Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Սիմոն Վրացյանի հասարակական-քաղաքական և պետական գործունեությունը

    Աշխատությունը նվիրված է Սիմոն Վրացյանի հասարակական, քաղաքական և պետական գործունեության բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով 20-րդ դարի առաջին կեսի հայ ազգային-քաղաքական պատմության և Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ձևավորման ու գործունեության համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում նրա քաղաքական աշխարհայացքի ձևավորումը, կուսակցական և հասարակական գործունեությունը, պետական կառավարման համակարգում ունեցած մասնակցությունը, ինչպես նաև հետագա տարիների հրապարակախոսական, կրթական և կազմակերպական աշխատանքն են։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նրա կրթական և մտավոր ձևավորման միջավայրին, հասարակական կյանքում ներգրավվելուն և հայկական մամուլի հետ ունեցած երկարատև կապերին։ Վրացյանը տարբեր ժամանակներում զբաղվել է խմբագրական և լրագրողական գործունեությամբ, իսկ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին մասնակցել է հայկական հասարակական ու կազմակերպական գործընթացներին։ Հայաստանի անկախ պետականության ստեղծումից հետո նրա գործունեությունը տեղափոխվել է պետական կառավարման դաշտ․ նա ընտրվել է խորհրդարանի անդամ, զբաղեցրել նախարարական պաշտոն և 1920 թվականի նոյեմբերին ստանձնել Հայաստանի Առաջին Հանրապետության կառավարության ղեկավարի պաշտոնը։ Նրա վարչապետության շրջանը համընկել է հանրապետության համար ծայրահեղ ծանր ռազմաքաղաքական իրավիճակի և իշխանության փոխանցման գործընթացի հետ, ինչի պատճառով այդ փուլը կարևոր տեղ է զբաղեցնում նրա պետական գործունեության ուսումնասիրության մեջ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննվել պետական կառավարման, արտաքին հարաբերությունների, սոցիալ-տնտեսական խնդիրների և ներքաղաքական հարաբերությունների վերաբերյալ նրա մոտեցումները՝ դրանք համադրելով ժամանակաշրջանի փաստաթղթերի և այլ գործիչների դիրքորոշումների հետ։ Առանձին ուշադրության է արժանի 1921 թվականի իրադարձություններին նրա մասնակցությունը և հետագայում Հայաստանից դուրս շարունակված քաղաքական ու հասարակական գործունեությունը։ Տարագրության տարիներին նա պահպանել է ակտիվ մասնակցությունը հայկական հասարակական կյանքին՝ զբաղվելով քաղաքական, խմբագրական, կրթական և պատմագիտական աշխատանքով։ Նրա գրական ու հուշագրական ժառանգությունը կարևոր աղբյուրային նշանակություն ունի Հայաստանի Առաջին Հանրապետության և ժամանակաշրջանի քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության համար, սակայն որպես անմիջական մասնակցի շարադրանք՝ այն նաև պահանջում է աղբյուրագիտական քննադատություն և համադրում այլ վկայությունների հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նրա պետական գործչի, կուսակցական գործչի, հրապարակախոսի և պատմական իրադարձությունների հուշագրողի դերերի փոխհարաբերության բացահայտումը։ Այս տեսանկյունից նրա գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ոչ միայն մեկ գործչի քաղաքական կենսագրության, այլև հայկական պետականության վերականգնման, Առաջին Հանրապետության կառավարման փորձի, խորհրդայնացման շրջանի քաղաքական զարգացումների և սփյուռքահայ հասարակական կյանքի որոշ առանցքային գործընթացների մասին։

    Updated: 2026-09-21
    Սիմոն Վրացյանի հասարակական-քաղաքական և պետական գործունեությունը
    Online

    Environmental Science

    Էկոլոգիայի և բնության պահպանության հիմունքներ

    Էկոլոգիայի և բնության պահպանության հիմունքներ-ը բնագիտական և էկոլոգիական ուղղվածության ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է էկոլոգիայի հիմնական օրենքները և բնության պահպանության գիտական հիմքերը, աշխատությունում բացատրվում են էկոհամակարգերի կառուցվածքն ու գործունեությունը, կենդանի օրգանիզմների և միջավայրի փոխազդեցությունները, սննդային շղթաների և էներգիայի շրջանառության սկզբունքները, ինչպես նաև կենսաբազմազանության նշանակությունը, միաժամանակ դիտարկվում են մարդու գործունեության ազդեցությունները բնության վրա՝ աղտոտում, ռեսուրսների սպառում, կլիմայական փոփոխություններ և էկոլոգիական հավասարակշռության խախտում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում բնության պահպանության մեթոդներին՝ պահպանվող տարածքներ, կայուն զարգացում, էկոլոգիական քաղաքականություն և բնապահպանական կրթություն, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորել բնապահպանական գիտակցություն և պատասխանատու վերաբերմունք բնական միջավայրի նկատմամբ։

    Updated: 2026-09-18
    Էկոլոգիայի և բնության պահպանության հիմունքներ
    Online

    Literature

    Մարտիրոս Սարյանի նամականին

    Վավերագրական և արվեստաբանական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է հայ նշանավոր նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի նամակագրական ժառանգության ներկայացմանը և նրա կյանքի, ստեղծագործական գործունեության ու մտավոր աշխարհընկալման բացահայտմանը։ Նամականին կարևոր սկզբնաղբյուր է նկարչի կենսագրության, գեղարվեստական հայացքների, անձնական հարաբերությունների և ժամանակաշրջանի մշակութային միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Սարյանի ստեղծագործական որոնումներին, արվեստի նշանակության վերաբերյալ նրա պատկերացումներին, հայկական բնաշխարհի ու ազգային մշակույթի նկատմամբ վերաբերմունքին և գեղանկարչության զարգացման հարցերի շուրջ արտահայտած մտքերին։ Նամակագրական նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու նկարչի կապերը ժամանակակից արվեստագետների, գրողների, մտավորականների, մշակութային գործիչների և հարազատների հետ։ Դիտարկվում են նաև ստեղծագործական աշխատանքի կազմակերպման, ցուցահանդեսային գործունեության, գեղարվեստական միջավայրի փոփոխությունների և հասարակական իրադարձությունների վերաբերյալ նամակներում արտահայտված դիտարկումները։ Հրատարակությունը կարող է նպաստել Սարյանի անհատականության, նրա ստեղծագործական սկզբունքների և հայ կերպարվեստի պատմության կարևոր իրադարձությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։ Նամակները պատմամշակութային արժեք ունեն նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական հարաբերությունները, մտավորականության առօրյան և մշակութային փոխհարաբերություններն արտացոլող վավերագրական աղբյուրներ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, պատմաբանների, մշակութաբանների, կենսագիրների և հայ կերպարվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-10-08
    Մարտիրոս Սարյանի նամականին
    Online

    Other Subjects

    Փուլավորված անտենային ցանց

    Փուլավորված անտենային ցանցը (փուլավորված անտենային համակարգ) ռադիոտեխնիկայի և միկրոալիքային ինժեներիայի համակարգ է, որը բաղկացած է բազմաթիվ առանձին անտենային տարրերից, որոնցից յուրաքանչյուրի ճառագայթման ազդանշանի փուլը և երբեմն նաև ամպլիտուդը վերահսկվում է էլեկտրոնային եղանակով՝ առանց մեխանիկական շարժման։ Այս համակարգի հիմնական գաղափարն այն է, որ առանձին տարրերից արտանետվող ալիքների փուլային տարբերությունների միջոցով հնարավոր է ձևավորել ուղղորդված ճառագայթ, որը կարող է արագ փոխել իր ուղղությունը՝ ապահովելով բարձր արագությամբ սկանավորում տարածության մեջ։ Փուլավորված անտենային ցանցերը թույլ են տալիս ճառագայթը «շարժել» էլեկտրոնային կառավարման միջոցով, ինչը դրանք դարձնում է շատ արագ, ճշգրիտ և հուսալի համեմատած ավանդական պտտվող անտենաների հետ։ Դրանք լայնորեն կիրառվում են ռադարային համակարգերում, կապի արբանյակներում, ռազմական տեխնիկայում և ժամանակակից 5G/6G կապի ենթակառուցվածքներում, որտեղ անհրաժեշտ է բարձր ուղղորդվածություն և արագ ազդանշանի կառավարում։ Կառուցվածքային առումով նման համակարգերը ներառում են բազմաթիվ անտենային տարրեր, ֆազային շիֆթերներ, կառավարման էլեկտրոնիկա և թվային մշակման համակարգեր, որոնք միասին ապահովում են ճառագայթի ձևավորումն ու վերահսկումը։

    Updated: 2026-10-23
    Փուլավորված անտենային ցանց
    Online

    Journalism

    ‘We are starving to death:’ Residents of Nagorno-Karabakh fear for future under blockade

    Այս նյութը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի բնակիչների հումանիտար իրավիճակի և հոգեբանական վիճակի լուսաբանմանը՝ շրջափակման պայմաններում առաջացած սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամի համատեքստում։ Տեքստում ներկայացվում են բնակչության առօրյա դժվարությունները, սննդի և առաջին անհրաժեշտության ապրանքների սղությունը, ինչպես նաև կենսական ծառայությունների սահմանափակ հասանելիությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև բնակչության շրջանում աճող անհանգստությանը և անորոշության զգացմանը՝ կապված տարածաշրջանի ապագայի հետ։ Նյութում քննարկվում են միջազգային արձագանքները և հումանիտար կազմակերպությունների կողմից բարձրացված մտահոգությունները՝ ընդգծելով քաղաքացիական բնակչության պաշտպանության անհրաժեշտությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում շրջափակման սոցիալական և հոգեբանական հետևանքներին՝ ներառյալ սթրեսը, վախը և տեղահանման հնարավոր ռիսկերը։ Նյութը նախատեսված է ընթերցողների լայն շրջանակի համար՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել իրավիճակը մարդու իրավունքների և հումանիտար տեսանկյունից։

    Updated: 2026-09-20
    ‘We are starving to death:’ Residents of Nagorno-Karabakh fear for future under blockade
    Online

    History

    Իբրահիմ ալ-Հալաբիի «Multaqa al-Abнur» («Ծովերի միաձուլում») աշխատության ազդեցությունը հանաֆիական կրոնաիրավական դպրոցի զարգացման պատմության վրա. ձեռագրերի համեմատական վերլուծություն

    Աշխատությունը նվիրված է իսլամական իրավագիտության հանաֆիական ուղղության պատմական զարգացման, կրոնաիրավական սկզբունքների ձևավորման և դրանց փոխանցման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Իբրահիմ ալ-Հալաբիի գիտական ժառանգությանը։ Հետազոտության առանցքում միջնադարյան իսլամական իրավական մտքի կարևորագույն աղբյուրներից մեկի ձեռագրական ավանդույթն է, դրա տարածումը, տարբեր ժամանակաշրջաններում կատարված ընդօրինակումները և դրանց միջև առկա բովանդակային ու տեքստաբանական տարբերությունները։ Ձեռագրերի համեմատական քննության միջոցով բացահայտվում են այն փոփոխությունները, լրացումները, խմբագրական առանձնահատկություններն ու մեկնաբանական շերտերը, որոնք առաջացել են աշխատության տարածման և կիրառության ընթացքում։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում հանաֆիական իրավական դպրոցի հիմնական սկզբունքների համակարգմանը, իրավական նորմերի մեկնաբանությանը և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով դասական իրավագիտական գիտելիքը փոխանցվել է հաջորդ սերունդներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել նաև Օսմանյան ժամանակաշրջանի կրոնաիրավական միջավայրի մասին, որտեղ հանաֆիական իրավագիտությունը կարևոր դեր ուներ հասարակական, կրոնական և իրավական հարաբերությունների կարգավորման գործում։ Ձեռագրական տարբեր օրինակների համադրումը թույլ է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն տեքստի պատմությունը, այլև այն մտավոր ու մշակութային միջավայրը, որտեղ այն արտագրվել, մեկնաբանվել և գործնական կիրառություն է ստացել։ Քննարկվում է իրավագիտական ավանդույթի շարունակականության խնդիրը, տարբեր աղբյուրների և հեղինակավոր իրավագետների տեսակետների համադրումը, ինչպես նաև իրավական գիտելիքի համակարգման նշանակությունը հանաֆիական դպրոցի հետագա զարգացման համար։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում իսլամագիտության, արևելագիտության, կրոնագիտության, իրավունքի պատմության, ձեռագրագիտության և աղբյուրագիտության մասնագետների համար, քանի որ միավորում է պատմական, իրավագիտական և տեքստաբանական ուսումնասիրության մեթոդները։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև Օսմանյան կայսրության մտավոր և իրավական պատմությունն ուսումնասիրողների համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել իսլամական իրավական գրականության տարածման, ձեռագրային ժառանգության պահպանման և հանաֆիական իրավական մտքի զարգացման առանձնահատկությունների մասին։

    Updated: 2026-09-17
    Իբրահիմ ալ-Հալաբիի «Multaqa al-Abнur» («Ծովերի միաձուլում») աշխատության ազդեցությունը հանաֆիական կրոնաիրավական դպրոցի զարգացման պատմության վրա. ձեռագրերի համեմատական վերլուծություն