Քաղաքացիական հասարակությունը ՀՀ ազգային անվտանգության ապահովման համատեքստում

Культура

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի ազգային գրադարանի հրատարակչական գործունեության ուսումնասիրությանը 2018-2023 թվականների ընթացքում՝ շեշտադրելով գրադարանի՝ որպես ազգային մատենագիտական և գիտամեթոդական կենտրոնի դերը։ Հետազոտությունը ներկայացնում է այդ ժամանակահատվածում իրականացված հրատարակչական աշխատանքների հիմնական ուղղությունները, դրանց բովանդակային առանձնահատկությունները և նշանակությունը Հայաստանի գրադարանային ու տեղեկատվական համակարգի համար։ Հետազոտության համաձայն՝ այս շրջանում շարունակվել է ազգային գրադարանի շուրջ 85-ամյա մատենագիտական և մեթոդական հրատարակչական ավանդույթը, միաժամանակ կիրառվել են օտարերկրյա գրադարանների ժամանակակից փորձն ու նորարարական մոտեցումները։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում պետական և ազգային մատենագիտությանը, ընթացիկ և հետադարձ մատենագիտական աշխատանքներին, հանձնարարական ու անհատական մատենագիտություններին, գրանցային մատենագիտությանը, ինչպես նաև մեթոդական նյութերի և օժանդակ մատենագիտական ցանկերի պատրաստմանը։ Այս ուղղությունները կարևոր են ոչ միայն գրականության հաշվառման և համակարգման, այլև ազգային հրատարակչական ժառանգության փաստագրման, գիտական տեղեկատվության տարածման և ընթերցողներին անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը հեշտացնելու համար։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հրատարակությունների կազմման ժամանակակից մեթոդներին, նոր նյութերի և տեխնոլոգիական հնարավորությունների կիրառմանը, ինչպես նաև տպագիր և էլեկտրոնային հրատարակությունների փոխկապակցված զարգացմանը։ Այդ ժամանակաշրջանում ազգային գրադարանի հրատարակչական գործունեությունը կապված էր նաև նրա օրենքով սահմանված ազգային մատենագիտության կազմման և հրատարակման, հայ տպագիր գրքի, մամուլի ու հայագիտական հրապարակումների մատենագիտական ցանկերի պատրաստման և հրատարակման գործառույթների հետ։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև գրադարանի հավաքածուների ներկայացման ուղղությունը․ ուսումնասիրության մեջ նշվում է տարբեր հավաքածուները ներկայացնող գրքալբոմների շարքի պատրաստման աշխատանքը, ինչը հրատարակչական գործունեությունը կապում է նաև մշակութային ժառանգության հանրայնացման և գրադարանային ֆոնդերի արժեքավոր նյութերի ներկայացման հետ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հրատարակչական գործունեությունը ոչ միայն որպես գրքերի ու մատենագիտական նյութերի տպագրություն, այլև որպես ազգային հիշողության պահպանման, գիտական տեղեկատվության կազմակերպման, մասնագիտական գիտելիքի տարածման և հայ գրքի պատմության փաստագրման համակարգված գործընթաց։ 2018-2023 թվականների գործունեության ուսումնասիրությունը կարող է նաև ցույց տալ, թե ինչպես է ավանդական մատենագիտական աշխատանքը հարմարվել թվայնացման և էլեկտրոնային տեղեկատվական միջավայրի պայմաններին։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, գրքագետներին, հրատարակչական ոլորտի մասնագետներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, տեղեկատվական գիտության հետազոտողներին, ինչպես նաև Հայաստանի ազգային գրադարանի գործունեությամբ և հայ մատենագիտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու ընթերցողներին։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պատմության ողբերգական իրադարձությունների, դրանց պատճառների, հետևանքների և պատմաքաղաքական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրի բարդ փուլերը, ազգային, քաղաքական և սոցիալական զարգացումները, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք ազդեցություն են ունեցել երկրի և ժողովրդի հետագա ընթացքի վրա։ Քննարկվում են պատմական իրադարձությունների վերլուծության տարբեր մոտեցումներ, միջազգային և տարածաշրջանային գործընթացների ազդեցությունը, ինչպես նաև պատմական հիշողության, ինքնության և մշակութային ժառանգության պահպանման խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, պատմաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հասարակագիտական ոլորտների մասնագետների համար։

Литература

Ստեղծագործության վերնագիրը հուշում է կենտրոնական կերպարի՝ գնչուհու կերպարի միջոցով ներկայացվող պատմություն, որտեղ հավանաբար ընդգծվում են ազատության, թափառական կյանքի, ճակատագրի և հասարակական ընկալումների թեմաները։ Նման կերպարները գրականության մեջ հաճախ ունեն խորհրդանշական նշանակություն՝ ներկայացնելով այն անհատին, ով գտնվում է հասարակական նորմերի սահմաններից դուրս և ապրում է իր ուրույն օրենքներով։ Գյումրյանի նման ստեղծագործություններում սովորաբար կարևոր տեղ են զբաղեցնում մարդկային հարաբերությունները, սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը և կերպարի ներքին ապրումները։ Գնչուհու կերպարը կարող է ծառայել որպես միջոց՝ բացահայտելու ազատության և սահմանափակման, ընդունման և մերժման հակադրությունները։

История

Պատմագիտական, պատմագրական և միջազգային հարաբերությունների պատմության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1895–1918 թվականներին հայերի նկատմամբ իրականացված զանգվածային բռնությունների և Հայոց ցեղասպանության՝ ֆրանսիական պատմագրության ու հասարակական մտքի շրջանակներում ձևավորված գնահատականների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված հալածանքների պատմական նախադրյալները, համիդյան կոտորածները, 1909 թվականի Ադանայի կոտորածները և Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին Հայոց ցեղասպանության իրագործման հանգամանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆրանսիացի պատմաբանների, հրապարակախոսների, քաղաքական գործիչների և մտավորականների անդրադարձներին հայկական հարցին ու հայ բնակչության ճակատագրին։ Վերլուծվում են ֆրանսիական մամուլում, դիվանագիտական փաստաթղթերում, պատմագիտական աշխատություններում և հասարակական հրապարակումներում ներկայացված տեղեկություններն ու մեկնաբանությունները։ Քննարկվում են ֆրանսիական հասարակական կարծիքի ձևավորման առանձնահատկությունները, մարդասիրական նախաձեռնությունները և հայկական հարցի նկատմամբ քաղաքական ու մտավորական շրջանակների վերաբերմունքը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել սկզբնաղբյուրների արժանահավատության, հեղինակների դիրքորոշումների և պատմական իրադարձությունների ներկայացման եղանակների համեմատական վերլուծության հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքական շահերի, եվրոպական դիվանագիտության և միջազգային հարաբերությունների ազդեցությանը հայկական հարցի լուսաբանման վրա։ Կարևորվում է ֆրանսիական պատմագրության տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված մեկնաբանությունների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով պատմագիտական մեթոդաբանության և աղբյուրագիտական մոտեցումների փոփոխությունները։ Աշխատանքը կարող է նպաստել Հայոց ցեղասպանության միջազգային արձագանքների, ֆրանսիական պատմագրական ավանդույթի և հայ-ֆրանսիական պատմամշակութային հարաբերությունների առավել ամբողջական լուսաբանմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել Հայոց ցեղասպանության պատմության, պատմագրության, աղբյուրագիտության, միջազգային հարաբերությունների պատմության և հայագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Технология

Այս աշխատությունը վերաբերում է փոփոխական հաստությամբ օրթոտրոպ թիթեղների ծռման (իզգիբի) տեսության ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով լայնակի սահքի ազդեցությունները, ընդգծելով կառուցվածքային մեխանիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի և ինժեներական հաշվարկների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և վերլուծել օրթոտրոպ նյութերից պատրաստված թիթեղների դեֆորմացիայի մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք թույլ են տալիս ավելի ճշգրիտ նկարագրել իրական ինժեներական կառուցվածքների վարքը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ թիթեղի հաստությունը փոփոխական է տարածության տարբեր կետերում։ Ուսումնասիրվում են օրթոտրոպ նյութերի մեխանիկական հատկությունները, առաձգականության տարբեր ուղղություններով անհավասար վարքը, ինչպես նաև լայնակի սահքի (transverse shear) ազդեցությունը ընդհանուր դեֆորմացիոն դաշտի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փոփոխական հաստությամբ թիթեղների հաշվարկային մոդելների ձևավորմանը՝ հիմնված դասական և բարելավված թիթեղների տեսությունների վրա, ինչպես նաև դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման անալիտիկ և թվային մեթոդներին։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է ստացված մոդելների կիրառությունը ավիացիոն, մեքենաշինական և շինարարական կառուցվածքներում, որտեղ թիթեղային տարրերի թեթևությունն ու ամրությունը ունեն կարևոր նշանակություն։ Միաժամանակ վերլուծվում է լայնակի սահքի հաշվառման անհրաժեշտությունը՝ բարձրացնելով հաշվարկների ճշգրտությունը հաստ կամ կոմպոզիտային նյութերի դեպքում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է կառուցվածքային մեխանիկայի և ինժեներական մաթեմատիկայի ոլորտում՝ նպաստելով բարդ օրթոտրոպ թիթեղային համակարգերի ավելի ճշգրիտ մոդելավորման և հաշվարկման մեթոդների զարգացմանը։

Математика

Նյութում հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է բազմաչափ անալիզի և ֆունկցիաների տեսության ընդլայնված գաղափարների վրա։ Ներկայացվում են մի քանի փոփոխականներով ֆունկցիաների դիֆերենցիալ հաշվարկը, մասնակի ածանցյալները, բազմակի ինտեգրալները և դրանց կիրառությունները տարածական խնդիրներում։ Քննարկվում են նաև վեկտորային դաշտերի հիմնական հատկությունները և գծային ինտեգրալների գաղափարը։ Բացի տեսական նյութից, դասագիրքը ընդգրկում է բազմաթիվ օրինակներ և խնդիրներ, որոնք օգնում են հասկանալ բազմաչափ մաթեմատիկական կառուցվածքների վարքագիծը և դրանց կիրառությունները ֆիզիկայում, ինժեներական հաշվարկներում և մաթեմատիկական մոդելավորման մեջ։