Բարեպաշտ մարդիկ

Технология

Աշխատությունը նվիրված է հիբրիդային բաշխված էներգագեներացման համակարգի էներգիայի կառավարման խնդրին, որտեղ համակցված են քամու և արևային էներգիայի աղբյուրները, ինչպես նաև էլեկտրաէներգիայի կուտակման մարտկոցային համակարգը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և ուսումնասիրել այնպիսի կառավարման մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն կտան փոփոխական վերականգնվող աղբյուրներից ստացվող էներգիան ավելի արդյունավետ օգտագործել, հավասարակշռել արտադրությունն ու սպառումը և բարձրացնել համակարգի հուսալիությունն ու տնտեսական արդյունավետությունը։ Հիբրիդային համակարգի առանձնահատկությունն այն է, որ արևային և քամու գեներացիան բնույթով փոփոխական է և կախված է եղանակային ու բնական պայմաններից։ Այդ պատճառով էներգիայի կառավարման համակարգի համար կարևոր է ոչ միայն տվյալ պահին արտադրվող հզորության վերահսկումը, այլև առաջիկա ժամանակահատվածում արևային և քամու ռեսուրսների փոփոխության կանխատեսումը։ Աշխատության մեջ այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել գծային կանխատեսման մեթոդներ, որոնց միջոցով նախորդ դիտարկումների հիման վրա գնահատվում է ապագայում սպասվող արևային ճառագայթման և քամու էներգետիկ ներուժը։ Կանխատեսման արդյունքները կարող են օգտագործվել համակարգի աշխատանքային ռեժիմը նախապես որոշելու համար՝ կանխելով էներգիայի ավելցուկի կամ պակասի առաջացումը։ Հետազոտության առանձնահատուկ բաղադրիչ է մարտկոցի «հիշողության էֆեկտի» հաշվառումը։ Մարտկոցի աշխատանքի պատմությունը կարող է ազդել դրա ընթացիկ վիճակի, լիցքավորման և լիցքաթափման հնարավորությունների, արդյունավետության և մնացորդային հզորության գնահատման վրա։ Այդ պատճառով էներգիայի կառավարման ալգորիթմում մարտկոցը կարող է դիտարկվել ոչ թե որպես իդեալական էներգիայի կուտակիչ, այլ որպես դինամիկ համակարգ, որի ներկայիս վիճակը կապված է նախորդ աշխատանքային ռեժիմների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել մարտկոցի լիցքավորման մակարդակի, հզորության և աշխատանքի ռեժիմի մոդելներ, որոնք հաշվի են առնում այդ պատմական կախվածությունը։ Էներգիայի կառավարման համակարգը կարող է որոշել, թե երբ է անհրաժեշտ մարտկոցը լիցքավորել՝ վերականգնվող աղբյուրներից ստացվող ավելցուկային էներգիայի հաշվին, և երբ այն լիցքաթափել՝ սպառման աճի կամ գեներացիայի նվազման պայմաններում։ Կարող է ուսումնասիրվել նաև մարտկոցի աշխատանքի այնպիսի ռազմավարություն, որը թույլ կտա նվազեցնել հաճախակի և ոչ օպտիմալ լիցքավորման-լիցքաթափման ցիկլերը՝ դրանով իսկ երկարացնելով կուտակիչի շահագործման ժամկետը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է արևային և քամու էներգիայի կանխատեսման ու մարտկոցի կառավարման համատեղումը։ Եթե կանխատեսվում է արևային կամ քամու գեներացիայի նվազում, կառավարման համակարգը կարող է նախապես պահպանել մարտկոցի անհրաժեշտ էներգետիկ պաշարը։ Հակառակ դեպքում, եթե սպասվում է բարձր գեներացիա, համակարգը կարող է նախատեսել մարտկոցի լիցքավորման համապատասխան ռեժիմ։ Այս մոտեցումը կարող է բարձրացնել համակարգի ինքնավարությունը և նվազեցնել արտաքին էլեկտրացանցից կախվածությունը։ Աշխատության մեջ կարող են կիրառվել մաթեմատիկական մոդելավորում, համակարգչային սիմուլյացիա և տարբեր աշխատանքային սցենարների համեմատական վերլուծություն։ Կարող են ուսումնասիրվել արևային և քամու ռեսուրսների փոփոխականության, սպառման պրոֆիլի, մարտկոցի տեխնիկական պարամետրերի և կանխատեսման սխալների ազդեցությունը համակարգի աշխատանքի վրա։ Արդյունավետության գնահատման համար կարող են դիտարկվել էներգիայի կորուստները, մարտկոցի օգտագործման ինտենսիվությունը, վերականգնվող էներգիայի օգտագործման բաժինը, արտաքին ցանցից վերցվող էներգիայի քանակը և համակարգի ընդհանուր շահագործման ծախսերը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ նման համակարգերը կարող են կիրառվել մեկուսացված կամ կիսաինքնավար օբյեկտներում, միկրոցանցերում, հեռավոր բնակավայրերում, արդյունաբերական և առևտրային կառույցներում, որտեղ անհրաժեշտ է ապահովել էլեկտրամատակարարման կայունություն և առավել արդյունավետ օգտագործել տեղական վերականգնվող էներգետիկ ռեսուրսները։ Կանխատեսման մեթոդների և մարտկոցի վիճակի ու հիշողության ազդեցության համատեղ հաշվառումը կարող է նպաստել կառավարման ավելի խելացի և կանխատեսող համակարգերի ստեղծմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել էներգետիկայի, էլեկտրատեխնիկայի, վերականգնվող էներգիայի, էներգիայի կուտակման համակարգերի, միկրոցանցերի և ավտոմատ կառավարման ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։

География

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում օդի ջերմաստիճանի և մթնոլորտային տեղումների տարածական ու ժամանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց բաշխման հիմնական օրինաչափությունները, տարածաշրջանային տարբերությունները և երկարաժամկետ փոփոխությունների բնույթը։ Հետազոտության հիմքում կարող են դրվել տարբեր բարձրություններում և ֆիզիկաաշխարհագրական պայմաններում տեղակայված օդերևութաբանական կայանների բազմամյա դիտարկումների տվյալները, որոնց վիճակագրական ու տարածական համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու կլիմայական ցուցանիշների փոփոխականությունը։ Քննվում է օդի միջին, առավելագույն և նվազագույն ջերմաստիճանների տարեկան ու սեզոնային ընթացքը, ինչպես նաև տեղումների ամսական, սեզոնային և տարեկան քանակների տարածքային տարբերակվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Հայաստանի բարդ լեռնային ռելիեֆի ազդեցությանը, քանի որ տեղանքի բարձրությունը, լեռնաշղթաների ուղղվածությունը, լանջերի դիրքադրությունը և օդային զանգվածների տեղաշարժը էականորեն պայմանավորում են ջերմաստիճանային ու տեղումնային դաշտերի ձևավորումը։ Տարբեր տարածաշրջանների տվյալների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու համեմատաբար տաք և ցուրտ, չոր և խոնավ գոտիները, ինչպես նաև գնահատելու բարձրության փոփոխությանը զուգընթաց կլիմայական տարրերի փոփոխության առանձնահատկությունները։ Ժամանակային շարքերի վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են երկարաժամկետ միտումները, միջտարեկան տատանումները և հնարավոր սեզոնային փոփոխությունները՝ առանձնացնելով տարբեր ժամանակահատվածներում դիտվող ջերմաստիճանային ու տեղումնային շեղումները։ Կարևորվում է նաև ջերմաստիճանի և տեղումների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ երկու ցուցանիշների համակցված փոփոխությունները մեծ նշանակություն ունեն ջրային պաշարների, գյուղատնտեսության, բնական էկոհամակարգերի և տարածքային պլանավորման համար։ Տարածական վերլուծության և քարտեզագրման մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու կլիմայական ցուցանիշների աշխարհագրական բաշխումը և բացահայտելու այն տարածքները, որտեղ փոփոխություններն առավել արտահայտված են։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը նպաստում է Հայաստանի կլիմայական համակարգի տարածաժամանակային առանձնահատկությունների առավել ամբողջական գնահատմանը և կարող է գիտական հիմք ծառայել կլիմայական փոփոխությունների ազդեցությունների գնահատման, բնական ռեսուրսների կառավարման և տարբեր ոլորտների հարմարվողականության ուսումնասիրությունների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գործարարության ձևավորման և զարգացման կազմակերպատնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունավետ իրականացման համար անհրաժեշտ տնտեսական, կառավարչական և ինստիտուցիոնալ պայմաններին։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են գործարար միջավայրի ձևավորման առանձնահատկությունները, տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, ինչպես նաև փոքր, միջին և խոշոր ձեռնարկությունների զարգացման հնարավորություններն ու սահմանափակումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռնարկատիրական գործունեության կազմակերպման ձևերին, կառավարման համակարգերի արդյունավետությանը, ֆինանսական և նյութական ռեսուրսների օգտագործմանը, ներդրումային հնարավորություններին և արտադրական գործընթացների կազմակերպմանը։ Քննության են առնվում մրցակցային միջավայրի, հարկային և վարկային քաղաքականության, ֆինանսավորման հասանելիության, շուկայական ենթակառուցվածքների և պետական կարգավորման ազդեցությունները գործարարության զարգացման վրա։ Կարևորվում է փոքր և միջին ձեռնարկատիրության դերը զբաղվածության ընդլայնման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման, տնտեսական ակտիվության բարձրացման և տարածաշրջանային զարգացման գործում։ Վերլուծվում են նաև ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության, արտադրողականության, նորարարությունների ներդրման, տեխնոլոգիական արդիականացման և ապրանքների ու ծառայությունների մրցունակության բարձրացման հետ կապված խնդիրները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գործարարության զարգացմանը խոչընդոտող կազմակերպատնտեսական գործոնների բացահայտումը և դրանց հաղթահարման հնարավոր մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում կառավարման ժամանակակից մեթոդների կիրառմանը, բիզնես պլանավորման կատարելագործմանը, մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, շուկայավարման համակարգերի զարգացմանը և ձեռնարկությունների միջև համագործակցության ընդլայնմանը։ Հայաստանի տնտեսական միջավայրի առանձնահատկությունների հաշվառմամբ դիտարկվում են նաև պետական աջակցության ծրագրերի, ներդրումային քաղաքականության և գործարար ենթակառուցվածքների զարգացման հնարավոր ազդեցությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ձեռնարկատիրական միջավայրի բարելավման, տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության արդյունավետության բարձրացման և գործարարության կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ կազմակերպական ու տնտեսական մեխանիզմների կատարելագործման ուղղությունների ուսումնասիրության համար։

Химия

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ացետիլենային սպիրտների և 1,4-դիոլների հիդրոալյումինացում-հալոգենացման ռեակցիաների ուսումնասիրությանը և դրանց հիման վրա օրգանական միացությունների ստացման հնարավորություններին։ Աշխատանքի կենտրոնում գտնվում են այն քիմիական փոխարկումները, որոնց ընթացքում ալկինային և դիոլային կառուցվածք ունեցող միացությունները ենթարկվում են ալյումինի մասնակցությամբ հիդրոալյումինացման և հետագա հալոգենացման գործընթացների։ Այս տեսակի ռեակցիաները կարևոր նշանակություն ունեն օրգանական սինթեզում, քանի որ թույլ են տալիս սկզբնական նյութերի կառուցվածքը նպատակային կերպով փոփոխել և ստանալ նոր ֆունկցիոնալ խմբեր պարունակող միացություններ։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում ռեակցիաների ընթացքի օրինաչափություններին, օգտագործվող ռեագենտների բնույթին, պայմանների ազդեցությանը, հնարավոր միջանկյալ միացություններին և վերջնական արգասիքների կառուցվածքային առանձնահատկություններին։ Ացետիլենային սպիրտների հետ կապված փոխարկումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են ալկինային կապի և հիդրօքսիլ խմբի փոխադարձ ազդեցությունները դրսևորվում քիմիական ռեակցիաների ժամանակ, մինչդեռ 1,4-դիոլների մասնակցությամբ գործընթացները հնարավորություն են տալիս դիտարկել հարակից ֆունկցիոնալ խմբերի վերափոխման և նոր կապերի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը նաև արժեքավոր է ռեակցիաների ընտրողականության տեսանկյունից, քանի որ նման համակարգերում կարևոր է կանխատեսել, թե որ դիրքերում և ինչ հաջորդականությամբ են տեղի ունենում քիմիական փոխակերպումները։ Ստացված նյութերի կառուցվածքի, հատկությունների և առաջացման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նոր սինթետիկ մեթոդների մշակմանը և հայտնի մեթոդների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը հատկապես հետաքրքիր է օրգանական քիմիայի, սինթետիկ քիմիայի և օրգանական միացությունների փոխակերպումների մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, այն ներկայացնում է ացետիլենային սպիրտների և 1,4-դիոլների քիմիական վարքի նպատակային ուսումնասիրություն՝ շեշտադրելով հիդրոալյումինացման և հալոգենացման համակցված գործընթացների տեսական ու գործնական նշանակությունը։

История

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Եգիպտոսի վարչակառավարման համակարգի ձևավորմանն ու գործունեությանը Օսմանյան կայսրության տիրապետության ժամանակաշրջանում՝ ներկայացնելով երկրի կառավարման առանձնահատկությունները, վարչական կառուցվածքը և կենտրոնական իշխանության հետ հարաբերությունների զարգացումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էր Օսմանյան կայսրությունը կազմակերպում Եգիպտոսի կառավարումը, ինչպիսի վարչական մարմիններ էին գործում տարբեր մակարդակներում և ինչ դեր էին իրականացնում տեղական իշխանավորները կայսերական կառավարման ընդհանուր համակարգում։ Ուշադրություն է դարձվում վարչատարածքային բաժանմանը, հարկային քաղաքականությանը, պետական պաշտոնների և կառավարման ինստիտուտների գործունեությանը, ինչպես նաև կենտրոնական ու տեղական իշխանությունների փոխհարաբերություններին։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է Եգիպտոսի առանձնահատուկ դիրքի բացահայտումը կայսրության կազմում, քանի որ երկրի աշխարհագրական, տնտեսական և ռազմավարական նշանակությունը պայմանավորում էր կառավարման առանձնահատուկ մեխանիզմների ձևավորումը։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է տեղական հասարակական և քաղաքական ուժերի ազդեցությանը, իշխանության իրականացման գործընթացներին և այն փոփոխություններին, որոնք ժամանակի ընթացքում տեղի էին ունենում վարչական կառույցներում։ Ներկայացված նյութը թույլ է տալիս վարչակառավարման համակարգը դիտարկել ոչ միայն որպես պետական կառույցների ամբողջություն, այլև որպես Օսմանյան կայսրության քաղաքական, տնտեսական և հասարակական հարաբերությունների կարևոր բաղադրիչ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, օսմանագետների, արաբագետների, քաղաքագետների և Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր է հատկապես Օսմանյան կայսրության տարածքային կառավարման առանձնահատկությունները, Եգիպտոսի պատմական զարգացումը և կենտրոնական իշխանության ու տեղական կառույցների փոխհարաբերությունները ուսումնասիրելու տեսանկյունից։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ջերմային և ատոմային էլեկտրակայանների էներգետիկ սարքավորումների արդյունավետության բարձրացման և դրանց շահագործման բնապահպանական հուսալիության ապահովման հիմնահարցերին։ Ուսումնասիրության կենտրոնում էներգետիկ համակարգերի աշխատանքի տեխնիկական, շահագործման և բնապահպանական ասպեկտների համադրումն է՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել էներգիայի արտադրության արդյունավետությունը, նվազեցնել ռեսուրսների կորուստները և սահմանափակել շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունը։ Աշխատությունը դիտարկում է ջերմային և ատոմային էլեկտրակայաններում կիրառվող հիմնական էներգետիկ սարքավորումների աշխատանքի առանձնահատկությունները, դրանց տեխնիկական վիճակի ազդեցությունը կայանի ընդհանուր արդյունավետության վրա և շահագործման ընթացքում առաջացող խնդիրների կանխարգելման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սարքավորումների հուսալիությանը, մաշվածության նվազեցմանը, տեխնիկական սպասարկման և ախտորոշման արդյունավետ կազմակերպմանը, ինչպես նաև վթարային և անցանկալի աշխատանքային ռեժիմների կանխարգելմանը։ Էներգետիկ սարքավորումների արդյունավետության բարձրացումը դիտարկվում է նաև վառելիքի և էներգետիկ ռեսուրսների ավելի խնայող օգտագործման տեսանկյունից, քանի որ սարքավորումների աշխատանքի կատարելագործումը կարող է նպաստել արտադրական ծախսերի նվազեցմանը և էներգիայի արտադրության արդյունավետության աճին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է բնապահպանական հուսալիության խնդիրը։ Ջերմային էլեկտրակայանների դեպքում այն կապված է վառելիքի այրման արդյունքում առաջացող արտանետումների, թափոնների և ջերմային ազդեցությունների նվազեցման հետ, իսկ ատոմային էլեկտրակայանների դեպքում՝ ճառագայթային անվտանգության, ռադիոակտիվ նյութերի վերահսկման, տեխնոլոգիական գործընթացների անվտանգության և շրջակա միջավայրի հնարավոր ազդեցությունների սահմանափակման հետ։ Հետազոտությունը կարևորում է էներգետիկ սարքավորումների տեխնիկական հուսալիության և բնապահպանական անվտանգության փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, որ կայանի արդյունավետ շահագործումը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն արտադրողականության բարձրացման, այլև անվտանգության ու շրջակա միջավայրի պահպանության պահանջների պահպանման վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էներգետիկ սարքավորումների աշխատանքի օպտիմալացման մեթոդները, տեխնիկական վիճակի գնահատման և կանխատեսման եղանակները, էներգետիկ կորուստների նվազեցման հնարավորությունները և սարքավորումների շահագործման ռեժիմների կատարելագործման ուղիները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է էներգետիկայի, տեխնիկական անվտանգության և բնապահպանական պաշտպանության խնդիրները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել էներգետիկ սարքավորումների ավելի արդյունավետ, հուսալի և էկոլոգիապես անվտանգ շահագործման գիտատեխնիկական մոտեցումներ։ Այն կարող է օգտակար լինել էներգետիկայի մասնագետների, ինժեներների, տեխնիկական անվտանգության և բնապահպանական ոլորտների հետազոտողների, ինչպես նաև ջերմային և ատոմային էներգետիկայի տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվող ուսանողների համար։