Ազատականությունը որպես ինքնակազմակերպվող սոցիոմշակութային համակարգ

Медицина

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ազոտի օքսիդի դերին գլխուղեղի արյունամատակարարման խանգարումների և նեյրովարքային փոփոխությունների ձևավորման գործընթացում՝ հիպոկինեզիայի, այսինքն՝ շարժողական ակտիվության սահմանափակման պայմաններում։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ֆիզիկական ակտիվության երկարատև նվազումը կարող է առաջացնել օրգանիզմի բազմաթիվ ֆիզիոլոգիական համակարգերի գործունեության փոփոխություններ, որոնց թվում կարևոր նշանակություն ունեն ուղեղային արյան շրջանառության, անոթային կարգավորման և նյարդային համակարգի ֆունկցիայի խանգարումները։ Աշխատության կենտրոնական թեման ազոտի օքսիդն է՝ որպես կենսաբանական ակտիվ մոլեկուլ, որը մասնակցում է անոթների տոնուսի կարգավորմանը, անոթների լայնացմանը և գլխուղեղի արյունամատակարարման պահպանմանը։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչպես կարող են հիպոկինեզիայի պայմաններում ազոտի օքսիդի համակարգի փոփոխությունները կապված լինել ուղեղային անոթների ֆունկցիոնալ վիճակի վատթարացման և ուղեղի հյուսվածքների արյունամատակարարման խանգարման հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև անոթային փոփոխությունների և վարքային ու նյարդահոգեբանական դրսևորումների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Շարժողական ակտիվության սահմանափակման պայմաններում առաջացող նյարդային համակարգի փոփոխությունները կարող են արտահայտվել ճանաչողական գործընթացների, հուզական վիճակի, շարժողական վարքի և ընդհանուր նյարդային ակտիվության փոփոխություններով, և հետազոտությունը փորձում է պարզել, թե ինչ դեր կարող է ունենալ ազոտի օքսիդի համակարգը այդ գործընթացների զարգացման մեջ։ Աշխատանքը նաև անդրադառնում է այն կենսաքիմիական մեխանիզմներին, որոնց միջոցով ազոտի օքսիդը կարող է ազդել անոթային պատի, նյարդային բջիջների գործունեության և ուղեղային հեմոդինամիկայի վրա։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը գտնվում է նեյրոքիմիայի, անոթային ֆիզիոլոգիայի և նյարդային համակարգի պաթոֆիզիոլոգիայի հատման կետում։ Հետազոտության նշանակությունն այն է, որ այն փորձում է մեկ ընդհանուր մեխանիզմի շրջանակում դիտարկել հիպոկինեզիայի հետևանքով առաջացող անոթային և նեյրովարքային փոփոխությունները՝ ուշադրություն դարձնելով ոչ միայն կառուցվածքային վնասմանը, այլև կարգավորիչ կենսաքիմիական գործընթացներին։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել նյարդաբանության, ֆիզիոլոգիայի, պաթոֆիզիոլոգիայի, բժշկական կենսաքիմիայի և վերականգնողական բժշկության ոլորտների մասնագետներին ու ուսանողներին։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է կոնտրաբասի դերի և գեղարվեստական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը XX դարի երկրորդ կեսի և XXI դարասկզբի հայ կոմպոզիտորական արվեստում։ Ներկայացվում են գործիքի կիրառման առանձնահատկությունները տարբեր ժանրերի և ոճական ուղղությունների ստեղծագործություններում՝ ուշադրություն դարձնելով նրա արտահայտչական, տեխնիկական և հնչերանգային հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես է ժամանակի ընթացքում փոխվել կոնտրաբասի նշանակությունը երաժշտական ստեղծագործություններում՝ ավանդական նվագակցող և նվագախմբային գործառույթներից մինչև առավել ինքնուրույն ու արտահայտիչ դերերի ստանձնումը։ Անդրադարձ է կատարվում հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործական մոտեցումներին, գործիքի հնչողության և կատարողական հնարավորությունների օգտագործման եղանակներին, ինչպես նաև ժամանակակից երաժշտական լեզվի ազդեցությանը կոնտրաբասի համար գրված կամ նրա մասնակցությամբ ստեղծված երկերի վրա։ Քննարկվում են կատարողական տեխնիկայի զարգացման առանձնահատկությունները, նոր արտահայտչամիջոցների կիրառումը, հնչերանգային բազմազանությունը և գործիքի դերը երաժշտական կերպարների ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել նշված ժամանակաշրջանում հայկական երաժշտարվեստում կոնտրաբասի զարգացման հիմնական միտումների, կոմպոզիտորական մտածողության փոփոխությունների և գործիքի կատարողական ներուժի ընդլայնման մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, կոմպոզիտորների, կոնտրաբասահարների, երաժշտական ուսումնական հաստատությունների դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև հայկական ակադեմիական երաժշտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Экология

Բնածին և տեխնոգեն աղետները հանդիսանում են մարդկության և շրջակա միջավայրի համար լուրջ վտանգ ներկայացնող երևույթներ, որոնց կանխատեսումն ու մոդելավորումը կարևոր նշանակություն ունեն մարդկային կորուստների, նյութական վնասների և էկոլոգիական հետևանքների նվազեցման համար։ Բնածին աղետների շարքին դասվում են երկրաշարժերը, ջրհեղեղները, սողանքները, փոթորիկները, երաշտները և հրաբխային ժայթքումները, իսկ տեխնոգեն աղետները կապված են արդյունաբերական վթարների, քիմիական արտահոսքերի, հրդեհների, ատոմային կայանների վթարների և տեխնիկական համակարգերի խափանումների հետ։ Ժամանակակից գիտությունը լայնորեն օգտագործում է մաթեմատիկական մոդելավորում, համակարգչային ծրագրեր, արբանյակային տվյալներ և արհեստական բանականության մեթոդներ՝ աղետների առաջացման հավանականությունը գնահատելու և դրանց զարգացման ընթացքը կանխատեսելու նպատակով։ Մոդելավորման գործընթացում ուսումնասիրվում են բնական և տեխնիկական համակարգերի փոխազդեցությունները, վտանգավոր գոտիները, աղետի տարածման արագությունը և հնարավոր ազդեցությունը բնակչության ու ենթակառուցվածքների վրա։ Կանխատեսման համակարգերը հնարավորություն են տալիս ժամանակին ստանալ նախազգուշացումներ, կազմակերպել տարհանում, մշակել անվտանգության միջոցառումներ և բարձրացնել արտակարգ իրավիճակների կառավարման արդյունավետությունը։ Հատկապես կարևոր է սեյսմիկ ակտիվ գոտիներում երկրաշարժերի ռիսկերի գնահատումը, ինչպես նաև արդյունաբերական խոշոր օբյեկտների անվտանգության մշտադիտարկումը։ Բացի այդ, կլիմայական փոփոխությունները մեծացնում են որոշ բնական աղետների հաճախականությունն ու ուժգնությունը, ինչի պատճառով անհրաժեշտ է շարունակաբար կատարելագործել կանխատեսման մեթոդները և տեխնոլոգիական համակարգերը։ Այսպիսով, բնածին և տեխնոգեն աղետների մոդելավորումն ու կանխատեսումը կարևոր դեր ունեն մարդկանց կյանքի պաշտպանության, շրջակա միջավայրի պահպանության և կայուն զարգացման ապահովման գործում։

Экономика

Ռազմարդյունաբերական համալիրի ձևավորման և կառավարման առանձնահատկությունները տարածքային հակամարտություն ունեցող երկրներում, այդ թվում Հայաստանի Հանրապետության օրինակով, պայմանավորված են ազգային անվտանգության առաջնահերթություններով, սահմանային սպառնալիքներով, տեխնոլոգիական ինքնաբավության անհրաժեշտությամբ և պետական ռեսուրսների սահմանափակությամբ։ Նման երկրներում ռազմարդյունաբերական համալիրի զարգացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տնտեսական ոլորտ, այլև որպես ռազմավարական համակարգ, որը միավորում է պետական կառույցները, գիտահետազոտական հաստատությունները և մասնավոր արտադրողներին՝ նպատակ ունենալով ապահովել պաշտպանական կարողությունների կայուն աճ։ ՀՀ դեպքում այս գործընթացը առանձնահատուկ է՝ պայմանավորված տարածաշրջանային անվտանգության բարդ միջավայրով և երկարատև հակամարտային իրավիճակով, ինչը պահանջում է տեղական պաշտպանական արտադրության զարգացում՝ արտաքին կախվածությունը նվազեցնելու համար։ Ռազմարդյունաբերական համալիրի ձևավորման հիմնական առանձնահատկություններից է պետական կենտրոնացված կարգավորումը, որտեղ պաշտպանության նախարարությունը և այլ պետական մարմինները սահմանում են ռազմավարական ուղղությունները, պատվերները և ֆինանսավորման առաջնահերթությունները։ Միաժամանակ կարևոր դեր ունի գիտատեխնիկական ներուժի ներգրավումը՝ ինժեներական դպրոցների, հետազոտական ինստիտուտների և նորարարական ստարտափների միջոցով, որոնք կարող են զարգացնել բարձր տեխնոլոգիական լուծումներ՝ անօդաչու համակարգեր, կապի միջոցներ, պաշտպանական էլեկտրոնիկա և հատուկ սարքավորումներ։ Կառավարման տեսանկյունից առանձնահատուկ խնդիր է երկարաժամկետ պլանավորման և արագ փոփոխվող անվտանգության միջավայրի միջև հավասարակշռությունը, ինչպես նաև պետական գաղտնիության և արդյունավետ տնտեսական կառավարման համադրումը։ Բացի այդ, կարևոր է միջազգային համագործակցությունը որոշ տեխնոլոգիաների ոլորտում՝ միաժամանակ պահպանելով ռազմավարական ինքնուրույնությունը։ ՀՀ-ում ռազմարդյունաբերական համալիրի զարգացման քաղաքականությունը նպատակ ունի ստեղծել մրցունակ արտադրական բազա, խթանել գիտահետազոտական աշխատանքները և ապահովել պաշտպանական համակարգի տեխնոլոգիական արդիականացում՝ հաշվի առնելով ազգային անվտանգության երկարաժամկետ մարտահրավերները։ Ընդհանուր առմամբ, տարածքային հակամարտություն ունեցող երկրներում այս ոլորտը ունի բարձր ռազմավարական նշանակություն և պահանջում է կենտրոնացված, բազմոլորտ և նորարարական կառավարման մոտեցում։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մանրածախ առևտրի ոլորտի տնտեսավիճակագրական ուսումնասիրության հիմնախնդիրներին՝ ներկայացնելով ոլորտի զարգացման միտումները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և տնտեսական նշանակությունը։ Վերլուծվում են մանրածախ շրջանառության ձևավորման գործոնները, առևտրային կազմակերպությունների գործունեության ցուցանիշները, սպառողական շուկայի փոփոխությունները և դրանց գնահատման վիճակագրական մեթոդները։ Քննարկվում են տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության խնդիրները, ինչպես նաև այն մեթոդաբանական մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել առևտրի ոլորտի արդյունավետությունը և զարգացման հեռանկարները։ Աշխատությունը անդրադառնում է նաև շուկայական հարաբերությունների, սպառողական վարքագծի և տնտեսական գործընթացների ազդեցությանը մանրածախ առևտրի վրա։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, վիճակագիրների, բիզնես ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և տնտեսագիտական ուղղություններով սովորող ուսանողների համար։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ապահովել երիտասարդ ընթերցողների, ծնողների, ուսուցիչների և գրադարանային աշխատողների իրազեկվածությունը պատանեկան գրականության նոր հրատարակությունների վերաբերյալ։ Ցանկում ընդգրկված են գեղարվեստական, ճանաչողական, գիտահանրամատչելի և կրթական բնույթի ստեղծագործություններ, որոնք ուղղված են պատանիների ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը, արժեքային համակարգի ձևավորմանը և ստեղծագործական մտածողության խթանմանը։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ընտրել տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան գրքեր և օգտագործել դրանք ինչպես ինքնուրույն ընթերցանության, այնպես էլ ուսումնական գործընթացում։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության բարձրացմանը և երիտասարդ սերնդի մտավոր ու մշակութային զարգացմանը։