Հայկական լեռնաշխարհը մ. թ. ա. XXIV-IX դարերում (սոցիալ-մշակութային ձևափոխումների դինամիկան ըստ հնագիտական տվյալների)

История

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է 1948 թվականի հիշարժան տարեթվերի օրացույց, որը ներառում է պատմական իրադարձությունների, նշանավոր գործիչների ծննդյան և մահվան տարեթվերի, մշակութային, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող դեպքերի վերաբերյալ տեղեկություններ։ Այն կազմված է որպես տեղեկատու-մատենագիտական նյութ՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ներկայացնել տարվա ընթացքում նշվող կարևոր տարեթվերը և դրանց հետ կապված համառոտ պատմական տեղեկությունները։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել կրթական, մշակութային և գրադարանային աշխատանքներում՝ դասախոսությունների, միջոցառումների, ցուցահանդեսների և տեղեկատվական նյութերի պատրաստման համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է պատմությամբ, հայ մշակույթով, հասարակական կյանքով և օրացուցային մատենագիտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսուցիչների, ուսանողների և գրադարանային մասնագետների համար։

Литература

Գիտաժողովային նյութերի այս ժողովածուն ընդգրկում է հայ-ֆրանսիական պատմական, մշակութային և գիտական առնչություններին նվիրված ուսումնասիրություններ ու զեկուցումներ։ Ներկայացված նյութերում քննության են առնվում երկու ժողովուրդների միջև տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված քաղաքական, հասարակական, կրթական, գրական և մշակութային կապերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական փոխհարաբերությունների զարգացմանը, մշակութային արժեքների փոխանակմանը, գրական ու գեղարվեստական ազդեցություններին և գիտակրթական համագործակցության տարբեր դրսևորումներին։ Հոդվածներում կարող են լուսաբանվել նաև հայ համայնքների դերը, մտավորականների ու մշակույթի գործիչների գործունեությունը, թարգմանական կապերը և փոխադարձ մշակութային ընկալման առանձնահատկությունները։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս տարբեր գիտակարգերի տեսանկյունից դիտարկելու հայ-ֆրանսիական երկխոսության ձևավորման ու զարգացման ընթացքը և բացահայտելու դրա պատմամշակութային նշանակությունը։ Նյութերի բազմաբնույթ ընդգրկումը նպաստում է երկու երկրների ու ժողովուրդների փոխհարաբերությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը և հետագա ուսումնասիրությունների համար նոր ուղղությունների առանձնացմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մշակութաբանների, գրականագետների, ֆրանսագետների, հայագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ճյուղավորված ջրատար համակարգերում հեղուկի ոչ ստացիոնար շարժման հիդրավլիկական օրինաչափությունների, դինամիկական առանձնահատկությունների և հաշվարկային մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ջրատար ցանցերում հոսքի արագության, ճնշման և ծախսի ժամանակային փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց առաջացման պատճառներն ու ազդեցությունը համակարգի աշխատանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրատարների ճյուղավորման հանգույցներում հոսքերի փոխազդեցությանը, ճնշման ալիքների տարածմանը, հիդրավլիկական հարվածի առաջացման պայմաններին և անցումային գործընթացների զարգացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են հեղուկի շարժումը նկարագրող դիֆերենցիալ հավասարումները, զանգվածի և շարժման քանակի պահպանման օրենքների կիրառումը, ինչպես նաև ջրատարների երկրաչափական և հիդրավլիկական բնութագրերի ազդեցությունը ոչ ստացիոնար գործընթացների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում սահմանային և սկզբնական պայմանների որոշմանը, ճյուղավորված համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորմանը և թվային հաշվարկների միջոցով հոսքի փոփոխական պարամետրերի գնահատմանը։ Կարևորվում են պոմպային սարքավորումների աշխատանքի ռեժիմների փոփոխության, փականների բացման ու փակման, ջրի սպառման տատանումների և հնարավոր վթարային իրավիճակների ազդեցությունները ջրատար ցանցի հուսալիության վրա։ Դիտարկվում են ճնշման վտանգավոր տատանումների կանխարգելման, հիդրավլիկական համակարգերի պաշտպանության և շահագործման արդյունավետության բարձրացման ինժեներական մոտեցումները։ Հետազոտության թեման գործնական նշանակություն ունի բնակավայրերի ջրամատակարարման, արդյունաբերական ջրատարների, ոռոգման համակարգերի և հիդրոտեխնիկական ենթակառուցվածքների նախագծման ու շահագործման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հիդրավլիկայի մասնագետների, հիդրոտեխնիկների, ջրամատակարարման համակարգերի ինժեներների, կիրառական մաթեմատիկոսների, հետազոտողների և տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում գույն նշանակող բառերի էթնոլեզվաբանական, իմաստաբանական և լեզվամշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք համադրելով հայերենի և ռուսերենի համապատասխան լեզվական միավորների հետ։ Հետազոտության առանցքում գունանուններն են ոչ միայն որպես առարկաների տեսողական հատկանիշներն արտահայտող բառային միավորներ, այլև որպես ազգային մշակույթի, աշխարհընկալման, խորհրդանշական մտածողության և պատմականորեն ձևավորված լեզվական պատկերացումների կրողներ։ Քննվում են հիմնական և ածանցյալ գունանունների իմաստային կառուցվածքը, դրանց բազմիմաստությունը, փոխաբերական կիրառությունները, գնահատողական և հուզարտահայտչական երանգները, ինչպես նաև կայուն բառակապակցությունների ու դարձվածքների կազմում ձեռք բերվող նշանակությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ արտաքուստ համարժեք գունանունները երեք լեզուներում ունեն տարբեր զուգորդումներ, խորհրդանշական արժեքներ կամ կիրառության սահմաններ։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես ընդհանուր լեզվական օրինաչափությունները, այնպես էլ յուրաքանչյուր լեզվամշակութային հանրությանը բնորոշ առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում է գույների կապը մարդու հույզերի, բնավորության, սոցիալական կարգավիճակի, բնության երևույթների, ավանդույթների և մշակութային խորհրդանիշների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դարձվածաբանական նյութը, քանի որ գունային բաղադրիչ պարունակող կայուն արտահայտություններում հաճախ պահպանվում են մշակութային հիշողության և ազգային մտածողության առանձնահատուկ շերտեր։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գունանունների գործածությանը գեղարվեստական, հրապարակախոսական և առօրյա խոսքում՝ պարզելու դրանց ոճական ու հաղորդակցական գործառույթները։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է բառային համարժեքության խնդիրը, քանի որ բառարանային ուղղակի համապատասխանությունը միշտ չէ, որ ապահովում է արտահայտության մշակութային և իմաստային ամբողջական փոխանցումը մեկ լեզվից մյուսը։ Այս հանգամանքը աշխատանքին հաղորդում է նաև թարգմանագիտական նշանակություն՝ հնարավորություն տալով բացահայտել գունային խորհրդանիշների փոխանցման ընթացքում առաջացող դժվարությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է էթնոլեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության, իմաստաբանության և համեմատական լեզվաբանության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են գունային հասկացությունները լեզվի միջոցով արտացոլում տարբեր ժողովուրդների մշակութային փորձը և աշխարհի լեզվական պատկերը։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է տեխնածին աղետների որոշ տեսակների հետևանքների կանխատեսման գործընթացի ավտոմատացման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է տեխնիկական և տեղեկատվական միջոցների կիրառմամբ ստեղծել այնպիսի մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն կտան ավելի արագ և հիմնավորված գնահատել տեխնածին վթարների ու աղետների հնարավոր զարգացումն ու դրանց հետևանքները։ Ուսումնասիրվում են տեխնածին վտանգների առաջացման հիմնական պայմանները, դրանց տարածման օրինաչափությունները և բնակչության, ենթակառուցվածքների ու շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են կանխատեսման գործընթացում օգտագործվող մաթեմատիկական մոդելավորման, տվյալների հավաքագրման, մշակման և վերլուծության մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխատեսման համակարգերի ավտոմատացմանը, որը կարող է ապահովել տարբեր աղբյուրներից ստացվող տեղեկատվության արագ մշակումը, վտանգավոր իրավիճակի զարգացման վերաբերյալ հաշվարկների իրականացումը և հնարավոր հետևանքների գնահատումը։ Քննարկվում են համակարգի հիմնական բաղադրիչները՝ մուտքային տվյալների հավաքագրման և պահպանման, մոդելավորման, հաշվարկների իրականացման, արդյունքների ներկայացման և որոշումների աջակցման ենթահամակարգերը։ Կարևորվում է իրական կամ մոդելավորված տվյալների հիման վրա հնարավոր սցենարների ձևավորումը, ինչը թույլ է տալիս գնահատել աղետի տարածման տարբեր ուղղությունները և կանխատեսել դրա ազդեցության հնարավոր մասշտաբները։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել տեխնածին աղետների տարբեր տեսակներ, դրանց առանձնահատկություններին համապատասխան կանխատեսման մեթոդների ընտրությունը և ավտոմատացված համակարգի հարմարեցման խնդիրները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կանխատեսման արդյունքների արագությունն ու հավաստիությունը, քանի որ արտակարգ իրավիճակների պայմաններում ժամանակին ստացված տեղեկատվությունը կարող է կարևոր դեր ունենալ բնակչության պաշտպանության, ռեսուրսների բաշխման և փրկարարական գործողությունների կազմակերպման գործում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև համակարգի աշխատանքի արդյունավետության գնահատմանը, մոդելավորման արդյունքների համեմատությանը և կանխատեսման սխալների նվազեցման հնարավորություններին։ Ավտոմատացված կանխատեսման համակարգերի կիրառումը դիտարկվում է որպես արտակարգ իրավիճակների կառավարման և ռիսկերի նվազեցման ժամանակակից գործիք, որը կարող է լրացնել մասնագիտական գնահատականներն ու օպերատիվ որոշումների կայացման գործընթացը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արտակարգ իրավիճակների կառավարման մասնագետների, ինժեներների, համակարգային վերլուծաբանների, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետների, ռիսկերի գնահատմամբ զբաղվող հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով ուսանողների համար։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է տեխնածին աղետների հնարավոր հետևանքների արագ գնահատման և կանխատեսման գործընթացների ավտոմատացման հնարավորությունների բացահայտման մեջ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման և արձագանքման արդյունավետությունը։

Медицина

Այս աշխատությունը նվիրված է կրծքավանդակի և որովայնի համակցված վնասվածքների դեպքում երկրորդային թոքային բարդությունների կանխարգելման և բուժման համալիր տակտիկայի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են նման համակցված վնասվածքների առաջացման մեխանիզմները, պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը շնչառական համակարգի վրա։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թոքային բարդությունների՝ թոքաբորբի, սուր շնչառական անբավարարության, ատելեկտազի և այլ վիճակների զարգացման ռիսկի գործոններին և դրանց վաղ հայտնաբերման հնարավորություններին։ Ներկայացվում են կանխարգելման ժամանակակից մոտեցումներ՝ ներառյալ ինտենսիվ թերապիայի միջոցառումները, շնչառական ֆունկցիայի մշտադիտարկումը, հակաբակտերիալ և հակաբորբոքային բուժման կիրառումը, ինչպես նաև հիվանդների վաղ ակտիվացումը և վերականգնողական միջոցառումները։ Քննարկվում են նաև վիրաբուժական և անեսթեզիոլոգիական տակտիկաների առանձնահատկությունները համակցված վնասվածքներով հիվանդների կառավարման գործընթացում։ Աշխատությունը ընդգծում է բազմամասնագիտական մոտեցման կարևորությունը՝ շտապօգնության, վիրաբուժության, ռեանիմատոլոգիայի և թոքաբանության համագործակցության համատեքստում, ինչը թույլ է տալիս նվազեցնել մահացությունը և բարելավել բուժման արդյունքները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել բժիշկների, վիրաբույժների, ռեանիմատոլոգների, շտապօգնության մասնագետների և բժշկական գիտությունների հետազոտողների համար։