուսումնասիրվում են դրանց արտահայտչական և ոճական հնարավորությունները, ինչպես նաև խոսքում և գրավոր լեզվում ունեցած դերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառաստեղծական գործընթացներին, ձևաբանական և շարահյուսական փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև հարադրությունների և կրկնավորների կիրառման առանձնահատկություններին տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Հետազոտությունը հիմնված է լեզվաբանական տեսությունների, հարուստ փաստական նյութի և համեմատական վերլուծության վրա՝ արժեքավոր տեղեկություններ տրամադրելով թյուրքագիտության, ընդհանուր լեզվաբանության, թարգմանության և օտար լեզուների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։