Հայ բառարանագրությունը 18-րդ դարում

История

Աշխատությունը նվիրված է հայրենիքի պատմությանն ու ազգային կյանքում նշանակալի դեր ունեցած գործերին՝ նպատակ ունենալով համառոտ և մատչելի շարադրանքով ընթերցողին ներկայացնել հայրենյաց անցյալի կարևոր իրադարձություններն ու հիշարժան իրողությունները։ «Սոփերք» հասկացությունը ենթադրում է ընտրված նյութերի ժողովածու կամ համառոտ ամփոփում, ուստի վերնագիրը մատնանշում է հայրենասիրական և պատմաճանաչողական բովանդակության սեղմ ներկայացման ուղղվածություն։ Գրքի գաղափարական առանցքը հայրենիքի հանդեպ հետաքրքրության ու պատասխանատվության խթանումն է, ազգային անցյալի ճանաչողության խորացումը և պատմական հիշողության պահպանման կարևորության ընդգծումը։ Հայրենյաց գործերի մասին տեղեկությունների ամփոփ ներկայացումը կարող է ընթերցողին մղել խորհելու ազգային կյանքի շարունակականության, հասարակական գործունեության, հայրենիքին ծառայելու և սերունդների միջև մշակութային ժառանգության փոխանցման մասին։ Նմանատիպ հրատարակությունները կարևոր տեղ են զբաղեցրել հայերեն պատմաճանաչողական գրականության զարգացման մեջ՝ պատմական գիտելիքը կապելով ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և կրթական նպատակների հետ։ Դրանք նպաստել են հայրենիքի անցյալի վերաբերյալ պատկերացումների տարածմանը և ազգային արժեքների շուրջ հասարակական հետաքրքրության պահպանմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրքի ու հասարակական մտքի պատմության ուսումնասիրության համար՝ որպես XIX դարի հայալեզու տպագիր մշակույթի և հայրենասիրական թեմատիկայի դրսևորում։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմությամբ, ազգային ինքնագիտակցության զարգացմամբ, պատմական հիշողությամբ և հայերեն հին տպագիր գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ինֆեկցիոն էնտերոտոքսեմիայի տարածման առանձնահատկությունների, համաճարակաբանական օրինաչափությունների և դրա դեմ պայքարի միջոցառումների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են հիվանդության առաջացման պատճառները, հարուցիչների կենսաբանական առանձնահատկությունները, կենդանիների վարակման ուղիները, հիվանդության տարածման վրա ազդող բնական, կլիմայական և տնտեսվարման գործոնները։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր տարածաշրջաններում հիվանդության դրսևորումները, տարածվածության մակարդակը, ախտորոշման մեթոդները և կանխարգելման արդյունավետ մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատվաստումների կազմակերպմանը, անասնաբուժասանիտարական միջոցառումներին, հիվանդության վերահսկման մեխանիզմներին և տնտեսություններում իրականացվող կանխարգելիչ աշխատանքներին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի անասնաբույժների, գիտաշխատողների և գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով կենդանիների վարակիչ հիվանդությունների կառավարման և դրանցից առաջացող տնտեսական կորուստների նվազեցման արդյունավետ ռազմավարությունների մշակմանը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արժեթղթերի շուկայի ձևավորման, զարգացման և գործունեության առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն արժեթղթերի շուկան դիտարկում է որպես երկրի ֆինանսական համակարգի կարևորագույն բաղադրիչ, որի միջոցով իրականացվում է ֆինանսական ռեսուրսների վերաբաշխում, խնայողությունների ուղղում դեպի ներդրումներ, կազմակերպությունների և պետության կողմից լրացուցիչ ֆինանսական միջոցների ներգրավում, ինչպես նաև տնտեսության զարգացման համար անհրաժեշտ կապիտալի ձևավորում։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են շուկայի ձևավորման և զարգացման հիմնական փուլերը, դրա ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը, մասնակիցների փոխհարաբերությունները և շուկայի գործունեությունն ապահովող մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արժեթղթերի տարբեր տեսակների շրջանառությանը, դրանց թողարկման, տեղաբաշխման, առքուվաճառքի և հաշվառման գործընթացներին, ինչպես նաև առաջնային և երկրորդային շուկաների փոխկապակցվածությանը։ Քննարկվում են պետական և կորպորատիվ արժեթղթերի շուկաների առանձնահատկությունները, դրանց նշանակությունը տնտեսության ֆինանսավորման և ներդրումային գործընթացների խթանման տեսանկյունից։ Աշխատանքը անդրադառնում է նաև արժեթղթերի շուկայի հիմնական ենթակառուցվածքներին, ֆինանսական միջնորդների գործունեությանը, շուկայական գործարքների կազմակերպման մեխանիզմներին և ներդրումային ծառայությունների մատուցման առանձնահատկություններին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում շուկայի պետական կարգավորմանը և վերահսկողությանը, օրենսդրական ու ինստիտուցիոնալ միջավայրին, ներդրողների իրավունքների պաշտպանությանը, տեղեկատվության թափանցիկությանը և շուկայի մասնակիցների գործունեության նկատմամբ վստահության ապահովմանը։ Ուսումնասիրության միջոցով բացահայտվում են Հայաստանի արժեթղթերի շուկայի զարգացման վրա ազդող տնտեսական, ֆինանսական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, ինչպես նաև այն հիմնական խնդիրները, որոնք կարող են սահմանափակել դրա խորացումը և արդյունավետության բարձրացումը։ Դրանց թվում կարևոր են շուկայի իրացվելիության և խորության ապահովումը, ներդրողների շրջանակի ընդլայնումը, բնակչության ֆինանսական գրագիտության բարձրացումը, ներդրումային մշակույթի զարգացումը, նոր ֆինանսական գործիքների ներդրումը և կորպորատիվ ֆինանսավորման հնարավորությունների ընդլայնումը։ Աշխատության մեջ արժևորվում է նաև ժամանակակից տեխնոլոգիաների և թվայնացման ազդեցությունը ֆինանսական շուկայի զարգացման վրա, քանի որ նոր տեխնոլոգիական լուծումները կարող են նպաստել գործարքների արդյունավետության բարձրացմանը, տեղեկատվության հասանելիության ընդլայնմանը և ներդրումային գործընթացների դյուրացմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու նաև արժեթղթերի շուկայի և երկրի ընդհանուր տնտեսական զարգացման փոխադարձ կապը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող է զարգացած կապիտալի շուկան նպաստել ներդրումների աճին, ձեռնարկատիրական գործունեության ընդլայնմանը, ֆինանսավորման աղբյուրների դիվերսիֆիկացմանը և տնտեսական կայունության ամրապնդմանը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ներկայացնում է Հայաստանի արժեթղթերի շուկայի զարգացման առանձնահատկությունները, առկա հիմնախնդիրները և կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները՝ ձևավորելով ոլորտի վերաբերյալ ամբողջական և համակարգված պատկերացում։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային և ներդրումային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, հետազոտողների, դասախոսների և ֆինանսական շուկաներով հետաքրքրվող ուսանողների ու ընթերցողների համար։

История

Աշխատանքը պատմավիմագրագիտական ուսումնասիրություն է, որի կենտրոնում 9-14-րդ դարերի հայկական վիմագրերն են՝ որպես Հայաստանի քաղաքական պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրներ։ Ուսումնասիրությունը հիմնված է քարերի, շինությունների, եկեղեցիների, վանական համալիրների, ամրոցների և այլ պատմական հուշարձանների վրա պահպանված արձանագրությունների քննության վրա՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես epigraphic նյութ, այլև որպես իրենց ժամանակաշրջանի քաղաքական, վարչական, սոցիալական և մշակութային իրողությունների անմիջական վկայություններ։ Աշխատանքի կարևորագույն նպատակներից է ցույց տալ, թե ինչպես կարող են վիմագրական աղբյուրները լրացնել, ճշգրտել կամ վերաիմաստավորել միջնադարյան Հայաստանի պատմության վերաբերյալ գրավոր այլ աղբյուրներից ստացված տեղեկությունները։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում արձանագրությունների թվագրմանը, ընթերցմանը, բովանդակության մեկնաբանությանը, տեղագրական կապերին և դրանցում հիշատակվող անձանց, իշխանական տների, թագավորական ու վարչական կառույցների նույնականացմանը։ Վիմագրերի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել իշխանության տարածքային կազմակերպումը, տարբեր իշխանական և թագավորական տների հարաբերությունները, վարչական կենտրոնների գոյությունը, հողատիրական հարաբերությունները, նվիրատվությունները և շինարարական գործունեությունը։ Առանձին կարևորություն ունի արձանագրություններում հիշատակվող աշխարհիկ և հոգևոր գործիչների ուսումնասիրությունը, քանի որ նրանց անունները, տիտղոսները և պաշտոնները կարող են արժեքավոր տեղեկություններ հաղորդել միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական կառուցվածքի և իշխանական հարաբերությունների մասին։ Աշխատանքը նաև ընդգծում է վիմագրերի տեղագրական նշանակությունը․ արձանագրության գտնվելու վայրը հաճախ հնարավորություն է տալիս կապել կոնկրետ քաղաքական կամ վարչական իրադարձությունը որոշակի բնակավայրի, գավառի, ամրոցի կամ վանական կենտրոնի հետ։ Այս հանգամանքը հատկապես կարևոր է այն ժամանակաշրջանների ուսումնասիրության համար, երբ գրավոր պատմիչների տեղեկությունները սահմանափակ են կամ մասնատված։ 9-14-րդ դարերի ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու Հայաստանի քաղաքական կյանքի փոփոխություններին՝ տարբեր թագավորությունների, իշխանությունների և օտար տերությունների գերիշխանության պայմաններում։ Վիմագրական նյութը կարող է անդրադառնալ ինչպես հայկական պետականության և տեղական իշխանական համակարգերի գոյությանը, այնպես էլ արտաքին քաղաքական ազդեցություններին, տարածքային փոփոխություններին և ռազմական ու վարչական իրադարձություններին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արձանագրությունների լեզվական և բանաձևային առանձնահատկություններին, քանի որ դրանցում օգտագործվող տիտղոսները, ձևակերպումները և իրավական արտահայտությունները կարող են կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունենալ։ Նվիրատվական և շինարարական արձանագրությունները, օրինակ, կարող են տեղեկություններ հաղորդել հողի և սեփականության վերաբերյալ, իսկ եկեղեցական կառույցների հետ կապված գրությունները՝ հոգևոր իշխանության, հովանավորության և հասարակական հարաբերությունների մասին։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է նոր սերնդի օպտոէլեկտրոնային տվիչների մշակմանը և հետազոտմանը, որոնք նախատեսված են փորձարարական պայմաններում տարբեր ֆիզիոլոգիական պարամետրերի դինամիկ մոնիթորինգի իրականացման համար։ Ներկայացվում են կենսաբանական համակարգերի վիճակի գնահատման ժամանակակից մեթոդները, օպտիկական չափման սկզբունքները և զգայուն սարքավորումների կիրառման հնարավորությունները բժշկակենսաբանական հետազոտություններում։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են տվիչների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, չափման ճշգրտությունը, արձագանքման արագությունը, հուսալիությունը և տարբեր ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների գրանցման արդյունավետությունը։ Վերլուծվում են այնպիսի գործընթացների վերահսկման հնարավորությունները, որոնք կապված են օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունների, կենսաբանական ազդանշանների գրանցման և փորձարարական տվյալների մշակման հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նորարարական տեխնոլոգիաների կիրառմանը, տվյալների հավաքագրման և վերլուծության մեթոդներին, ինչպես նաև սարքավորումների կիրառական նշանակությանը կենսաբժշկական հետազոտությունների, ֆիզիոլոգիայի և կլինիկական ախտորոշման զարգացման համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել կենսաբժշկական ճարտարագիտության, օպտոէլեկտրոնիկայի, ֆիզիոլոգիայի, բժշկական սարքավորումների մշակման ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև ժամանակակից չափիչ համակարգերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

История

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է արաբական խալիֆայության վարչական և հարկային քաղաքականության ուսումնասիրությանը Հայաստանում՝ VIII դարի սկզբից մինչև IX դարի կեսերը։ Գրքում ներկայացվում են Արաբական խալիֆայության վարչական համակարգի ներդրման առանձնահատկությունները, տեղական կառավարման կառուցվածքների վերափոխումները և Հայաստանի քաղաքական-վարչական կարգավիճակի փոփոխությունները տվյալ ժամանակաշրջանում։ Հեղինակը վերլուծում է հարկային համակարգի հիմնական ձևերը՝ խարաջ, ջիզյա և այլ տուրքերի կիրառումը, դրանց հավաքագրման մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունների վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև տեղական իշխանությունների և արաբական վարչակազմի փոխհարաբերությունները, ապստամբությունները և դիմադրության շարժումները, ինչպես նաև տարածաշրջանային կառավարման կայունացման փորձերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աղբյուրագիտական նյութերի քննությանը, արաբական և հայկական պատմագրական վկայությունների համադրությանը և վարչական քաղաքականության երկարաժամկետ հետևանքներին Հայաստանի պատմական զարգացման վրա։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, արևելագիտության մասնագետների, միջնադարագետների, հարկային պատմության հետազոտողների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով խորքային վերլուծություն վաղ միջնադարյան Հայաստանի վարչա-հարկային համակարգի վերաբերյալ։