Ալեքսանդր Շիրվանզադե-Վերջին շատրվանը

Գյուղատնտեսություն

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գիտնականների, մասնագետների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների, մեքենայացման, արտադրության կազմակերպման և գյուղատնտեսական տնտեսագիտության վերաբերյալ աշխատություններ, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից գիտական և գործնական զարգացումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, նորարարական փորձի կիրառմանը և ոլորտի զարգացման համար կարևոր տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

Պատմություն

Այս աշխատությունը պատմական համառոտ ակնարկ է Բաքվի մարդասիրական ընկերության՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի անվամբ գործունեության և զարգացման մասին՝ 1864–1896 թվականների ընթացքում։ Հրատարակությունը ներկայացնում է կազմակերպության ձևավորման պատմական նախադրյալները, նրա ստեղծման նպատակները և գործունեության հիմնական ուղղությունները՝ կապված կրթական, բարեգործական և սոցիալական նախաձեռնությունների հետ։ Աշխատությունում մանրամասնորեն նկարագրվում են ընկերության կողմից իրականացված մարդասիրական ծրագրերը, օգնության տրամադրման ձևերը, կրթական հաստատությունների աջակցությունը, ինչպես նաև հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտներում նրա ունեցած ազդեցությունը։ Ներկայացվում է նաև կազմակերպության գործունեության ընդլայնման ընթացքը, ֆինանսական և կազմակերպչական կառուցվածքը, ինչպես նաև այն մարտահրավերները, որոնց բախվել է տվյալ ժամանակաշրջանում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական համայնքի սոցիալ-մշակութային կյանքի զարգացման գործում ընկերության ունեցած դերին և բարեգործական ավանդույթների ձևավորմանը Բաքվի բազմազգ միջավայրում։ Աշխատությունը արժեքավոր աղբյուր է պատմաբանների, մշակութաբանների, սոցիոլոգների և հայկական սփյուռքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալ XIX դարի երկրորդ կեսի հասարակական-բարեգործական շարժումների առանձնահատկությունները։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է պետության արտաքին ռազմական քաղաքականության դերի համակողմանի ուսումնասիրությանը ազգային անվտանգության ապահովման համակարգում՝ ընդգծելով դրա ռազմավարական, քաղաքական և ինստիտուցիոնալ բաղադրիչները։ Վերլուծվում են արտաքին ռազմական համագործակցության ձևերը, դաշնակցային հարաբերությունները, ռազմական դիվանագիտության գործիքակազմը և անվտանգության միջազգային մեխանիզմներում ներգրավվածության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անվտանգության միջավայրի փոփոխությունների ազդեցությանը պետական ռազմավարական որոշումների վրա, սպառնալիքների գնահատման համակարգերին և կանխարգելիչ քաղաքականության գործիքներին։ Ուսումնասիրությունը քննարկում է նաև տարածաշրջանային և գլոբալ անվտանգության համակարգերի փոխազդեցությունը, փոքր պետությունների անվտանգության ապահովման մարտահրավերները և արտաքին ռազմական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիները։ Աշխատությունը ներկայացնում է վերլուծական և գործնական մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել ազգային անվտանգության քաղաքականության կատարելագործմանը և արտաքին ռազմական համագործակցության ռազմավարական զարգացմանը։

Հոգեբանություն

Այս ուսումնասիրությունը անդրադառնում է սոցիալական ներգործությունների ոչ համարժեք ընկալումների դերին՝ որպես անձի սոցիալական ախտահարման (սոցախտահարման) ձևավորման նախադրյալների՝ ընդգծելով ճանաչողական, հուզական և սոցիալական գործոնների փոխազդեցությունը։ Նշվում է, որ սոցիալական ազդակների աղավաղված կամ սխալ մեկնաբանումը կարող է առաջանալ ինչպես ճանաչողական սխեմաների ոչ ճկունությունից, այնպես էլ նախորդ փորձառությունների, տրավմատիկ իրադարձությունների կամ ցածր սոցիալական կոմպետենտության ազդեցությունից։ Նման պայմաններում անձը հաճախ հակված է արտաքին սոցիալական իրավիճակները ընկալել որպես սպառնալիքային, քննադատական կամ անարդար, նույնիսկ այն դեպքերում, երբ իրականում այդպիսի մտադրություն չկա։ Վերլուծվում է, որ այս ընկալման խեղաթյուրումները կարող են հանգեցնել սոցիալական մեկուսացման, հաղորդակցական դժվարությունների, կոնֆլիկտային վարքի և վստահության խախտման, ինչը աստիճանաբար նպաստում է սոցիալական դեզադապտացիայի խորացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև հուզական կարգավորման դժվարություններին և ինքնագնահատականի անկայունությանը, որոնք ուժեղացնում են արտաքին ազդակների նկատմամբ զգայունությունը և խթանում սխալ մեկնաբանությունները։ Նշվում է, որ սոցիալական միջավայրի աջակցող կամ հակառակը՝ մերժողական բնույթը կարող է էականորեն ազդել այս գործընթացների զարգացման վրա՝ ամրապնդելով կամ թուլացնելով ոչ ադապտացված ընկալման ձևերը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ սոցիալական ներգործությունների ոչ համարժեք ընկալումները հանդիսանում են կարևոր ռիսկային գործոն անձի սոցիալական ախտահարման համար և պահանջում են համալիր հոգեբանական միջամտություններ՝ ուղղված ճանաչողական վերակառուցմանը և սոցիալական հմտությունների զարգացմանը։

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության լեռնահանքային արդյունաբերության ինտենսիվացման տնտեսական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով պղնձի և ցինկի արտադրության ոլորտներին։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են հանքարդյունաբերության դերը երկրի տնտեսության զարգացման գործում, արտադրական ներուժի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները, հանքահումքային ռեսուրսների սահմանափակության պայմաններում արտադրության ընդլայնման և արդյունավետության բարձրացման ուղիները։ Հեղինակը վերլուծում է ոլորտի տնտեսական վիճակը, արտադրության կազմակերպման և կառավարման առանձնահատկությունները, նյութական ու ֆինանսական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, ներդրումային գործընթացները, արտադրողականության բարձրացման հնարավորությունները և տեխնոլոգիական վերազինման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում պղնձի և ցինկի արտադրության զարգացման վրա ազդող տնտեսական գործոնների բացահայտմանը, դրանց փոխկապակցվածությանը և ոլորտի մրցունակության բարձրացման խնդիրներին։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել նաև արտադրության ծավալների փոփոխության, ինքնարժեքի նվազեցման, շահութաբերության բարձրացման, արտահանման ներուժի ընդլայնման և միջազգային շուկաներում դիրքերի ամրապնդման հետ կապված հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև լեռնահանքային ձեռնարկությունների գործունեության տնտեսական արդյունավետության գնահատումը, քանի որ ոլորտի կայուն զարգացումը պահանջում է ոչ միայն հանքավայրերի շահագործման ծավալների ավելացում, այլև ռեսուրսների առավել ռացիոնալ օգտագործում, ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրում և կառավարման մեխանիզմների կատարելագործում։ Գիրքը արժեքավոր է հատկապես նրանով, որ ոլորտի զարգացման հարցերը դիտարկում է Հայաստանի տնտեսության ընդհանուր կառուցվածքի և ազգային տնտեսական շահերի համատեքստում՝ փորձելով բացահայտել այն հիմնական խոչընդոտներն ու հնարավորությունները, որոնք կարող են ազդել հանքարդյունաբերության երկարաժամկետ զարգացման վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, հանքարդյունաբերության ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվողներին, հետազոտողներին, ինչպես նաև բուհերի ուսանողներին, ովքեր ուսումնասիրում են Հայաստանի արդյունաբերությունը, բնական ռեսուրսների տնտեսագիտությունը և հանքարդյունաբերության տնտեսական հիմնախնդիրները։

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է Աստրախանի հայկական գաղութի ձևավորման, զարգացման և պատմական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ 16-րդ դարի կեսերից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է հայկական համայնքի առաջացման պատմական միջավայրը, դրա ձևավորման վրա ազդած քաղաքական, տնտեսական և ժողովրդագրական գործոնները, ինչպես նաև հայ բնակչության աստիճանական հաստատումն ու կազմակերպված համայնքային կյանքի ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գաղութի սոցիալ-տնտեսական գործունեությանը, առևտրական կապերին և տարածաշրջանի տնտեսական կյանքում հայ վաճառականների ունեցած դերին։ Քննարկվում են նաև համայնքի ներքին կազմակերպման ձևերը, հասարակական հարաբերությունները և այն կառույցները, որոնց միջոցով պահպանվել ու զարգացել են հայկական ազգային և մշակութային ինքնության հիմնական բաղադրիչները։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում եկեղեցական և կրթական կյանքին, հայկական մշակույթի պահպանմանը, հոգևոր կենտրոնների գործունեությանը, դպրոցների ու համայնքային այլ հաստատությունների ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Ուսումնասիրվում են նաև Աստրախանի հայերի կապերը Հայաստանի և Ռուսաստանի այլ հայկական համայնքների հետ, ինչպես նաև նրանց մասնակցությունը տարածաշրջանային առևտրատնտեսական և հասարակական գործընթացներին։ Տարբեր ժամանակաշրջանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գաղութի զարգացման դինամիկան, քաղաքական փոփոխությունների և տարածաշրջանային իրադարձությունների ազդեցությունը համայնքի կյանքի վրա, ինչպես նաև այն մեխանիզմները, որոնց շնորհիվ հայ բնակչությունը կարողացել է երկար ժամանակ պահպանել իր լեզվական, կրոնական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարևոր է ոչ միայն Աստրախանի հայ համայնքի պատմությունը հասկանալու, այլև ռուսական կայսրության տարածքում հայկական գաղթօջախների ձևավորման, զարգացման և հայ-ռուսական պատմամշակութային կապերի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմությամբ, սփյուռքագիտությամբ, տարածաշրջանային պատմությամբ և հայկական համայնքների պատմությամբ զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։