Հայաստանի միջին բրոնզի դարի ոսկերչական արվեստը

Религия

Այս հրատարակությունը կապված է Աթենացի քրիստոնյա մտածող և փիլիսոփա Սուրբ Արիստիդեսի անվան հետ, որը վաղ քրիստոնեական գրականության պատմության մեջ հիշատակվում է որպես քրիստոնեական հավատքի պաշտպաններից մեկը։ Նրան ավանդաբար վերագրվող երկերը կարևոր տեղ ունեն վաղ քրիստոնեական ջատագովական գրականության մեջ, որի նպատակն էր բացատրել քրիստոնեական հավատքի հիմնական դրույթները և պաշտպանել դրանք տարբեր փիլիսոփայական ու կրոնական հայացքների քննադատությունից։ Վերնագրում նշված «խոսք» բառը կարող է մատնանշել կրոնական ճառ, աստվածաբանական շարադրանք կամ հավատքի վերաբերյալ հիմնավորումներ պարունակող երկ։ Նման գրականության մեջ սովորաբար քննարկվում են Աստծո ճանաչողության, ճշմարիտ հավատքի, մարդկային բարոյականության, արդարության և քրիստոնեական կյանքի սկզբունքների հարցերը։ Արիստիդեսի անունով հայտնի ջատագովական ավանդույթը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ այն արտացոլում է վաղ քրիստոնեության ձգտումը՝ իր ուսմունքը ներկայացնելու փիլիսոփայական մտածողության և բարոյական փաստարկների միջոցով։ Այս հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել քրիստոնեական աստվածաբանությամբ, եկեղեցու վաղ պատմությամբ և անտիկ աշխարհի կրոնափիլիսոփայական մտքի զարգացմամբ զբաղվող ընթերցողներին։ Այն նաև արժեքավոր է հայերեն կրոնական գրականության և քրիստոնեական հին հեղինակների երկերի հայերեն տարածման ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել, թե խոսքը Արիստիդեսի հայտնի ջատագովական երկի ամբողջական թարգմանության, դրա հատվածի, թե նրան վերագրվող մեկ այլ տեքստի մասին է, ինչպես նաև պարզել թարգմանչի, բնագրի լեզվի և հրատարակության մեջ ընդգրկված նյութերի ճշգրիտ կազմը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության (ԼՂՀ) հարկային ռազմավարության ձևավորման և իրականացման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով հարկային համակարգի դերը պետական եկամուտների ապահովման, տնտեսական զարգացման խթանման և ֆինանսական կայունության պահպանման գործում։ Հեղինակը վերլուծում է հարկային քաղաքականության հիմնական ուղղությունները՝ ուղղակի և անուղղակի հարկերի կառուցվածքը, հարկային բեռի բաշխումը և հարկային վարչարարության արդյունավետությունը։ Գրքում դիտարկվում են հարկային ռազմավարության ձևավորման վրա ազդող գործոնները՝ տնտեսության կառուցվածք, արտադրողականություն, ներդրումային միջավայր և սոցիալ-տնտեսական պայմաններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային օրենսդրության կատարելագործման, հարկային արտոնությունների կիրառման և հարկային կարգապահության բարձրացման հարցերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև միջազգային փորձը՝ փոքր և զարգացող տնտեսություններում կիրառվող հարկային մոդելների համեմատական վերլուծությամբ։ Աշխատությունը ընդգծում է արդյունավետ հարկային ռազմավարության նշանակությունը տնտեսական աճի խթանման և պետական ֆինանսների կայունացման գործում։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, ֆինանսիստների և պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների համար։

История

Պատմագիտական, հայագիտական և պատմագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայոց հին և վաղմիջնադարյան պատմության հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը XIX դարի ֆրանսիական հայագիտության շրջանակներում։ Քննության են առնվում Ֆրանսիայում հայագիտական ուսումնասիրությունների ձևավորման և զարգացման նախադրյալները, արևելագիտության գիտական ավանդույթների ազդեցությունը և հայոց պատմության նկատմամբ ֆրանսիացի հետազոտողների հետաքրքրության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի հին պետական կազմավորումների, հայկական թագավորությունների, քաղաքական ինստիտուտների և տարածաշրջանային հարաբերությունների վերաբերյալ ֆրանսիական պատմագրության մեկնաբանություններին։ Վերլուծվում են Հայաստանի քրիստոնեացման, հայ գրերի ստեղծման, վաղմիջնադարյան պետականության, եկեղեցու և մշակութային կյանքի պատմության հետ կապված գիտական հարցադրումները։ Քննարկվում են ֆրանսիացի հայագետների կողմից հայկական, հունահռոմեական, բյուզանդական և այլ սկզբնաղբյուրների օգտագործման առանձնահատկությունները, պատմական փաստերի մեկնաբանման մեթոդները և դրանց գիտական արժանահավատության գնահատման խնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Անտուան-Ժան Սեն-Մարտենի, Վիկտոր Լանգլուայի և այլ ֆրանսիացի արևելագետների հայագիտական աշխատությունները, նրանց հետազոտական մոտեցումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում XIX դարի եվրոպական պատմագիտական մտքի ազդեցությանը հայոց պատմության ժամանակագրության, պատմական աշխարհագրության և աղբյուրագիտական հիմնախնդիրների ուսումնասիրության վրա։ Կարևորվում է ֆրանսիական հայագիտության ներդրման գնահատումը հայոց հին և վաղմիջնադարյան պատմության գիտական ուսումնասիրության զարգացման, պատմական աղբյուրների շրջանառության և միջազգային հայագիտական համագործակցության համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, պատմագրության, աղբյուրագիտության, արևելագիտության և եվրոպական հայագիտության պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Խիկարի մասին պատմությունների և խրատական զրույցների ուսումնասիրությանը հայ մատենագրության մեջ՝ հինարևելյան գրական ավանդույթների, մշակութային փոխազդեցությունների և գրական ժառանգության փոխանցման պատմության համատեքստում։ Քննարկվում են հինարևելյան իմաստասիրական և խրատական գրականության ձևավորման առանձնահատկությունները, իմաստուն խորհրդատուի կերպարի նշանակությունը և բարոյախրատական գաղափարների արտահայտման գեղարվեստական միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Խիկարի կերպարի ծագմանը, ասորական և մերձավորարևելյան գրական ավանդույթներում նրա մասին պատմությունների տարածմանը, ինչպես նաև դրանց հայերեն տարբերակների ձևավորման և պահպանման հարցերին։ Ուսումնասիրվում են հայկական ձեռագրական աղբյուրները, պատմության տարբեր խմբագրությունները, թարգմանական առանձնահատկությունները և տեքստային տարբերությունների հնարավոր պատճառները։ Դիտարկվում են իմաստության, արդարության, հավատարմության, մարդկային հարաբերությունների, բարոյական պատասխանատվության և խոհեմության վերաբերյալ գաղափարները, որոնք արտահայտվում են պատմողական դրվագների, առակների և խրատների միջոցով։ Կարևորվում են հայ մատենագրության և հինարևելյան գրականության միջև առկա թեմատիկ, կառուցվածքային ու գաղափարական ընդհանրությունները, ինչպես նաև հայկական գրական միջավայրում օտարալեզու ստեղծագործությունների յուրացման և վերամշակման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատական վերլուծության ենթարկվել հայկական, ասորական և այլ լեզուներով պահպանված տարբերակները՝ բացահայտելու պատմության փոխանցման ուղիները, կերպարային համակարգի փոփոխությունները և բարոյախրատական բովանդակության զարգացումը։ Անդրադարձ է կատարվում միջնադարյան հայկական գրականության մեջ իմաստասիրական զրույցների, առակների և խրատական պատմությունների տարածմանը, դրանց կրթադաստիարակչական նշանակությանը և ընթերցողական ընկալման առանձնահատկություններին։ Առանձնացվում են բանավոր ու գրավոր ավանդույթների փոխհարաբերության, գրական փոխառությունների, տեքստերի խմբագրման և մշակութային միջնորդության հետ կապված խնդիրները։ Կարևորվում են նաև պատմության լեզվաոճական առանձնահատկությունները, պատկերավոր արտահայտությունները, խորհրդանշական դրվագները և դրանց կապը հինարևելյան իմաստության գրականության ավանդույթների հետ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հայ թարգմանական մատենագրության, միջնադարյան գրական կապերի և հինարևելյան գրական ժառանգության ուսումնասիրության խորացմանը։ Հետազոտությունը նշանակություն ունի հայկական և մերձավորարևելյան մշակույթների փոխազդեցության, գրական տեքստերի պատմական փոխանցման և համեմատական գրականագիտության զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման համար։ Այն օգտակար է հայագետների, գրականագետների, արևելագետների, բանասերների, ձեռագրագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Այս աշխատությունը ներկայացնում է վաղ քրիստոնեական պատմագրության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Եվսեբիոս Պամփիլի Կեսարացու պատմագիտական և ժամանակագրական ժառանգությունը՝ ընդգրկելով համաշխարհային պատմության, հին ժողովուրդների քաղաքակրթությունների, թագավորությունների, պետությունների և քրիստոնեության ձևավորման ու տարածման վերաբերյալ կարևոր տեղեկություններ։ Եվսեբիոս Կեսարացին, որը հայտնի է որպես եկեղեցական պատմության հիմնադիրներից մեկը, առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում ուշ անտիկ շրջանի պատմագիտական մտքի զարգացման մեջ։ Նրա ժամանակագրական աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի տարբեր ժողովուրդների պատմական անցքերի համադրման, ժամանակագրական համակարգերի ուսումնասիրության և համաշխարհային պատմության միասնական պատկերը ներկայացնելու փորձի տեսանկյունից։ Երկի հիմնական գաղափարական և գիտական նպատակն է պատմական իրադարձությունները դասավորել ժամանակագրական հաջորդականությամբ՝ համադրելով տարբեր ժողովուրդների, պետությունների և քաղաքակրթությունների պատմական ավանդույթները։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հին աշխարհի պատմությանը, բիբլիական ժամանակագրությանը, եգիպտական, ասորեստանյան, բաբելոնյան, պարսկական, հունական և հռոմեական պատմական ավանդույթներին, ինչպես նաև հրեական ժողովրդի պատմությանը։ Հեղինակը ձգտում է տարբեր պատմական աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունները համադրել և դրանց միջև հաստատել ժամանակային ու պատմական կապեր՝ ստեղծելով իր ժամանակաշրջանի համար լայն ընդգրկում ունեցող պատմական համակարգ։ Այս մոտեցումը կարևոր քայլ էր պատմական գիտելիքի կազմակերպման և ժամանակագրական հետազոտությունների զարգացման ճանապարհին։ Աշխատության առանձնահատուկ արժեքներից մեկն այն է, որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն առանձին ժողովուրդների պատմությունը, այլև նրանց միջև գոյություն ունեցած պատմական, քաղաքական և մշակութային առնչությունները։ Ժամանակագրական համադրությունների միջոցով բացահայտվում են տարբեր պետությունների վերելքի ու անկման փուլերը, թագավորական իշխանությունների հաջորդականությունը, նշանավոր պատմական դեմքերի գործունեությունը և հին աշխարհի քաղաքակրթությունների փոխազդեցությունները։ Քրիստոնեական պատմագրության տեսանկյունից կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև աստվածաշնչյան պատմության և աշխարհիկ պատմական իրադարձությունների փոխկապակցման խնդիրը։ Եվսեբիոսը պատմական ընթացքը դիտարկում է քրիստոնեական աշխարհայացքի շրջանակում՝ մարդկության պատմության մեջ ընդգծելով աստվածային նախախնամության և քրիստոնեության պատմական առաքելության նշանակությունը։ Նրա ժամանակագրական համակարգը հետագա դարերում մեծ ազդեցություն է ունեցել քրիստոնեական պատմագրության, համընդհանուր պատմության շարադրանքի և պատմական իրադարձությունների թվագրման ավանդույթների վրա։ Հատկանշական է նաև, որ աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հին պատմագրության սկզբունքների, պատմական տեղեկությունների հավաքման ու համակարգման եղանակների և վաղ քրիստոնյա հեղինակների աշխարհայացքի ուսումնասիրության համար։ Դրա միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել, թե ինչպես էին ուշ անտիկ շրջանի քրիստոնյա մտավորականները փորձում համադրել բիբլիական ավանդությունը, հին ժողովուրդների պատմական հիշողությունը և իրենց ժամանակի պատմագիտական գիտելիքները։ Երկի երկու մասերի ընդգրկուն բովանդակությունը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկելու որպես համապարփակ պատմաժամանակագրական աշխատություն, որն իր մեջ միավորում է պատմական փաստերը, տարբեր ժողովուրդների ծագման ու զարգացման մասին պատկերացումները և պատմության ընթացքը բացատրելու փիլիսոփայական ու աստվածաբանական մոտեցումները։ Հայ մշակույթի համար այս հրատարակությունն ունի առանձնահատուկ գիտական և պատմամշակութային նշանակություն։ Հայ պատմագրական ավանդույթը վաղ ժամանակներից սերտորեն կապված է եղել քրիստոնեական պատմական մտածողության հետ, իսկ համաշխարհային պատմության և եկեղեցական ժամանակագրության ուսումնասիրությունը կարևոր տեղ է զբաղեցրել հայ մտավորականության կրթական ու գիտական հետաքրքրությունների շրջանակում։ Եվսեբիոսի աշխատության հայերեն ներկայացումը նպաստել է վաղ քրիստոնեական պատմագիտական ժառանգության հասանելիությանը և հայ ընթերցողի ծանոթացմանը համաշխարհային պատմության համակարգված շարադրման կարևոր սկզբունքներին։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզու Մխիթարյան միաբանությունը մեծ դեր է ունեցել պատմագիտական, աստվածաբանական և դասական գրականության հայերեն հրատարակման գործում՝ զարգացնելով հայագիտությունը և ամրապնդելով հայ ընթերցողի կապը համաշխարհային գիտական ժառանգության հետ։ Այս աշխատությունը կարևոր է նաև հայ պատմագրության համեմատական ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս զուգահեռներ անցկացնել վաղ քրիստոնեական և հայկական պատմական երկերի միջև՝ բացահայտելով ժամանակագրական մտածողության, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանության և քրիստոնեական աշխարհայացքի ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր և ուսումնասիրության նյութ է պատմաբանների, աստվածաբանների, եկեղեցագետների, հնագետների, ժամանակագրագետների, հայագետների և հին աշխարհի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Միաժամանակ աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի համաշխարհային պատմագրության զարգացման ուղին, քրիստոնեական պատմական մտածողության ձևավորումը և մարդկության անցյալի համակարգված ճանաչման վաղ փորձերը հասկանալու տեսանկյունից։

Математика

Այս գիրքը ներկայացնում է մաթեմատիկական անալիզի խնդիրների ժողովածու՝ նախատեսված տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Առաջին մասը ընդգրկում է մաթեմատիկական անալիզի հիմնական թեմաները՝ ֆունկցիաներ, սահմաններ, ածանցյալներ և դրանց կիրառությունները տնտեսական մոդելներում։ Գրքում ներկայացված են տարբեր բարդության խնդիրներ՝ ուղեկցված մեթոդական ցուցումներով, որոնք օգնում են հասկանալ վերլուծական մտածողության և հաշվարկային հմտությունների զարգացման ուղիները։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում օպտիմալացման խնդիրներին, սահմանային վերլուծությանը և տնտեսական մեծությունների փոփոխության արագության մեկնաբանությանը։ Նյութը համադրում է տեսական հիմքերը և կիրառական խնդիրները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է մաթեմատիկական անալիզը կիրառվում տնտեսագիտության մեջ՝ մոդելավորման և որոշումների ընդունման գործընթացներում։