Ալեքսանդր Շիրվանզադե-Վերջին շատրվանը

Литература

Հրատարակությունը նախատեսված է մանկահասակ ընթերցողների բարոյական դաստիարակության և աշխարհայացքի ձևավորման համար։ Այն ներառում է պատմողական բնույթի նյութեր, որոնց միջոցով երեխաներին ներկայացվում են մարդկային վարքագծի, փոխհարաբերությունների և հասարակական կյանքի կարևոր սկզբունքները։ Բարոյական պատմությունները մանկական գրականության այն տեսակներից են, որոնցում դաստիարակչական գաղափարներն արտահայտվում են հերոսների գործողությունների, նրանց որոշումների և դրանց հետևանքների միջոցով։ Այսպիսի ընթերցանությունը նպաստում է երեխաների մեջ ազնվության, բարության, ճշմարտախոսության, աշխատասիրության, համեստության, պատասխանատվության և ուրիշների նկատմամբ հարգանքի արժեքների ձևավորմանը։ Պատմությունների մատչելի և պատկերավոր շարադրանքը հնարավորություն է տալիս բարոյական հարցերը ներկայացնել երեխայի տարիքին համապատասխան՝ խթանելով նրա հետաքրքրությունը գրականության և ընթերցանության նկատմամբ։ Առաջին տետրի առկայությունը մատնանշում է նյութերի տետրակներով կազմակերպված հրատարակման ձևը և դրանց հաջորդական ընթերցման հնարավորությունը։ Գիրքը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայ մանկական և դաստիարակչական գրականության պատմության մեջ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում մանկավարժական մտքի, երեխաների ընթերցանության մշակույթի, բարոյական կրթության և Թիֆլիսի հայ տպագրական գործունեության ուսումնասիրության համար։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է արժեքի բազմագործոնային տեսության էությանը, դրա տեսական հիմքերին և տնտեսական վերլուծության մեջ կիրառման հնարավորություններին։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես է ձևավորվում ապրանքի կամ ծառայության արժեքը՝ ոչ միայն մեկ գործոնի, այլ մի շարք փոխկապակցված գործոնների ազդեցությամբ, ինչպիսիք են աշխատանքը, կապիտալը, հողը, տեխնոլոգիան, մարդկային կապիտալը և շուկայական պայմանները։ Հեղինակը անդրադառնում է արժեքի վերաբերյալ տարբեր տնտեսական դպրոցների մոտեցումներին՝ դասական, նեոկլասիկական և ժամանակակից ինտեգրացված տեսություններ, որոնք տարբեր կերպ են բացատրում արժեքի ձևավորման աղբյուրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմագործոնային մոտեցման առավելություններին՝ տնտեսական երևույթների ավելի ամբողջական և իրատեսական վերլուծության ապահովման տեսանկյունից։ Գրքում քննարկվում են նաև արժեքի ձևավորման վրա ազդող շուկայական մեխանիզմները, արտադրողականության մակարդակը, տեխնոլոգիական առաջընթացը և ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Վերլուծվում է այս տեսության կիրառությունը գնագոյացման, տնտեսական քաղաքականության և ձեռնարկությունների արդյունավետության գնահատման գործընթացներում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և վերլուծական օրինակները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, հետազոտողների, ուսանողների և տնտեսական տեսություններով հետաքրքրվողների համար։

История

Աշխատությունը վերնագրով առնչվում է Գալիային՝ հին ժամանակներում Արևմտյան Եվրոպայի ընդարձակ տարածաշրջանին, որն ընդգրկում էր ներկայիս Ֆրանսիայի մեծ մասը և հարակից տարածքներ։ Գալիայի պատմությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հին աշխարհի քաղաքական ու ռազմական իրադարձությունների ուսումնասիրության մեջ։ Տարածաշրջանը բնակեցված էր հիմնականում կելտական ցեղերով, որոնք ունեին իրենց լեզվական, հասարակական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Գալիայի և Հռոմի հարաբերությունները հատկապես նշանակալի դարձան Հուլիոս Կեսարի ռազմական արշավների ժամանակ, որոնց արդյունքում մ.թ.ա. I դարում տարածաշրջանի մեծ մասն անցավ հռոմեական տիրապետության ներքո։ Այդ գործընթացը հանգեցրեց տեղական հասարակությունների, կառավարման ձևերի և մշակութային կյանքի աստիճանական փոփոխությունների՝ միաժամանակ նպաստելով հռոմեական քաղաքական ու տնտեսական համակարգի տարածմանը։ Գալիայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու հին Եվրոպայի ժողովուրդների փոխհարաբերությունները, հռոմեական ընդարձակման հետևանքները և տարբեր մշակույթների փոխազդեցությունը։ Շմիդթի անունով ներկայացված այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հին աշխարհի պատմությամբ, Գալիայի անցյալով և Եվրոպայի պատմական զարգացման վաղ փուլերով զբաղվող ընթերցողների համար։ Այն նաև կարող է օգտակար լինել պատմության ուսուցման և հին քաղաքակրթությունների վերաբերյալ ընդհանուր գիտելիքների ընդլայնման նպատակով։

Литература

Ստեղծագործությունը միջնադարյան հայ հոգևոր և պատմական գրականության ողբերգական-հիշատակային ժանրին պատկանող երկ է, որի կենտրոնում Սյունյաց եպիսկոպոս Տեր Ստեփանոսի անձն է, նրա մահվան կամ կորստի կապակցությամբ առաջացած վիշտը և այդ իրադարձության հոգևոր ու հասարակական նշանակությունը։ Երկը ներկայացնում է հայ միջնադարյան եկեղեցական կյանքի կարևոր դեմքերից մեկի հիշատակը՝ այնպիսի գրական ձևով, որտեղ անձնական կսկիծը միահյուսվում է եկեղեցական հաստատության, ազգային հոգևոր ժառանգության և հասարակական կյանքի նկատմամբ մտահոգության հետ։ Ստեղծագործության վերնագրում հիշատակված Էջմիածնի սուրբ աթոռը հանդես է գալիս որպես հայոց եկեղեցական միասնության, հոգևոր կենտրոնացման և ազգային ինքնության խորհրդանիշ, իսկ դրա նկատմամբ ուղղված ողբն ու հառաչանքը արտահայտում են ոչ միայն առանձին հոգևորականի կորստի ցավը, այլև եկեղեցական կյանքի համար այդպիսի իրադարձության ունեցած նշանակությունը։ Տեր Ստեփանոս Սյունեցու հիշատակումը և նրա տոհմական ծագման՝ Տարսայիճ իշխանի որդի լինելու հանգամանքի ընդգծումը ստեղծագործությանը հաղորդում են նաև պատմական ու տոհմաբանական արժեք։ Այս տեղեկությունը ցույց է տալիս, որ երկի հերոսը ներկայացվում է ոչ միայն իր հոգևոր պաշտոնով, այլև իր հասարակական և իշխանական ծագման համատեքստում, ինչը բնորոշ է միջնադարյան հայ գրականության այն ավանդույթին, որտեղ հոգևոր և աշխարհիկ հեղինակությունները հաճախ փոխկապակցված էին։ Ստեղծագործության ստեղծման հանգամանքների մեջ առանձնահատուկ է Վարդապետ Խաչատուր Կեչառեցու խնդրանքով գրված լինելու հիշատակությունը, որը բացահայտում է երկի պատվիրատուական բնույթը և այն միջավայրը, որտեղ գրական խոսքը ծառայում էր հիշատակի պահպանմանը, հոգևոր մխիթարությանը և պատմական իրադարձությունների արժևորմանը։ Ողբի ժանրին բնորոշ հուզական արտահայտչամիջոցները՝ վշտի, կորստի, հառաչանքի, ցավի և անցողիկության պատկերները, ստեղծագործության հիմնական գաղափարական հենքն են։ Դրանց միջոցով արտահայտվում են մարդկային կյանքի ժամանակավորության, մահվան անխուսափելիության, արժանավոր անձանց կորստի և նրանց թողած հոգևոր ժառանգության պահպանման գաղափարները։ Երկում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև հիշատակի բարոյական նշանակությունը. մահացած անձի արժանիքների հիշատակումը դիտարկվում է որպես նրա հոգևոր ներկայությունը պահպանելու, հաջորդ սերունդներին նրա օրինակը փոխանցելու և համայնքի պատմական հիշողությունն ամրապնդելու միջոց։ Գրական առումով ստեղծագործությունը կապված է հայ միջնադարյան ողբերգական պոեզիայի և եկեղեցական ներբողագրության ավանդույթների հետ։ Այդ ժանրերին բնորոշ են բարձրաշունչ խոսքը, հուզական դիմումները, աստվածաշնչյան պատկերացումների կիրառությունը, խորհրդանշական արտահայտությունները և մահվան ու հավերժության թեմաների համադրումը։ Ստեղծագործության կարևոր առանձնահատկություններից է անձնական վշտի ընդլայնումը մինչև համազգային և եկեղեցական նշանակություն ունեցող կսկիծ, որի շնորհիվ առանձին մարդու հիշատակը դառնում է պատմական ու հոգևոր ժառանգության մաս։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է հայ միջնադարյան եկեղեցական պաշտոնների, Սյունյաց հոգևոր կենտրոնի, Էջմիածնի մայր աթոռի հեղինակության և հոգևորականության ու իշխանական տների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Պատմամշակութային տեսանկյունից երկը կարևոր է հայոց եկեղեցական պատմության, միջնադարյան հիշատակային գրականության և պատմական հիշողության պահպանման ավանդույթների տեսանկյունից։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես էին հայ հեղինակները գրական ստեղծագործությունը ծառայեցնում ոչ միայն գեղարվեստական ինքնարտահայտմանը, այլև պատմական դեմքերի հիշատակը հավերժացնելուն, հոգևոր արժեքների փոխանցմանը և համայնքային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը։ Հատկապես ուշագրավ է նաև այն հանգամանքը, որ միջնադարյան իրադարձության և անձի հիշատակին նվիրված այս երկը շարունակել է շրջանառվել հայ տպագիր մշակույթի մեջ՝ հնարավորություն տալով հետագա սերունդներին ծանոթանալու հին գրական ժառանգությանն ու եկեղեցական պատմության կարևոր դրվագներին։ Այն արժեքավոր է հայ միջնադարյան գրականության, ողբերգական պոեզիայի, եկեղեցական պատմության, Սյունյաց հոգևոր կյանքի, հայ իշխանական տների պատմության և Էջմիածնի հոգևոր կենտրոնի պատմամշակութային դերի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվողների համար։

Литература

Այս հրատարակությունը 1881 թվականի համար նախատեսված մանրամասն օրացույց կամ տարեգիրք է, որի վերնագիրը օսմանյան թուրքերենով ներկայացնում է հրատարակության բնույթն ու ժամանակային ընդգրկումը։ «Թաֆսիլաթլը» բառը նշանակում է մանրամասն, հանգամանալից, իսկ «սալնամէ» եզրը գործածվում էր տարեգրքի կամ պարբերաբար հրատարակվող տեղեկատուի իմաստով։ Վերնագրում հիշատակված «Գազամիա» բառը վերաբերում է հրատարակության առանձնահատուկ անվանմանը կամ բնորոշմանը, իսկ «իսավիյէ» ձևը ցույց է տալիս քրիստոնեական ժամանակագրության կիրառությունը՝ հրատարակությունը կապելով 1881 թվականի հետ։ Օրացույցներն ու տարեգրքերը 19-րդ դարում կարևոր տեղեկատու հրատարակություններ էին, որոնք ընթերցողներին հնարավորություն էին տալիս կողմնորոշվելու ժամանակի հաշվարկի, տարվա օրերի, ամսաթվերի և հասարակական կյանքի կազմակերպման մեջ։ Դրանք հաճախ ներառում էին ոչ միայն օրերի ու ամիսների հերթականությունը, այլև տարբեր բնույթի գործնական տեղեկություններ, որոնք օգտակար էին առօրյա, վարչական, առևտրային և հասարակական գործունեության համար։ Այդպիսի հրատարակությունների նշանակությունը պայմանավորված էր նրանով, որ ժամանակի հաշվարկը, տոնական օրերի որոշումը և տարվա ընթացքի կազմակերպումը կարևոր էին ինչպես անհատների ու ընտանիքների, այնպես էլ կրթական հաստատությունների, առևտրականների, պետական ծառայողների և համայնքային կառույցների համար։ Օսմանյան կայսրության բազմալեզու և բազմակրոն միջավայրում օրացույցային հրատարակություններն առանձնահատուկ դեր ունեին, քանի որ տարբեր համայնքներ կիրառում էին ժամանակի հաշվարկի տարբեր համակարգեր՝ ըստ իրենց կրոնական, վարչական և հասարակական ավանդույթների։ Քրիստոնեական թվականության նշումը կարևոր էր այն ընթերցողների համար, որոնք իրենց գործունեության մեջ առաջնորդվում էին Գրիգորյան կամ քրիստոնեական ժամանակագրության այլ ընդունված ձևերով։ Օսմանյան ժամանակաշրջանի տարեգրքերը կարող էին ծառայել նաև որպես ժամանակի հասարակական կյանքի մասին տեղեկություններ ամփոփող նյութեր՝ ներկայացնելով վարչական կազմակերպության, պետական պաշտոնյաների, հաստատությունների, բնակավայրերի կամ այլ հանրային նշանակության տվյալների համակարգված ցանկեր։ Դրանց կազմման հիմքում ընկած էր տեղեկությունների հավաքման և դասակարգման սկզբունքը, որի շնորհիվ տարեգիրքը դառնում էր ոչ միայն ժամանակը հաշվարկելու միջոց, այլև գործնական տեղեկատու։ Նման հրատարակությունների լեզվական ու կառուցվածքային առանձնահատկությունները կապված էին ժամանակի գրավոր մշակույթի և հրատարակչական ավանդույթների հետ։ Օսմանյան թուրքերենի բառապաշարը ներառում էր արաբական և պարսկական ծագում ունեցող բազմաթիվ բառեր, որոնք լայնորեն կիրառվում էին վարչական, գրական և գիտակրթական ոլորտներում։ «Սալնամէ» եզրը հենց այդ ավանդույթի մասն է և վկայում է տարեգրքային հրատարակությունների՝ որպես առանձին տեղեկատու ժանրի կայացած լինելու մասին։ Նման գրքերը կարևոր էին նաև ժամանակագրական տվյալների միասնականացման և տարբեր հաստատությունների ու ընթերցողական շրջանակների միջև տեղեկությունների շրջանառության համար։ Պատմամշակութային տեսանկյունից հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի Կոստանդնուպոլսի գրահրատարակչական միջավայրի, օսմանյան տեղեկատու գրականության և ժամանակի հաշվարկի մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Կոստանդնուպոլիսը բազմալեզու տպագրության, առևտրի, կրթության և հասարակական կյանքի խոշոր կենտրոն էր, որտեղ շրջանառվում էին տարբեր լեզուներով ու տարբեր համայնքների համար նախատեսված գրքեր։ Օրացույցային ու տարեգրքային հրատարակությունները նպաստում էին ժամանակի մասին տեղեկությունների տարածմանը և գործնական գիտելիքի հասանելիությանը՝ արտացոլելով հասարակության առօրյա կարիքներն ու կազմակերպման եղանակները։ Դրանք նաև կարևոր նյութ են պատմական հետազոտությունների համար, քանի որ նման հրատարակություններում ընդգրկված ժամանակագրական, վարչական կամ հասարակական տվյալները կարող են օգնել վերականգնելու տվյալ ժամանակաշրջանի տեղեկատվական միջավայրը և ընթերցողական պահանջները։ Այս գրքի ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է հատկապես նրա տեղեկատու բնույթով և այն հանգամանքով, որ այն ներկայացնում է 19-րդ դարի վերջի օրացույցային մշակույթի մի օրինակ։ Այն կարող է հետաքրքրել օսմանյան գրքի պատմությամբ, հին օրացույցներով, տարեգրքերի կազմման սկզբունքներով, Կոստանդնուպոլսի հրատարակչական կյանքով և ժամանակագրության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Հրատարակությունը նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես էին ժամանակի հաշվարկի և գործնական տեղեկությունների փոխանցման պահանջները դրսևորվում օսմանյան հասարակության մեջ, ինչպես էին ձևավորվում տեղեկատու գրականության ժանրերը և ինչ դեր էին խաղում պարբերաբար կազմվող տարեգրքերը հասարակական ու վարչական կյանքի կազմակերպման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, այս հրատարակությունը 19-րդ դարի տեղեկատու գրականության օրինակ է, որն իր վերնագրով ընդգծում է մանրամասն օրացուցային կամ տարեգրքային բնույթը և ներկայացնում է պատմական հետաքրքրություն օսմանյան ժամանակագրական ու հրատարակչական մշակույթի ուսումնասիրության համար։

Другие предметы

Աշխատությունը ճանապարհորդական գրականության բնույթի ստեղծագործություն է, որը նվիրված է Ռուսաստանում կատարված ուղևորության ընթացքում ձեռք բերված տպավորությունների, դիտարկումների և պատմամշակութային տեղեկությունների ներկայացմանը։ Ֆրանսերեն շարադրանքի միջոցով ընթերցողին հնարավորություն է տրվում ծանոթանալու Ռուսաստանի աշխարհագրական տարածքներին, քաղաքներին, բնակավայրերին, հասարակական կյանքին և մշակութային առանձնահատկություններին՝ օտարերկրյա ճանապարհորդի տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել երկրի ընդարձակ տարածքին, բնական միջավայրի բազմազանությանը, բնակչության առօրյային, ավանդույթներին, կենցաղին և հասարակական հարաբերություններին։ Ճանապարհորդական պատումը կարող է ներառել քաղաքային և գյուղական կյանքի նկարագրություններ, պատմական հուշարձանների, ճարտարապետական կառույցների, մշակութային հաստատությունների և հասարակական միջավայրի վերաբերյալ դիտարկումներ։ Կարևորվում են հեղինակի անձնական տպավորությունները, հանդիպումները տարբեր մարդկանց հետ, տեղական սովորույթների ընկալումը և ճանապարհորդության ընթացքում առաջացող մշակութային համեմատությունները։ Դիտարկվում են նաև Ռուսաստանի պատմական զարգացման, պետական կառավարման, հասարակական կառուցվածքի և ազգային ինքնության վերաբերյալ պատկերացումները, որոնք կարող են արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանի եվրոպական մտավոր և մշակութային միջավայրի վերաբերմունքը երկրի նկատմամբ։ Ստեղծագործությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն որպես ճանապարհորդական պատմություն, այլև որպես մշակութային ընկալումների, օտարերկրյա դիտորդի հայացքի և տարբեր ժողովուրդների փոխճանաչման ուսումնասիրության հնարավոր աղբյուր։ Նման բնույթի գրականությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու պատմական իրողությունները հեղինակի սուբյեկտիվ դիտարկումների հետ՝ բացահայտելով ճանապարհորդական արձակի նկարագրական, ճանաչողական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ Ռուսաստանի պատմության և մշակույթի, ֆրանսալեզու ճանապարհորդական գրականության, միջմշակութային հաղորդակցության և եվրոպական պատկերացումների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, աշխարհագրագետների, ֆրանսերենի մասնագետների և ճանապարհորդական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։