Արվեստի դերը նախադպրոցական տարիքի երեխաների ազգային գիտակցության ձևավորման գործում (սփյուռքահայ իրականության մեջ)

Литература

Էռնեստ Հեմինգուեյը (1899–1961) համարվում է 20-րդ դարի ամերիկյան գրականության ամենաազդեցիկ և նորարար արձակագիրներից մեկը, որի ստեղծագործություններում արտացոլվում են կյանքի, պատերազմի, սիրո, անձնական սխրանքների և մարդու հոգեբանության խորքային թեմաները։ Նրա գրական ոճը, հայտնի «սառը պողպատե» կամ պարզ ու կարճ նախադասությունների տեխնիկայով, թույլ է տալիս ընթերցողին զգալ կերպարների ներքին ապրումները, վախերը և հերոսության պահերը՝ առանց հավելյալ պարզաբանման։ Հեմինգուեյի հիմնական ստեղծագործություններից են «Հրաժեշտ զենքին», «Ծերունին և ծովը» և «Ուլյան գիշերները», որտեղ նա պատկերում է մարդու առջև ծառացած մարտահրավերները, համառության, տոկունության և մարդկային արժանապատվության կարևորությունը։ «Հրաժեշտ զենքին» ստեղծագործությունը ներկայացնում է առաջին համաշխարհային պատերազմի հետևանքները, մարդու կորուստը և սիրո, ընկերության ու պարտքի միջեւ հավասարակշռությունը, իսկ «Ծերունին և ծովը» կենտրոնանում է անհատի պայքարի վրա՝ բնության հետ, ցուցադրելով համառության, տոկունության և ներքին ուժի դասական օրինակ։ Հեմինգուեյի գրականությունը համարվում է ժամանակակից ամերիկյան արձակի գլուխգործոց, որը ճշգրիտ և ազդեցիկ կերպով արտահայտում է մարդու առօրյան, հոգեբանությունը և կյանքի գոյատևման փորձերը։ Նրա ստեղծագործություններն ուսուցողական են և հոգեբանական խորությամբ հարուստ՝ առաջարկելով ընթերցողին մտորել մարդու ազատության, վճռականության և գոյության հիմնարար խնդիրների շուրջ։

Философия

Աշխատությունը նվիրված է մաթեմատիկայում իմացաբանական (գնոսեոլոգիական) և տրամաբանական բաղադրիչների փոխհարաբերության ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով մաթեմատիկական գիտելիքի ձևավորման, հիմնավորման և զարգացման փիլիսոփայական հիմքերը։ Հեղինակը վերլուծում է մաթեմատիկական ճանաչողության բնույթը, գիտելիքի ստացման գործընթացը և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով մարդկային մտածողությունը ձևակերպում և համակարգում է մաթեմատիկական հասկացությունները։ Գրքում դիտարկվում են տրամաբանության դերը մաթեմատիկական ապացույցների կառուցման, տեսությունների կազմակերպման և գիտելիքի ներքին հետևողականության ապահովման գործում, ինչպես նաև իմացաբանական գործոնները, որոնք պայմանավորում են նոր գաղափարների, հիպոթեզների և հասկացությունների առաջացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական օբյեկտների գոյության, աբստրակցիայի, ինտուիցիայի և փորձի փոխազդեցության խնդիրներին, ինչպես նաև տարբեր փիլիսոփայական ուղղությունների՝ լոգիցիզմի, ինտուիցիոնիզմի և ֆորմալիզմի մոտեցումներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է մաթեմատիկական գիտելիքի զարգացման պատմական օրինակներ՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են ճանաչողական և տրամաբանական գործոնները համատեղ ձևավորում գիտական առաջընթացը։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է մաթեմատիկայի փիլիսոփայության ոլորտում և օգտակար է փիլիսոփաների, տրամաբանների, մաթեմատիկոսների և գիտության տեսությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է Եվրոպայում գործող հայկական լոբբիստական և հասարակական-քաղաքական կառույցների դերին Հայաստանի Հանրապետության և Եվրոպական միության հարաբերությունների զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես կարող են հայկական սփյուռքի կազմակերպությունները, համայնքային կառույցները, հասարակական միավորումները և քաղաքական ազդեցության տարբեր ցանցերը մասնակցել Հայաստանի արտաքին քաղաքական շահերի ներկայացմանը եվրոպական քաղաքական միջավայրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լոբբինգի՝ որպես պետական և ոչ պետական դերակատարների միջև կապ ստեղծող գործիքի նշանակությանը, ինչպես նաև եվրոպական կառույցների, ազգային կառավարությունների և քաղաքական շրջանակների հետ համագործակցության հնարավորություններին։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել Հայաստանի և Եվրամիության հարաբերությունների հիմնական ուղղությունները, եվրոպական ինտեգրման գործընթացին առնչվող հարցերը, ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների, տարածաշրջանային անվտանգության, տնտեսական համագործակցության և քաղաքական երկխոսության թեմաները։ Կարևոր բաղադրիչ է նաև հայկական լոբբիի ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությունը՝ սկսած տեղեկատվական և հասարակական-քաղաքական գործունեությունից մինչև որոշումների կայացման գործընթացների վրա ազդեցության փորձերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ դեր կարող է ունենալ սփյուռքը Հայաստանի արտաքին քաղաքականության իրականացման և միջազգային դիրքերի ամրապնդման գործում, ինչպես նաև ինչ սահմանափակումների և մարտահրավերների կարող են բախվել հայկական կազմակերպությունները եվրոպական բազմաշերտ քաղաքական համակարգում։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես նրանով, որ Հայաստանի և Եվրամիության հարաբերությունները դիտարկում է ոչ միայն միջպետական կամ ինստիտուցիոնալ մակարդակում, այլև սփյուռքի և ոչ պետական դերակատարների մասնակցության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքագիտությամբ, միջազգային հարաբերություններով, եվրոպական ինտեգրմամբ, սփյուռքի ուսումնասիրությամբ և լոբբինգի քաղաքականությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և մասնագետների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է ֆոտոմիջուկային ռեակցիաների փորձարարական ուսումնասիրությանը՝ օգտագործելով Երևանի ֆիզիկայի ինստիտուտի գծային էլեկտրոնային արագացուցիչի 40 ՄէՎ էներգիայի էլեկտրոնային փունջը։ Հեղինակը վերլուծում է բարձր էներգիայի էլեկտրոնների կողմից առաջացվող bremsstrahlung ճառագայթման միջոցով միջուկներում ընթացող ֆոտոմիջուկային փոխազդեցությունների մեխանիզմները և դրանց կինեմատիկական առանձնահատկությունները։ Գրքում ներկայացվում են փորձարարական պայմանները, դետեկտորային համակարգերի կառուցվածքը, չափումների մեթոդաբանությունը և ստացված սպեկտրների վերլուծության մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր թիրախային նյութերում ռեակցիաների ելքերի ուսումնասիրությանը, միջուկային մակարդակներում էներգիայի բաշխմանը և ռեզոնանսային վիճակների հնարավոր դրսևորումներին։ Հեղինակը քննարկում է նաև տեսական մոդելների և փորձարարական տվյալների համեմատությունը՝ գնահատելով միջուկային փոխազդեցությունների նկարագրման ճշգրտությունը բարձր էներգետիկ տիրույթում։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է միջուկային ֆիզիկայի փորձարարական հետազոտությունների և արագացուցիչային տեխնոլոգիաների զարգացման մեջ՝ նպաստելով ֆոտոմիջուկային պրոցեսների ավելի խոր ըմբռնմանը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է կարճաժամկետ ժամանակահատվածում տնտեսական աճի խթանման և մակրոտնտեսական կայունության պահպանման խնդիրների համատեղ ուսումնասիրմանը՝ օպտիմալ կառավարման և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսական քաղաքականության այնպիսի տարբերակների ընտրությունն է, որոնք հնարավորություն են տալիս սահմանափակ ժամանակահատվածում ապահովել արտադրության և եկամուտների աճ՝ միաժամանակ վերահսկելով գնաճը, զբաղվածության փոփոխությունները, պետական ֆինանսների հավասարակշռությունը և տնտեսության այլ կարևոր ցուցանիշները։ Տնտեսությունը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված տարրերից կազմված դինամիկական համակարգ, որտեղ մեկ ցուցանիշի փոփոխությունը կարող է անմիջական կամ անուղղակի ազդեցություն ունենալ մյուսների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տնտեսական քաղաքականության նպատակների միջև հնարավոր հակասություններին, քանի որ արտադրության արագ ընդլայնմանը նպաստող միջոցառումները որոշ պայմաններում կարող են ուղեկցվել գների աճով, բյուջետային անհավասարակշռությամբ կամ այլ կարճաժամկետ խնդիրներով։ Օպտիմալ կառավարման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս սահմանել նպատակային չափանիշներ, սահմանափակումներ և կառավարվող փոփոխականներ՝ դրանց հիման վրա ընտրելով տնտեսական համակարգի առավել նպատակահարմար զարգացման ուղին։ Քննվում են հարկաբյուջետային և դրամավարկային գործիքների հնարավոր փոխազդեցությունները, ներդրումների, սպառման, պետական ծախսերի, տոկոսադրույքների և համախառն պահանջարկի փոփոխությունների ազդեցությունները տնտեսական ակտիվության վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կառուցումը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր կառավարչական որոշումների հավանական հետևանքները և համեմատել այլընտրանքային սցենարները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել դինամիկական օպտիմալացման, կանխատեսման, սցենարային վերլուծության և քանակական գնահատման մեթոդներ՝ տնտեսական քաղաքականության արդյունավետությունը որոշելու նպատակով։ Միաժամանակ կարևորվում է անորոշության և արտաքին ցնցումների հաշվառումը, քանի որ կարճաժամկետ տնտեսական զարգացումը կարող է զգալիորեն կախված լինել ֆինանսական շուկաների, արտաքին առևտրի, պահանջարկի և այլ գործոնների փոփոխություններից։ Տնտեսական կայունությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես աճի բացակայություն, այլ որպես այնպիսի վիճակ, որի պայմաններում աճի գործընթացը չի առաջացնում մակրոտնտեսական հիմնական հավասարակշռությունների կտրուկ խախտումներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, օպտիմալ կառավարման տեսության և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները՝ կարճաժամկետ տնտեսական քաղաքականության արդյունավետ որոշումների ձևավորման և աճի ու կայունության միջև հավասարակշռության ապահովման հնարավորությունները ուսումնասիրելու նպատակով։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գլաուկոմայի տարածվածության ուսումնասիրությանը և դրա սոցիալ-հիգիենիկ գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել հիվանդության տարածման մակարդակը, կառուցվածքն ու դինամիկան, ինչպես նաև գնահատել դրա ազդեցությունը բնակչության առողջական վիճակի, աշխատունակության և կյանքի որակի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել գլաուկոմայի տարբեր ձևերի տարածվածությունը, հիվանդության հայտնաբերման հաճախականությունը, տարիքային և սեռային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հիվանդների աշխարհագրական բաշխվածությունը Հայաստանի տարբեր բնակավայրերում և տարածաշրջաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդության առաջացման և զարգացման հնարավոր ռիսկի գործոններին, այդ թվում՝ տարիքին, ժառանգական նախատրամադրվածությանը, ուղեկցող հիվանդություններին, տեսողական ծանրաբեռնվածությանը և սոցիալական ու կենցաղային պայմաններին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է գլաուկոմայի վաղ հայտնաբերման և կանխարգելման կազմակերպական հնարավորությունների գնահատումը։ Քանի որ հիվանդությունը կարող է երկար ժամանակ ընթանալ առանց արտահայտված ախտանշանների և հետագայում հանգեցնել տեսողության անդառնալի կորստի, կարևոր նշանակություն է տրվում բնակչության պարբերական ակնաբուժական զննություններին, ռիսկային խմբերի բացահայտմանը և դիսպանսերային հսկողությանը։ Սոցիալ-հիգիենիկ գնահատումը կարող է ներառել նաև հիվանդության տնտեսական և սոցիալական հետևանքների ուսումնասիրությունը՝ բժշկական օգնության անհրաժեշտությունը, բուժման շարունակականությունը, աշխատունակության սահմանափակումը և տեսողության կորստի հետ կապված սոցիալական բեռը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են օգտագործվել բժշկական վիճակագրության, կլինիկական դիտարկումների, բնակչության հարցումների և առողջապահական ծառայությունների գործունեության վերաբերյալ տվյալներ՝ հիվանդության տարածվածության առավել ամբողջական պատկերը ստանալու համար։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև գլաուկոմայի դեմ պայքարի գործող կանխարգելիչ և բուժական միջոցառումների արդյունավետության գնահատումը, ինչպես նաև առողջապահական համակարգում դրանց կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտումը։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել ռիսկային խմբերի նպատակային հայտնաբերման, կանխարգելիչ զննությունների կատարելագործման, ակնաբուժական ծառայությունների կազմակերպման և բնակչության առողջապահական իրազեկվածության բարձրացման համար։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ակնաբույժներին, համաճարակաբաններին, հանրային առողջապահության և սոցիալական հիգիենայի մասնագետներին, առողջապահության կազմակերպիչներին, բժշկական վիճակագրությամբ զբաղվող հետազոտողներին և բժշկական կրթության ոլորտի մասնագետներին։