Երազները ըստ Յունգի

Педагогика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է շարունակական կրթության գաղափարի, դերի և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի կրթության համակարգում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ողջ կյանքի ընթացքում կրթության կազմակերպման տեսական և գործնական հիմքերը, կրթության տարբեր մակարդակների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև անհատի մասնագիտական և անձնական զարգացման համար շարունակական ուսումնառության նշանակությունը։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են Հայաստանի կրթական համակարգում շարունակական կրթության ներդրման առանձնահատկությունները, առկա խնդիրները, զարգացման միտումները և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները։ Հեղինակը անդրադառնում է բարձրագույն կրթության, մասնագիտական վերապատրաստման, լրացուցիչ կրթության և մեծահասակների ուսուցման ոլորտների փոխհարաբերություններին՝ ներկայացնելով դրանց արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիները։ Վերլուծվում են նաև կրթական միջավայրի փոփոխությունները, աշխատաշուկայի պահանջների ազդեցությունը, նոր գիտելիքների և հմտությունների ձևավորման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև կրթության հասանելիության և որակի ապահովման հարցերը։ Աշխատությունը արժեքավոր է մանկավարժների, կրթության ոլորտի ղեկավարների, հետազոտողների, ուսանողների և բոլոր այն մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի կրթական համակարգի զարգացման հեռանկարներով, շարունակական ուսուցման կազմակերպմամբ և ժամանակակից կրթական գործընթացների բարեփոխումներով։

Технология

Գիտատեխնիկական և ջրատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է լեռնային գետերում ընթացող հիդրոլոգիական ու հունային գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց կարգավորման ու ափերի պաշտպանության համար նախատեսված ամրացնող կառուցվածքների հաշվարկման և նախագծման մեթոդների կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում լեռնային գետերին բնորոշ ջրի մեծ արագությունները, հոսքի փոփոխականությունը, հունի ձևափոխումները, ափերի քայքայումը, նստվածքների տեղափոխումը և հեղեղային երևույթների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գետային հոսքի և կառուցվածքների փոխազդեցությանը, ինչպես նաև պաշտպանական կառույցների կայունության ու արդյունավետության գնահատմանը։ Վերլուծվում են ափապաշտպան, հունակարգավորող և այլ ինժեներական կառուցվածքների հիմնական հաշվարկային պարամետրերը, դրանց նախագծման սկզբունքները և տեղական բնական պայմաններին համապատասխան լուծումների ընտրության հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև հիդրավլիկական հաշվարկների ճշգրտության բարձրացման, կառուցվածքների չափերի ու տեղադիրքի հիմնավորման և դրանց վրա գործող հիդրոդինամիկական բեռնվածությունների գնահատման հարցերը։ Հաշվարկա-նախագծային մեթոդների կատարելագործումը կարող է նպաստել կառուցվածքների հուսալիության բարձրացմանը, գետային հուների և ափերի պաշտպանության արդյունավետ կազմակերպմանը և ջրային հոսքերի հետ կապված վտանգների նվազեցմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիդրոտեխնիկների, ջրաբանների, շինարարական ինժեներների, նախագծողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Другие предметы

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և ուսանողներին տրամադրել արդի միջազգային հրատարակչական հոսքի վերաբերյալ ամբողջական և կազմակերպված տեղեկատվություն։ Ցանկում ընդգրկվում են տարբեր լեզուներով՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտական և մշակութային զարգացումների հիմնական ուղղությունները։ Այս տեղեկատվական ռեսուրսը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք միջազգային գրականության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել օտարալեզու գրականության մեջ, համեմատել տարբեր երկրների գիտական և մշակութային մոտեցումները և օգտագործել այդ նյութերը ուսումնական, հետազոտական և մասնագիտական նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է լեզվական և միջմշակութային գիտելիքների ընդլայնմանը՝ ապահովելով օտար լեզուներով գրականության ավելի լայն հասանելիություն և խթանելով գիտական համագործակցությունը միջազգային մակարդակում։

Технология

Այս աշխատությունը նվիրված է հանքային ջրերի արտադրության գործընթացում սննդամթերքի անվտանգության ապահովման նպատակով HACCP համակարգի կիրառման արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի շրջանակում դիտարկվում են արտադրական գործընթացի այն փուլերը, որտեղ կարող են առաջանալ կենսաբանական, քիմիական կամ ֆիզիկական վտանգներ, ինչպես նաև այդ վտանգների կանխարգելման, վերահսկման և նվազեցման հնարավոր մեթոդները։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է կրիտիկական հսկման կետերի ճիշտ բացահայտումը, դրանց համար վերահսկման չափանիշների սահմանումը, մշտադիտարկման իրականացումը և շեղումների դեպքում անհրաժեշտ ուղղիչ գործողությունների կիրառումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքային ջրի աղբյուրից մինչև պատրաստի արտադրանքի փաթեթավորում ընկած ամբողջ տեխնոլոգիական շղթային՝ ներառելով ջրի արդյունահանումը, նախնական մշակումը, սարքավորումների և տարաների սանիտարական վիճակը, լցման գործընթացը, փաթեթավորումը և պահպանման պայմանները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե որքանով է համակարգված վտանգների կանխարգելումը նպաստում արտադրանքի անվտանգության և կայուն որակի պահպանմանը։ Միաժամանակ քննարկվում է HACCP-ի կիրառման գործնական նշանակությունը արտադրական կարգապահության բարձրացման, հնարավոր ռիսկերի վաղ հայտնաբերման, տեխնոլոգիական գործընթացների վերահսկելիության և սպառողների առողջության պաշտպանության տեսանկյունից։ Նման մոտեցումը թույլ է տալիս սննդամթերքի անվտանգության ապահովումը տեղափոխել ոչ միայն վերջնական արտադրանքի ստուգման, այլև ամբողջ արտադրական գործընթացի կանխարգելիչ վերահսկման մակարդակ՝ դարձնելով որակի կառավարման համակարգն ավելի արդյունավետ և հետևողական։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության վճարային հաշվեկշռի ձևավորման, պետական կարգավորման և արտաքին տնտեսական հավասարակշռության ապահովման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում երկրի արտաքին տնտեսական գործառնությունների համակարգն է՝ ապրանքների և ծառայությունների միջազգային առևտուրը, եկամուտների ու տրանսֆերտների շարժը, կապիտալի և ֆինանսական միջոցների հոսքերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը մակրոտնտեսական կայունության վրա։ Վճարային հաշվեկշիռը դիտարկվում է որպես երկրի և արտաքին աշխարհի միջև տնտեսական հարաբերությունների կարևոր համախմբված ցուցանիշ, որի կառուցվածքային փոփոխությունները հնարավորություն են տալիս գնահատելու արտաքին հատվածում ձևավորվող հիմնական միտումները և հնարավոր անհավասարակշռությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել ընթացիկ հաշվի, կապիտալի և ֆինանսական հաշիվների հիմնական բաղադրիչները, դրանց փոխկապակցվածությունը և արտաքին ֆինանսավորման աղբյուրների նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել արտաքին առևտրի կառուցվածքին, արտահանման և ներմուծման հարաբերակցությանը, մասնավոր փոխանցումներին, օտարերկրյա ներդրումներին և արտաքին ֆինանսական հոսքերին՝ որպես վճարային հաշվեկշռի վիճակի վրա ազդող գործոնների։ Պետական կարգավորման տեսանկյունից ուսումնասիրվում են դրամավարկային, արժութային, հարկաբյուջետային և արտաքին տնտեսական քաղաքականության գործիքների փոխազդեցությունները։ Կարևոր խնդիր է գնահատել, թե պետական տնտեսական քաղաքականությունը որքանով կարող է նպաստել արտաքին անհավասարակշռությունների սահմանափակմանը՝ առանց տնտեսական ակտիվության և երկարաժամկետ զարգացման հնարավորությունների անհարկի սահմանափակման։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ազգային արժույթի փոխարժեքի, միջազգային պահուստների, արտաքին պարտքի և կապիտալի շարժի փոխկապակցվածությանը՝ դիտարկելով դրանց նշանակությունը արտաքին ֆինանսական կայունության համար։ Առանձին ուղղություն է վճարային հաշվեկշռի ցուցանիշների կանխատեսումը և հնարավոր ռիսկերի գնահատումը, ինչը կարևոր է մակրոտնտեսական քաղաքականության որոշումների հիմնավորման համար։ Հայաստանի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը կարող է համադրվել միջազգային փորձի հետ՝ բացահայտելու փոքր և բաց տնտեսություններում արտաքին հատվածի կարգավորման կիրառվող մոտեցումները և դրանց հնարավոր կիրառելիությունը ազգային պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջազգային տնտեսագիտության, մակրոտնտեսական կարգավորման, արժութային քաղաքականության և արտաքին տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել վճարային հաշվեկշռի անհավասարակշռությունների պատճառները և դրանց կարգավորմանն ուղղված տնտեսական քաղաքականության հնարավոր ուղղությունները։

География

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության միջսահմանային գետերի՝ կայուն քլորօրգանական միացություններով աղտոտվածության ուսումնասիրությանը և դրա մակարդակի գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ջրային էկոհամակարգերում երկար ժամանակ պահպանվող քիմիական աղտոտիչների առկայությունը, որոշել դրանց տարածվածությունն ու կոնցենտրացիաները, գնահատել աղտոտվածության հնարավոր աղբյուրներն ու տարածման ուղիները և վերլուծել դրանց ազդեցության հավանական ռիսկերը ջրային միջավայրի ու դրա կենսաբանական բաղադրիչների համար։ Ուսումնասիրության կարևորությունը պայմանավորված է միջսահմանային գետերի առանձնահատկությամբ․ դրանց ջրերը բնականորեն տեղափոխվում են վարչական և պետական սահմանների միջև, ուստի վերին հոսանքներում առաջացած աղտոտումը կարող է անդրադառնալ ստորին հոսանքների ջրերի որակի վրա և ստեղծել համատեղ բնապահպանական խնդիրներ։ Կայուն քլորօրգանական միացությունները առանձնահատուկ նշանակություն ունեն իրենց քիմիական կայունության, շրջակա միջավայրում երկար պահպանվելու և կենդանի օրգանիզմներում կուտակվելու հնարավորության պատճառով։ Դրանց մի մասը կարող է ունենալ բարձր թունավորություն և կենսաբանական համակարգերում առաջացնել երկարաժամկետ բացասական ազդեցություններ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ջրի, գետային նստվածքների և անհրաժեշտության դեպքում կենսաբանական նմուշների մեջ այդ միացությունների առկայությունը։ Նմուշառման տարբեր կետերի ընտրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել գետերի վերին և ստորին հոսանքները, բնակավայրերին ու արդյունաբերական տարածքներին հարակից հատվածները և բացահայտել աղտոտվածության տարածական փոփոխությունները։ Լաբորատոր վերլուծությունների միջոցով կարող են որոշվել տարբեր քլորօրգանական աղտոտիչների որակական և քանակական ցուցանիշները։ Ստացված տվյալների համադրումը թույլ է տալիս գնահատել առանձին գետերի աղտոտվածության աստիճանը և պարզել, թե որ հատվածներում են աղտոտիչների կոնցենտրացիաները առավել բարձր։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է աղտոտման հնարավոր աղբյուրների բացահայտումը։ Դրանք կարող են կապված լինել գյուղատնտեսական գործունեության, արդյունաբերական արտադրության, նախկինում օգտագործված քիմիական նյութերի մնացորդների, թափոնների ոչ պատշաճ կառավարման, կենցաղային և արտադրական արտահոսքերի կամ գետավազաններում այլ մարդածին ազդեցությունների հետ։ Քանի որ կայուն քլորօրգանական միացությունները կարող են պահպանվել երկար ժամանակ, դրանց առկայությունը կարող է վկայել ոչ միայն ներկայիս, այլև նախկինում գոյություն ունեցած աղտոտման մասին։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև աղտոտիչների վարքը ջրային միջավայրում։ Ջրում հայտնված որոշ միացություններ կարող են կուտակվել հատակային նստվածքներում, իսկ որոշ պայմաններում կրկին անցնել ջրային փուլ։ Դրանց տարածումը կախված է ջրի հոսքից, ջերմաստիճանից, նստվածքների բնութագրերից, օրգանական նյութի պարունակությունից և այլ ֆիզիկաքիմիական գործոններից։ Այդ պատճառով միայն ջրի նմուշների ուսումնասիրությունը կարող է ամբողջությամբ չարտացոլել էկոհամակարգում աղտոտիչների իրական բաշխվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսակուտակման և կենսամեծացման հնարավոր երևույթներին։ Որոշ կայուն օրգանական աղտոտիչներ կարող են կուտակվել ջրային օրգանիզմներում և սննդային շղթայի միջոցով փոխանցվել ավելի բարձր տրոֆիկ մակարդակների։ Այս հանգամանքը կարևոր է ինչպես ջրային էկոհամակարգերի կենսաբազմազանության պահպանության, այնպես էլ մարդու առողջության համար, հատկապես այն դեպքերում, երբ գետային ռեսուրսները կապված են ձկնորսության, գյուղատնտեսական օգտագործման կամ խմելու ջրի աղբյուրների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող է իրականացվել աղտոտվածության մակարդակների համեմատություն գործող բնապահպանական չափանիշների և թույլատրելի սահմանային արժեքների հետ։ Այդպիսի գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշելու ուսումնասիրված ջրային համակարգերի էկոլոգիական վիճակը և առանձնացնելու այն տարածքները, որտեղ անհրաժեշտ է լրացուցիչ մոնիթորինգ կամ աղտոտման աղբյուրների վերահսկում։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տվյալների տարածական և ժամանակային վերլուծությունը։ Տարբեր եղանակներին իրականացված նմուշառումների համադրումը կարող է ցույց տալ աղտոտիչների սեզոնային փոփոխությունները և դրանց կապը տեղումների, գետային հոսքի, գյուղատնտեսական աշխատանքների կամ այլ մարդածին գործոնների հետ։ Միջսահմանային բնույթը ուսումնասիրությանը տալիս է նաև տարածաշրջանային համագործակցության նշանակություն։ Ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարումը պահանջում է հարակից տարածքների և պետությունների միջև տվյալների փոխանակում, համատեղ մոնիթորինգ և աղտոտման կանխարգելման համակարգված մոտեցումներ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտագործվել գետերի էկոլոգիական վիճակի գնահատման, ջրային ռեսուրսների կառավարման, աղտոտման աղբյուրների հայտնաբերման և բնապահպանական մոնիթորինգի կատարելագործման նպատակով։ Դրանք կարող են նաև հիմք հանդիսանալ ռիսկերի նվազեցման և կայուն քլորօրգանական աղտոտիչների տարածման կանխարգելման միջոցառումների մշակման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է էկոլոգիական մոնիթորինգի, հիդրոքիմիայի, քիմիական անալիզի և շրջակա միջավայրի ռիսկերի գնահատման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով պարզել Հայաստանի միջսահմանային գետերում կայուն քլորօրգանական միացությունների առկայության և տարածվածության օրինաչափությունները։ Թեման ունի կարևոր գիտական և գործնական նշանակություն, քանի որ նման աղտոտիչների ժամանակին հայտնաբերումն ու տարածման վերահսկումը կարևոր նախապայման են ջրային էկոհամակարգերի, կենսաբազմազանության և ջրային ռեսուրսներից օգտվող բնակչության անվտանգության պահպանման համար։