Հրաչ Զարդարյան (կյանքը և գործը)

Математика

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գերձայնային գազային հոսքի ազդեցության տակ գտնվող ուղղանկյուն թիթեղների ոչ գծային տատանումների և կայունության տեսական ու հաշվարկային ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են առաձգական թիթեղի և բարձր արագությամբ շարժվող գազային միջավայրի փոխազդեցության ընթացքում առաջացող դինամիկական երևույթները, կառուցվածքի տատանողական վարքը և կայունության կորստի հնարավոր պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ գծային գործոնների ազդեցությանը թիթեղի դեֆորմացիաների, տատանումների ամպլիտուդների և բնութագրական հաճախականությունների վրա, ինչպես նաև այն սահմանային պայմաններին և ֆիզիկական պարամետրերին, որոնք կարող են փոխել համակարգի դինամիկական վիճակը։ Քննարկվում են գազային հոսքի արագության, ճնշման, թիթեղի երկրաչափական չափերի, նյութի մեխանիկական հատկությունների և ամրացման պայմանների ազդեցությունները համակարգի վարքի վրա։ Մաթեմատիկական մոդելավորման միջոցով ուսումնասիրվում են աերոդինամիկական ուժերի և առաձգական կառուցվածքի փոխազդեցությունը, տատանումների առաջացման ու զարգացման օրինաչափությունները և տարբեր ռեժիմներում կայունության պահպանման կամ կորստի պայմանները։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր նշանակություն կարող են ունենալ բարձր արագությունների պայմաններում աշխատող բարակապատ կառուցվածքների հաշվարկման, դրանց դինամիկական հուսալիության գնահատման և նախագծման խնդիրներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կիրառական մեխանիկայի, աերոառաձգականության, ավիացիոն և տիեզերական ճարտարագիտության մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Право

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության արդի հայեցակարգային մոտեցումների, դրա իրավաբանական հատկանիշների և զարգացման հիմնական միտումների վերլուծությանը։ Աշխատության շրջանակում ներկայացվում են Սահմանադրության՝ որպես պետության իրավական համակարգի հիմնարար աղբյուրի, նշանակությունը, կառուցվածքը, սկզբունքներն ու հասարակական հարաբերությունների կարգավորման գործում ունեցած դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանադրական կարգի հիմնարար սկզբունքներին, մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքների ու ազատությունների երաշխավորմանը, իշխանությունների տարանջատման, իրավական պետության, ժողովրդավարության և սահմանադրականության գաղափարներին։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում են Սահմանադրության իրավաբանական բնույթն ու բարձրագույն իրավաբանական ուժը, դրա նորմերի անմիջական կամ համակարգային նշանակությունը և սահմանադրական կարգավորումների իրացման մեխանիզմները։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է Հայաստանի սահմանադրական զարգացման տարբեր փուլերին և սահմանադրական փոփոխությունների միջոցով ձևավորված նոր մոտեցումներին՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու պետական կառավարման համակարգի, իշխանության ինստիտուտների և մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտներում տեղի ունեցած վերափոխումները։ Առանձին կարևորություն է տրվում սահմանադրական նորմերի գործնական կիրառությանը, դրանց մեկնաբանությանը և իրավական համակարգի զարգացման վրա ունեցած ազդեցությանը։ Զարգացման միտումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու սահմանադրական կարգավորման արդիականացման անհրաժեշտությունը, առկա իրավական խնդիրները և հետագա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի մասնագետներին, իրավաբաններին, իրավագիտության ուսանողներին, հետազոտողներին, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին և սահմանադրական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Литература

Միքայել Նալբանդյան-ի «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն ներկայացնում է 19-րդ դարի հայ գրականության և ազգային մտքի կարևորագույն շերտերից մեկը, որտեղ հեղինակը համադրում է հայրենասիրական, ազատագրական և լուսավորական գաղափարները՝ արտահայտված բարձրարժեք պոեզիայի միջոցով։ Այս ստեղծագործությունները ձևավորվել են մի ժամանակաշրջանում, երբ հայ հասարակությունը գտնվում էր ազգային ինքնագիտակցության և քաղաքական զարթոնքի փուլում, և Նալբանդյանի պոեզիան դարձել է այդ շարժման գաղափարական արտահայտություններից մեկը։ Նրա բանաստեղծություններում ընդգծված են ազատության, մարդկային արժանապատվության, հայրենիքի նկատմամբ սիրո և սոցիալական արդարության թեմաները, որոնք հաճախ հնչում են հուզական ու պայքարող տոնով։ Լեզուն համեմատաբար պարզ է, բայց գաղափարապես խորքային, և այն ուղղված է ոչ միայն գեղարվեստական ազդեցության, այլ նաև հասարակական գիտակցության արթնացմանը։ Ժողովածուն կարևոր է նաև այն պատճառով, որ այն ցույց է տալիս Նալբանդյանի՝ որպես մտածողի և հեղափոխական գաղափարների կրողի ամբողջական կերպարը, որտեղ գրականությունն ու հասարակական դիրքորոշումը միաձուլված են մեկ ամբողջության մեջ։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է ոչ գծային բազմաչափ կարգավորման համակարգերի բացարձակ կայունության ուսումնասիրությանը՝ բնութագրական փոխանցման ֆունկցիաների մեթոդի կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում այն բարդ կառավարման համակարգերն են, որոնցում միաժամանակ առկա են մի քանի փոխկապակցված մուտքային և ելքային ազդանշաններ, իսկ համակարգի դինամիկան նկարագրվում է ոչ գծային կախվածություններով։ Նման համակարգերի կայունության վերլուծությունը կարևոր խնդիր է, քանի որ ոչ գծային տարրերի առկայությունը կարող է հանգեցնել հավասարակշռության վիճակի փոփոխության, տատանողական ռեժիմների առաջացման կամ համակարգի անկայուն վարքագծի։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է բացարձակ կայունության գաղափարը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել համակարգի կայունությունը ոչ գծային բնութագրերի որոշակի դասի համար՝ առանց յուրաքանչյուր կոնկրետ ոչ գծային ֆունկցիայի առանձին մանրամասն լուծման։ Բնութագրական փոխանցման ֆունկցիաների մեթոդը դիտարկվում է որպես համակարգի կայունության անհրաժեշտ պայմանների և չափանիշների ստացման գործիք՝ հաշվի առնելով ինչպես գծային, այնպես էլ ոչ գծային բաղադրիչների փոխազդեցությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բազմաչափ համակարգերի մաթեմատիկական նկարագրությունը, որտեղ կառավարման յուրաքանչյուր ալիքի փոփոխությունը կարող է ազդել մյուս ալիքների վրա։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել համակարգի ամբողջական կառուցվածքը, փոխկապակցված փոխանցման ֆունկցիաները և դրանց ազդեցությունը կայունության վրա։ Աշխատության մեջ կարող են կիրառվել համալիր փոփոխականի տեսության, մատրիցային փոխանցման ֆունկցիաների, հաճախականային վերլուծության, բնութագրական հավասարումների և կայունության մաթեմատիկական չափանիշների մեթոդներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն պայմանների որոշմանը, որոնց դեպքում համակարգը պահպանվում է կայուն՝ արտաքին ազդեցությունների, պարամետրերի փոփոխությունների կամ թույլատրելի ոչ գծային բնութագրերի առկայության պայմաններում։ Նման մոտեցումը կարևոր է կառավարման համակարգերի հուսալիության գնահատման համար, քանի որ իրական տեխնիկական համակարգերի պարամետրերը կարող են տատանվել, իսկ ոչ գծային երևույթները՝ փոխել համակարգի դինամիկ արձագանքը։ Ստացված տեսական արդյունքները կարող են օգտագործվել կառավարման համակարգերի նախագծման, կայունության սահմանների որոշման, կարգավորիչների պարամետրերի ընտրության և համակարգերի աշխատանքի հուսալիության բարձրացման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ավտոմատ կառավարման տեսության մասնագետներին, համակարգերի և կառավարման ինժեներներին, կիրառական մաթեմատիկոսներին, կիբեռնետիկներին, ռոբոտատեխնիկայի և ավտոմատացման ոլորտի հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դատական իրավաստեղծ գործունեության տեսական հիմքերի, իրավական բնույթի և գործնական կիրառության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են դատական իշխանության դերը իրավունքի զարգացման գործընթացում, դատական մեկնաբանության և իրավաստեղծ գործունեության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև դատական ակտերի նշանակությունը իրավական համակարգի միասնականության և կայունության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավունքի աղբյուրների համակարգում դատական նախադեպի զբաղեցրած տեղին, բարձրագույն դատական ատյանների իրավական դիրքորոշումների ազդեցությանը և դրանց կիրառման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են օրենսդրական բացերի հաղթահարման, իրավական նորմերի մեկնաբանության, իրավական անորոշությունների վերացման և դատական պրակտիկայի միասնականության ապահովման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում իշխանությունների բաժանման սկզբունքին, օրենսդիր և դատական իշխանությունների իրավասությունների սահմանազատմանը, ինչպես նաև դատական իրավաստեղծ գործունեության թույլատրելի սահմանների որոշման խնդիրներին։ Կարևորվում են Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի և Վճռաբեկ դատարանի իրավական դիրքորոշումների նշանակությունը, դրանց ազդեցությունը իրավակիրառ պրակտիկայի և օրենսդրության զարգացման վրա։ Դիտարկվում են իրավական որոշակիության, կանխատեսելիության, հավասարության և արդար դատաքննության սկզբունքների ապահովման հարցերը։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև դատական իրավաստեղծ գործունեության վերաբերյալ տարբեր տեսական մոտեցումներին, միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությանը և Հայաստանի իրավական համակարգում դրանց կիրառելիությանը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել դատական պրակտիկայի կատարելագործման, իրավական կարգավորման արդյունավետության բարձրացման և դատական իշխանության գործառույթների առավել հստակ ընկալման վերաբերյալ գիտական քննարկումներին։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավունքի տեսաբանների, օրենսդրական քաղաքականության մասնագետների, հետազոտողների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Религия

Գիրքը 19-րդ դարի հայերենով հրատարակված կրոնաբարոյական բնույթի թարգմանական աշխատություն է, որը լույս է տեսել 1861 թվականին։ Այն անգլիացի միսիոներ և հայերենագիտական աշխատությունների հեղինակ Գ. Բ. Ուայթինգի (G. B. Whiting) անվան հետ կապված հրատարակություն է։ Աշխատությունը ներկայացնում է «Ճրագ հոգւոյ» անունով հայտնի կրոնական երկի թարգմանությունը հայերենով՝ օսմաներենի միջոցով։ Հրատարակությունը պատկանում է այն ժամանակաշրջանի գրական ու կրոնական գործունեությանը, երբ հայերենով լույս էին տեսնում տարբեր լեզուներից թարգմանված հոգևոր նյութեր՝ ընթերցողներին քրիստոնեական ուսմունքի, հավատքի և բարոյական կյանքի վերաբերյալ գաղափարներ փոխանցելու նպատակով։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն և օսմաներեն լեզուների փոխհարաբերությունների, թարգմանական գրականության զարգացման, ինչպես նաև 19-րդ դարի հայ համայնքներում կրոնական գրքերի տարածման պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը փոքրածավալ հրատարակություն է՝ 32 էջ, տպագրված 1861 թվականին Մինասյանի տպարանում։ Հրատարակության ամբողջական բովանդակության վերաբերյալ տեղեկությունները սահմանափակ են, ուստի առանձին գլուխների կամ ուսմունքային դրույթների մասին ավելի մանրամասն պնդումներ անել հնարավոր չէ։