Откройте для себя другие интересные и полезные материалы
Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материаловИстория
Սյունիքը Օրբելյանների օրոք․ XIII–XV դարեր
Գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Սյունիքի պատմությանը Օրբելյան իշխանական տոհմի կառավարման ժամանակաշրջանում՝ XIII–XV դարերում։ Աշխատությունը դիտարկում է տարածաշրջանի քաղաքական, վարչական, տնտեսական, հասարակական և մշակութային կյանքը՝ բացահայտելով Օրբելյանների իշխանության դերը Սյունիքի պատմական զարգացման մեջ։ Օրբելյան տոհմը միջնադարյան Հայաստանի նշանավոր իշխանական տներից էր, որի գործունեությունը նշանակալի ազդեցություն է ունեցել Սյունիքի պետական-քաղաքական կազմակերպման, տեղական կառավարման և մշակութային կյանքի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում իշխանական իշխանության ձևավորման ու պահպանման, տարածաշրջանի ներքին հարաբերությունների, արտաքին քաղաքական հանգամանքների և ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը։ Սյունիքի վանքերը, կրթական ու հոգևոր կենտրոնները, ճարտարապետական հուշարձանները և ձեռագրական ժառանգությունը նույնպես կարևոր նշանակություն ունեն այդ ժամանակաշրջանի մշակութային պատկերը հասկանալու համար։ Աշխատությունը նպաստում է միջնադարյան Սյունիքի պատմական դերի, Օրբելյանների իշխանական գործունեության և տարածաշրջանի հասարակական կյանքի ամբողջական ընկալմանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական պատմությամբ, իշխանական տոհմերով, պատմական աշխարհագրությամբ և հայկական մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։
Обновлено. 2026-11-03
История
Աշխարհբեկ Քալանթարի հուշարձանապահպան գործունեությունը
Աշխատությունը նվիրված է հայ հնագետ, պատմաբան և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրող Աշխարհբեկ Քալանթարի գործունեության այն ուղղությանը, որը կապված էր պատմամշակութային հուշարձանների հայտնաբերման, ուսումնասիրման, հաշվառման, պահպանության և հանրայնացման հետ։ Հետազոտության առանցքում նրա գիտական ու կազմակերպչական գործունեությունն է՝ դիտարկված Հայաստանի հնագիտական ժառանգության պահպանության համակարգի ձևավորման և զարգացման համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես էր հնագիտական հետազոտությունը նրա գործունեության մեջ փոխկապակցվում հուշարձանների պահպանության խնդրի հետ, քանի որ պատմական կառույցների, բնակատեղիների, ամրոցների, դամբարանադաշտերի, արձանագրությունների և նյութական մշակույթի այլ վկայությունների գիտական ուսումնասիրությունը միաժամանակ հիմք էր ստեղծում դրանց պատմական արժեքի գնահատման և պահպանության անհրաժեշտության հիմնավորման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դաշտային ուսումնասիրությունների, հուշարձանների նկարագրման, չափագրման, լուսանկարման և փաստագրման նշանակությանը։ Նման աշխատանքները հնարավորություն էին տալիս ոչ միայն գիտական շրջանառության մեջ դնել նոր տվյալներ, այլև պահպանել տեղեկություններ այն հուշարձանների վերաբերյալ, որոնք ժամանակի ընթացքում կարող էին ենթարկվել բնական կամ մարդկային ազդեցությունների։ Քննվում է նաև նրա մասնակցությունը մշակութային ժառանգության պահպանության կազմակերպական խնդիրներին՝ հուշարձանների նկատմամբ գիտական և հանրային ուշադրության ձևավորման, դրանց արժեքի ներկայացման և պահպանության անհրաժեշտության հիմնավորման տեսանկյունից։ Կարևորվում է հնագիտական հուշարձանը ոչ թե մեկուսացված առարկա, այլ պատմական միջավայրի բաղադրիչ դիտարկելու մոտեցումը, որը հնարավորություն է տալիս նյութական ժառանգությունը կապել բնակավայրերի պատմության, ճարտարապետության, տեղագրության և մշակութային զարգացման հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գիտնականի թողած փաստագրական ժառանգության ուսումնասիրությունը՝ դաշտային գրառումների, գիտական հրապարակումների, քարտեզների, լուսանկարների և այլ նյութերի միջոցով։ Դրանք արժեքավոր աղբյուրներ են ինչպես նրա գործունեության վերականգնման, այնպես էլ Հայաստանի հուշարձանների նախկին վիճակի և ուսումնասիրման պատմության վերաբերյալ տեղեկություններ ստանալու համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գիտական կրթության և մասնագիտական միջավայրի ձևավորման գործում նրա դերակատարությանը, քանի որ մշակութային ժառանգության արդյունավետ պահպանությունը պայմանավորված է համապատասխան մասնագիտական գիտելիքի և գիտական ավանդույթների շարունակականությամբ։ Գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ հնագիտության և հուշարձանապահպանության միջև ձևավորված սերտ կապերը, ինչպես նաև հասկանալու, թե գիտական փաստագրումը ինչպես կարող է ծառայել մշակութային արժեքների պահպանությանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հնագիտության, հուշարձանագիտության և հայկական մշակութային ժառանգության պահպանության պատմության ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով գիտնականի ներդրումը Հայաստանի նյութական անցյալի ուսումնասիրման և պահպանման գործում։
Обновлено. 2026-09-23
История
Պատմաժողովրդագրական ուսումնասիրություններ
Գիրքը համադրում է պատմական և ժողովրդագրական տվյալները՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են պատերազմները, տնտեսական պայմանները, միգրացիան և սոցիալական փոփոխությունները ազդել բնակչության կազմի և շարժի վրա։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ժողովրդագրության հիմունքներ Բնակչության աճ, կառուցվածք, սեռատարիքային կազմ։ Պատմական ժողովրդագրություն Բնակչության փոփոխությունները տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Միգրացիոն գործընթացներ Տեղաշարժեր, արտագաղթ և ներգաղթ՝ քաղաքական և տնտեսական պատճառներով։ Պատերազմների ազդեցություն Ժողովրդագրական կորուստներ և բնակչության վերափոխումներ։ Սոցիալ-տնտեսական գործոններ Աշխատանք, քաղաքացում, կենսամակարդակի փոփոխություն։
Обновлено. 2026-09-20
Математика
Продольный сдвиг составного упругого пространства и полупространства с концентраторами напряжений различного типа
Աշխատությունը նվիրված է բաղադրյալ առաձգական տարածության և կիսատարածության երկայնական սահքի պայմաններում առաջացող լարվածադեֆորմացիոն վիճակի տեսական ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով տարբեր բնույթի լարումների կենտրոնացուցիչների ազդեցությանը։ Հետազոտության հիմքում առաձգականության տեսության այն խնդիրներն են, որոնցում նյութի երկրաչափական կամ կառուցվածքային անհամասեռությունները հանգեցնում են լարվածությունների տեղային զգալի փոփոխությունների։ Այդպիսի կենտրոնացուցիչներ կարող են լինել ճաքերը, խոռոչները, ներառուկները, սահմանային անհամասեռությունները և այլ կառուցվածքային առանձնահատկություններ, որոնց շրջակայքում լարվածության դաշտը էապես տարբերվում է համասեռ միջավայրում դիտվող պատկերից։ Երկայնական սահքի մոդելը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու մարմնի հակահարթ դեֆորմացիան և համապատասխան տեղաշարժերի ու լարումների բաշխումը՝ խնդիրը ներկայացնելով մաթեմատիկական ֆիզիկայի սահմանային խնդիրների ձևով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել բաղադրյալ միջավայրի առանձին մասերի մեխանիկական հատկությունների տարբերությանը և դրանց միացման սահմաններում գործող պայմաններին, քանի որ այդ գործոնները կարող են էականորեն փոխել լարվածությունների բաշխումն ու կենտրոնացման աստիճանը։ Կիսատարածության դեպքում կարևոր նշանակություն ունի նաև ազատ մակերևույթի և կենտրոնացուցիչների փոխազդեցությունը, հատկապես երբ կառուցվածքային անհամասեռությունները գտնվում են մակերևույթին մոտ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կառուցվել տեղաշարժերի և լարումների դաշտերը նկարագրող վերլուծական կամ թվային մոդելներ, ուսումնասիրվել դրանց վարքը տարբեր երկրաչափական պարամետրերի դեպքում և համեմատվել տարբեր տիպի կենտրոնացուցիչների ազդեցությունները։ Կարևոր խնդիր է լարվածությունների առավելագույն տեղային արժեքների և դրանց տարածական բաշխման գնահատումը, քանի որ այդ ցուցանիշները կապված են նյութի հնարավոր վնասման, ճաքերի զարգացման և կառուցվածքային ամրության հետ։ Տարբեր դեպքերի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե կենտրոնացուցիչների ձևը, դիրքը, չափերը և փոխադարձ դասավորությունն ինչպես են անդրադառնում ամբողջ համակարգի մեխանիկական վարքի վրա։ Նման տեսական արդյունքները նշանակություն ունեն կոմպոզիտային և շերտավոր նյութերի, երկրաբանական միջավայրերի, մեքենաշինական տարրերի և այլ բարդ կառուցվածքների մեխանիկական հուսալիության գնահատման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, կոնտինուումի մեխանիկայի, կոտրվածքի մեխանիկայի և մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով խորացնել պատկերացումները կառուցվածքային անհամասեռություններով առաձգական միջավայրերում լարվածությունների կենտրոնացման օրինաչափությունների վերաբերյալ։
Обновлено. 2026-09-27
Политология
Քաղաքականություն և քաղաքագիտություն
«Քաղաքականություն և քաղաքագիտություն» գրությունը, հրատարակված Լինգվա-ի կողմից, նվիրված է քաղաքական համակարգերի, քաղաքական գործընթացների և քաղաքագիտության հիմնարար գաղափարների ներկայացմանը։ Գրքում քննարկվում են պետության ձևերը, իշխանության կառուցվածքը, քաղաքական կուսակցությունների և շարժումների դերը, ընտրական գործընթացները և հասարակության քաղաքական մասնակցությունը։ Այն ընդգրկում է ինչպես դասական քաղաքականության տեսություններ, այնպես էլ ժամանակակից մոտեցումներ՝ ընդգծելով քաղաքական երևույթների մոդեռն պայմաններում ըմբռնման անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը նաև ներկայացնում է քաղաքագիտությունը որպես գիտություն՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է համակարգված ուսումնասիրել քաղաքական իրականությունը, վերլուծել պետական և հասարակական կառույցների գործողությունները, ինչպես նաև կանխատեսել քաղաքական գործընթացների հնարավոր զարգացումները։ Գրքի նպատակն է ընթերցողին տրամադրել հասկանալի ու համակարգված գիտելիքներ քաղաքականության և քաղաքագիտության ոլորտում, ինչը օգտակար է ուսանողների, հետազոտողների և քաղաքականությամբ հետաքրքրված լայն հասարակության համար։
Обновлено. 2026-09-21
Экономика
Կենսաթոշակային համակարգի զարգացման ուղիները ՀՀ-ում
Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում կենսաթոշակային համակարգի ձևավորման և զարգացման հիմնական փուլերին՝ այն դիտարկելով սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների և պետական քաղաքականության համատեքստում։ Նյութում ներկայացվում է, թե ինչպես է անցումը խորհրդային բաշխիչ համակարգից դեպի բազմաբաղադրիչ և կուտակային մոդելներ պայմանավորել կենսաթոշակային ապահովության կառուցվածքային վերափոխումները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել համակարգի կայունությունն ու ֆինանսական ինքնաբավությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարեփոխումների հիմնական ուղղություններին՝ ներառյալ պարտադիր և կամավոր կուտակային բաղադրիչների ներդրումը, պետական երաշխիքների դերը, ինչպես նաև սոցիալական արդարության և սերունդների միջև ֆինանսական բեռի բաշխման խնդիրները։ Վերլուծվում են նաև ժողովրդագրական մարտահրավերները՝ բնակչության ծերացում, աշխատուժի կրճատում և դրանց ազդեցությունը կենսաթոշակային ֆոնդերի կայունության վրա։ Նյութը ընդգծում է կառավարման արդյունավետության, ներդրումային քաղաքականության և ֆինանսական վերահսկողության կարևորությունը՝ որպես համակարգի երկարաժամկետ կենսունակության ապահովման հիմնական գործոններ, ինչպես նաև քննարկում է հանրային վստահության ձևավորման և սոցիալական պաշտպանության մակարդակի բարձրացման անհրաժեշտությունը։
Обновлено. 2026-09-22