Մայրիկ

Сельское хозяйство

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, մասնագետների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գյուղատնտեսական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոտեխնիկային, հողագիտությանը, ոռոգման համակարգերին, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական մեքենայացմանը և գյուղատնտեսության տնտեսագիտությանը վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով ոլորտի գիտատեխնիկական զարգացման ժամանակակից միտումները և կիրառական մոտեցումները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված և հուսալի ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և արտադրական պրակտիկայի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական և գործնական արժեքը և կիրառել այն ոլորտի զարգացման նպատակներով։

Лингвистика

Արցախի բանահյուսության լեզվի ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Արցախյան տարածաշրջանի ժողովրդական խոսքի, ավանդական բանավոր ստեղծագործությունների և լեզվական առանձնահատկությունների համապարփակ վերլուծություն՝ ընդգրկելով հեքիաթներ, առածներ, ասացվածքներ, երգեր և ծեսերին առնչվող տեքստեր, որոնց միջոցով բացահայտվում են տեղական խոսվածքի կառուցվածքային ու իմաստաբանական շերտերը։ Աշխատությունը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում բարբառային առանձնահատկություններին, բառապաշարի հարստությանը և լեզվի ձևաբանական ու շարահյուսական կառուցվածքներին, որոնք ձևավորվել են պատմական, մշակութային և աշխարհագրական պայմանների ազդեցությամբ։ Գրքում դիտարկվում է նաև բանահյուսական տեքստերի լեզվական արժեքը որպես ազգային հիշողության կրող, որտեղ արտացոլվում են ժողովրդի աշխարհընկալումը, մտածողությունը և սոցիալ-մշակութային փորձը։ Հեղինակային մոտեցումը միավորում է լեզվաբանական և ազգագրական վերլուծությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են բանավոր ավանդույթները պահպանել և փոխանցել լեզվի հնագույն շերտերը։ Ներկայացվում են նաև բառերի իմաստային զարգացումները և փոխառությունների ազդեցությունը, որոնք հարստացրել են տարածաշրջանի խոսքը տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Այս աշխատանքը կարևոր աղբյուր է թե՛ լեզվաբանների, թե՛ բանահյուսության հետազոտողների համար, քանի որ այն համակարգված կերպով բացահայտում է Արցախի բանավոր մշակույթի լեզվական առանձնահատկությունները և դրանց գիտական մեկնաբանությունը։

История

Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության դեմ իրականացված զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և ոչնչացման պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում 1915 թվականին և դրան հաջորդած տարիներին հայ ժողովրդի կրած մարդկային, սոցիալական, մշակութային և նյութական կորուստներն են, ինչպես նաև այդ իրադարձությունների ձևավորման քաղաքական ու պատմական նախադրյալները։ Ուսումնասիրվում են Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության հասարակական և քաղաքական դրությունը, ազգային հարցի զարգացումը, XIX դարի վերջի բռնությունների փորձը և այն գործընթացները, որոնք հանգեցրին համակարգված տեղահանությունների ու զանգվածային կոտորածների։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի պայմաններին, պետական կառույցների և տեղական իշխանությունների գործողություններին, հայ բնակչության բռնի տեղահանման կազմակերպմանը, մահվան ճանապարհներին, ճամբարային պայմաններին և վերապրածների ճակատագրերին։ Առանձին կարևորություն է տրվում ոչնչացման գործընթացի տարբեր դրսևորումների՝ զանգվածային սպանությունների, սովի, հիվանդությունների, բռնի տեղահանության, ունեցվածքի բռնագրավման և ընտանիքների ու համայնքների քայքայման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը անդրադառնում է նաև հայկական մշակութային ժառանգության կորստին, եկեղեցիների, դպրոցների, կրթական ու մշակութային հաստատությունների գործունեության խաթարմանը և հայաբնակ բնակավայրերի ժողովրդագրական փոփոխություններին։ Կարևորվում է միջազգային արձագանքի ուսումնասիրությունը, այդ թվում՝ ժամանակակից դիվանագիտական փաստաթղթերի, օտարերկրյա դիտորդների, մամուլի և մարդասիրական կազմակերպությունների հաղորդումների նշանակությունը պատմական իրադարձությունների փաստագրման գործում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև վերապրածների և փախստականների հետագա ճակատագիրը, հայկական սփյուռքի ձևավորման գործընթացը և տեղի ունեցածի հիշողության պահպանման ու փոխանցման խնդիրը։ Պատմական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել տեղի ունեցածը ոչ միայն որպես առանձին ժամանակաշրջանի ողբերգական իրադարձությունների ամբողջություն, այլև որպես հայ ժողովրդի պատմական զարգացման, ժողովրդագրական պատկերի և ազգային ինքնության վրա խոր ազդեցություն ունեցած գործընթաց։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ցեղասպանագիտության մասնագետներին, հայագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների և մարդու իրավունքների հետազոտողներին, ինչպես նաև դասախոսներին և ուսանողներին։ Ուսումնասիրության նշանակությունը պայմանավորված է պատմական փաստերի համակարգված քննությամբ և հայ ժողովրդի կրած կորուստների, վերապրման փորձի ու պատմական հիշողության պահպանման խնդիրների լուսաբանմամբ։

Сельское хозяйство

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության ոլորտում ներդրումային ռիսկերի կառավարման արդյունավետության գնահատմանը և այն մեխանիզմների ուսումնասիրությանը, որոնց միջոցով հնարավոր է նվազեցնել գյուղատնտեսական ներդրումների անորոշությունն ու բարձրացնել դրանց տնտեսական արդյունքը։ Հետազոտության հիմքում այն հանգամանքն է, որ գյուղատնտեսությունը բնութագրվում է արտադրական գործընթացների սեզոնայնությամբ, բնական և կլիմայական պայմաններից կախվածությամբ, շուկայական գների տատանումներով, ֆինանսական սահմանափակումներով և արտադրության ծախսերի փոփոխականությամբ, ինչի հետևանքով ներդրումային որոշումները կարող են ուղեկցվել բազմաթիվ և փոխկապակցված ռիսկերով։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ներդրումային ռիսկերի հիմնական տեսակները՝ արտադրական, ֆինանսական, շուկայական, գնային, վարկային, արժութային, կլիմայական, բնական և կազմակերպական ռիսկերը։ Գյուղատնտեսության առանձնահատկություններից ելնելով՝ առանձնահատուկ նշանակություն ունեն երաշտները, ցրտահարությունները, կարկտահարությունները, ջրային ռեսուրսների անբավարարությունը, հիվանդություններն ու վնասատուները, քանի որ դրանց հետևանքով կարող են նվազել բերքատվությունն ու արտադրանքի իրացման ծավալները և, համապատասխանաբար, վատանալ ներդրումային ծրագրերի ֆինանսական արդյունքները։ Միաժամանակ գյուղատնտեսական ներդրումների արդյունավետության վրա ազդում են արտադրանքի շուկայական գները, վառելիքի, պարարտանյութերի, սերմերի և այլ նյութական ռեսուրսների արժեքները, ինչպես նաև վարկավորման տոկոսադրույքները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ռիսկերի կառավարման գործող մեխանիզմների գնահատումը։ Կարող են ուսումնասիրվել գյուղատնտեսական ապահովագրությունը, վարկային ծրագրերը, պետական աջակցության միջոցառումները, ներդրումային սուբսիդավորումը, արտադրության դիվերսիֆիկացումը, ոռոգման համակարգերի զարգացումը և ռիսկերի կանխատեսման գործիքները։ Հայաստանում գյուղատնտեսության ապահովագրական համակարգի ներդրումը նույնպես ուղղված է կլիմայական և այլ բնական ռիսկերից առաջացող վնասների ֆինանսական հետևանքների մեղմմանը։ (mineconomy.am) Աշխատության մեջ կարող է իրականացվել ներդրումային ծրագրերի տնտեսական արդյունավետության գնահատում՝ կիրառելով զուտ ներկա արժեքի, ներքին եկամտաբերության նորմայի, ներդրման վերադարձի ժամկետի, շահութաբերության և այլ ցուցանիշներ։ Սակայն միայն միջին կամ ակնկալվող ցուցանիշների հաշվարկը բավարար չէ, քանի որ գյուղատնտեսական նախագծերի արդյունքները կարող են զգալիորեն փոխվել արտաքին պայմանների ազդեցությամբ։ Այդ պատճառով կարևոր են զգայունության և սցենարային վերլուծությունները, որոնց միջոցով կարելի է գնահատել ներդրման արդյունքների փոփոխությունը բերքատվության, արտադրանքի գնի, ծախսերի կամ կլիմայական պայմանների տարբեր սցենարների դեպքում։ Ռիսկերի կառավարման արդյունավետությունը կարող է գնահատվել նաև նախապես կանխատեսված և փաստացի արդյունքների համեմատությամբ։ Եթե կառավարման միջոցառումների կիրառումը նվազեցնում է եկամտի տատանողականությունը, արտադրական կորուստները կամ ներդրված կապիտալի չվերադարձման հավանականությունը, ապա դրանք կարելի է դիտարկել որպես արդյունավետ գործիքներ։ Հակառակ դեպքում անհրաժեշտ է վերանայել ռիսկերի նույնականացման, գնահատման և կառավարման մեխանիզմները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների և տնտեսությունների տարբեր խմբերի համեմատական ուսումնասիրությունը։ Փոքր, միջին և խոշոր տնտեսությունների՝ ռիսկերը կրելու և կառավարելու հնարավորությունները տարբեր են։ Խոշոր տնտեսությունները սովորաբար ունեն ավելի լայն ֆինանսական և տեխնիկական հնարավորություններ, մինչդեռ փոքր տնտեսությունները կարող են առավել զգայուն լինել մեկ տարվա բերքի կորստի, գների անկման կամ վարկային պարտավորությունների նկատմամբ։ Հետևաբար արդյունավետ կառավարման համակարգը պետք է հաշվի առնի տնտեսությունների չափը, մասնագիտացումը, տարածաշրջանը և արտադրության տեսակը։ Կարևոր ուղղություն է նաև տարածքային գործոնի ուսումնասիրությունը։ Հայաստանի մարզերում գյուղատնտեսական արտադրության բնական և տնտեսական պայմանները տարբեր են, ուստի ներդրումային ռիսկերի կառուցվածքն ու ինտենսիվությունը կարող են էապես տարբերվել։ Ոռոգման հասանելիությունը, հողի որակը, կլիմայական պայմանները, ենթակառուցվածքները, շուկաներին մոտ լինելը և արտադրանքի իրացման հնարավորությունները կարող են ազդել ներդրումային ծրագրերի արդյունքների վրա։ Այս հանգամանքը ենթադրում է, որ գյուղատնտեսական ներդրումային քաղաքականությունը պետք է ունենա նաև տարածքային տարբերակված մոտեցում։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ դրա արդյունքները կարող են կիրառվել գյուղատնտեսական ներդրումային ծրագրերի ընտրության, ֆինանսավորման և մոնիթորինգի ժամանակ։ Ռիսկերի գնահատման համակարգը կարող է օգնել ներդրողներին և պետական կառավարման մարմիններին տարբերակել առավել ռիսկային նախագծերը, ընտրել ռիսկերի նվազեցման համապատասխան գործիքներ և ավելի հիմնավորված որոշումներ կայացնել ներդրումների վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի նաև ապահովագրության, ֆինանսավորման և պետական աջակցության գործիքների փոխկապակցված կիրառումը, քանի որ դրանց համադրումը կարող է բարձրացնել գյուղատնտեսական ներդրումների կայունությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը գյուղատնտեսական ներդրումային ռիսկը դիտարկում է որպես բնական, տնտեսական, ֆինանսական և շուկայական գործոնների փոխազդեցության արդյունք և նպատակ ունի գնահատել դրանց կառավարման արդյունավետությունը՝ առաջարկելով այնպիսի մոտեցումներ, որոնք կարող են նվազեցնել ներդրումային կորուստների հավանականությունը, բարձրացնել գյուղատնտեսական նախագծերի ֆինանսական կենսունակությունը և նպաստել ՀՀ գյուղատնտեսության մեջ ներդրումային ակտիվության ու արտադրության կայունության բարձրացմանը։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է կատիոնային պորֆիրինների և արյան պլազմայի սպիտակուցների՝ ցերուլոպլազմինի ու տրանսֆերինի միջև համալիրների ստացման, ուսումնասիրման և ֆոտոդինամիկ թերապիայի նպատակով դրանց հնարավոր կիրառության հետազոտությանը։ Հետազոտության հիմքում ֆոտոսենսիտիզատորների հատկությունների և կենսաբանական մակրոմոլեկուլների հետ դրանց փոխազդեցության ուսումնասիրությունն է, քանի որ նման համալիրների ստեղծումը կարող է նպաստել ակտիվ նյութերի տեղափոխմանը և դրանց կենսաբանական հասանելիության ու թիրախային ազդեցության բարելավմանը։ Կատիոնային պորֆիրինները հետաքրքրություն են ներկայացնում որպես ֆոտոսենսիտիզատորներ, որոնք լուսային ճառագայթման ազդեցությամբ կարող են առաջացնել ռեակտիվ թթվածնային ձևեր և առաջացնել թիրախային բջիջների վնասում, ինչը ֆոտոդինամիկ թերապիայի հիմնական մեխանիզմներից է։ P PubMed Central (PMC) Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են սպիտակուցների հետ պորֆիրինների կապման առանձնահատկությունները, համալիրների առաջացման պայմանները, դրանց ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը և կայունությունը։ Ցերուլոպլազմինի հետ կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ կատիոնային պորֆիրինները և մետաղապորֆիրինները կարող են ոչ կովալենտ կապվել այդ սպիտակուցի հետ, իսկ միջավայրի աղային կազմի և pH-ի փոփոխությունը կարող է ազդել համալիրի վիճակի և ֆոտոսենսիտիզատորի ազատման վրա։ V vestnik.rau.am +1 Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև ստացված համալիրների կենսաբանական ակտիվության գնահատումը՝ ինչպես բջջային մոդելներում, այնպես էլ կենդանի օրգանիզմում։ Հետազոտական տվյալները ցույց են տալիս, որ որոշ մետաղապորֆիրինների և ցերուլոպլազմինի համալիրներ ցածր կոնցենտրացիաներում չեն ցուցաբերել նշանակալի մթնային թունավորություն, մինչդեռ լուսային ազդեցությունից հետո առանձին համալիրներ ցուցաբերել են արտահայտված ֆոտոտոքսիկ ազդեցություն ուռուցքային բջիջների նկատմամբ։ P Pan-Armenian Digital Library Այսպիսով, աշխատանքը միավորում է կենսաքիմիական, ֆիզիկաքիմիական և բժշկակենսաբանական մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով մշակել պորֆիրինային ֆոտոսենսիտիզատորների սպիտակուցային համալիրներ, որոնք ապագայում կարող են կիրառվել ուռուցքային հիվանդությունների ֆոտոդինամիկ բուժման արդյունավետության բարձրացման համար։ Այն կարող է արժեքավոր լինել կենսաքիմիկոսների, կենսաֆիզիկոսների, մոլեկուլային կենսաբանների, դեղաքիմիկոսների և ֆոտոդինամիկ թերապիայի ուղղությամբ աշխատող հետազոտողների համար։ Աշխատանքի վերաբերյալ պաշտոնական տվյալները ցույց են տալիս, որ այն ներկայացված է որպես կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման ատենախոսություն՝ «Կենսաքիմիա» մասնագիտությամբ, և հրատարակվել է Երևանում 2022 թվականին։

Лингвистика

Այս աշխատությունը նվիրված է միջմշակութային հաղորդակցության, լեզվական կարծրատիպերի և գրական թարգմանության փոխհարաբերությունների խորքային ուսումնասիրությանը՝ հայկական պոեզիայի ֆրանսերեն թարգմանությունների օրինակով։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են տարբեր մշակույթներին բնորոշ պատկերացումները, ազգային մտածողության առանձնահատկությունները, արժեքային համակարգերը և լեզվամտածողության յուրահատկությունները արտացոլվում բանաստեղծական խոսքում և ինչպիսի փոփոխությունների կարող են ենթարկվել թարգմանության ընթացքում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են փոխաբերությունները, խորհրդանիշները, մշակութային հղումները, ազգային ինքնության լեզվական արտահայտությունները, ինչպես նաև այն ռազմավարությունները, որոնց միջոցով թարգմանիչը փորձում է պահպանել բնագրի գեղարվեստական ազդեցությունն ու մշակութային բովանդակությունը։ Գիրքը ներկայացնում է տեսական հիմնավորումներ, համեմատական վերլուծություններ և բազմաթիվ օրինակներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու թարգմանության դերը մշակույթների միջև փոխըմբռնման ձևավորման գործում։ Այն արժեքավոր աղբյուր է լեզվաբանների, թարգմանության տեսության մասնագետների, գրականագետների, ֆրանսերեն և հայերեն լեզուների ուսումնասիրողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են լեզվի, մշակույթի և գրականության փոխազդեցությամբ։