Արտադրական թափոնների վերամշակումը և վնասազերծումը

Биология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է գալեկտիններ 1 և 3 սպիտակուցների աֆինային մաքրման մեթոդաբանության մշակմանը և դրանց որոշ կենսաքիմիական ու ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել արդյունավետ և վերարտադրելի մոտեցումներ այս լեկտինային սպիտակուցների մեկուսացման ու մաքրման համար, ինչպես նաև ստացված մաքրված նյութի հիման վրա ուսումնասիրել դրանց կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ Գալեկտինները ածխաջրեր ճանաչող սպիտակուցների ընտանիք են, որոնք կարող են փոխազդել բջջային մակերևույթի գլիկոկոնյուգատների հետ և մասնակցել տարբեր կենսաբանական գործընթացների կարգավորմանը, ուստի դրանց հատկությունների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի մոլեկուլային կենսաբանության և կենսաքիմիայի համար։ Աֆինային մաքրման մեթոդի հիմքում ընկած է սպիտակուցի և դրա նկատմամբ ընտրողական կապ ունեցող լիգանդի փոխազդեցությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս նպատակային առանձնացնել անհրաժեշտ սպիտակուցը բարդ կենսաբանական խառնուրդից։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել մաքրման գործընթացի հիմնական փուլերը՝ սկզբնական կենսաբանական նյութի նախապատրաստումը, սպիտակուցային ֆրակցիայի ստացումը, ընտրողական կապի ապահովումը, չկապված բաղադրիչների հեռացումը և նպատակային սպիտակուցների էլյուցիան։ Մեթոդաբանության արդյունավետությունը կարող է գնահատվել մաքրման աստիճանի, ստացված սպիտակուցի քանակի, մաքրության, կայունության և կենսաբանական ակտիվության պահպանման միջոցով։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի գալեկտինների մոլեկուլային հատկությունների համեմատական ուսումնասիրությունը, քանի որ նույնիսկ նույն ընտանիքին պատկանող սպիտակուցները կարող են տարբերվել կառուցվածքով, օլիգոմերացման առանձնահատկություններով և տարբեր ածխաջրային լիգանդների նկատմամբ կապման բնույթով։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել սպիտակուցների մոլեկուլային զանգվածը, մաքրության մակարդակը, ագրեգացման կամ օլիգոմերացման հատկությունները, լուծելիությունը և ֆիզիկաքիմիական կայունությունը։ Կարևոր ուղղություն է նաև ածխաջրերի նկատմամբ կապման հատկությունների ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել գալեկտինների լեկտինային ակտիվությունը և դրանց փոխազդեցության առանձնահատկությունները տարբեր գլիկոկոնյուգատների հետ։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել գալեկտինների կառուցվածք–ֆունկցիա փոխհարաբերությունների ավելի լավ հասկանալու և դրանց կենսաբանական դերերի հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ բարձր մաքրության և պահպանված ակտիվությամբ գալեկտինների ստացումը անհրաժեշտ նախապայման է հետագա կենսաքիմիական, բջջաբանական և մոլեկուլային հետազոտությունների համար։ Մշակված մաքրման մոտեցումը կարող է ծառայել որպես հիմք նմանատիպ սպիտակուցների մեկուսացման և հետազոտման այլ համակարգերի համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, կենսատեխնոլոգներին, սպիտակուցների քիմիայով և ածխաջուր–սպիտակուց փոխազդեցություններով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը միավորում է սպիտակուցների մաքրման տեխնոլոգիան և գալեկտինների կենսաքիմիական բնութագրումը՝ նպատակ ունենալով ստեղծել դրանց հետագա ուսումնասիրությունների համար անհրաժեշտ արդյունավետ մեթոդական հիմք և բացահայտել գալեկտիններ 1 և 3-ի որոշ կարևոր հատկություններ։

Право

Իրավագիտական, քաղաքագիտական և հասարակագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կոռուպցիայի՝ որպես հասարակական, քաղաքական, տնտեսական և իրավական երևույթի ուսումնասիրությանը, դրա առաջացման պատճառների, դրսևորման ձևերի և կանխարգելման ու հակազդման հիմնական միջոցների վերլուծությանը։ Քննության են առնվում կոռուպցիայի հասկացությունը, պատմական զարգացման առանձնահատկությունները, հասարակական հարաբերությունների վրա դրա ազդեցությունը և պետական կառավարման համակարգում կոռուպցիոն ռիսկերի ձևավորման նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պաշտոնեական դիրքի չարաշահման, կաշառակերության, շահերի բախման, հովանավորչության և հանրային ռեսուրսների ոչ իրավաչափ օգտագործման հիմնախնդիրներին։ Վերլուծվում են կոռուպցիայի բացասական հետևանքները պետական հաստատությունների արդյունավետության, տնտեսական զարգացման, սոցիալական արդարության, իրավունքի գերակայության և հասարակության վստահության տեսանկյունից։ Քննարկվում են կոռուպցիայի դեմ պայքարի օրենսդրական, ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական մեխանիզմները, պետական մարմինների հաշվետվողականության, գործունեության թափանցիկության և հանրային վերահսկողության ապահովման սկզբունքները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հակակոռուպցիոն քաղաքականության մշակման, կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացման, իրավախախտումների բացահայտման և պատասխանատվության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային հակակոռուպցիոն չափանիշներին, քաղաքացիական հասարակության, անկախ լրատվամիջոցների և կրթության դերին՝ հանրային բարեվարքության մշակույթի ձևավորման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել իրավագիտության, քաղաքագիտության, պետական կառավարման, հանրային քաղաքականության և հակակոռուպցիոն հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Лингвистика

Лексикология современного русского языка աշխատությունը լեզվաբանության ոլորտի ուսումնական ձեռնարկ է, որը նվիրված է ժամանակակից ռուսաց լեզվի բառապաշարի համակարգային ուսումնասիրությանը, այն բացատրում է բառագիտության հիմնական հասկացությունները՝ բառի իմաստային կառուցվածք, բազմիմաստություն, հոմանիշություն, հականիշություն և բառային համակցություններ, գիրքը անդրադառնում է նաև ֆրազեոլոգիայի, բառապաշարի շերտերի (գրական, խոսակցական, մասնագիտական) և նորաբանությունների ձևավորման գործընթացներին, միաժամանակ վերլուծելով բառերի պատմական զարգացումը և փոխառությունների դերը ռուսերեն լեզվի հարստացման մեջ, ընդգրկելով նաև լեզվական վերլուծության մեթոդներ և գործնական օրինակներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր լեզվաբանության, թարգմանագիտության և ռուսերեն լեզվի խորացված ուսուցման համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում վարկային համակարգի զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ֆինանսական միջնորդության դերի կարևորությունը տնտեսական ակտիվության խթանման և ներդրումային միջավայրի ձևավորման գործընթացում։ Հեղինակը վերլուծում է վարկային համակարգի կառուցվածքը, բանկային և ոչ բանկային ֆինանսական կազմակերպությունների գործունեությունը, ինչպես նաև վարկավորման հիմնական մեխանիզմները և դրանց արդյունավետությունը։ Գրքում դիտարկվում են վարկային ռեսուրսների սահմանափակ հասանելիության, տոկոսադրույքների բարձր մակարդակի, վարկային ռիսկերի կառավարման և ապահովման համակարգերի թերությունների խնդիրները, որոնք ազդում են տնտեսության իրական հատվածի ֆինանսավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փոքր և միջին ձեռնարկությունների վարկավորման հնարավորություններին, պետական աջակցության գործիքներին և ֆինանսական շուկայի զարգացման ինստիտուցիոնալ խոչընդոտներին։ Հեղինակը համեմատական վերլուծությամբ ներկայացնում է տարբեր երկրների վարկային համակարգերի փորձը՝ բացահայտելով կիրառելի մոդելներ և կարգավորման մոտեցումներ։ Աշխատությունը ընդգծում է արդյունավետ վարկային համակարգի զարգացման անհրաժեշտությունը որպես տնտեսական աճի, ֆինանսական կայունության և ձեռնարկատիրական միջավայրի բարելավման հիմնական գործոն։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է միջին դպրոցում գոյականի բառաքերականական առանձնահատկությունների ուսուցման մեթոդական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով սովորողների ակտիվ և պասիվ բառապաշարի հարստացման կարևոր միջոց։ Հետազոտության առանցքում քերականական գիտելիքների և բառապաշարային աշխատանքի փոխկապակցված կազմակերպումն է, որի միջոցով սովորողները ոչ միայն յուրացնում են գոյականի ձևաբանական հատկանիշները, այլև ընդլայնում են բառերի իմաստների, գործածության ոլորտների և ոճական հնարավորությունների վերաբերյալ իրենց գիտելիքները։ Քննվում են գոյականի բառաքերականական կարգերի ուսուցման բովանդակությունը, դրանց ներկայացման հաջորդականությունը և տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան մեթոդների ընտրությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գոյականների իմաստային խմբերի, հատուկ և հասարակ անունների, անձնանիշ և իրանիշ բառերի, թվի, հոլովման ու առման հետ կապված լեզվական երևույթների ուսուցմանը՝ դրանք կապելով բառապաշարի նպատակային զարգացման հետ։ Կարևորվում է այն մոտեցումը, ըստ որի քերականական նյութը չպետք է յուրացվի մեկուսացված ձևով, այլ պետք է ուսումնասիրվի կենդանի խոսքի, գեղարվեստական և տեղեկատվական տեքստերի, բառարանային աշխատանքի ու հաղորդակցական առաջադրանքների միջոցով։ Տարբեր համատեքստերում գոյականների գործածության դիտարկումը հնարավորություն է տալիս սովորողներին տարբերակել բառերի հիմնական և փոխաբերական իմաստները, հասկանալ հոմանիշային ու հականիշային հարաբերությունները, ճանաչել բազմիմաստ բառերը և գիտակցաբար ընտրել խոսքային իրավիճակին համապատասխան բառամիավորներ։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել բառային վարժությունները, տեքստային առաջադրանքները, բառերի խմբավորումը, բառակազմական դիտարկումները, բառարաններից օգտվելը և ինքնուրույն խոսք կառուցելու աշխատանքները։ Ուսուցման արդյունավետության տեսանկյունից ընդգծվում է սովորողի ակտիվ մասնակցությունը, երբ քերականական կանոնի յուրացումը զուգակցվում է բառերի որոնման, համեմատության, դասակարգման և խոսքում կիրառման հետ։ Նման աշխատանքը նպաստում է ոչ միայն բառապաշարի քանակական ընդլայնմանը, այլև բառերի իմաստային նրբությունների ընկալմանը, գրավոր ու բանավոր խոսքի ճշգրտությանը և լեզվական մտածողության զարգացմանը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է հայոց լեզվի քերականության, բառագիտության և դասավանդման մեթոդիկայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գոյականի ուսուցումը դարձնել սովորողների բառապաշարի զարգացման և խոսքային կարողությունների կատարելագործման արդյունավետ միջոց։

Религия

Քրիստոնեական ուղղափառ հավատքի հիմնական դրույթների, դավանաբանական սկզբունքների և հոգևոր կյանքի հիմնարար կանոնների ներկայացմանն ուղղված կրոնագիտական ու աստվածաբանական աշխատություն է։ Գրքի հիմնական նպատակն է համառոտ և համակարգված ձևով ծանոթացնել ընթերցողին ուղղափառ քրիստոնեական ուսմունքին, բացատրել հավատքի կարևորագույն հասկացությունները և ներկայացնել քրիստոնեական դավանանքի այն սկզբունքները, որոնց վրա հիմնվում են եկեղեցական կյանքը, հոգևոր դաստիարակությունն ու կրոնական աշխարհայացքը։ Աշխատության գաղափարական առանցքը ուղղափառ հավատքի ճանաչումն ու քրիստոնեական վարդապետության հիմնական ճշմարտությունների յուրացումն է։ Ուղղափառությունը դիտարկվում է որպես քրիստոնեական ավանդության պատմական և աստվածաբանական ուղղություն, որի հիմքում ընկած են Սուրբ Գիրքը, եկեղեցական ավանդությունը, տիեզերական ժողովների որոշումները և եկեղեցու հայրերի աստվածաբանական ժառանգությունը։ Քրիստոնեական հավատքի հիմնարար դրույթներից է մեկ Աստծո գոյության ընդունումը՝ Սուրբ Երրորդության՝ Հոր, Որդու և Սուրբ Հոգու երեք անձերի միասնականության վարդապետությամբ։ Այս ուսմունքը կազմում է քրիստոնեական աստվածաբանության կենտրոնական հիմքը և պայմանավորում է Աստծո, արարչագործության ու մարդու հոգևոր նշանակության վերաբերյալ քրիստոնեական պատկերացումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև Հիսուս Քրիստոսի անձի և փրկագործական առաքելության վերաբերյալ ուսմունքը։ Քրիստոսի մարդեղացումը, երկրային կյանքը, խաչելությունը, հարությունը և համբարձումը ներկայացվում են որպես մարդկության փրկության պատմության առանցքային իրադարձություններ։ Աշխատության դավանաբանական բովանդակության կարևոր ուղղություններից է Սուրբ Հոգու, եկեղեցու, մկրտության, հաղորդության և մյուս խորհուրդների նշանակության ճանաչումը։ Քրիստոնեական եկեղեցին դիտարկվում է որպես հավատացյալների հոգևոր միություն, որտեղ հավատքը դրսևորվում է ոչ միայն անձնական համոզմունքներով, այլև աղոթքով, պաշտամունքով, հաղորդությամբ և քրիստոնեական կյանքի կանոնների պահպանմամբ։ Ուղղափառ ավանդության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունեն եկեղեցական խորհուրդները, որոնք արտահայտում են մարդու և Աստծո հոգևոր հարաբերությունը։ Աշխատության կարևոր թեմաներից է նաև մարդու արարչագործության, մեղքի, ապաշխարության և փրկության վերաբերյալ քրիստոնեական պատկերացումների ներկայացումը։ Մարդը դիտարկվում է որպես Աստծո պատկերով և նմանությամբ ստեղծված էակ, որն ունի բարոյական պատասխանատվություն և հոգևոր կատարելագործման հնարավորություն։ Մեղքը ներկայացվում է որպես Աստծուց հեռացման և հոգևոր կյանքի խաթարման պատճառ, իսկ ապաշխարությունը՝ որպես զղջման, ինքնաճանաչման և հոգևոր վերափոխման ճանապարհ։ Քրիստոնեական բարոյագիտության հիմնարար արժեքներն են սերը, խոնարհությունը, գթասրտությունը, ներողամտությունը, արդարությունը, համբերությունը և մերձավորի նկատմամբ պատասխանատվությունը։ Հավատքի գործնական դրսևորումները դիտարկվում են որպես մարդու ներքին հոգևոր կյանքի և հասարակական վարքի փոխկապակցված բաղադրիչներ։ Աշխատության ճանաչողական նշանակությունն ընդգրկում է նաև Սուրբ Գրքի և եկեղեցական ավանդության դերի բացահայտումը։ Աստվածաշունչը ներկայացվում է որպես քրիստոնեական հավատքի հիմնական աղբյուր, իսկ եկեղեցական հայրերի մեկնություններն ու դավանաբանական ավանդությունը՝ որպես քրիստոնեական ուսմունքի պահպանման և մեկնաբանման կարևոր հիմքեր։ Այս համատեքստում նշանակալի են աղոթքի, ծիսական կյանքի, եկեղեցական տոների և պահքի հոգևոր նշանակության վերաբերյալ պատկերացումները։ Դրանք հավատացյալի կյանքը կապում են եկեղեցական ընդհանուր ավանդության հետ՝ նպաստելով կրոնական ինքնագիտակցության և հոգևոր կարգապահության ձևավորմանը։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է քրիստոնեական կաթողիկոսական ու ուղղափառ վարդապետական գրականության համառոտ ուսումնական ձեռնարկների ավանդույթին։ Նման աշխատությունների հիմնական առանձնահատկությունը դավանաբանական գիտելիքների համակարգված շարադրանքն է՝ նպատակ ունենալով հավատքի բարդ աստվածաբանական հարցերը ներկայացնել համեմատաբար մատչելի և ուսուցողական ձևով։ Վարդապետական այսպիսի ձեռնարկները կարևոր նշանակություն են ունեցել կրոնական կրթության, քրիստոնեական հավատքի տարածման և եկեղեցական ուսուցման կազմակերպման գործում։ Դրանք հնարավորություն են տվել ընթերցողներին ծանոթանալու քրիստոնեական դավանանքի հիմնական հասկացություններին և ձևավորելու կրոնական գիտելիքների ամբողջական համակարգ։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը նշանակալի է XIX դարի սկզբի հայ հոգևոր և կրթական կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Աստրախանը հայ համայնքների կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ զարգանում էին եկեղեցական, կրթական և տպագրական գործունեությունը։ Հայերեն կրոնական գրքերի հրատարակությունը նպաստում էր հայ համայնքների հոգևոր կյանքի կազմակերպմանը, քրիստոնեական գիտելիքների տարածմանը և մայրենի լեզվով կրոնական կրթության ամրապնդմանը։ Սուրբ Էջմիածնի տպագրական գործունեության հետ կապված այս հրատարակությունը վկայում է հայ եկեղեցական և կրթական հաստատությունների՝ կրոնական գրականության տարածման նկատմամբ ունեցած ուշադրության մասին։ Այն նաև հետաքրքրական է հայ և այլ քրիստոնեական ավանդույթների պատմական ու աստվածաբանական փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար, քանի որ ուղղափառ դավանաբանական գրականությունը ներկայացնում է քրիստոնեական աշխարհի ընդհանուր ավանդության կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Գիրքը արժեքավոր է հայ կրոնական գրականության, դավանաբանական մտքի, քրիստոնեական կրթության և XIX դարի հայ տպագրական մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում աստվածաբանների, կրոնագետների, եկեղեցու պատմաբանների, հայագետների և քրիստոնեական դավանաբանությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես հայերեն կրոնական ուսումնական գրականության պատմական նշանակություն ունեցող հրատարակություն։